Raadsvoorstel begroting 2025

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

7 november 2024

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: :

S. Meulblok Bestuur en financiën Jeroen Wisse Concern

:

Z23.168393 / D24.1240343 Programmabegroting 2025

Gevraagd besluit 1. De Programmabegroting 2025 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2026 - 2028. 3. Kennis te nemen van het memo proces scenario’s.

Juridische grondslag Een gemeente is verplicht om de Programmabegroting 2025 uiterlijk 15 november 2024 vast te stellen. Aanleiding De wereld om ons heen verandert snel. Als gemeente zijn we steeds vaker de overheidslaag waar de uitdagingen direct voelbaar zijn en aangegaan moeten worden. Zo staan de fysieke ruimte en de zorg in Nederland onder druk. Twee belangrijke uitdagingen waarbij we als gemeente een steeds grotere rol spelen. Dit vraagt niet alleen om een inhoudelijke inspanning, maar ook om het versterken van de relaties met onze inwoners, partners en overige overheden. De gemeentelijke organisatie en financiën staan behoorlijk onder druk. Dit brengt operationele risico’s met zich mee. Dit wordt nog versterkt door het voornemen om gemeenten te korten op de financiële bijdragen vanuit het Rijk. We merken nu al de negatieve gevolgen van diverse algemene ontwikkelingen zoals prijsstijgingen, klimaatverandering en krapte op de arbeidsmarkt en in grondstoffen. Goes is een ambitieuze gemeente en we komen nu in een situatie waar keuzes moeten worden gemaakt over wat we wel of niet kunnen doen. Voor u ligt de begroting van de gemeente Goes voor het jaar 2025 met een, financiële, doorkijk naar de daaropvolgende jaren. De korting in het gemeentefonds vanaf 2026 is blijven staan. Hierdoor verslechtert het financieel perspectief aanzienlijk vanaf 2026.

Door een breed pakket aan ombuigingen oplopend naar in totaal € 5,5 miljoen structureel vanaf 2028 is in het laatste jaar sprake van een licht positief begrotingssaldo. De inhoud van de voorgestelde ombuigingen in de kadernota en begroting staan zeker nog niet vast. De opgenomen bedragen per beleidsterrein c.q. de opgenomen belastingverhogingen kunnen en zullen nog ter discussie worden gesteld in de Kadernota 2026. Het bedrag dat in totaliteit moet worden omgebogen kan nog wijzigen door autonome ontwikkelingen. Zodra de kadernota 2026 – 2029 wordt opgesteld, wordt gestreefd naar een begroting in evenwicht in het begrotingsjaar 2028. De ombuigingstarget is dan minimaal gelijk aan het te verwachte tekort op de exploitatie. Om tot scherpe, gewogen scenario’s te kunnen komen, hebben we aan organisatie- en adviesbureau BMC, gevraagd ons te helpen om te komen tot het opstellen van scenario’s. Vanuit deze scenario’s kunnen keuzes worden gemaakt binnen welke beleidsterreinen eventuele ombuigingen mogelijk zijn. Hiervoor wordt bijgaand memo ter kennisname aan uw raad aangeboden.

Agendapunt Pagina 2

Argumenten Samenvattend is Goes ambitieus en er komen veel opgaven op ons af. Het aantal opgaven neemt toe en de complexiteit van de gemeentelijke opgaven zorgen voor uitdagingen in de uitvoering. Onze taken en werkzaamheden als gemeente nemen toe, terwijl de (financiële) ruimte om capaciteit toe te voegen tegen zijn grenzen loopt. De combinatie met de veranderende rol van de (gemeentelijke) overheid die van onze medewerkers een andere aanpak vraagt heeft zijn impact op de medewerkers. Denk hierbij aan de vraag naar participatie of te maken keuzes in wat moet en wat kan. Daarnaast maakt de krapte op de arbeidsmarkt het lastig om (kwalitatief) personeel aan te trekken. We willen onze positie op de arbeidsmarkt versterken en tegelijkertijd oog hebben voor het welzijn van onze medewerkers vanuit goed werkgeverschap. Het gedachtegoed van positieve gezondheid helpt ons hierbij.

Kanttekeningen In deze Programmabegroting is een zo integraal mogelijk beeld opgenomen van de financiële positie van de gemeente. Daarnaast hebben we ook te maken met interne en externe risico's die van invloed (kunnen) zijn op dit financieel perspectief. Een aantal risico's die wij signaleren zijn: Ontoereikend beschikbaar gesteld macrobudget in het gemeentefonds ten opzichte van het gemeentelijke takenpakket. Een toename van de kapitaalmarktrente die leidt tot een hogere rentelast. De huidige rekenrente in deze Programmabegroting is 3,25%. De toename van de inflatie op materiële kosten en lonen. Indien de hogere inflatie voor langere periode aanhoudt dan komen zowel exploitatiebudgetten als investeringskredieten onder druk te staan, hetgeen tot hogere gemeentelijke lasten krijgt. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor gesubsidieerde instellingen en gemeenschappelijke regelingen. De druk op de arbeidsmarkt en de beschikbaarheid van materialen kan leiden tot problemen in de uitvoering. De haalbaarheid van het opgenomen pakket aan ombuigingen. Deze risico's zijn financieel vertaal in de norm voor het weerstandsvermogen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement is een toelichting opgenomen over de benodigde weerstandscapaciteit. Financiën De Programmabegroting 2025 is reëel en structureel in evenwicht.

Vanaf 2026 is sprake van een tekort als gevolg van de kortingen in het gemeentefonds. Dit tekort is zichtbaar gemaakt in deze Programmabegroting. Door een breed pakket aan ombuigingen oplopend naar in totaal € 5,5 miljoen structureel vanaf 2028 is in het laatste jaar sprake van een licht positief begrotingssaldo. Lokale heffingen Het beleidsuitgangspunt voor de lokale heffingen van gemeente Goes voor 2025 is een stijging met een indexatie van 2,3%. Afvalstoffenheffing Voor de afvalstoffenheffing streven we naar kostendekkendheid. De kostendekkendheid in deze begroting daalt ten opzichte van de begroting 2024 van 96% naar 92%. We stellen voor om een aanvullende lastenverzwaring om op een kostendekkendheid van 100% uit te komen niet door te voeren.

Agendapunt Pagina 3

Rioolheffing Voor de rioolheffing streven we naar kostendekkendheid. Deze begroting laat zien dat we voor de rioolheffing, net als in de begroting 2024, niet kostendekkend zijn. In 2022 is het nieuwe gemeentelijk rioleringsplan (GRP) vastgesteld. Dit GRP is financieel vertaald in de begroting. Het GRP leidt tot een stijging van de kosten en daarmee een stijging van de lasten voor de inwoners. Na doorrekening van kosten en de uitgangspunten zoals we die bij het GRP hebben voorgelegd, komen we uit op een kostendekkendheid van 94%. Wanneer we de kostendekkendheid op 100% willen krijgen, moeten we een aanvullende tariefstijging van de rioolheffing doorvoeren. Met de lastenverzwaring die we vanuit het GRP zien, achten we dit niet wenselijk en stellen we voor het kostendekkendheidspercentage voor 2025 te handhaven op 94%. Communicatie & Participatie De Programmabegroting 2025 bevat openbare informatie. Bij de totstandkoming hiervan is geen participatietraject gevolgd. De Programmabegroting 2025 wordt actief toegelicht in het persoverleg.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

C.H. van den Bos Burgemeester