Agendapunt 13. Raadsvoorstel energietoeslag 2023

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

7 december 2023

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: :

A. van der Reest Sociaal domein Caroline Bin Samenleving

:

Z23.165153 / D23.1076174 Raadsvoorstel energietoeslag 2023

Gevraagd besluit 1. Voor de uitvoering van de energietoeslagen, het bedrag van €1.722.642 vooruitlopend op de ontvangsten vanuit de decembercirculaire 2023 te dekken vanuit het begrotingssaldo. 2. Het financiële risico van € 230.053 voor de energietoeslag 2023 met een inkomensgrens van 130% te dekken uit de resterende middelen op de budgetten armoedebestrijding en armoedebestrijding kinderen. 3. Hiertoe de bijvoegde 53e begrotingswijziging 2023 vast te stellen. Juridische grondslag De uitvoering van de energietoeslag 2023 is een wettelijke taak van gemeenten op grond van de Wet energietoeslag 2023. Aanleiding Sinds de oorlog in Oekraïne is gestart, zijn de energieprijzen flink gestegen. Naar schatting heeft een derde van de huishoudens in Nederland moeite om de energierekening te betalen. Hierdoor lopen meer inwoners het risico om schulden te maken. Om mensen met lage en middeninkomens snel te ondersteunen heeft het Rijk een aantal energiemaatregelen afgekondigd, waaronder de energietoeslag. De uitvoering van de energietoeslag is belegd bij gemeenten. Net als in 2022 gaat GR de Bevelanden de energietoeslag 2023 verstrekken. Verstrekking vindt plaats in de vorm van categoriale bijzondere bijstand. GR de Bevelanden kan dit alleen doen als gemeenten hiervoor de benodigde financiële middelen verstrekken, voor zowel de toeslagen als voor de uitvoeringskosten.

Gemeenten ontvangen vanuit het Rijk middelen voor de energietoeslag inclusief uitvoeringskosten. In 2023 wordt door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een nieuwe verdeelsystematiek gehanteerd. De gemeente Goes ontvangt voor de energietoeslag 2023 een bedrag van € 2.984.425. De verdeelsystematiek is gebaseerd op een inkomensgrens van 120% van de bijstandsnorm. De hoogte van de energietoeslag is €1.300. Via de decembercirculaire 2022 hebben we €1.261.783 ontvangen voor de uitvoering van de energietoeslag 2023. Inmiddels is er aangekondigd dat we via de decembercirculaire 2023 een extra bedrag van €1.722.642 gaan ontvangen. De energietoeslag zal in 2023 nog uitbetaald worden. Omdat de decembercirculaire laat in december wordt aangeboden, is het niet mogelijk deze budgetten middels een begrotingswijziging in 2023 toe te kennen. De uitbetaling door het Rijk van de decembercirculaire vindt wel plaats in december. Dit betekent dat zowel de kosten, als de opbrengsten in het jaar 2023 verantwoord worden. Voorgesteld wordt, om het budget van €1.722.642 reeds toe te kunnen voor de uitvoering van de energietoeslag t.l.v. het begrotingssaldo. Het begrotingssaldo is hiervoor toereikend. Inkomensgrens 130% Het DB van GR de Bevelanden heeft in haar vergadering van maandag 16 oktober 2023 de inkomensgrens voor de energietoeslag 2023 vastgesteld op 130% van het sociaal minimum.

Bij het hanteren van een inkomensgrens van 130% en uitgaande van een bereik van 75% (op basis van het bereik 2022), komen alle vijf de gemeenten niet uit met het toegekende budget. Voor gemeente Goes betekent het ophogen van de inkomensgrens naar 130% een mogelijk risico van €230.053. Het nadelige effect (risico) kunnen we dekken binnen de begroting 2023, namelijk uit de reguliere

Agendapunt Pagina 2

armoedebudgetten. Met het voorgestelde raadsbesluit wordt de financiële dekking voor het risico van €230.053 voor de uitvoering van de energietoeslag 2023 geformaliseerd. Resultaat Door de nog te ontvangen rijksmiddelen beschikbaar te stellen voor de eenmalige energietoeslag 2023, is het mogelijk de doelgroep te verruimen en huishoudens met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum tegemoet te komen in de gestegen energiekosten. Hierdoor verkleinen we de kans dat inwoners door de gestegen energieprijzen in de schulden terecht komen. Argumenten 1.Het bedrag van €1.722.642 ontvangen we vanuit het Rijk ter compensatie van de lasten die gemoeid gaan met het verstrekken van de energietoeslag 2023.Vanuit zijn kaderstellende rol heeft de raad het budgetrecht. Formeel kan het college geen uitgaven doen voor zaken waarvoor de raad geen kader heeft bepaald. 2. Door dezelfde inkomensgrens als in 2022 te hanteren dragen we een stabiel beleid uit richting inwoners. Ze kunnen rekenen op een betrouwbare overheid. 3. De inkomensgrens van 130% van de bijstandsnorm sluit aan bij de inkomensgrens die we normaal gesproken ook hanteren voor de categoriale bijstand. Dit is namelijk 130%. Ook de collectieve zorgverzekering voor minima en de tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten zijn vormen van categoriale bijstand waarvoor we de inkomensgrens van 130% hanteren.

Het is niet logisch om voor de energietoeslag, ook categoriale bijstand, een andere inkomensgrens te hanteren. In dat geval zouden we een deel van de doelgroep van ons reguliere minimabeleid uitsluiten. 4. Tot slot bereiken we met een inkomensgrens van 130% van de bijstandsnorm een grotere doelgroep. Door een grotere doelgroep preventief te ondersteunen met de energietoeslag is de verwachting dat we meer betalingsproblemen voorkomen als gevolg van de hoge energiekosten en overige toegenomen bestaanskosten. Kanttekeningen -Het begrote bedrag is gebaseerd op bepaalde aannames, zoals het bereik van 75% van de doelgroep. De werkelijke uitgaven kunnen lager of hoger uitvallen. -Het financiële risico voor het hanteren van de inkomensgrens van 130% is €230.053. Met dit voorstel wordt de financiële dekking geregeld voor dit risico, waarmee het risico is afgevangen. Financiën Via de decembercirculaire 2022 hebben we €1.261.783 ontvangen voor de uitvoering van de energietoeslag 2023. Inmiddels is er aangekondigd dat we via de decembercirculaire 2023 een extra bedrag van €1.722.642 gaan ontvangen. De energietoeslag zal in 2023 nog uitbetaald worden. Omdat de decembercirculaire laat in december wordt aangeboden, is het niet mogelijk deze budgetten middels een begrotingswijziging in 2023 toe te kennen. De uitbetaling door het Rijk van de decembercirculaire vindt wel plaats in december.

Dit betekent dat zowel de kosten, als de opbrengsten in het jaar 2023 verantwoord worden. Voorgesteld wordt, om het budget van €1.722.642 reeds toe te kunnen voor de uitvoering van de energietoeslag t.l.v. het begroting saldo. Het begrotingssaldo is hiervoor toereikend. In onderstaande tabel wordt het effect op het begrotingssaldo weergegeven.

Ophogen inkomensgrens Voor gemeente Goes betekent het ophogen van de inkomensgrens naar 130% een mogelijk risico van €230.053. Het nadelige effect (risico) kunnen we dekken binnen de begroting 2023 op de reguliere armoedebudgetten. Het grootste gedeelte kan gedekt worden uit de resterende middelen voor het

Agendapunt Pagina 3

verruimen van de armoederegelingen. Aangezien de meeste armoederegelingen pas vanaf 2024 verruimd worden, zijn er in 2023 eenmalig middelen over. Daarnaast is er vanuit de meicirculaire eenmalig een bedrag van €83.241 ontvangen voor flankerend beleid energiearmoede. Duurzaamheid De energietoeslag is een inkomensregeling. De regeling voorkomt dat inwoners op korte termijn in de schulden raken. Er is een relatie met duurzaamheid. Alleen duurzaamheidsmaatregelen kunnen ervoor zorgen dat de energierekening van mensen structureel wordt verlaagd. De inzet op duurzaamheidsmaatregelen wordt opgepakt vanuit programma 5: Milieu. Communicatie & Participatie De afdeling communicatie van GR de Bevelanden brengt de regeling energietoeslag 2023 onder de aandacht via de website, social media en de lokale huis-aan-huis bladen. Wij sluiten hierbij aan vanuit onze eigen communicatiekanalen. Inwoners die hulp nodig hebben bij het aanvragen van de energietoeslag 2023 kunnen terecht bij het SMWO. Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? De uitvoering van de energietoeslag is een wettelijke taak van gemeenten. Er is geen participatie toegepast. Uitvoering Uitbetaling energietoeslag 2023 Op 3 oktober 2023 is door de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel energietoeslag 2023.

Daarna is GR de Bevelanden direct aan de slag gegaan om de volgende groepen ambtshalve de energietoeslag 2023 uit te betalen: 1. Personen met een uitkering op grond van de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ, Bbz 2004 en de AIO; 2. De personen die de energietoeslag 2022 hebben ontvangen en na toetsing door het inlichtingenbureau nog steeds voldoen aan de voorwaarden; 3. Overige (nieuwe) klanten die bij GR de Bevelanden bekend zijn met bijzondere bijstand en/of minimaregelingen en voldoen aan de voorwaarden; 4. Klanten met een MSNP-traject. De mensen die de energietoeslag 2022 hebben ontvangen en na toetsing/controle niet in aanmerking komen voor de energietoeslag 2023, ontvangen hiervan een brief waarbij ze gewezen worden op de mogelijkheid om een aanvraag in te dienen als zij van mening zijn dat ze toch in aanmerking komen. De mogelijkheid voor het indienen van de aanvraag energietoeslag 2023 (zowel op papier als digitaal) wordt pas opengezet nadat de hierboven genoemde ambtshalve betalingen zijn verwerkt. Dit om te voorkomen dat mensen al een aanvraag gaan indienen, terwijl ze de toeslag mogelijk ambtshalve krijgen uitgekeerd. GR de Bevelanden streeft ernaar om half november de aanvraagmogelijkheid open te zetten. Totaal verwachten we in gemeente Goes 2428 inwoners te bereiken met de energietoeslag.

1911 inwoners zijn al bekend bij GR de Bevelanden en krijgen de toeslag automatisch uitbetaald. Dit betekent dat 517 inwoners de toeslag zelf moeten aanvragen. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

M.A. Fränzel MSc. Burgemeester