Agendapunt 13. Raadsmemo Evaluatie pilot I-criterium

RAADSMEMO

Z0AEA8F6E16 Van Burgemeester

Hierbij verzoek ik uw raad kennis te nemen van deze raadsmemo en bijgevoegde evaluatie over de pilot afschaffing I-criterium. Als burgemeester hecht ik er waarde aan u als raad te informeren over het verloop van de pilot, evaluatie en voorgenomen besluit. Het opschorten van de handhaving betreft formeel een burgemeestersbevoegdheid. Achtergrond In het Nederlandse gedoogbeleid omtrent de verkoop van softdrugs zijn voor coffeeshops zes gedoogcriteria opgenomen. Eén van deze criteria betreft het Ingezetenencriterium (hierna I-criterium). Dit houdt in dat alleen mensen die ingezetene zijn van Nederland toegang hebben tot de coffeeshop. Sinds de invoering van het I-criterium geven coffeeshophouders aan dat het straathandel in de hand werkt, terwijl de maatregel was bedoeld om drugstoerisme tegen te gaan. Drugstoerisme ligt inmiddels minder voor de hand omdat in de ons omringende landen nu gemakkelijker dan voorheen softdrugs te verkrijgen is. Daarnaast zien we dat veel gemeenten in Nederland het I-criterium inmiddels hebben afgeschaft. Het dichtstbij gelegen voorbeeld is de gemeente Vlissingen waar tussen augustus 2021 en augustus 2022 een pilot heeft plaatsgevonden waarbij handhaving van het I-criterium voor de duur van de pilot is afgeschaft. De resultaten hiervan zijn ons bekend en Vlissingen is overgegaan tot het afschaffen van het handhaven op het Icriterium.

Ook in Goes lijkt de noodzaak voor de handhaving van het Icriterium te zijn ontvallen door verminderd drugstoerisme. Bovendien hecht de gemeente aan een gelijk speelveld tussen coffeeshops onderling en biedt afschaffing van het I-criterium ook andere voordelen zoals minder aanleiding om te dealen op straat. Het feit dat door het Icriterium Goese inwoners wel naar de coffeeshops mogen en bijvoorbeeld arbeidsmigranten of asielzoekers die niet lang genoeg in Nederland verblijven niet, kan als een onwenselijk neveneffect van het Icriterium worden aangemerkt. Dit alles maakt dat er aanleiding was om het I-criterium te schrappen als gedoogvoorwaarde en de maximale verkoophoeveelheid terug te brengen naar 5 gram. De schrapping van het I-criterium is eerst tijdelijk als pilot uitgetest. De burgemeester heeft de wens van een groot deel van de raad ondersteund om zo snel mogelijk te starten met de pilot en hiervoor niet hele hoge kosten te maken. Dat wil zeggen dat er niet diepgaand en wetenschappelijk onderzoek is uitgevoerd, maar dat op een simpele en zo effectief mogelijke wijze is vormgegeven aan monitoring. Over het plan van aanpak van de pilot is de raad geconsulteerd. Ook een aanpassing van het G-criterium is onderdeel van de pilot.

Het verminderen van de hoeveelheid softdrugs die per dag aan een klant verkocht mocht worden werd destijds ook gezien als een effectieve maatregel om (drugs)toerisme te ontmoedigen en te bestrijden. De grootte van de hoeveelheden wordt ingeperkt door alleen hoeveelheden toe te staan die redelijk zijn voor eigen gebruik. Dat is landelijk vastgesteld op 5 gram. Op grond van een afspraak in de Zeeuwse drugsdriehoek (Terneuzen, Goes, Vlissingen) zijn in 2011/2012 de gedoogverklaringen door de burgemeester aangepast van 5 gram naar 3 gram per transactie per persoon per dag. Landelijk werd bijna gelijktijdig het I-criterium ingevoerd. Effecten van deze maatregel waren hierdoor niet meer meetbaar. De regionale afspraken die bestonden zijn losgelaten. In Goes was tot voor de pilot nog altijd sprake van 3 gram. Het afschaffen van de handhaving op het I-criterium was een natuurlijk

Aan Gemeenteraad Datum 20 augustus 2024 Onderwerp Evaluatie pilot I-criterium Registratienummer Z24.196988 / D24.1200109 Pagina 1

en logisch moment om ook de maximale verkoophoeveelheid aan te passen naar 5 gram. Verloop pilot Vanaf 1 juli 2023 is de handhaving op het ingezetenecriterium (I-criterium) voor de duur van 15 maanden opgeschort en is de verkoophoeveelheid per dag aan één en dezelfde klant verhoogd naar maximaal 5 gram (G-criterium). Op 1 oktober 2024 loopt de pilot officieel op zijn einde en is het moment definitief te bepalen dit alles los te laten of op de oude voet door te gaan. De bevoegdheid hiervoor ligt bij mij als burgemeester. Voor de periode van de pilot is ervoor gekozen om twee keer een zomerperiode mee te pakken omdat dan mogelijk ook meer toeristen aanwezig zijn. Er is een evaluatie opgesteld waarin de waarneembare, significante effecten van de pilot in kaart zijn gebracht. Voor de totstandkoming van deze evaluatie hebben onder andere gesprekken plaatsgevonden met politie, handhaving, coffeeshophouders en omwonenden. Ook zijn registraties in beeld gebracht al dan niet te relateren aan de afschaffing van de handhaving op het I-criterium en hebben op diverse momenten gedurende de pilot verkeerstellingen plaatsgevonden. Het beeld rondom de pilot in Goes is rustig geweest.

Uit de eerdere pilot in Vlissingen die is gemonitord door onderzoeksbureau Breuer & Intraval is gebleken dat een jaar na de start van de pilot de afschaffing van het Icriterium er niet toe heeft geleid dat de gemeente Vlissingen een trekpleister is geworden voor cannabisconsumenten vanuit het buitenland. Dit beeld wordt in Goes gedeeld door politie en handhaving. Er is geen specifiek beeld rondom straathandel naar voren gekomen tijdens de pilot periode. Gezien bovenstaande ben ik voornemens om over te gaan tot het schrappen I-criterium als gedoogvoorwaarde. Daarnaast stel ik de maximale verkoophoeveelheid vast op 5 gram. Dit ook conform landelijke lijn. Wel zal ik de handhaving van het I-criterium weer invoeren als gedoogvoorwaarde indien blijkt dat het op enig moment tot openbare orde problematiek leidt. Ook ben ik voornemens de inzet van beveiliging op piektijden, zoals ook tijdens de pilot het geval was, te continueren. Voorafgaand aan de pilot bent u geconsulteerd over het plan van aanpak en tussentijds bent u op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Als burgemeester hecht ik er waarde aan u wederom te consulteren en mee te nemen in de uitkomsten van de pilot verwerkt in de evaluatie en leg deze daarom aan u voor.

Datum 20 augustus 2024 Onderwerp Evaluatie pilot I-criterium Registratienummer Z24.196988 / D24.1200109 Pagina 2