Bijlage 11 - Onderzoek gewasbeschermingsmiddelen

Admiraal de Ruyterziekenhuis te Goes

Beschouwing ten aanzien van het aspect gewasbeschermingsmiddelen en biociden

Rapportnummer ZB 1505-5-RA-002 d.d. 2 december 2025

Admiraal de Ruyterziekenhuis te Goes

Beschouwing ten aanzien van het aspect gewasbeschermingsmiddelen en biociden

Opdrachtgever: Admiraal de Ruyterziekenhuis Rapportnummer: ZB 1505-5-RA-002 Datum: 2 december 2025 Referentie: PvV/SV/DvdH/ZB 1505-5-RA-002 Verantwoordelijke: ir. P.P.A. van Vugt Opsteller: ing. S. Vega +31 85 8228 718 s.vega@peutz.nl

Peutz bv, postbus 696, 2700 ar zoetermeer, +31 85 822 87 00, info@peutz.nl, www.peutz.nl kvk 12028033, opdrachten volgens DNR 2011, lid NLingenieurs, btw NL.004933837B01, ISO-9001:2015 mook - zoetermeer - groningen - eindhoven - haps - düsseldorf - dortmund - berlijn - nürnberg - leuven - parijs - lyon

ZB 1505-5-RA-002 2

Inhoudsopgave 1

Inleiding

4

2

Kaders

5

2.1

Spuitzonering

5

2.2

Omgevingswet

5

2.3

Richtlijn duurzaam gebruik pesticiden

5

2.4

Omgevingsplan gemeente Goes

6

2.5

Bestemmingsplan

6

3

Uitgangspunten

9

Locatiespecifieke omstandigheden

9

3.1.1

Beschrijving situatie

9

3.1.2

Theoretische teelt (inclusief gebruik gewasbeschermingsmiddelen)

10

3.1.3

Feitelijke teelt

10

3.1.4

Specifieke omstandigheden

10

Voorgestelde specifieke maatregelen

10

3.2.1

Scenario 1

10

3.2.2

Scenario 2

12

Uitwerking bouwregels volgens Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

13

Conclusie

15

3.1

3.2

3.3

4

De inhoud van dit document mag niet worden gewijzigd. Het document mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Peutz niet in delen worden verspreid. Peutz aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade die voortvloeit uit of samenhangt met het wijzigen van de inhoud van dit document.

ZB 1505-5-RA-002 3

1

Inleiding In opdracht van het Admiraal de Ruyterziekenhuis is een onderzoek uitgevoerd naar het aspect gewasbeschermingsmiddelen en biociden vanuit de omgeving op het plangebied de 's-Gravenpolderseweg 114 te Goes (hierna: Adrz Goes). Het Adrz Goes is voornemens een nieuw algemeen ziekenhuis in Goes te realiseren nabij en ter vervanging van het bestaande ziekenhuisgebouw. De locatie waar dat gaat gebeuren heet het plangebied. De landbouwgrond rondom het plangebied waar mogelijk bestrijdingsmiddelen worden ingezet, loopt in oostelijke en zuidelijke zijde tot aan de perceelsgrens. Door de inzet van bestrijdingsmiddelen kan sprake zijn van een zogenaamde spuitzone. Een spuitzone is een zone waarin bestrijdingsmiddelen gebruikt mogen worden. Door vast te stellen waar bestrijdingsmiddelen gebruikt mogen worden en het evenwichtig toedelen van functies kan de blootstelling van mensen aan deze middelen worden beperkt. Om tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties te komen zijn de mogelijke locaties waar bestrijdingsmiddelen worden ingezet in de omgeving van het plangebied onderzocht (locatiespecifiek onderzoek). In figuur f 1.1 is het plangebied weergegeven (hierna te noemen het plangebied).

f 1.1 Plangebied van het nieuwe ziekenhuis van het Adrz Goes

ZB 1505-5-RA-002 4

2

Kaders

2 .1 Spu it zon er ing

Het Adrz Goes grens aan een aantal agrarische gronden. Bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op deze gronden kan, afhankelijk van de meteoomstandigheden drift optreden. Op basis van jurisprudentie wordt in beginsel een indicatieve afstand van 50 meter aangehouden vanaf de grens van het agrarisch perceel tot de gevoelige objecten. Dit betreft een afstand die ruim 20 jaar geleden is bepaald. Sinds de bepaling van de indicatieve afstand hebben meerdere wijzigingen plaatsgevonden met betrekking tot wetgeving en de stand der techniek. In de praktijk blijkt uit verschillende recente jurisprudentie dat een kortere spuitzone dan de indicatieve afstand van 50 meter, zoals die ruim twintig jaar geleden is vastgesteld, regelmatig wordt geaccepteerd1. Het vigerende bestemmingsplan “Zorgpark”, vastgesteld op 3 mei 2018 door de gemeente Goes, kent tevens afwijkende regelingen met betrekking tot de spuitzones. In navolgende paragrafen is ingegaan op de geldende wet- en regelgeving. 2 .2 O mg evings wet

In de Omgevingswet staat dat de overheid bij een evenwichtige toedeling van functies aan locaties in ieder geval rekening moet houden met het belang van het beschermen van de gezondheid (artikel 2.1 lid 4 Omgevingswet). Hierbij moet de gemeente rekening houden met de lokale specifieke omstandigheden en de gevolgen van de activiteiten voor de gezondheid van haar burgers (artikel 2.1 en 2.4 Omgevingswet). Bij ontwikkelingen moet sprake zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het omgevingsplan moet ervoor zorgen dat er een "aanvaardbaar woon- en leefklimaat" wordt gecreëerd. 2 .3 R ic ht li jn duur za am g ebru i k p est i cid en

Naast de regels voor het op de markt brengen is er regelgeving die het gebruik van toegelaten gewasbeschermingsmiddelen duurzamer kan maken. De Richtlijn duurzaam gebruik van pesticiden (128/2009/EG) stelt lidstaten in staat om aanvullende gebruiksmaatregelen te treffen om de emissies naar water verdergaand te reduceren. Het gaat dan om extra driftreducerende technieken, grotere spuitvrije zones langs water of gebruiksverboden in bepaalde beschermde gebieden. Deze aanvullende regels worden in 1

Onder andere: Raad van State 16 november 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3303, Raad van State 8 mei 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1973 en Raad van State 2 november 2022, ECLI:NL:RVS:2022:3160. ZB 1505-5-RA-002 5

Nederland later vastgelegd in de milieuregelgeving, zoals het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). 2 .4 O mg evingsp lan g e me en t e Go es

Volgens artikel 2.1 lid 4 van de Omgevingswet moet de overheid bij het bepalen van functies op locaties altijd rekening houden met het beschermen van de gezondheid. Het omgevingsplan moet ervoor zorgen dat er een "aanvaardbaar woon- en leefklimaat" wordt gecreëerd. Door de inzet van bestrijdingsmiddelen in de agrarische sector kan sprake zijn van een zogenaamde spuitzone. Een spuitzone is bedoeld om de blootstelling van mensen aan deze middelen te beperken. De spuitzone vertaalt zich in een bestemmingsregel in combinatie met een visuele representatie (aanduiding) op de plankaart. Deze regel en aanduiding kunnen gelden voor het gebied waar de agrarische functie wordt uitgeoefend en bepalen waar geen gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt. De regel en aanduiding kunnen ook gelden voor het gebied waarop de gevoelige functie is toegelaten, zoals een woonwijk. Zo wordt duidelijk aangegeven waar het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen niet is toegestaan, om zo de gezondheidsrisico’s voor de omgeving te mitigeren (Omgevingsweb 2023b). In het omgevingsplan van de gemeente Goes zijn momenteel nog bestemmingsregelingen opgenomen met betrekking tot eventuele spuitzones.

geen

2 .5 B es t emmingspl an

Het bestaande Adrz Goes ziekenhuisgebouw is gelegen binnen het geldende bestemmingsplan ‘Zorgpark’, vastgesteld op 3 mei 2018 door de gemeente Goes. Het geldende bestemmingsplan ‘Zorgpark’ van de gemeente Goes bevat wel regelingen met betrekking tot milieuzones vanwege de drift van gewasbeschermingsmiddelen. Voor de beoordeling of sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat bij het Adrz Goes is aansluiting gezocht bij de regelingen die opgenomen zijn in het vigerende bestemmingsplan ‘Zorgpark’. In het bestemmingsplan ‘Zorgpark’ van de gemeente Goes zijn twee milieuzones opgenomen vanwege de drift van gewasbeschermingsmiddelen die gebruikt kunnen worden in de boomgaard ten zuiden van het zorgpark. Deze zones zijn vastgesteld voor (fruit-)boomtilt, waarbij opwaarts of zijwaarts wordt gespoten. Bij neerwaarts spuiten (akkerbouwgewassen) is minder sprake van drift. Voor deze milieuzones gelden de volgende bouwregels: 1. Het is niet toegestaan om verblijfsruimten te bouwen op gronden met de nadere aanduiding “milieuzone – zone wet milieubeheer 1” (hierna: Zone 1); ZB 1505-5-RA-002 6

2. Op de gronden met de nadere aanduiding “milieuzone – zone wet milieubeheer 2” (hierna: Zone 2) mogen uitsluitend verblijfsruimten gebouwd worden onder de volgende voorwaarden: 2.1. gevels moeten gesloten worden uitgevoerd. Dit houdt in dat geen te openen delen in de gevels aanwezig mogen zijn; 2.2. aanzuigingen van klimaatinstallaties moeten zodanig worden gesitueerd dat drift vanuit de boomgaard niet kan binnentreden. Openingen t.b.v. aanzuiging moeten zoveel mogelijk noordelijk worden gesitueerd; 2.3. tussen de boomgaard en de verblijfsruimte moet een haag/afscheiding van minimaal 2 meter hoog aanwezig zijn. In figuur f 2.1 zijn de milieuzones, de bestemmingen en het plangebied weergegeven.

f 2.1 Milieuzones uit het bestemmingsplan 'Zorgpark' en het plangebied

Zone 1 en Zone 2 kennen respectievelijk een afstand van 25 meter en 50 meter vanaf de grens van het bestemmingsplan. Voor de overige agrarische bestemmingen in de omgeving zijn geen milieuzones of regels opgenomen om de mogelijke blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen te voorkomen. Door de eigenaren is aangegeven dat op de omliggende agrarische gronden naast het plangebied gebruik gemaakt kan worden van gewasbeschermingsmiddelen. In het bestemmingsplan “Buitengebied”, vastgesteld op 21 juni 2023 door de gemeente

ZB 1505-5-RA-002 7

Goes, zijn deze gronden bestemd als ‘Agrarisch’. In figuur f 2.2 zijn de bestemmingen in de omgeving van het plangebied weergegeven.

f 2.2 Plangebied en omliggende bestemmingen

Op deze gronden kunnen de volgende bedrijven en activiteiten plaatsvinden: - de bedrijfsvoering van grondgebonden agrarische bedrijven overeenkomstig de bedrijfsvorm zoals deze is opgenomen in bijlage 4; - het weiden van vee, waaronder paarden, geiten en schapen, anders dan in de uitoefening van een grondgebonden agrarisch bedrijf; - dagrecreatief medegebruik, zoals wandelen, fietsen en paardrijden; - aan huis gebonden beroeps- of bedrijfsactiviteiten; - wegen, paden, parkeervoorzieningen, water, groenvoorzieningen, tuinen, erven, voorzieningen ten behoeve van de waterhuishouding, andere voorzieningen ten dienste van de bestemming en nutsvoorzieningen. Op de gronden ten zuiden en ten oosten van het plangebied vinden akkerbouwactiviteiten plaats. De gronden ten zuidoosten van het plangebied worden gebruikt voor fruitteelt. Het houden en beweiden van vee is op deze gronden niet toegestaan.

ZB 1505-5-RA-002 8

3

Uitgangspunten

3 .1 L o ca t iesp e ci fi e ke o mst and ig hed en

Voor het nieuwe ziekenhuis worden drie gebouwen gerealiseerd. Een energiegebouw, een kantoor en het hoofdgebouw. In het hoofdgebouw wordt de (klinische) zorg geconcentreerd. In het hoofdgebouw (gezondheidzorgfunctie) en het kantoor (kantoorfunctie) worden verblijfruimten gerealiseerd. Figuur f 3.1 geeft de beoogde bebouwing weer.

f 3.1 Beoogde gebouwen voor het nieuwe ziekenhuis

Het plan is daarnaast om parkeergelegenheden te realiseren voor bezoek in het zuidelijke gedeelte van het plangebied. In het noordwesten van het plangebied zijn parkeergelegenheden voor het personeel gepland. 3.1.1 Beschrijving situatie

Op de gronden ten zuiden en ten oosten van het plangebied vinden akkerbouwactiviteiten plaats. De nieuwe verblijfsruimten van het Adrz Goes liggen op een afstand van minimaal 23 m van deze agrarische activiteiten.

ZB 1505-5-RA-002 9

3.1.2 Theoretische teelt (inclusief gebruik gewasbeschermingsmiddelen )

De agrarische percelen liggen binnen het vigerende bestemmingsplan “Buitengebied” en kennen een agrarische bestemming voor akkerbouwactiviteiten (zie paragraaf 2.5 ). Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bij deze bestemming is niet beperkt. Bij het perceel aan de Abbekindersezandweg 2A is sprake van een bestaande woonbestemming. Bij het perceel aan de Abbekindersezandweg 2C is een bedrijfswoning en een horecagelegenheid aanwezig (Frituur Vernieuw). 3.1.3 Feitelijke teelt

De betreffende percelen worden volgens het bestemmingsplan gebruikt voor akkerbouwteelt. Bij het (beperkte) gebruik van gewasbeschermingsmiddelen houden de eigenaren rekening met de aanwezigheid van eigen woningen en horeca-activiteiten. 3.1.4 Specifieke omstandigheden

Op de gronden ten oosten van het Adrz Goes zijn akkerbouwwerkzaamheden mogelijk. Bij deze werkzaamheden kan gebruik gemaakt worden door gewasbeschermingsmiddelen. De meest overheersende windrichting in Nederland (en in het plangebied) is de zuidzuidwestelijke richting. Gezien de gronden ten oosten van het Adrz Goes zijn gelegen levert de overheersende windrichting een positieve bijdrage aan het voorkomen van drift (de wind afkomstig uit het zuidwesten blaast de gewasbeschermingsmiddelen weg van het Adrz Goes). Om de blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen voor de mensen in het nieuwe ziekenhuis te beperken zijn twee scenario’s met specifieke maatregelen beschouwd in onderstaande paragrafen. 3 .2 V oorg est e ld e spe c ifi e ke ma a tr ege l en 3.2.1 Scenario 1

Om de blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen voor de mensen in het nieuwe ziekenhuis te beperken wordt voorgesteld om de aanwezige milieuzone/spuitzone door te trekken rondom de omliggende agrarische percelen. In figuur f 3.2 zijn de voorgestelde zones weergegeven.

ZB 1505-5-RA-002 10

f 3.2 Voorgestelde milieuzones om de blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen in het nieuwe ziekenhuis te beperken – scenario 1

Voor deze doorgetrokken milieuzones gelden dan de volgende bouwregels: 1. Het is niet toegestaan om verblijfsruimten te bouwen op gronden in Zone 1; 2. Op de gronden met de nadere aanduiding Zone 2 mogen uitsluitend verblijfsruimten gebouwd worden onder de volgende voorwaarden: 2.1. gevels moeten gesloten worden uitgevoerd. Dit houdt in dat geen te openen delen in de gevels aanwezig mogen zijn; 2.2. aanzuigingen van klimaatinstallaties moeten zodanig worden gesitueerd dat drift vanuit de agrarische activiteiten niet kan binnentreden. Openingen t.b.v. aanzuiging moeten zoveel mogelijk noordelijk worden gesitueerd; 2.3. tussen de agrarische activiteiten en de verblijfsruimte moet een haag/afscheiding van minimaal 2 meter hoog aanwezig zijn. Gezien Zone 2 een gedeelte van het hoofdgebouw aan de oostzijde overlapt zijn de aanvullende bouwregels van toepassing. De overlapping betreft circa 5,5 meter aan de oostzijde en een straal van circa 30 m in de zuidoosthoek van het hoofdgebouw. De uitwerking van deze aanvullende bouwregels volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving is omschreven in paragraaf 3.3

ZB 1505-5-RA-002 11

3.2.2 Scenario 2

In scenario 2 wordt voorgesteld om met de eigenaren van de naastgelegen agrarische percelen af te stemmen over de locatie waar gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast. Het voorstel is om een spuitvrije zone binnen de agrarische percelen vast te stellen, zodat blootstelling bij het ziekenhuis verder wordt beperkt. In figuur f 3.3 zijn de voorgestelde spuitzones weergegeven.

f 3.3 Voorgestelde spuitzones naastgelegen agrarische percelen

Dit resulteert in de gewijzigde milieuzones in figuur f 3.4. Bij deze milieu/spuitzones is geen overlap meer met het hoofdgebouw. Hierdoor zijn bezoekers van het ziekenhuis beter beschermd tegen gewasbeschermingsmiddelen. In scenario 2 zijn aanvullende bouwtechnische maatregelen bij het hoofdgebouw niet noodzakelijk.

ZB 1505-5-RA-002 12

f 3.4 Voorgestelde milieuzones om de blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen in het nieuwe ziekenhuis te beperken – scenario 2 3 .3 Ui t wer king b ou wr ege ls vo lg ens B es lui t bou wwer ken leefo mg eving ( Bbl )

Scenario 1 heeft vanuit het Adrz Goes de voorkeur. Dit betekent dat voor het gedeelte van het hoofdgebouw binnen Zone 2 aanvullende maatregelen genomen moeten worden om te voldoen aan de bouwregels. De aanvullende bouwregels hebben betrekking op de spuivoorziening en de luchtverversing bij een gezondheidszorgfunctie. In het Besluit bouwwerken leefomgeving (hierna: Bbl) zijn voor verblijfsruimten in nieuwbouw gezondheidszorgfuncties de onderstaande artikelen van toepassing, met betrekking tot voldoende luchtverversing/ventilatie en spuiventilatie. t 3.1 Besluit bouwwerken leefomgeving voor verblijfsruimten in nieuwbouw gezondheidszorgfuncties Omschrijving

Artikel

Leden van toepassing

Opmerking

Luchtverversing verblijfsgebied en verblijfsruimte

4.122

2, 3 en 5

Capaciteit verversing is minimaal: 12 [dm3/s] per persoon in bedgebied 6,5 [dm3/s] per persoon in overig

Thermisch comfort

4.123

*

Luchtsnelheid ≤ 0,2 m/s

Regelbaarheid en uitschakelbaarheid

4.124

1 t/m 4

-

Luchtverversing overige ruimten

4.125

2, 3, 4

-

Luchtkwaliteit: plaats van de instroomopening en uitmonding

4.126

1 en 2

2 m van bouwwerkperceelgrens of bovendaks

Paragraaf 4.3.6 Luchtverversing

ZB 1505-5-RA-002 13

Omschrijving

Artikel

Leden van toepassing

Opmerking

Luchtkwaliteit: toevoer van ventilatielucht

4.127

1, 4 en 5

Rechtstreeks van buiten

Luchtkwaliteit: afvoer van binnenlucht

4.128

2,3 en 5

Rechtstreeks naar buiten

Tijdelijk bouwwerk

4.129

Niet van toepassing

-

Capaciteit spuivoorziening

4.131

Niet van toepassing

-

Plaats van opening

4.132

Niet van toepassing

-

Tijdelijk bouwwerk

4.133

Niet van toepassing

-

Paragraaf 4.3.7 Spuivoorziening

Hieruit volgt dat de aanvullende maatregelen die nodig zijn bij de verblijfsruimten in het hoofdgebouw niet strijdig zijn met hetgeen gesteld is in het Bbl. Volgens het Bbl zijn de leden met betrekking tot spuivoorzieningen (te openen delen in de gevel) niet van toepassing bij verblijfsruimten in een gezondheidszorgfunctie. De gevels die binnen Zone 2 vallen kunnen derhalve gesloten worden uitgevoerd. Voor de toevoer van ventilatielucht geldt volgens het Bbl dat de lucht rechtstreeks van buiten moet komen. De in- en uitstroomopening moet minimaal 2 meter van de bouwperceelgrens of bovendaks worden gerealiseerd. Voor het hoofdgebouw geldt hierop de aanvullende bouwregel dat deze in- en uitstroomopeningen niet binnen Zone 2 worden gerealiseerd.

ZB 1505-5-RA-002 14

4

Conclusie Het Admiraal de Ruyterziekenhuis is voornemens een nieuw algemeen ziekenhuis in Goes te realiseren nabij en ter vervanging van het bestaande ziekenhuisgebouw. Uit het locatiespecifieke onderzoek volgt dat ten oosten en zuidoosten van het Adrz Goes gronden zijn gelegen waar agrarische activiteiten plaatsvinden. Het gaat hierbij om grondgebonden akkerbouwteelt waarbij gebruik gemaakt kan worden van gewasbeschermingsmiddelen. Bij het (beperkte) gebruik van gewasbeschermingsmiddelen houden de eigenaren rekening met de aanwezigheid van eigen woningen en horeca-activiteiten. Bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op deze gronden kan, afhankelijk van de meteo-omstandigheden, drift optreden. In voorliggend geval hebben de meteo-omstandigheden een positief effect op de drift, de overheersende zuidwestelijke wind blaast de gewasbeschermingsmiddelen weg van het Adrz Goes. Om de blootstelling van mensen in het nieuwe ziekenhuis aan de gewasbeschermingsmiddelen te beperken wordt voorgesteld om specifieke maatregelen toe te passen. Hiervoor zijn twee scenario’s met specifieke maatregelen beschouwd. Vanuit het Adrz Goes ligt de voorkeur bij scenario 1, het nemen van maatregelen in het hoofdgebouw om te voldoen aan de gestelde bouwregels. Het nemen van deze maatregelen is niet in strijd met de van toepassing zijnde leden van het Bbl.

In scenario 1 worden de zones uitgebreid rondom de perceelgrenzen met de agrarische percelen. Uit scenario 1 volgt dat de nieuwe gebouwen die in deze nieuwe zones zijn gepland, moeten voldoen aan de bouwregels die gelden voor de bestaande zones. Dit betekent dat in het energiegebouw dat geheel binnen Zone 1 valt geen verblijfsruimten zijn toegestaan. Voor het gedeelte van het hoofdgebouw dat binnen Zone 2 is gelegen gelden de volgende bouwregels voor de verblijfsruimten: 1. gevels moeten gesloten worden uitgevoerd. Dit houdt in dat geen te openen delen in de gevels aanwezig mogen zijn; 2. aanzuigingen van klimaatinstallaties moeten zodanig worden gesitueerd dat drift vanuit de agrarische activiteiten niet kan binnentreden. Openingen t.b.v. aanzuiging moeten zoveel mogelijk noordelijk worden gesitueerd; 3. tussen de agrarische activiteiten en de verblijfsruimte moet een haag/afscheiding van minimaal 2 meter hoog aanwezig zijn. Dit om mogelijke drift te beperken.

Dit rapport bevat 15 pagina’s.

ZB 1505-5-RA-002 15