Agendapunt 8a.Programmabegroting 2023 def tbv oordeelsvormende raad 3 nov 2022

Dankzij deze hoge kredietwaardigheid heeft de bank een sterke inkooppositie op de internationale geld- en kapitaalmarkt.

2 Provinciale Zeeuwse Elektriciteit Maatschappij (PZEM NV) PZEM richt zich op productie, handel en levering van energieproducten en -diensten. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Zeeuwse Gemeenten, Gemeenten Bergen op Zoom, Naamloze Vennootschap/ Middelburg Woensdrecht, Dirksland, Goedereede, Middelharnis, Oost-Flakkee en de provincies Zeeland, Noord-Brabant en Zuid-Holland en Bank Nederlandse Gemeenten. Bestuurlijk belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Eigen Vermogen Vreemd Resultaat Vermogen

Financieel belang Goes De gemeente is aandeelhouder: 4,17% Aandelenkapitaal: € 289.000 Dividend Dividend 2020 2021 € 3.260.000 €0

Dividend 2019

(2021) (2021) (2021) €0 € 1.650.909.000 € 1.229.012.000 € 235.065.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Op 15 november 2021 is de nieuwe entiteit GBE Aqua BV opgericht. Hiermee is het proces van verhanging van het aandelenbezit Evides afgerond. Op dit moment is het verkoopproces van het onderdeel Wholesale lopende. Ook de komende periode zal in het teken staan van deze ontwikkeling. Risico’s De financiële positie van Pzem is ten opzichte van enige jaren geleden sterk verbeterd. De situatie op de energiemarkt is bepalend voor de financiële resultaten van Pzem. De huidige energieprijzen zorgen ervoor dat Pzem de financiële resultaten heeft kunnen verbeteren. Dit heeft een positief effect op de waarde van de aandelen en verlaagd het risico van afwaardering van ons aandelenbezit.

94

3 Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua BV (GBE Aqua BV) Onderdeel van de aandeelhoudersstrategie was het ontvlechten van het Evides belang uit Pzem NV en dit belang in publieke handen te brengen. In 2021 is dit gerealiseerd en is het belang Evides ondergebracht in GBE Aqua BV. Deze vennootschap heeft als doel het houden en beheren van aandelen Evides en het uitoefenen van stemrecht Evides Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Zeeuwse Gemeenten, Gemeenten Bergen op Zoom, Besloten Vennootschap/ Middelburg Woensdrecht, Goeree-Overflakkee, en de provincie Zeeland. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 4,174% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 41.700 Eigen Vermogen Vreemd Resultaat Dividend 2019 Dividend Dividend 2020 Vermogen 2021

(2021) (2021) (2021) €0 €0 €0 nnb nnb nnb Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In 2021 zijn de aandelen uit Pzem via de rechtspersoon GBE Aqua BV rechtstreeks onder de aandeelhouders gehangen. Naast het houden en beheren van de belang Evides zijn er geen andere beleidsvoornemens. Risico’s Het ontvlechten van het Evides belang uit Pzem NV en de oprichting van GBE Aqua brengt beperkte risico’s met zich mee voor de aandeelhouders. Omdat de benodigde garantie voor de financiering bij de provincie ligt en niet bij de gemeente, zijn de risico’s voor de deelnemende gemeenten beperkt tot maximaal de kapitaalstorting in GBE Aqua. Voor gemeente Goes is dat € 41.700.

4 Economische Impuls Zeeland De NV Economische Impuls Zeeland (Impuls), opgericht in 2007, is de ontwikkelingsmaatschappij van Zeeland. Doel is het vergroten van de dynamiek van de Zeeuwse (kennis)economie, met groei van werkgelegenheid, door uitvoering van concrete projecten en door acquisitie van bedrijven en investeringen van elders. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten, ABN Amro, DOW Naamloze Vennootschap/ Vlissingen Benelux BV, Rabobank, Zeeuwse Zorginstellingen Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering De gemeente is aandeelhouder: 1,64% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 2.461 Eigen Vreemd Resultaat 2021 Dividend 2023 Dividend 2022 Dividend 2021 Vermogen Vermogen (2021) Niet (2021) Niet Niet beschikbaar € 0 €0 €0 beschikbaar beschikbaar (2022) Niet (2022) Niet beschikbaar beschikbaar (2023) Niet (2023) Niet beschikbaar beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Nog niet bekend. Risico’s De risico’s zijn beperkt gelet op de omvang van het aandelenpakket. 5 Omnium Met een subtropisch zwembad en diverse sportaccommodaties is Omnium het sport- en recreatiecomplex van Zeeland. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Gemeente Goes Besloten Vennootschap/ Goes

95 Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes De gemeente is 100% eigenaar; De gemeente is aandeelhouder: 100% Stemrecht op aandeelhoudersvergadering; Aandelenkapitaal: € 4.560.000 Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Eigen Vreemd Resultaat 2021 Dividend 2021 Dividend 2020 Dividend 2019 Vermogen Vermogen (2021) (2021) -/- € 35.095 €0 €0 €0 € 1.493.330 € 1.409.009 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 In de 2e helft van 2022 besluit de gemeenteraad over het inpassen van een schoolgebouw in het tropisch bos. Bij een positief besluit wordt in 2023 een definitief ontwerp gemaakt en aanbesteed voor de realisering van dit schoolgebouw. Dit gebouw zal naar verwachting per 2025 langjarig worden verhuurd aan het Groencollege van Scalda. De verduurzaming van de accommodatie van het Omnium wordt in 2022 opgeleverd en ingeregeld. Vanaf 2023 wordt gemonitord op de resultaten van deze verduurzaming. Verdere duurzaamheid mogelijkheden worden in het vierjarig uitvoeringsprogramma in Q4 2022 onderzocht. Dit gebeurt op basis van de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed. Risico’s Het aandelenkapitaal Omnium kent een waardering op de balans van gemeente Goes. Er is een risico dat we bij blijvende negatieve resultaten tot een afboeking van de waarde van deze aandelen moeten komen. Voor het vreemd vermogen (geldleningen) zijn gemeentegaranties verleend.

Wanneer het Omnium niet meer aan de rente- en aflossingsverplichtingen kan voldoen, kan gemeente Goes op de garantstelling worden aangesproken. Ook voor het risico van de continuïteit van het Omnium is het besluit over het toekomstbestendig maken van het Omnium (eind 2021) en de uitvoering daarvan in 2022 een belangrijke stap. 6 Deelgebieden Goese Schans B.V. Deelgebieden Goese Schans B.V. is, in samenwerking met diverse partijen, verantwoordelijk voor de exploitatie van de herstructurering van een verouderd bedrijventerrein tot een hoogwaardig woongebied. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Gemeente Goes, Stichting Beveland Wonen, Heijmans Besloten Vennootschap/ Goes Vastgoed B.V. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering: De gemeente is aandeelhouder: 33,3% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 1 Achtergestelde leningen: € 325.250 Eigen Vreemd Resultaat 2021 Dividend 2023 Dividend 2022 Dividend 2021 Vermogen Vermogen (2021) Niet (2021) Niet Niet beschikbaar € 0 €0 €0 beschikbaar beschikbaar (2022) Niet (2022) Niet beschikbaar beschikbaar (2023) Niet (2023) Niet beschikbaar beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Naar verwachting is de onderneming geliquideerd in 2023. Alle doelen zijn gerealiseerd. Risico’s Geen. 7 Verkoopmaatschappij Goese Schans B.V.

De verkoopmaatschappij Goese Schans B.V. is opgericht ter uitponding* (het verkopen van terreinen en opstallen in de huidige staat) van objecten, aankoop van gronden volgens contracten en nieuwe grondexploitatie delen Ketelhaven. Deelnemers Rechtsvorm Gemeente Goes, Stichting Beveland Wonen, Heijmans Besloten Vennootschap/ Goes Vastgoed B.V. Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Stemrecht op aandeelhoudersvergadering; De gemeente is aandeelhouder: 33,3% Vertegenwoordiging Goes: Wethouder Meulblok Aandelenkapitaal: € 1 Achtergestelde leningen: € 791.000 Garantstellingen: € 600.000

96 Eigen Vreemd Resultaat 2021 Dividend 2023 Dividend 2022 Dividend 2021 Vermogen Vermogen (2021) Niet (2021) Niet Niet beschikbaar € 0 €0 €0 beschikbaar beschikbaar (2022) Niet (2022) Niet beschikbaar beschikbaar (2023) Niet (2023) Niet beschikbaar beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Uitponding van terreinen en opstallen is naar verwachting geheel afgerond in 2023. Daarnaast wordt in 2023 woonrijp gemaakt. Risico’s Grondexploitatierisico’s. C.

Stichtingen en Verenigingen

1 Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) De VZG is de provinciale afdeling van de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten). VZG draagt zorg voor bestuurlijke afstemming tussen de Zeeuwse gemeenten, het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de Zeeuwse gemeenten. Dit omvat ook het adviseren van en verlenen van steun aan instellingen in Zeeland die in het belang van de gemeente werken. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Vereniging/ Middelburg Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente De door de algemenen ledenvergadering vastgestelde Goes contributie Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat 2021 Niet beschikbaar Niet beschikbaar Niet beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Geen relevante ontwikkelingen. Risico’s Er zijn geen specifieke risico’s te benoemen.

2 Milieu Educatief Centrum MEC De Bevelanden is een kleine en slagvaardige stichting die mensen wil stimuleren bewuster met natuur en milieu om te gaan. Dit doet het MEC door jong en oud in contact te brengen met en te informeren over de natuur en het milieu in eigen omgeving. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland en Stichting/ Goes Reimerswaal Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Veldhuizen De door de algemenen ledenvergadering vastgestelde contributie Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat 2021 (2021w) € 81.984 (2021w) € 15.819 € 2.316 negatief Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Vanaf 2022 wordt meer samengewerkt met de 4 Zeeuwse NME centra. De samenwerking vindt plaats om elkaar te versterken en om gemeenschappelijke grotere projecten op te zetten en daarvoor financiering daarvoor te vinden. Risico’s In 2022 zal er een redelijk groot bedrag uit de reserves moeten worden opgenomen. Dit kan nog 2 jaar voortduren maar daarna zijn de reserves op. De grootste kostenposten; personeelskosten en huisvesting, zijn niet direct beïnvloedbaar. Daarom wordt er vastgesteld dat de gemeentelijke bijdragen structureel verhoogd zouden moeten worden. De VZG-indexering van 0,9% is daarvoor niet voldoende. Voor 2022 wordt de extra gevraagde verhoging van 1,5% goedgekeurd.

97

3 Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) De VZG is de provinciale afdeling van de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten). VZG draagt zorg voor bestuurlijke afstemming tussen de Zeeuwse gemeenten, het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de Zeeuwse gemeenten. Dit omvat ook het adviseren van en verlenen van steun aan instellingen in Zeeland die in het belang van de gemeente werken. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Vereniging/ Middelburg Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente De door de algemenen ledenvergadering vastgestelde Goes contributie Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat 2021 (2021w) € 63.912.000 (2021w) € 79.894.000 (2021w) € 1.124.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Geen relevante ontwikkelingen. Risico’s Er zijn geen specifieke risico’s te benoemen.

98

Paragraaf Grondbeleid De gemeente Goes wil een aantrekkelijke gemeente zijn om te wonen, werken, recreëren en ondernemen, nu en in de toekomst. Dit betekent dat we zorgdragen voor een kwalitatief goed woningaanbod en een goede woon- en werkomgeving, Het vestigingsklimaat voor nieuwe inwoners en ondernemers willen wij verder versterken. Het grondbeleid draagt bij aan deze ambitie. Ambities komende bestuursperiode In het coalitieakkoord 2022-2026 Goes, een krachtige samenleving’ is een aantal uitgangspunten en ambities benoemd. De belangrijkste bestuurlijke uitgangspunten zijn: • We zetten in op de bouw van voldoende en betaalbare woningen in versneld tempo. Dit doen we met woningbouwprojecten met woningen in een gevarieerde mix in woningprijs. We focussen daarbij extra op sociale en middeldure huurwoningen; • We stimuleren alternatieve woonvormen zoals tiny houses en flexwonen; • Om de druk op de woningmarkt te verlichten zetten we in op de planvorming van minimaal één uitbreidingswijk. Deze wijk wordt landschappelijk ingepast en zo duurzaam mogelijk gebouwd; • Samen met de gemeenteraad gaan we op zoek naar een locatie voor deze uitbreidingswijk; • Door regie te nemen op ruimtelijke ontwikkelingen zorgen we voor gelijke kansen voor iedereen op de woningmarkt.

Deze regie nemen we op bestaande plannen én op nieuwe ontwikkelingen; • Om de bouw van nieuwe woningen te versnellen maken we gebruik van alle beschikbare middelen; • Bij nieuwe bouwontwikkelingen kijken we goed naar de natuur- en landschappelijke waarden en versterken we de natuur; • De stedelijke uitstraling vergroten we o.a. door (her)ontwikkeling van het Stationsgebied Zuid. Relevante beleidsdocumenten Beleidsnota Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2021

Vastgesteld door Raad

Vaststellingsdatum

Nota grondbeleid

Raad

11-11-2021

Nota kostenverhaal

Raad

11-11-2021

Woningmarktafspraken de Bevelanden 2020-2030

Raad

05-2020

Regionale woonvisie De Bevelanden 2019-2023

Raad

10-10-2019

Raamovereenkomst Prestatieafspraken de Bevelanden 2020-2023

B&W

29-11-2017

Economische Agenda De Bevelanden 2017

Raad

20-04-2017

Structuurvisie #Goes2040

Raad

14-06-2012

14-07-2022

Visie op het grondbeleid Grondbeleid is een middel om je ruimtelijke doelen te realiseren. Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van het programma Ruimte en Economie. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De (eventuele) baten, maar vooral de financiële risico’s zijn van belang voor de algemene financiële positie van de gemeente. Uitgangspunt is het voeren van een opgavegericht grondbeleid. De risico’s dienen daarbij aanvaardbaar en beheersbaar te zijn. Grond is een sturingsinstrument om zoveel mogelijk: Kwaliteit (stedenbouw, architectuur, duurzaamheid, veiligheid) in plannen te realiseren; Maatschappelijke waarden veilig te stellen (cultureel erfgoed, natuur); Invloed voor consumenten ((toekomstige) kopers/huurders) veilig te stellen; Van de winstpotentie uit grond veilig te stellen voor de gemeenschap. Het grondbeleid is in 2021 vastgelegd in een nota grondbeleid.

De nota grondbeleid is bedoeld om: Transparant handelen te bevorderen (bij aankoop, ontwikkeling/exploitatie en verkoop); De essentie helder te krijgen dat het in te zetten grondbeleid een bewuste keuze is die vóór of uiterlijk tijdens de visievorming gemaakt wordt; De mogelijkheden, voordelen en nadelen van de verschillende vormen van grondbeleid helder te krijgen; De instrumenten te beschrijven die de gemeente kan inzetten om haar doelstellingen te bereiken; Vast te leggen hoe de risico’s liggen en hoe hier op een verantwoorde manier mee om wordt gegaan.

99 Wijze Opgavegericht grondbeleid De gemeente kiest voor opgavegericht grondbeleid. De gemeente zal per situatie afwegen welke grondbeleidsvorm wenselijk is. De uiteindelijke grondbeleidskeuze voor een specifieke locatie is het resultante van een afwegingsproces, waarbij de bouwstenen urgentie, regie en rendement leiden zijn. De afweging en motivering wordt expliciet vastgelegd in de besluitvorming over de desbetreffende ontwikkeling. Zo kan de gemeente kiezen om in situaties zelf de grondexploitatie te doen en ontwikkelaars de opstalontwikkeling te laten verrichten dan wel particulier opdrachtgeverschap te stimuleren. Voor eigen grondexploitatie heeft de gemeente geen formele machtsmiddelen. Er zijn echter wel informele sturingsmiddelen. Deze zijn te verkrijgen door zeer consequent te handelen: heel duidelijk te maken naar ontwikkelaars dat voor gebieden waar de gemeente zelf de grondexploitatie doet, alleen zakengedaan wordt met partijen die het (grond- en ander) beleid van de gemeente respecteren/onderschrijven.

In andere situaties kan de gemeente ervoor kiezen om door middel van een PPS-constructie (publiek-private samenwerking) de gemeentelijke doelstellingen te verwezenlijken of via een anterieure exploitatieovereenkomst (vóór vaststelling van een ruimtelijk besluit) of een posterieure exploitatieovereenkomst (na vaststelling van een ruimtelijk besluit en bijbehorend exploitatieplan) om de kosten te verhalen en maatschappelijke doelstellingen zeker te stellen. Als ook dat niet lukt en de private partij toch zelf kan exploiteren dan worden via afgifte van de omgevingsvergunning de kosten volgens het exploitatieplan verhaald. Marktconforme gronduitgifteprijzen op basis van gemiddelde residuele waarde Voor de bepaling van de grondprijzen wordt uitgegaan van een gemiddelde residuele waarde. Jaarlijks worden voor diverse soorten modelopstallen grondprijzen vastgesteld c.q. geactualiseerd. Voor (niet-) commerciële functies worden eveneens jaarlijks standaard grondprijzen vastgesteld. In specifieke situaties zal de grondprijs afzonderlijk worden berekend of getaxeerd door derden. Maatschappelijk gewenst en efficiënt ruimtegebruik Binnen de beleidskaders en gegeven de marktvraag zal zo efficiënt mogelijk omgegaan worden met bouwgrond en zal worden gestreefd naar een optimale prijs/kwaliteitverhouding.

Winstmaximalisatie is hierbij geen doel op zich maar dient om risico’s die samenhangen met grondexploitatie op te vangen, verliezen op herstructureringslocaties te dekken en middelen te genereren voor bovenwijkse voorzieningen (bijvoorbeeld hoofdinfrastructuur). Reservevorming Voor de grondexploitatie zijn diverse reserves van belang: Afdrachten bij uitbreidingslocaties: a. Reserve bouwgrondexploitatie: 5% van de basisgrondprijs of 2,5% van de uitgifteprijs van niet-woningen; b. Reserve bovenwijkse voorzieningen: 3% van de basisgrondprijs of uitgifteprijs van niet-woningen; c. Reserve duurzaam bouwen: 4,5% van de opbrengst ten behoeve van woningbouw; d. Voor appartementen wordt uitgegaan van dezelfde percentages over de opbrengsten; e. Reserve stimuleringsmaatregelen duurzaamheid bedrijventerreinen: 1,5% van de opbrengst ten behoeve van bedrijvigheid Afdrachten bij inbreidingslocaties: a. Reserve bouwgrondexploitatie: 3% van de basisgrondprijs of 1,5% van de uitgifteprijs van niet-woningen; b. Reserve bovenwijkse voorzieningen: 1,5% van de basisgrondprijs of uitgifteprijs van niet-woningen; c. Reserve duurzaam bouwen: 4,5% van de opbrengst ten behoeve van woningbouw; d. Voor appartementen wordt uitgegaan van dezelfde percentages over de opbrengsten; e. Reserve stimuleringsmaatregelen duurzaamheid bedrijventerreinen: 1,5% van de opbrengst ten behoeve van bedrijvigheid.

Op basis van het BBV mogen deze dotaties niet langer worden geactiveerd. De overheveling naar de betreffende reserves vindt nu plaats via de reserve bouwgrond in het jaar van grondverkoop of in het jaar van afsluiten van de complexen faciliterend grondbeleid. Verwerving van onroerend goed Minnelijke verwerving is het uitgangspunt. Grondeigenaren worden in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken. Mocht het nodig zijn, dan kan de gemeente het onteigeningsinstrumentarium inzetten. Daarnaast kan de gemeente mogelijke grondspeculaties in het exploitatiegebied voorkomen door een voorkeursrecht gemeenten te vestigen (Wvg). Het afwegingsproces waarbij de factoren urgentie, regie en rendement centraal staan, wordt altijd bij de keuze tot strategische aankopen betrokken. Bij strategische aankopen is soms handelingssnelheid cruciaal. Het College van B&W heeft een jaarlijks budget van maximaal € 5.000.000 als financieel mandaat voor strategische aankopen waarvoor het gebruikelijke besluitvormingsproces van de gemeenteraad te lang zou duren. Over de voorwaarden zijn afspraken gemaakt (bijvoorbeeld een acceptabel risicoprofiel en verantwoording).

100

Kostenverhaal Ongeacht de gemeentelijke rol in de grondexploitatie, is er in alle gevallen sprake van door de gemeente te maken kosten. Het begrip ‘kosten’ moet hier ruim worden gezien. Het gaat niet alleen om feitelijk door de gemeente gemaakte kosten van bepaalde werkzaamheden/activiteiten, maar het omvat ook al die grondexploitatiewerkzaamheden waar de gemeente belang respectievelijk een verantwoordelijkheid heeft. Belangrijk is, dat ze tijdig en conform de gemeentelijke eisen door derden worden gerealiseerd. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de aanleg van de openbare ruimte die feitelijk geschiedt voor rekening van een marktpartij (eigenaar), maar waarbij de gemeente belang heeft bij een tijdige en kwalitatief aanvaardbare wijze van uitvoering. Op de gemeente rust de plicht in geval van particuliere exploitatie ook daadwerkelijk de kosten van de grondexploitatie te verhalen. Organisatie Om strategisch grondbeleid te kunnen voeren zijn een aantal zaken van belang: Deskundigheid en marktkennis. De vastgoedmarkt is gecompliceerd en kent professionele spelers en verschillende constructies. De gemeente zal goed op de hoogte moeten zijn van vraag en aanbod in de vastgoedmarkt en hier adequaat op in moeten spelen; Slagvaardigheid. De gemeente moet snel en flexibel kunnen inspelen op kansen en mogelijkheden die zich voordoen op de vastgoedmarkt.

Actuele prognose van de resultaten Algemeen In 2023 verwachten we vaststelling van de Omgevingsvisie, waarin het ruimtelijk beleid van de gemeente op lange termijn wordt voorspeld. Voor 2023 verwachten we nog steeds schaarste op de woningmarkt en dan in het bijzonder in het goedkope en betaalbare segment. De grote vraag naar materiaal, materieel en arbeid zal ook in 2023 effect hebben op de doorlooptijd van de realisatiefase van de woningbouwprojecten binnen Goes. In 2023 zullen de eerste kavels op Bedrijvenpark Deltaweg worden verkocht en kan uitvoering gegeven aan de nieuwe visie voor de Stationsomgeving. Naar verwachting wordt planontwikkeling van complexen in 2023 verder voorbereid (Wilhelminadorp Zuid, kavels Verspreide Percelen) en zijn nieuwe complexen denkbaar. Vanaf 1 januari 2016 zijn de resultaten uit de grondexploitatie belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. In 2023 hopen wij dat onze fiscale positie geheel duidelijk is, al bestaat het risico dat de fiscus zich nog jaren niet uitspreekt over de door ons reeds ingediende aangiften. Verwachte resultaten Op basis van de Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2021 en de laatste inzichten is een prognose gemaakt van de ‘reserve bouwgrond’ in de jaren 2023-2032. In de periode tot en met 2023 worden naar verwachting drie complexen afgesloten met een geprognosticeerd resultaat van afgerond € 500.000.

Voor tussentijdse winstneming is nog geen bedrag geraamd, daar dit per jaar wordt bezien. In december 2022 wordt de Meerjaren Prognose Grondexploitaites begroting 2023 van het grondbedrijf aan de raad ter vaststelling voorgelegd. Wij zullen dan meer gedetailleerd ingaan op de verwachtingen van de verschillende exploitaties, zowel individueel als geconsolideerd. Naar verwachting bevindt de bouwgrondreserve zich in 2023 op een acceptabel niveau. (Zie hierna onder "Reserve bouwgrond versus risico’s bouwgrond”) Beleidsuitgangspunten bouwgrondreserve Tussentijdse winstnemingen en verliesnemingen Winst wordt genomen volgens het percentage of completion methode (POC-methode). Op basis van het percentage gerealiseerde kosten vermenigvuldigd met het percentage gerealiseerde verkopen wordt van de contante waarde per 1 januari van het nieuwe jaar een bedrag aan tussentijdse winst genomen. Voorwaarden voor het nemen van tussentijdse winsten zijn: 1. Het resultaat van het complex kan betrouwbaar worden ingeschat; 2. De grond moet zijn verkocht én 3. De kosten zijn gerealiseerd. Zodra de winstverwachting van een al in exploitatie genomen complex negatief is, wordt de nominale waarde van het verwachte verlies ten laste van de bouwgrondreserve gebracht. Hier pleit namelijk het voorzichtigheidsprincipe ervoor om verliezen direct te nemen.

Reserve bouwgrond versus risico’s bouwgrond De risicoreserve grondexploitaties is bedoeld om onverwachte tegenvallers op te vangen. De hoogte van de reserve is de aanwezige weerstandscapaciteit. Op basis van een periodieke analyse van de risico’s (en kansen) wordt de benodigde weerstandscapaciteit bepaald. Voor het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit wordt risicoanalyse