Bijlage Motie 1 vlaggen en wapens raadzaal

De vlag van de gemeente Goes Deze vlag heeft een lange geschiedenis, en wordt gezien als één van de oudste stadsvlaggen in Nederland. Vermoedelijk dateert de vlag uit de vijftiende eeuw, toen Goes stad werd (1405). Voor diverse doeleinden kwam toen vermoedelijk al de vlag in gebruik. De vlag werd vanaf 1851 de gemeentelijke vlag, en vanaf 1970 de vlag van de nieuwe gemeente Goes. De geschiedenis van de stadsvlag gaat vermoedelijk terug tot de late middeleeuwen, toen Goes vanaf 1405 een stadswapen kreeg en daarna ook een vlag. Beide waren onmisbare symbolen. De gekozen kleuren komen algemeen voor als signaalkleuren, bijvoorbeeld op poorten en raamluiken van kastelen, stadspoorten en huizen, maar tegenwoordig ook voor stokken van blinden en in het verkeer. De Goese weeskinderen liepen aanvankelijk in de zeventiende eeuw in een wit-rood kostuum; later droegen ze de kleuren als koordjes op hun schouder. In het verleden is diverse keren onderzoek gedaan naar de oude stadsvlag van Goes. Deze komt voor op de zilveren begrafenisschilden van het schippersgilde, die uit 1647 dateren. Het aantal horizontale banen was toen nog variabel. De vlag was in die tijd een bekend symbool.

Toen de haven in 1650 was gekanaliseerd en er een rederij voor de vaart op Scandinavië werd opgericht, de Noordse Compagnie, ontvingen de reders voor hun twee schepen, de Goes en de Hope, als geschenk een stadsvlag. Op een kaart met wapens van Zeeuwse steden en edelen in de Chronyk van Zeeland van Smallegange (1696) staat een ‘heraut’ van Goes afgebeeld, met het stadswapen en een vlag, onmiskenbaar de bekende vlag. Een onderzoek in de collectie van het Historisch Museum in Goes zou wellicht het gebruik van de vlag op enkele museumobjecten op kunnen leveren. Enkele malen in de twintigste eeuw gingen gemeenten ertoe over om gemeentevlaggen vast te stellen, bijvoorbeeld in 1919 bij een grote manifestatie van het dan één jaar oude Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Voor het defilé voor de koningin vond men een eigen gemeentevlag voor alle gemeentelijke delegaties onmisbaar. Veel deelnemende gemeenten stelden toen een nieuwe vlag vast. Mogelijk dat de gemeente Goes hieraan deelnam, en gewoon de oude vertrouwde vlag voerde. Tot een vaststelling kwam het toen niet. Ook later vonden soms optochten met gemeentevlaggen plaats in het land. Een bekende publicist over heraldiek, Kl. Sierksma, attendeerde de gemeente Goes er in 1962 op, dat de van ouds bekende Goese vlag nooit was vastgesteld.

Dit betekende volgens Sierksma, dat een willekeurige gemeente zich de Goese vlag zou kunnen toe-eigenen en als eigen vlag zou kunnen deponeren. Na advies van de gemeentearchivaris, de rijksarchivaris in Middelburg en de Hoge Raad van Adel stelde de Goese gemeenteraad op 15 april 1964 de vlag vast, bestaande uit dertien horizontale banen van gelijke hoogte en lengte, afwisselend in de kleuren rood en wit, van boven te beginnen en de dertiende in de kleur rood. In de vergadering van de gemeenteraad van 18 februari 1970, nr. 34, besloot de raad om aan de koningin te verzoeken of de nieuwe gemeente Goes het gemeentewapen van de vroegere gemeente Goes mocht gebruiken. Vervolgens werd het wapen van de nieuwe gemeente Goes in het KB nr. 30 van 21 juli 1970 vastgesteld. De gemeenteraad overwoog dat de naam van de nieuwe gemeente, het inwonertal in de stad en de centrale positie daarvan in de nieuwe gemeente genoeg argumenten waren voor handhaving van het oude wapen. Ook de onmogelijkheid om uit de wapens van de opgeheven gemeenten een evenwichtig nieuw wapen samen te stellen, was een reden. Daarbij kwam nog het gegeven dat het Goese wapen vermoedelijk veel ouder was dan die van de opgeheven gemeenten. In de raadsvergadering van 18 februari 1970 werd over de vlag niets gemeld. Die kwam wel aan bod in de raadsvergadering van 1 mei 1970, nr. 6.

Op vraag van de gemeente adviseerde de Hoge Raad van Adel, dat er geen nieuwe vlag voor de nieuwe gemeente hoefde te worden ontworpen. Een dergelijke nieuwe vlag zou elementen van de opgeheven

gemeenten moeten bevatten, maar zou van veel minder allure zijn dan de oude stads- en gemeentevlag. Goes is namelijk een van de weinige gemeenten in Nederland waarvan al vanuit de zeventiende eeuw een stadsvlag bekend is die ononderbroken is gevoerd. Om deze reden, en omdat de vlag esthetisch zeer geslaagd is, verdiende het aanbeveling om deze vlag te handhaven. De gemeenteraad besloot toen dat de oude gemeentevlag ook die van de nieuwe gemeente zou zijn. Frank de Klerk, Gemeentearchief Goes, 4 maart 2019. Bronnen: website Gemeentearchief Goes. Archief Gem. Goes, 1930-1969, inv.nr. 175. Archief Gem. Goes 1970-1980, inv.nr. 1, notulen van de vergaderingen van de gemeenteraad, 1970. Archief Gem. Goes 1980-1999, inv.nr. 2958.

Chronyk van Zeeland, wapenkaart ‘Zeeland veredelt’, 1696. Een symbolische figuur die de stad Goes voorstelt toont het stadswapen en de vlag.

Uit: Archief gem. Goes, 1930-1970, inv.nr. 175.