Agendapunt 15 Raadsmemo onderzoek straathandel en drugsoverlast

Z05581E6C13

Raadsmemo In april 2020 heeft het onderzoeksbureau Breuer &Intraval een onderzoek afgerond naar drugshandel op en rond de Koepoort in Goes en heeft daarbij aanbevelingen gedaan om deze handel en daarbij behorende overlast tegen te gaan. Bij uw raad bestonden echter ook zorgen over de handel van drugs op andere locaties in Goes. Bij motie van 15 oktober 2020 heeft uw raad verzocht een breed aanvullend onderzoek naar de illegale straat handel en de daarnee samenhangende overlast in de Goes te laten verrichten. Als locaties werden hierbij onder meer de Koepoort en de scholenomgeving aan de Bergweg genoemd. Het onderzoeksbureau heeft de volgende hoofdvraag geformuleerd: Waaruit bestaat de straathandel en drugsoverlast in de gemeente Goes en welke factoren dragen hieraan bij? En hierbij werden de volgende onderzoeksvragen geformuleerd: 1.Waaruit bestaat de straathandel en drugsoverlast in de gemeente Goes en wie zijn daarbij betrokken (buitenlandse bezoekers (toeristen), overige niet-ingezeten (arbeidsmigranten, asielzoekers), (kwetsbare) jongeren)? 2.Op welke locaties doet de straathandel en (drugs)overlast als gevolg van straathandel zich voor? 3. Is er een relatie tussen de aanwezigheid van voorzieningen (onder meer coffeeshops, maatschappelijke opvang, GGZ) en de straathandel en drugsoverlast in de gemeente Goes? 4.

Is er een relatie tussen de handhaving van het I-criterium en de straathandel en drugsoverlast in de gemeente Goes? 5. Welke maatregelen (handhaving, betere samenwerking, opschorten Icriterium) kunnen worden genomen om de straathandel en drugsoverlast in de gemeente Goes tegen te gaan? Wat is het verwachte effect van die maatregelen? Om dit onderzoek goed uit te voeren heeft het onderzoeksbureau verschillende activiteiten uitgevoerd, te weten: deskresearch, een consultatieronde onder lokale deskundigen, een tussentijdse notitie met reikwijdte en onderzoekslocaties, veldwerk en tot slot een analyse. Op basis van de gegevens uit de deskresearch en de informatie uit de consultatieronde is een keuze gemaakt voor de vier locaties waar veldwerk is verricht, te weten de Koepoort, scholen rondom de Bergweg, Westwal (en de opril Westwal) en de Oostwal. Voor het veldwerk zijn twee meerdaagse metingen gehouden. Op het moment dat het onderzoek bij het onderzoeksbureau werd aangevraagd bevond Nederland zich in een lange lockdown. Scholen waren gesloten, er was weinig tot geen toerisme, horeca was dicht en in januari 2021 werd een avondklok ingesteld. In gezamenlijk overleg is besloten pas te starten met het veldwerk op het moment dat dit weer enigszins representatief zou zijn voor de 'normale' situatie. De eerste meting vond daarom eind augustus plaats.

De locatie Bergweg is uitgesteld tot enkele weken na de zomervakantie. In die periode hebben eveneens de tweede metingen voor de overige locaties plaatsgevonden. De onderzoekers hebben telkens de verschillende observaties, interviews en straatgesprekken op locatie uitgevoerd.

Van Burgemeester en Wethouders Aan Gemeenteraad Datum 15 februari 2022 Onderwerp onderzoek naar straathandel en drugsoverlast Registratienummer Z22.108381 / D22.853918 Pagina 1

Uit de Gezondheidsmonitor jeugd, die door de GGD Zeeland in samenwerking met het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is uitgevoerd in 2019, blijkt dat een op de tien leerlingen in Zeeland ooit wiet of hasj heeft gebruikt. De monitor is afgenomen onder jongeren in de klassen 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. Dit aantal is vergelijkbaar met het gemiddelde in Nederland (9%). Voor de jongeren in de gemeente Goes ligt dit percentage op 11%. Verslavingszorg en onderwijs maken zich zorgen over het drugsgebruik onder jongeren in Goes. Het gebruik onder jongeren tot 18 jaar is relatief hoog en zou toenemen. De bestaande straathandel in Goes, die voornamelijk ontstaan is door het handhaven van het I-criterium (dus doordat er vraag is naar softdrugs door buitenlandse toeristen), zou de toegang tot softdrugs laagdrempelig maken. In Zeeland zegt gemiddeld 10% van de 21-23-jarigen recent drugs te hebben gebruikt. In Goes is dit percentage onder jongvolwassenen hoger (13%). Jongeren onder de 18 jaar worden in Nederland niet toegelaten in coffeeshops. Beide coffeeshops in Goes houden zich strikt aan deze regel. Uit landelijk onderzoek uit 2019 blijkt dat het grootste deel van de jongeren (46%) hun cannabis via vrienden krijgt, 16% zegt het meestal door vrienden of anderen te laten kopen en 16% zegt het zelf te kopen.

Vijftien procent van de cannabisgebruikers noemt alle drie de opties (zelf kopen, krijgen, en laten kopen). Bij de geregistreerde misdrijven geeft de categorie drugshandel een algemeen beeld van de drugsproblematiek in Goes. Wordt er gekeken naar de locaties in Goes waar de politie drugshandel heeft aangetroffen, dan blijkt dat er in 2018 een forse piek is geweest in Goes-Centrum. Daarna blijkt de drugshandel in alle wijken te zijn gedaald. Ook in het huidige onderzoek springt geen van de onderzochte locaties eruit qua drugshandel. Bij het bekijken van de maandelijkse overlastmeldingen ziet men dat de meeste meldingen van overlast door alcohol en/of drugs in de periode mei-september zijn gedaan en piekt in de zomermaanden (figuur 2.3 en 2.4) De Koepoort Uit de meting van maart 2020 (n.a.v. het vorige onderzoek) kwam naar voren dat er vaak sprake is van overlast, deels veroorzaakt door straathandel. Het beeld was diffuus voor wat betreft de hinder die omwonenden hier van ondervonden. Sindsdien heeft de gemeente een aantal maatregelen genomen om de overlast te beperken. Uit de observaties blijkt dat het aantal passanten op de Koepoort is afgenomen tussen maart 2020 en september 2021. Desondanks is het aantal parkeerders toegenomen. Het aantal foutparkeerders is daarentegen afgenomen.

Omwonenden en omwerkenden geven aan dat de situatie op de Koepoort is verbeterd en voelen zich veiliger dan tijdens de vorige meting. In de vervolgmetingen zijn uitgaansjongeren, asielzoekers uit het AZC, jonge buitenlandse mannen die zich met straathandel bezig lijken te houden en buitenlandse mannen met dure auto's hier niet of nauwelijks waargenomen. Omwonenden vinden het erg prettig dat er een extra camera is opgehangen en dat de gemeente hun klachten serieus heeft genomen. Opril Westwal Een deel van de bewoners van het gebied ervaart overlast van personen die in groepsverband rondhangen bij de bankjes aan het water en er blowen, drinken en muziek

Datum 15 februari 2022 Onderwerp

Registratienummer

Pagina 2

luisteren. In hoeverre omwonenden overlast van deze groepen ervaren verschilt nogal. Sommige bewoners vinden deze personen luidruchtig en enigszins intimiderend. Anderzijds zijn er ook enkele omwonenden die zeggen dat ze er niet zoveel last van hebben en dat de personen die er rondhangen hen vaak vriendelijk gedag zeggen.

Datum 15 februari 2022 Onderwerp

Registratienummer

De minpunten die omwonenden benoemen zijn als volgt te categoriseren: • Mensen die rondhangen, vaak jongeren soms genoemd in combinatie met (soft)drugsgebruik en dealen; • Dealers die drugs leveren aan huis of aan mensen in het parkje; • Geluidsoverlast van rondhangende mensen maar ook van harde muziek/feestjes afkomstig uit een pand waar veel arbeidsmigranten wonen; • Verkeersoverlast (sluipverkeer, hardrijders). Het merendeel van de omwonenden ziet wel eens mensen waarvan zij denken dat ze drugs verkopen op de locatie en een groot gedeelte hiervan ervaren hier overlast van. Iets minder dan driekwart van de omwonenden vermoedt dat er ook specifiek mensen naar de locatie komen om softdrugs te kopen. Het zou hierbij gaan om zowel minder- als meerderjarigen. Oostwal Op basis van de gesprekken met omwonenden is het Wilhelminabankje als observatiepunt gebruikt en werd na elke observatie de Oostwal afgelopen tot aan de stenen brug. Tijdens de meting in augustus hebben we enkele keren personen aangetroffen op de Oostwal die aan het blowen waren. Meestal betrof het personen die er in hun eentje zaten te blowen, maar soms ook groepjes van twee of drie personen. ’s Avonds rond 22.00 uur was er vaak niemand meer aanwezig. Veel omwonenden gaven aan dat er nauwelijks sprake is van overlast, of ervaren helemaal geen overlast.

Enkele omwonenden en voorbijgangers geven wel aan dat het er in de zomermaanden wat drukker is en dat er in die periode soms mensen in het park zitten te drinken en te blowen. Bergweg Aan de Bergweg bevinden zich meerdere scholen. Uit de interviews tijdens de inventarisatie van mogelijke locaties waar drugshandel plaatsvindt, blijkt dat deze locaties zich met name zouden concentreren rond het Goese lyceum en Praktijkschool De Wissel. Hierbij werden enkele locaties genoemd waar jongeren zich ophouden en sporadisch softdrugs zouden verhandelen, het zou hierbij gaan om de volgende locaties: • Skatebaantje aan de Bergweg. Deze skatebaan ligt tussen de het Auris college, praktijkschool de Wissel en de beide basisscholen • Kerken in de buurt van scholen • Portieken van de 2-verdieping flatjes tegenover de school • Voetbalkooi aan de Fransen van Puttestraat • Brandgangen achter woningbouwhuizen. Tijdens de meting eind september is geen potentieel overlastgevend gedrag waargenomen en zijn op de locaties zelden jongeren aangetroffen. Het viel de onderzoekers op dat de scholen trachten de jongeren zoveel mogelijk op het schoolterrein te houden. Omwonenden zeggen soms overlast van jongeren te ondervinden. Dat doet zich met name voor bij slecht weer wanneer de jongeren schuilen in de portieken en daar staan te roken.

Omwonenden storen zich met name aan de rommel die jongeren achterlaten en dat ze volgens bewoners overal op

Pagina 3

spugen. Bijna alle omwonenden geven aan dat de overlast het afgelopen jaar minder is geworden. Dat het minder is geworden komt mede doordat het contact met de school goed is. Wanneer omwonenden bij de school een melding maken dat jongeren rondhangen in de portieken, reageert de school adequaat volgens bewoners. Uit de gesprekken met omwonenden komt naar voren dat zij het vermoeden hebben dat er onder jongeren wel eens wordt gedeald, maar dat het lastig is een duidelijke locatie aan te wijzen waar dit zou plaatsvinden. Ook geven bewoners aan dat dealen in drugs lastig is waar te nemen. Omdat omwonenden, zodra zij overlast ervaren, hiervan melding maken bij de school en er bovendien weinig plekken zijn waar jongeren ongezien kunnen dealen en/of gebruiken, zouden de locaties waar in drugs wordt gehandeld regelmatig rouleren. De scholen doen veel moeite om de overlast rond de scholen te beperken. Zo worden de jongeren op het schoolplein gehouden en kan er, door het rookverbod op het schoolterrein, relatief eenvoudig op roken/blowen gehandhaafd worden. Daarnaast is er eens in de zoveel tijd een VIOS-overleg (Veiligheid In en Om Scholen) waar gemeente en scholen in vertegenwoordigd zijn. In dit overleg worden zorgen gedeeld en eventuele voorvallen besproken. Ook is het contact tussen de scholen onderling goed volgens geïnterviewden.

Conclusies Uit politiegegevens blijkt dat drugshandel met name in de wijk Centrum van Goes plaatsvindt. In 2018 was er sprake van een forse piek. Sindsdien is de drugshandel in alle wijken gedaald. Die daling heeft zich al ingezet in 2019, het jaar voor corona. In een inventarisatie van de locaties in Goes waar straathandel voorkomt, zijn veel locaties genoemd. Dat past in de modus operandi van straatdealers, veel wisselende locaties waar de drugstransacties met gebruikers worden afgehandeld. Op de meeste locaties vindt slechts sporadisch drugshandel plaats. Op enkele locaties zou de frequentie hoger zijn. Voor het uitvoeren van het veldwerk zijn vier locaties (Koepoort, Westwal, Oostwal en scholen aan de Bergweg) geselecteerd waar sprake zou zijn van substantiële straathandel. Op en rond de Koepoort wordt nog wel eens gedeald, maar in veel mindere mate dan in voorgaande jaren het geval was. Een deel van de dealers verbleef in het AZC. Door de sluiting van het AZC zijn zij uit Goes verdwenen. Tegelijkertijd zijn er door de gemeente maatregelen genomen om drugshandel op de Koepoort tegen te gaan, onder meer door het plaatsen van een extra camera en het minder aantrekkelijk maken voor dealers om er rond te hangen.

Daarnaast zal ook de lange periode met coronamaatregelen, waardoor het aantal buitenlandse toeristen dat Goes bezoekt sterk is afgenomen, hebben bijgedragen aan een afname van klandizie voor straathandel. Op de Westwal hangen in de zomermaanden vrijwel dagelijks personen rond, tot wel 15 à 20 op mooie, warme dagen. Een deel van de personen die er rondhangen gebruikt drugs, met name cannabis. De softdrugs kopen ze naar eigen zeggen in de coffeeshop. Op deze locatie hebben we met name lokale gebruikers van middelbare leeftijd aangetroffen. Een aantal van deze personen hangt hier dagelijks rond, zij gooien een vishengel uit, drinken wat en laten er soms ook eten bezorgen. Daarnaast zijn er jongeren aangetroffen die in de namiddag of avond er alcohol drinken en muziek luisteren. Er zijn geen minderjarige softdrugsgebruikers aangetroffen.

Datum 15 februari 2022 Onderwerp

Registratienummer

Pagina 4

De aanwezigheid van diverse groepen ouderen en jongeren op de Westwal levert wel eens overlast voor omwonenden op, met name geluidsoverlast. Ook wordt er volgens sommige omwonenden drugs gedeald bij verschillende bankjes waar deze groepen rondhangen. Vrijwel alle bewoners klagen over hardrijdende auto’s en het verkeer dat de Westwal als sluiproute gebruikt. Er zijn geen aanwijzingen dat het sluipverkeer verband houdt met drugshandel.

Datum 15 februari 2022 Onderwerp

Registratienummer

Pagina 5

Op de locatie op de Oostwal hebben we weinig personen aangetroffen. Van zichtbare drugshandel en overlast was geen sprake. Ook volgens omwonenden en bezoekers van de locatie is op de Oostwal geen sprake zijn van noemenswaardige overlast. Volgens omwonenden en omwerkenden vindt rond de scholen aan de Bergweg wel eens straathandel plaats. Aangezien jongeren onder de 18 jaar drugs vooral krijgen of kopen van vrienden en bekenden en de locatie van de scholen aan de Bergweg, buiten het zicht van ouders of opvoeders, wordt een aantrekkelijke locatie voor drugshandel. Dat was aan de Bergweg ook het geval. Bij de drugshandel rond de scholen waren ook leerlingen betrokken. Bij de schoolleiding is het probleem bekend. Zij hebben maatregelen genomen om handel en overlast van leerlingen tegen te gaan. Volgens omwonenden is de overlast duidelijk verminderd. Zij zijn tevreden over het contact dat zij met de scholen hebben en de acties die scholen ondernemen na meldingen van overlast. Er lijkt geen directe relatie tussen overlast en de aanwezige coffeeshops in Goes. De coffeeshops in Goes voorzien lokale gebruikers van softdrugs, ook gebruikers die cannabis roken in de openbare ruimte. Omdat in de coffeeshop geen producten met tabak meer mogen worden gebruikt, kan dit het gebruik op straat stimuleren. Het gebruik van drugs is hoger onder psychische kwetsbare personen.

Personen in voorzieningen van de maatschappelijke opvang, de GGZ en beschermd wonen gebruiken relatief vaak drugs. Daar lijkt op de Westwal ook sprake van te zijn. Bewoners omschrijven de personen die er rondhangen, met name die tot de categorie van middelbare leeftijd behoren als kwetsbare personen. Het zou gaan om cliënten van Emergis. In 2020 was er op en rond de Koepoort een relatie tussen het handhaven van het I-criterium en de omvang van de straathandel. Een deel van de klanten bestond uit niet-ingezetenen, met name buitenlandse toeristen uit België, Duitsland en Frankrijk. Mede door het wegblijven van die buitenlandse toeristen zagen we dit noch op de Koepoort, noch op de overige locaties. Van een relatie met het I-criterium is geen sprake. Het verdwijnen van de straathandel op de Koepoort is eerder toe te schrijven aan het sluiten van het AZC en de maatregelen die zijn genomen om de straathandel tegen te gaan dan aan het handhaven van het I-criterium. De klanten van de straatdealers waren vooral Goese en gebruikers uit de regio, de buitenlandse toeristen maakten er slechts een beperkt deel van uit. Op de overige locaties lijkt de vraag van buitenlandse toeristen nog beperkter te zijn (geweest). Het opschorten van het I-criterium zal derhalve geen of weinig effect hebben op de straathandel in Goes.

Gezien het feit dat er in Vlissingen een pilot loopt met betrekking tot het loslaten van het I-criterium, zullen wij als gemeente dat onderzoek op de voet volgen. Maatregelen Het onderzoeksbureau sluit af met een aantal aanbevelingen. Ten eerste wordt geadviseerd dat wijkagenten en recherche aandacht dienen te blijven houden en prioriteit dienen te blijven geven aan opsporing van dealers. Een toenemende opsporingsdruk zal bij criminelen leiden tot wijzigingen in de modus operandi. Dit repeterende

effect is symptomatisch voor criminogene fenomenen, waarbij voor de handhaving politiecapaciteit nodig is, die per definitie schaars is. Ten tweede zou er geïnvesteerd moeten worden in vroegsignalering en vroeginterventie bij problematisch gebruik. In Goes wordt hier door het jongerenwerk van SMWO en 1NUL1 al veel op ingezet. Er zijn verschillende voorlichtingen voor jongeren en hun ouders over alcoholen drugsgebruik. Deze aanpak is al verwoord in het Plan van Aanpak Preventie Alcohol, Drugs en Tabak (juli 2021) van de gemeente Goes. Ten derde zouden scholen gestimuleerd moeten worden om in te zetten op een 'middelenvrije school'. Het Trimbos instituut biedt hiervoor een programma 'Helder op school' aan. Daarnaast is een duurzame samenwerking tussen scholen, hulpverlening en verslavingszorg van belang. Hierbij is ook structureel contact met de wijkagent van belang. In Goes zijn we reeds gestart met deze laatste aanbeveling. Naast het eerder genoemde Vios- overleg (Veiligheid in en om scholen) waar de scholen, gemeente, politie, jongerenwerk en 1NUL1 preventie zijn vertegenwoordigd, wordt er nu ook gestart met een werkgroep rondom de aanpak van jongeren die gecriminaliseerd zijn en een projectgroep waarbij een aanpak wordt opgesteld voor jongeren waar ernstige zorgen over zijn en/of die dreigen af te glijden naar crimineel gedrag.

Ook hierin zijn de hiervoor genoemde partijen vertegenwoordigd, waarbij het vermelding verdient dat bij de werkgroep omtrent gecriminaliseerde jongeren niet de scholen zullen aansluiten, maar de relevante instanties zoals het Openbaar Ministerie, Raad voor de Kinderbescherming en/of jeugdreclassering zullen worden uitgenodigd. Ook is er in Goes voor gekozen om scholen weer een eigen aanspreekpunt bij politie te laten hebben, de zogenaamde schoolagent. Tenslotte beveelt het onderzoeksbureau aan na te gaan of er een zinvolle dagbesteding gevonden kan worden voor de groep oudere drugsgebruikers die rondhangt op de Westwal. Oudere drugsgebruikers zijn vaak lastig te plaatsen omdat zij vaak belemmeringen of problemen ervaren op meerdere levensdomeinen. Dit vraagt om een goede afstemming tussen partijen die betrokken zijn bij deze personen.

Datum 15 februari 2022 Onderwerp

Registratienummer

Pagina 6