Agendapunt 7. Raadsvoorstel Regiovisie beschermd wonen

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: : :

Z21.100333 / D21.829312 raadsvoorstel Regiovisie beschermd wonen A. van der Reest Sociaal domein Corine Goedhart Samenleving

Gevraagd besluit Voorgesteld wordt de aangescherpte regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Zeeland 2022 – 2025 en de daarin per thema benoemde voorstellen vast te stellen; Juridische grondslag Het betreft hier een uitwerking van de decentralisatie beschermd wonen. Aanleiding Vanaf 1 januari 2022 wordt gestart met de doordecentralisatie van beschermd wonen. Dit betekent voor de regio Zeeland dat niet alleen de huidige centrumgemeente Vlissingen, maar alle dertien Zeeuwse gemeenten zich volledig gaan inzetten voor inwoners die in aanraking komen met beschermd wonen. Vanaf 1 januari 2023 start de financiële doordecentralisatie en verschuiven de financiële middelen en de bijbehorende verantwoordelijkheid via een ingroeipad (2023 tot en met 2032) van de centrumgemeente naar alle dertien gemeenten. De doordecentralisatie is ondersteunend aan de transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang, waarbij wordt uitgegaan van de visie van de Commissie Dannenberg. In deze visie staan sociale inclusie en het normaliseren van beschermd wonen en maatschappelijke opvang centraal. De focus ligt hierbij op herstel en participatie, zo veel mogelijk in de eigen omgeving. Het zwaartepunt verschuift van wonen in een intramurale setting naar wonen in de wijk of het dorp met ondersteuning in de vertrouwde omgeving, dicht bij huis.

Resultaat Nu voorliggend is de aangescherpte regiovisie. Aan de Zeeuwse gemeenteraden wordt instemming gevraagd met de aangescherpte regiovisie. Deze regiovisie zal in 2022 verder wordt uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. Argumenten 1.1. Norm voor Opdrachtgeverschap De transformatie is alleen verantwoord als er sprake is van een zorgvuldige overgang en krachtige regionale samenwerking. Gemeenten hebben daarom medio 2020 ingestemd met het opstellen van de Norm voor Opdrachtgeverschap, waarin niet-vrijblijvende afspraken zijn opgenomen tussen gemeenten binnen een regio en tussen regio’s onderling. Hiermee nemen gemeenten de verantwoordelijkheid om regionale samenwerking te verbeteren, het opdrachtgeverschap te versterken en de administratieve last te verminderen. Alle regio’s leggen de samenwerkingsafspraken vast in een regiovisie. 1.2. Regiovisie (2017) en Versnellingsagenda (2019) als uitgangspunt De Zeeuwse gemeenten hebben in 2017 de Regiovisie Bescherming en Opvang opgesteld, in overeenstemming met de visie van de commissie Dannenberg. Dit was een eerste stap in de transformatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Ter voorbereiding op de doordecentralisatie (die in eerste instantie voorzien was voor 2020) is in 2019 de Regiovisie uitgewerkt in de Versnellingsagenda Bescherming en Opvang in Zeeland.

Beide documenten vormen de basis voor de aangescherpte Regiovisie die nu voor ligt, waarin een verdiepingsslag is gemaakt op regionale samenwerkingsafspraken. 1.3. Uitvoeringsagenda De aangescherpte regiovisie beschrijft per thema de huidige stand van zaken, de afspraken vanaf

Agendapunt Pagina 2

2022 en wat er nog moet gebeuren om dit voor elkaar te krijgen. Er wordt momenteel een uitvoeringsagenda opgesteld voor de verdere uitwerking en de monitoring van de voortgang. De uitvoeringsagenda wordt (eind) Q1 2022 ter informatie aan de Zeeuwse gemeenteraden toegestuurd. 2. Aangescherpte regiovisie De aangescherpte regiovisie is opgedeeld in verschillende hoofdstukken die allemaal hetzelfde zijn opgebouwd. Gestart wordt met een algemene inleiding, vervolgens wordt de huidige stand van zaken weergegeven. Daarna worden de voorstellen voor 2022 en verder uitgewerkt en wordt stilgestaan bij wat er dan nu nog moet gebeuren om dat te realiseren. In de aangescherpte regiovisie komen de volgende onderwerpen aan bod: 2.1 Versnellingsagenda. Zoals hierboven beschreven is de versnellingsagenda het uitgangspunt geweest voor de aangescherpte regiovisie 2.2 Client- en naastenperspectief. In de regiovisie wordt uitgesproken dat client- en naastenperspectief een belangrijke rol heeft en blijft houden. Tevens zal worden onderzocht wat de rol van ervaringsdeskundigen kan zijn. 2.3 Preventie en vroegsignalering Afgesproken wordt dat het verergeren van problematiek of een terugval zo veel als mogelijk moet worden voorkomen. Een mogelijkheid hiertoe is het bieden van bestaanszekerheid, zoals een dak boven het hoofd van een betaalbare woning en zekerheid van inkomen.

2.4 Toegang Per 1-1-2022 wordt dit lokaal belegd, U bent hierover separaat geadviseerd. Voor gemeente Goes wordt dit belegd bij de afdeling WIZ van GR De Bevelanden. We zien 2022 als overgangsjaar dat we gebruiken om "learning on the job" toe te passen. 2.5 Wonen Voor alle inwoners moet een stabiele woonplek in de samenleving beschikbaar zijn. 2.6 Voorzieningen en ondersteuningsbehoeften Er moet een passend ondersteuningsaanbod zijn voor inwoners die door de aard van hun problematiek (nog) niet zelfstandig kunnen wonen. Hiervoor moeten we op regionaal niveau afspraken maken over het voorzieningenaanbod, zodat het aanbod goed verspreid over de hele regio is. En er ook variatie in woonvarianten is. Daar waar er ambulante ondersteuning geboden kan worden heeft dit de voorkeur boven een verblijf in een accommodatie. Het zwaartepunt verschuift van wonen in een intramurale setting naar wonen in de wijk of het dorp. De gemeenten willen hier zoveel mogelijk voor samenwerken met belangrijke partners, zoals zorgaanbieders, woningcorporaties en zorgverzekeraars.

2.7 Inkoop, contractbeheer, toezicht en kwaliteit Met de gezamenlijke inkoop van beschermd wonen inclusief de tussenvarianten borgen we als gemeenten de beschikbaarheid en continuïteit van beschermd wonen in Zeeland 2.8 Bekostiging en partnerschap Afgesproken wordt dat we vanaf 2023 tot in elk geval 2025 BW gezamenlijk gaan inkopen en dat we dit dan ook gezamenlijk gaan bekostigen. Voor de bekostiging wordt dan gewerkt met één regiobudget. 2.9 Governance In 2022 blijft gemeente Vlissingen gemandateerd voor de uitvoering van BW. 2022 wordt dan gebruikt om te komen tot een nieuwe governance structuur waar we vanaf 2023 mee kunnen gaan werken. Hierover wordt u separaat geadviseerd. 2.10 Evaluatie en monitoring De volledige transformatie en decentralisatieopgave wordt gemonitord en geëvalueerd om te zien welke effecten dit heeft op korte en middellange termijn. Door het maken van regionale samenwerkingsafspraken blijft de continuïteit van zorg en ondersteuning voor onze inwoners gegarandeerd, kunnen we de beoogde transformatie goed vormgeven en verlagen we de administratieve last voor zorgaanbieders waardoor ze zich meer kunnen richten op de inhoud. Het zwaartepunt verschuift van wonen met ondersteuning in een intramurale setting naar wonen in de wijk met ondersteuning in de vertrouwde omgeving, dichtbij huis.

Inwoners waarvoor de stap van intramuraal naar zelfstandig wonen te groot is, of waarvoor iets extra’s nodig is om te voorkomen dat ze intramuraal moeten gaan wonen, hebben behoefte aan tussenliggende woonvormen. Geclusterd zelfstandig wonen, intensieve begeleiding thuis met 24/7 bereikbaarheid, trainingshuizen en time-out

Agendapunt Pagina 3

voorzieningen zijn hier voorbeelden van. Binnen de regio zijn er al dergelijke vormen aanwezig, maar onvoldoende om de transformatie goed vorm te kunnen geven. Door stevig in te zetten op een breed scala aan woonvarianten, krijgen inwoners met een psychische kwetsbaarheid of inwoners die te maken hebben gehad met (dreigende) dak- en thuisloosheid meer mogelijkheden om te werken aan hun herstel en deelname aan de samenleving. Inwoners kunnen langer zelfstandig wonen en hebben meer regie op hun leven. Kanttekeningen Het regiobudget wordt gevuld door het centrumgemeentebudget, de objectieve budgetten (gebaseerd op het nieuwe verdeelmodel BW) en de eigen bijdrage die de gemeenten ontvangen. Daarnaast is in de regio ook uitgesproken dat de reserve BW van de centrumgemeente wordt toegevoegd aan het regiobudget. Hier is echter toestemming voor nodig van de artikel 12 inspecteur. Naar verwachting zal de inspecteur adviseren de evaluatie in 2024 af te wachten. Nodig is een risico analyse van de huidige en de toekomstige risico’s bij de centrumgemeente Vlissingen na 31-12-2022. Het is nog niet aangetoond dat de 13 gemeenten in staat zijn om de risico’s over te nemen én er zijn nog geen afhechtingsafspraken gemaakt voor het geval bij de evaluatie in 2024 besloten wordt om de gezamenlijke financiële afspraken ingrijpend bij te stellen.

Hier komt nog bij dat op dit moment nog weinig bekend is over de nieuwe governance. Centrumgemeente Vlissingen, maar ook de lokale gemeenten lopen hierbij allebei risico. Dat de reserve BW dan onderdeel uitmaakt van het totale provinciale budget maakt dat de risicodragers kunnen terugvallen op die reserve, indien nodig. Solidariteit is afgesproken. Risico blijft dat de artikel 12 inspecteur anders besluit over de toevoeging van de reserve aan het regiobudget. Er is ook nog een mogelijk risico voor wat betreft de uitgaven Wmo, deze kunnen mogelijk toenemen. Nog onduidelijk is of dit ook vanuit gezamenlijkheid gefinancierd wordt, of dat deze kosten voor rekening van de desbetreffende gemeente komt. Intensieve begeleiding thuis (IBT) wordt voorlopig wel gezamenlijk gefinancierd, maar de begeleiding thuis speciaal (BTS) of een tussenvorm tussen BTS en IBT, komen op conto van de gemeenten. Financiën De gemeente Vlissingen is centrumgemeente en ontvangt de rijksbudgetten. De financiële middelen voor beschermd wonen worden per 2023 doorgedecentraliseerd naar de dertien gemeenten. De rijksmiddelen voor alle gemeenten worden objectief verdeeld en nemen in de eerste jaren van de decentralisatie toe in gelijke tred met de verwachte instroom van nieuwe cliënten.

Bij de objectieve verdeling wordt geen rekening gehouden met waar de beschermd wonen voorzieningen zich vanuit de historische situatie bevinden. In Zeeland zijn er op dit moment nog grote verschillen in het aantal plekken voor beschermd wonen per gemeente. In de bijlage van de regiovisie (pagina 48) is opgenomen dat in Goes een relatief groot aantal beschermd wonen clienten woonachtig is. Dit heeft waarschijnlijk mede te maken met het aantal plekken voor beschermd wonen in onze gemeente. Bij het objectieve verdeelmodel wordt geen rekening gehouden met waar de beschermd wonen voorzieningen zijn, maar wordt gekeken naar de demografische samenstelling van de gemeente aangevuld met de aanwezigheid van zogeheten risicofactoren. Voor Goes is het voordelig om dit objectieve verdeelmodel aan te houden (zie pagina 48). Tegelijkertijd verandert het budget dat de regio in zijn geheel krijgt. Deze verandering komt door de overgang van een historisch verdeelmodel naar een objectief verdeelmodel. Het nieuwe verdeelmodel heeft voor Zeeland in totaliteit weinig financiële gevolgen: het totale budget voor beschermd wonen (bestaande uit de rijksbijdrage beschermd wonen die nog binnenkomt bij de centrumgemeente Vlissingen en de rijksbijdragen die de individuele gemeenten ontvangen) blijft vanaf de start van de financiële doordecentralisatie in 2023 nagenoeg gelijk.

Het budget dat we als regio in totaliteit (33 miljoen) krijgen is hiermee naar verwachting toereikend om beschermd wonen voor de regio Zeeland te kunnen bekostigen. Daarnaast is er vooralsnog ook voldoende ruimte om jaarlijks een deel van de structurele uitgaven voor maatschappelijk opvang/vrouwenopvang (ca. 1 mln. per jaar) vanuit dit regiobudget te bekostigen. Het overzicht objectief verdeelmodel per totaalbudget voor de komende 10 jaar (gebaseerd op de septembercirculaire 2021) is te vinden op pagina 47 van de regiovisie en laat zien dat pas vanaf 2023

Agendapunt Pagina 4

de centrumgemeente minder middelen zal krijgen en de verdeling per gemeente in gaat groeien. De verschuiving van de financiële verantwoordelijkheid vereist het ontstaan van een partnerschap, het maken van bindende bestuurlijke afspraken tussen alle dertien gemeenten. De Zeeuwse gemeenten willen hun krachten bundelen en samen optrekken voor de komende jaren. We spreken af dat we in 2023 tot en met 2025 alle Zeeuwse beschermd wonen cliënten gezamenlijk bekostigen. In 2024 evalueren we de samenwerkingsafspraken en leggen we de raden een voorstel voor om vanaf 2026 de afspraken voort te zetten of te wijzigen. Duurzaamheid Het gevraagde raadsbesluit heeft geen relatie met het onderwerp duurzaamheid. Communicatie & Participatie In juli is er een specifieke sessie georganiseerd over het thema wonen waar verschillende stakeholders voor uitgenodigd zijn. Ook hebben twee zogenoemde spiegelgesprekken plaatsgevonden met inwoners die vanwege een psychische kwetsbaarheid verblijven in een beschermde woonvorm of nu juist weer zelfstandig wonen. Cliënt- en naastenorganisaties (zoals Ypsilon en Stichting HerstelTalent) hebben ook gereageerd op de inhoud van de concept Regiovisie. Tot slot zijn er interviews gehouden met zorgaanbieders. Alle reacties die naar voren zijn gekomen uit bovenstaande gesprekken zijn meegenomen in de aangescherpte Regiovisie.

Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? In de regiovisie wordt uitgesproken dat client- en naastenperspectief een belangrijke rol krijgt en dat zal worden onderzocht wat de rol van ervaringsdeskundigen kan zijn. Uitvoering Op basis van de regiovisie wordt een uitvoeringsagenda gemaakt voor de periode tot en met 2025. De uitvoeringsagenda draagt bij aan het proces van een soepele start van de decentralisatie per 2023. De volledige transformatie en decentralisatieopgave wordt gemonitord en geëvalueerd. Hierbij monitoren en evalueren we op inhoud en op de voorwaarden. In 2024 hopen we de raden een voorstel voor te leggen die betrekking heeft op de periode na 2025. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

drs. M. Mulder MSc. Burgemeester