Agendapunt 5. Programmajaarrekening 2023 11062024

Eigen Vermogen

(2023) nog niet beschikbaar

Vreemd Vermogen

(2023) nog niet beschikbaar

Resultaat (2023) nog niet beschikbaar

Dividend 2023 €0

Dividend 2022 €0

Dividend 2021 €0

Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Uitponding van terreinen en opstallen is naar verwachting geheel afgerond in 2024. Daarnaast wordt in 2024 woonrijp gemaakt. Risico’s Grondexploitatierisico’s.

C. Stichtingen en Verenigingen 1 Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG)

De VZG is de provinciale afdeling van de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten). VZG draagt zorg voor bestuurlijke afstemming tussen de Zeeuwse gemeenten, het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de Zeeuwse gemeenten. Dit omvat ook het adviseren van en verlenen van steun aan instellingen in Zeeland die in het belang van de gemeente werken. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats

90 Alle 13 Zeeuwse gemeenten Bestuurlijk belang Goes De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente Goes Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Niet beschikbaar Niet beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Geen relevante ontwikkelingen. Risico’s Er zijn geen specifieke risico’s te benoemen.

Vereniging/ Middelburg Financieel belang Goes De door de algemenen ledenvergadering vastgestelde contributie Resultaat Niet beschikbaar

2 Milieu Educatief Centrum MEC De Bevelanden is een kleine en slagvaardige stichting die mensen wil stimuleren bewuster met natuur en milieu om te gaan. Dit doet het MEC door jong en oud in contact te brengen met en te informeren over de natuur en het milieu in eigen omgeving. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland en Stichting/ Goes Reimerswaal Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes Vertegenwoordiging AB: Wethouder Veldhuizen Jaarlijkse subsidiebijdrage 2021: Niet beschikbaar Jaarlijkse subsidiebijdrage 2020: € 41.116 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2023) (2023) (2023) € 79.000 € 23.000 € 3.000 Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Het Milieu Educatie Centrum de Bevelanden werkt met de thema’s Klimaat en Duurzaamheid, Afval en zwerfafval, Natuur en biodiversiteit en Gezondheid/Jong leren eten. Binnen deze thema’s verzorgt het MEC o.m. gastlessen, leskisten, expedities en activiteiten en promoten deze via social media, nieuwsbrieven en website. Ook sluiten zij aan bij relevante themaweken/activiteiten die aansluiten bij hun thema’s. In 2023 zijn de materialen en activiteiten waar nodig aangevuld en vernieuwd. O.m. in verband met hoge energiekosten en inflatie is de jaarlijkse bijdrage verhoogd in 2023.

Voor 2024 wordt dezelfde actuele inzet op de vier thema’s verwacht Risico’s Er zijn geen specifieke risico’s te benoemen.

3 Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) De VZG is de provinciale afdeling van de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten). VZG draagt zorg voor bestuurlijke afstemming tussen de Zeeuwse gemeenten, het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de Zeeuwse gemeenten. Dit omvat ook het adviseren van en verlenen van steun aan instellingen in Zeeland die in het belang van de gemeente werken. Deelnemers Rechtsvorm en Vestigingsplaats Alle 13 Zeeuwse gemeenten Vereniging/ Middelburg Bestuurlijk belang Goes Financieel belang Goes De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente De door de algemenen ledenvergadering vastgestelde Goes contributie Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat (2023) Niet (2023) Niet (2023) Niet beschikbaar beschikbaar beschikbaar Ontwikkelingen/beleidsvoornemens 2023 Geen relevante ontwikkelingen. Risico’s Er zijn geen specifieke risico’s te benoemen.

91

Paragraaf Grondbeleid De gemeente Goes wil een aantrekkelijke gemeente zijn om te wonen, werken, recreëren en ondernemen, nu en in de toekomst. Dit betekent dat we zorgdragen voor een kwalitatief goed woningaanbod en een goede woon- en werkomgeving, Het vestigingsklimaat voor nieuwe inwoners en ondernemers willen wij verder versterken. Het grondbeleid draagt bij aan deze ambitie. Ambities komende bestuursperiode In het coalitieakkoord 2022-2026 Goes, een krachtige samenleving’ is een aantal uitgangspunten en ambities benoemd. De belangrijkste bestuurlijke uitgangspunten zijn: • We zetten in op de bouw van voldoende en betaalbare woningen in versneld tempo. Dit doen we met woningbouwprojecten met woningen in een gevarieerde mix in woningprijs. We focussen daarbij extra op sociale en middel dure huurwoningen; • We stimuleren alternatieve woonvormen zoals tiny houses en flexwonen; • Om de druk op de woningmarkt te verlichten zetten we in op de planvorming van minimaal één uitbreidingswijk. Deze wijk wordt landschappelijk ingepast en zo duurzaam mogelijk gebouwd; • Samen met de gemeenteraad gaan we op zoek naar een locatie voor deze uitbreidingswijk; • Door regie te nemen op ruimtelijke ontwikkelingen zorgen we voor gelijke kansen voor iedereen op de woningmarkt.

Deze regie nemen we op bestaande plannen én op nieuwe ontwikkelingen; • Om de bouw van nieuwe woningen te versnellen maken we gebruik van alle beschikbare middelen; • Bij nieuwe bouwontwikkelingen kijken we goed naar de natuur- en landschappelijke waarden en versterken we de natuur; • De stedelijke uitstraling vergroten we o.a. door (her)ontwikkeling van het Stationsgebied Zuid. Relevante beleidsdocumenten Beleidsnota Meerjaren Prognose Grondexploitaties begroting 2024

Vastgesteld door Raad

Vaststellingsdatum

Nota grondbeleid

Raad

11-11-2021

Nota kostenverhaal

Raad

11-11-2021

Woningmarktafspraken de Bevelanden 2020-2030

Raad

05-2020

Woon(zorg)visie De Bevelanden 2024-2028 Zeeuwse Woondeal Raamovereenkomst Prestatieafspraken de Bevelanden 2020-2023

College College B&W

14-02-2023 29-11-2017

Economische Agenda De Bevelanden 2017

Raad

20-04-2017

Structuurvisie #Goes2040

Raad

14-06-2012

21-12-2023

Visie op het grondbeleid Grondbeleid is een middel om je ruimtelijke doelen te realiseren. Het grondbeleid heeft een grote invloed op en samenhang met de realisatie van het programma Ruimte en Economie. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De (eventuele) baten, maar vooral de financiële risico’s zijn van belang voor de algemene financiële positie van de gemeente. Uitgangspunt is het voeren van een opgavegericht grondbeleid. De risico’s dienen daarbij aanvaardbaar en beheersbaar te zijn. Grond is een sturingsinstrument om zoveel mogelijk: Kwaliteit (stedenbouw, architectuur, duurzaamheid, veiligheid) in plannen te realiseren; Maatschappelijke waarden veilig te stellen (cultureel erfgoed, natuur); Invloed voor consumenten ((toekomstige) kopers/huurders) veilig te stellen; Van de winstpotentie uit grond veilig te stellen voor de gemeenschap. Het grondbeleid is in 2021 vastgelegd in een nota grondbeleid.

De nota grondbeleid is bedoeld om: Transparant handelen te bevorderen (bij aankoop, ontwikkeling/exploitatie en verkoop); De essentie helder te krijgen dat het in te zetten grondbeleid een bewuste keuze is die vóór of uiterlijk tijdens de visievorming gemaakt wordt; De mogelijkheden, voordelen en nadelen van de verschillende vormen van grondbeleid helder te krijgen; De instrumenten te beschrijven die de gemeente kan inzetten om haar doelstellingen te bereiken; Vast te leggen hoe de risico’s liggen en hoe hier op een verantwoorde manier mee om wordt gegaan.

92 Wijze Opgavegericht grondbeleid De gemeente kiest voor opgavegericht grondbeleid. De gemeente zal per situatie afwegen welke grondbeleidsvorm wenselijk is. De uiteindelijke grondbeleidskeuze voor een specifieke locatie is het resultante van een afwegingsproces, waarbij de bouwstenen urgentie, regie en rendement leiden zijn. De afweging en motivering wordt expliciet vastgelegd in de besluitvorming over de desbetreffende ontwikkeling. Zo kan de gemeente kiezen om in situaties zelf de grondexploitatie te doen en ontwikkelaars de opstalontwikkeling te laten verrichten dan wel particulier opdrachtgeverschap te stimuleren. Voor eigen grondexploitatie heeft de gemeente geen formele machtsmiddelen. Er zijn echter wel informele sturingsmiddelen. Deze zijn te verkrijgen door zeer consequent te handelen: heel duidelijk te maken naar ontwikkelaars dat voor gebieden waar de gemeente zelf de grondexploitatie doet, alleen zakengedaan wordt met partijen die het (grond- en ander) beleid van de gemeente respecteren/onderschrijven.

In andere situaties kan de gemeente ervoor kiezen om door middel van een PPS-constructie (publiek-private samenwerking) de gemeentelijke doelstellingen te verwezenlijken of via een anterieure exploitatieovereenkomst (vóór vaststelling van een ruimtelijk besluit) of een posterieure exploitatieovereenkomst (na vaststelling van een ruimtelijk besluit en bijbehorend exploitatieplan) om de kosten te verhalen en maatschappelijke doelstellingen zeker te stellen. Als ook dat niet lukt en de private partij toch zelf kan exploiteren dan worden via afgifte van de omgevingsvergunning de kosten volgens het exploitatieplan verhaald. Marktconforme gronduitgifteprijzen op basis van gemiddelde residuele waarde Voor de bepaling van de grondprijzen wordt uitgegaan van een gemiddelde residuele waarde. Jaarlijks worden voor diverse soorten modelopstallen grondprijzen vastgesteld c.q. geactualiseerd. Voor (niet-) commerciële functies worden eveneens jaarlijks standaard grondprijzen vastgesteld. In specifieke situaties zal de grondprijs afzonderlijk worden berekend of getaxeerd door derden. Maatschappelijk gewenst en efficiënt ruimtegebruik Binnen de beleidskaders en gegeven de marktvraag zal zo efficiënt mogelijk omgegaan worden met bouwgrond en zal worden gestreefd naar een optimale prijs/kwaliteitverhouding.

Winstmaximalisatie is hierbij geen doel op zich maar dient om risico’s die samenhangen met grondexploitatie op te vangen, verliezen op herstructureringslocaties te dekken en middelen te genereren voor bovenwijkse voorzieningen (bijvoorbeeld hoofdinfrastructuur). Reservevorming Voor de grondexploitatie zijn diverse reserves van belang: Afdrachten bij uitbreidingslocaties: a. Reserve bouwgrondexploitatie: 5% van de basisgrondprijs of 2,5% van de uitgifteprijs van niet-woningen; b. Reserve bovenwijkse voorzieningen: 3% van de basisgrondprijs of uitgifteprijs van niet-woningen; c. Reserve duurzaam bouwen: 4,5% van de opbrengst ten behoeve van woningbouw; d. Voor appartementen wordt uitgegaan van dezelfde percentages over de opbrengsten; e. Reserve stimuleringsmaatregelen duurzaamheid bedrijventerreinen: 1,5% van de opbrengst ten behoeve van bedrijvigheid Afdrachten bij inbreidingslocaties: a. Reserve bouwgrondexploitatie: 3% van de basisgrondprijs of 1,5% van de uitgifteprijs van niet-woningen; b. Reserve bovenwijkse voorzieningen: 1,5% van de basisgrondprijs of uitgifteprijs van niet-woningen; c. Reserve duurzaam bouwen: 4,5% van de opbrengst ten behoeve van woningbouw; d. Voor appartementen wordt uitgegaan van dezelfde percentages over de opbrengsten; e. Reserve stimuleringsmaatregelen duurzaamheid bedrijventerreinen: 1,5% van de opbrengst ten behoeve van bedrijvigheid.

Op basis van het BBV mogen deze dotaties niet langer worden geactiveerd. De overheveling naar de betreffende reserves vindt nu plaats via de reserve bouwgrond in het jaar van grondverkoop of in het jaar van afsluiten van de complexen faciliterend grondbeleid. Verwerving van onroerend goed Minnelijke verwerving is het uitgangspunt. Grondeigenaren worden in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken. Mocht het nodig zijn, dan kan de gemeente het onteigeningsinstrumentarium inzetten. Daarnaast kan de gemeente mogelijke grondspeculaties in het exploitatiegebied voorkomen door een voorkeursrecht gemeenten te vestigen (Wvg).

93 Het afwegingsproces waarbij de factoren urgentie, regie en rendement centraal staan, wordt altijd bij de keuze tot strategische aankopen betrokken. Bij strategische aankopen is soms handelingssnelheid cruciaal. Het College van B&W heeft een jaarlijks budget van maximaal € 5.000.000 als financieel mandaat voor strategische aankopen waarvoor het gebruikelijke besluitvormingsproces van de gemeenteraad te lang zou duren. Over de voorwaarden zijn afspraken gemaakt (bijvoorbeeld een acceptabel risicoprofiel en verantwoording). Kostenverhaal Ongeacht de gemeentelijke rol in de grondexploitatie, is er in alle gevallen sprake van door de gemeente te maken kosten. Het begrip ‘kosten’ moet hier ruim worden gezien. Het gaat niet alleen om feitelijk door de gemeente gemaakte kosten van bepaalde werkzaamheden/activiteiten, maar het omvat ook al die grondexploitatiewerkzaamheden waar de gemeente belang respectievelijk een verantwoordelijkheid heeft. Belangrijk is, dat ze tijdig en conform de gemeentelijke eisen door derden worden gerealiseerd. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de aanleg van de openbare ruimte die feitelijk geschiedt voor rekening van een marktpartij (eigenaar), maar waarbij de gemeente belang heeft bij een tijdige en kwalitatief aanvaardbare wijze van uitvoering.

Op de gemeente rust de plicht in geval van particuliere exploitatie ook daadwerkelijk de kosten van de grondexploitatie te verhalen. Organisatie Om strategisch grondbeleid te kunnen voeren zijn een aantal zaken van belang: Deskundigheid en marktkennis. De vastgoedmarkt is gecompliceerd en kent professionele spelers en verschillende constructies. De gemeente zal goed op de hoogte moeten zijn van vraag en aanbod in de vastgoedmarkt en hier adequaat op in moeten spelen; Slagvaardigheid. De gemeente moet snel en flexibel kunnen inspelen op kansen en mogelijkheden die zich voordoen op de vastgoedmarkt. Actuele prognose van de resultaten Algemeen In 2024 verwachten we vaststelling van de Omgevingsvisie, waarin het ruimtelijk beleid van de gemeente op lange termijn wordt voorspeld. Voor 2024 verwachten we nog steeds schaarste op de woningmarkt en dan in het bijzonder in het goedkope en betaalbare segment. De grote vraag naar materiaal, materieel en arbeid zal ook in 2024 effect hebben op de doorlooptijd van de realisatiefase van de woningbouwprojecten binnen Goes. In 2024 zullen de eerste kavels op Bedrijvenpark Deltaweg worden verkocht en kan uitvoering gegeven aan de nieuwe visie voor de Stationsomgeving. Naar verwachting wordt planontwikkeling van complexen in 2024 verder voorbereid (Wilhelminadorp Zuid, kavels Verspreide Percelen) en zijn nieuwe complexen denkbaar.

Waar 2022 werd gekenmerkt door een kantelpunt op de woningmarkt (zeer hoge inflatie, fors gestegen hypotheekrente, hard geraakt consumentenvertrouwen en een dalend besteedbaar inkomen) zagen we in 2023 door loonsverhogingen en een zich stabiliserende en zelfs dalende hypotheekrente weer mogelijkheden voor het investeren in woningen. Echter de vraag is groot en de nieuwbouw is gering waardoor de woningmarkt veel spanning kent. Het realiseren van (de bestemming voor) woningen kent meer uitdagingen dan ooit: stikstof, participatie, eisen betaalbaar wonen en de nieuwe Omgevingswet per 1 januari 2024. Vanuit Rijksbeleid wordt ingezet op de realisatie van meer betaalbaar woningaanbod (sociale huurwoningen, middel dure huurwoningen en koopwoningen tot € 390.000), zodat er een betere balans komt tussen vraag en aanbod. In de afspraken met provincie en Rijk via de Zeeuwse Woondeal is de ambitie opgenomen om 2/3 van het woningbouwprogramma te realiseren in de betaalbare categorieën. Financieel blijft dit een uitdaging voor de bouwgrondexploitatie. Goes had in 2023 divers aanbod in verschillende plannen, wel is het aantal beschikbare kavels dat de gemeente zelf aanbiedt voor woningbouw nagenoeg opgedroogd, maar nieuwe initiatieven zijn in voorbereiding waarvoor in de afgelopen jaren strategische aankopen werden gedaan.

In 2023 worden de grotere exploitaties Mannee en Poel II (dit met uitzondering van de woon-werkkkavels) afgerond, ook de laatste kavels in Goese Diep zijn in 2023 verkocht. In 2023 is het zijn de eerste reserveringen op Bedrijvenpark Deltaweg gestart. Voor Stationspark en omgeving is de in 2021 door het college vastgestelde visie, verder uitgewerkt en is een nieuwe kantorenvisie opgesteld om te kijken naar de aanbod en de vraag (kwantitatief en kwalitatief). In 2023 is de toekomstvisie voor heel Goese Schans opgestart. Wij zagen de druk op ontwikkelruimte in 2023 wederom verder toenemen. Vanaf 1 januari 2016 zijn de resultaten uit grondexploitatie belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Begin 2023 zijn de aangiften 2018 tot en met 2020 ingediend. De fiscus is akkoord gegaan met de aangiften 2016 en 2017. De aangifte 2021 ligt in concept gereed.

94 Naar verwachting wordt planontwikkeling van complexen in 2024 verder voorbereid (Stationspark/Centrum Zuid, Wilhelminadorp West en Zuid, Marconistraat, Ketelhaven Noord, kavel Verspreide Percelen) en zijn andere nieuwe complexen denkbaar. Resultaten en verwachte resultaten In 2023 zijn 9 complexen afgesloten met een resultaat van afgerond € 638.000. Het resultaat werd ten gunste van de reserve bouwgrond gebracht. In 2023 werden voor 4 exploitaties voorzieningen voor mogelijke verliezen lager bijgesteld, getroffen of gewijzigd (per saldo een negatief effect van € 270.000). Aan tussentijdse winsten werd per saldo € 760.000 genomen. Voor 1 complex moest een stukje tussentijdse winst uit het verleden negatief worden bijgesteld. De verwachte resultaten van de totale grondexploitatie zijn verbeterd doordat met name de kosten minder hard stegen dan vorig jaar werd aangenomen. De verwachte resultaten van de bouwgrond in exploitatie bedragen € 6,2 miljoen (op eindwaarde). Op basis van de MPG’s 2023 (jaarrekening bouwgrondexploitatie inclusief geactualiseerde begrotingen) en de laatste inzichten is een prognose gemaakt van de reserve bouwgrond in de jaren 2023-2032. Voor 2024 staat er veel te gebeuren, de verwachte resultaten zijn positief.

Naar verwachting worden 22 complexen afgesloten (waarvan 18 faciliterend grondbeleid) met een geprognosticeerd resultaat van afgerond € 0,9 miljoen. Voor tussentijdse winstneming is nog geen bedrag geraamd, daar dit per jaar wordt bezien. Met het tenminste 2 maal per jaar actualiseren van alle grondexploitaties wordt ingeschat dat de geactualiseerde grondexploitaties een reëel beeld geven van de mogelijke uitkomsten. De bouwgrondreserve bevindt zich in 2023 op een acceptabel niveau. (Zie hierna onder "Reserve bouwgrond versus risico’s bouwgrond”) Kosten en opbrengsten In 2023 werd vastgoed (grond en gebouwen) verworven voor afgerond € 11,5 miljoen (v.j. € 10,1 miljoen) en werden verwervingstrajecten opgestart of voortgezet. In 2023 werden verschillende kavels/gebieden bouw- of woonrijp gemaakt of voorbereid (Bedrijvenpark Deltaweg, Van Dusseldorpstraat, Mannee, Poel II en Goes West) voor ruim € 4,8 miljoen (v.j. € 3,1 miljoen). In 2023 werd voor € 1,6 miljoen aan grond voor woningbouw verkocht (v.j. € 7,1 miljoen). De verkoop grond voor bedrijventerreinen daalde in 2023 van € 0,8 miljoen naar € 0,3 miljoen. Overige verkopen (woningen, andere gebouwen en restgronden) werden niet gerealiseerd binnen de bouwgrond in 2023. Boekwaarde In 2023 steeg de boekwaarde van de verschillende complexen van € 10,8 miljoen naar € 26,6 miljoen. Deze € 26,6 miljoen bestaat voor € 6,4 (v.j.

negatief € 0,5) miljoen uit bouwgrond in exploitatie, voor € 21,8 (v.j. € 13,0) miljoen uit strategische gronden en voor negatief € 1,6 (v.j. negatief € 1,8) miljoen uit vorderingen en schulden uit hoofde van bouwgrond. De boekwaarde steeg vooral door hoge grondverwervingen, bouwrijp maken, tussentijdse winstnemingen en het afsluiten van complexen. Dotaties aan reserves (fondsenstortingen) In 2023 zijn op basis van de grondverkopen en de afgesloten complexen faciliterend grondbeleid de bestaande reserves duurzaam bouwen, stimulering duurzaamheid bedrijventerreinen en bovenwijkse voorzieningen gevoed met een bedrag van € 155.000 (v.j. € 179.000). Aan de algemene reserve werd evenals in 2022 € 0 gedoteerd. Beleidsuitgangspunten bouwgrondreserve Tussentijdse winstnemingen en verliesnemingen Winst wordt genomen volgens het percentage of completion methode (POC-methode). Op basis van het percentage gerealiseerde kosten vermenigvuldigd met het percentage gerealiseerde verkopen wordt van de contante waarde per 1 januari van het nieuwe jaar een bedrag aan tussentijdse winst genomen. Voorwaarden voor het nemen van tussentijdse winsten zijn: 1. Het resultaat van het complex kan betrouwbaar worden ingeschat; 2. De grond moet zijn verkocht én 3. De kosten zijn gerealiseerd.

Zodra de winstverwachting van een al in exploitatie genomen complex negatief is, wordt de nominale waarde van het verwachte verlies ten laste van de bouwgrondreserve gebracht. Hier pleit namelijk het voorzichtigheidsprincipe ervoor om verliezen direct te nemen. Reserve bouwgrond versus risico’s bouwgrond

95 De risicoreserve grondexploitaties is bedoeld om onverwachte tegenvallers op te vangen. De hoogte van de reserve is de aanwezige weerstandscapaciteit. Op basis van een periodieke analyse van de risico’s (en kansen) wordt de benodigde weerstandscapaciteit bepaald. Voor het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit wordt risicoanalyse toegepast, gecumuleerd met € 1.500.000 voor risico’s van strategische aankopen en het bedrag van de claims (inclusief vennootschapsbelasting). Risicoanalyse gaat veel dieper in op de specifieke risico’s per project dan de algemene scenario-analyse en doet hiermee meer recht aan een goede onderbouwing van de minimale buffer voor de exploitatie van bouwgrond. Op basis van risicoanalyse is voor de worstcasescenario’s van diverse grondexploitaties € 2,4 miljoen benodigd. De benodigde weerstandscapaciteit (rekening houdend met claims) komt hiermee uit op € 7,8 miljoen, exclusief vennootschapsbelasting. Voor de over 2018 tot en met 2023 verschuldigde vennootschapsbelasting is het nog steeds te prematuur om een goed bedrag te ramen, omdat wij nog steeds in overleg met de belastingdienst zijn. De bouwgrondreserve (welke dient om allerhande risico's op te kunnen vangen) steeg in 2023 van € 11.698.000 naar € 12.732.000. Binnen deze stijging zijn diverse mutaties waar te nemen. De reserve bouwgrond bevindt zich in 2023 op een acceptabel niveau.

96

Paragraaf Wet Open Overheid Vanaf 1 mei 2022 vervangt de Wet open overheid (Woo) de Wet openbaarheid bestuur (Wob). Een belangrijk verschil met de Wob is dat de Woo naast informatieverstrekking op verzoek (passief) overheidsorganisaties ook verplicht zelf informatie openbaar te maken (actief). De actieve openbaarmaking wordt stapsgewijs ingevoerd. Passief openbaarmaken We hebben de passieve openbaarmaking binnen de gemeente aangepast aan de Woo. We benoemden een Woocontactpersoon, die inwoners zo nodig ondersteunt bij het vinden van documenten. Voor het indienen van Wooverzoeken is de benodigde informatie op de website beschikbaar. In 2023 ontvingen we 35 Woo-verzoeken. Actief openbaarmaken De Rijksoverheid was destijds voornemens om alle informatie te ontsluiten via één platform met de naam PLOOI. Dit grote landelijke ICT-project is niet geslaagd vanwege de complexiteit. Voorlopig is er nog geen duidelijkheid vanaf wanneer gemeenten moeten starten met actieve openbaarmaking. Wel is landelijk de Woo-index beschikbaar gekomen op https://organisaties.overheid.nl/woo, waar overheden kunnen aangeven waar actief openbaar gemaakte informatie is te vinden. Ook wij hebben hier al verwijzingen naar onze openbare informatie opgenomen. Ook zal er een landelijke zoekfunctie ontwikkeld worden. Op dit moment is de landelijke standaard hiervoor nog niet definitief.

Onze softwareleveranciers kunnen hier dus nog niet aan voldoen.

4. Jaarrekening 2023

www.goes.nl

98

99

Overzicht van baten en lasten Bedragen x € 1.000,Rekening 2022 9.254 1.822 -7.433

Prim air 2023 9.170 1.674 -7.496

Mutaties Begroting 2023 2023 308 9.478 100 1.774 -208 -7.705

Rekening 2023 8.422 1.921 -6.501

1 - Bestuur en financiën 1 - Bestuur en financiën

Lasten Baten

2 - Ruimte en economie 2 - Ruimte en economie

Lasten Baten

37.276 21.372 -15.903

34.218 13.627 -20.590

3.632 8.017 4.385

37.850 21.645 -16.205

39.353 17.117 -22.236

3 - Onderw ijs, sport en cultuur 3 - Onderw ijs, sport en cultuur

Lasten Baten

15.396 3.544 -11.852

16.285 3.139 -13.146

724 949 225

17.010 4.089 -12.921

16.301 4.093 -12.208

4 - Sociaal domein 4 - Sociaal domein

Lasten Baten

76.162 25.990 -50.172

69.440 17.404 -52.036

20.606 12.951 -7.655

90.047 30.355 -59.692

80.968 31.835 -49.133

5 - Milieu 5 - Milieu

Lasten Baten

10.384 10.358 -26

11.205 11.262 57

2.039 887 -1.152

13.243 12.148 -1.095

12.524 12.115 -409

Totaal program m a's Totaal program m a's Saldo program m a's

Lasten Baten

148.472 63.086 -85.386

140.318 47.106 -93.212

27.309 22.904 -4.405

167.628 70.010 -97.617

157.568 67.080 -90.488

Overhead Overhead

Lasten Baten

12.557 1.369 -11.188

14.741 1.439 -13.302

1.540 130 -1.410

16.281 1.569 -14.712

16.583 2.154 -14.430

Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen

Lasten Baten

1.658 113.376 111.717

664 106.405 105.741

244 5.813 5.569

908 112.218 111.310

1.204 115.802 114.598

Bedrag heffing vennootschapsbelasting Bedrag heffing vennootschapsbelasting

Lasten Baten

49 140 91

100 0 -100

0 0 0

100 0 -100

826 0 -826

Onvoorzien

Lasten

0 0

95 -95

0 0

95 -95

39 -39

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

15.234

-968

-246

-1.215

8.817

Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

17.041 16.379 -662

933 2.273 1.340

6.098 6.996 898

7.031 9.269 2.238

10.656 8.305 -2.351

Gerealiseerd resultaat

14.572

372

652

1.024

6.466

100

Overzicht incidentele baten en lasten Op grond van artikel 19, lid C van het BBV dient in de toelichting een overzicht van de incidentele baten en lasten opgenomen te worden. Baten en lasten voortkomende uit bijvoorbeeld éénmalige activiteiten en projecten, afwikkelingsverschillen, onvoorziene inkomsten en uitgaven alsmede (eenmalige) onttrekkingen en dotaties aan de reserves worden als incidentele baten en lasten beschouwd. Als definitie van het begrip incidenteel is conform de toelichting op artikel 19 lid c uitgegaan van lasten en baten die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Op deze manier wordt inzicht gegeven in het structurele jaarrekeningresultaat. Samengevat leidden de incidentele baten en lasten navolgende overzicht: Samenvatting incidentele baten en lasten jaarrekening Saldo van baten en lasten Af: incidentele baten Af: incidentele baten - onttrekkingen reserves

(bedragen x € 1.000) 6.466 -11.732 -8.012

Bij: incidentele lasten Bij: incidentele lasten - dotaties reserves

5.836 10.656

-19.744

16.492 3.213

Structurele jaarrekeningresultaat

De in de jaarrekening opgenomen belangrijkste incidentele baten en lasten (groter dan € 50.000) treft u in het volgende overzicht aan. Incidentele lasten Programma

Omschrijving

Bedrag werkelijk

Toelichting

(bedragen x € 1.000)

Dotaties reserves 1 2 2 2 2 5 4

Dotatie algemene reserve budgetoverhevelingen 2023 naar 2024 Dotatie reserve bovenwijkse voorzieningen Dotatie reserve bouwgrondexploitatie Dotatie reserve duurzaam bouwen Dotatie reserve verduurzaming bedrijventerreinen Dotatie reserve duurzaamheid Dotatie reserve sociaal domein

780 116 1.483 26 13 3.200 5.039

1 2 3 2 2 4 5

2 2 Vpb 3

Exploitatie Afwaardering van de boekwaarde van het Omnium Afwikkelling grijswatersysteem Vennootschapsbelasting Bijdrage negatieve rekeningresultaat 2022 Zeeuwse Muziekschool

925 4.000 826 85

6 7 8 24

Totaal incidentele lasten

16.492