Agendapunt 12. Raadsvoorstel Focus Uitvoeringsplan Sociaal Domein

Raadsvoorstel Agendapunt

12.

Vergadering d.d.

22 juli 2021

Datum collegebesluit 25 mei 2021 Onderwerp

RV Focus uitvoeringsplan sociaal Domein

Registratienummer

Z21.083318 / D21.756959

Portefeuillehouder

A.B. van der Reest/ drs. J. de Goffau

Programma

Sociaal Domein

Behandeld door

Elia ter Wisscha

1.

Samenvatting

De financiële opgave binnen het Sociaal Domein is groot. Zelfs met het 1 op 1 overnemen van de maatregelen opgenomen in dit Focus uitvoeringsplan (waar zowel Grip op de WMO Oosterschelderegio als ook de wijzigingsverordening WMO van GR de Bevelanden in zijn verwerkt), is er vanaf 2022 nog steeds sprake van een tekort van circa een miljoen tot 850.000 bovenop de meerjarenraming 2021-2024. Willen we ook in de toekomst zorg kunnen blijven geven aan onze inwoners, zullen we onverkort de voorgestelde maatregelen in uitvoering nemen. Met dit uitvoeringsplan is er ook een financiële vertaling gemaakt van de opgaaf die voor ons ligt en wat de bijdrage vanuit het Focusplan naar verwachting kan zijn. Voor de goede orde: voor het benoemde financiële effect is het noodzakelijk dat genoemde maatregelen vastgesteld en uitgevoerd worden zoals nu voorgelegd en bedoeld. Eind 2020 heeft u het kader voor het Focusplan vastgesteld. Het Focusplan is een aanscherping van het gedachtengoed van Goes voor Elkaar. Deze aanscherping is nodig om een versnelling aan te brengen in de transformatie van het sociaal domein. Zonder deze transformatie dreigt Goes een te zware financiële last te dragen, waardoor we niet meer de gemeente kunnen zijn, die we willen zijn.

Kern: Goes wil een gezonde financiële organisatie zijn, die ook in de toekomst in staat is om ondersteuning te bieden aan de kwetsbare inwoners en een fijne leefomgeving biedt voor al haar inwoners en bedrijven. Dit betekent dat we de steeds verder stijgende kosten in het Sociaal Domein een halt toe moeten roepen om te voorkomen dat er bezuinigingen doorgevoerd moeten worden die onherroepelijk leiden tot een verschraling van het leefklimaat in Goes. Dit kan Goes als overheid niet alleen, hierbij hebben we de inzet van inwoners, zorgaanbieders en (maatschappelijke) organisaties hard nodig. Het kader kent een drietal pijlers: normalisatie, zakelijkheid en beheersbaarheid. Per pijler zijn er maatregelen opgesomd die een bijdrage leveren om de kostenreductie mogelijk te maken. De afgelopen paar maanden is er samen met u verdiept op de te nemen maatregelen, waarbij verkend is wat het maatschappelijke en financiële effect is van bepaalde maatregelen. In dit raadsvoorstel treft u de verdere verdieping aan van het reeds vastgestelde kader in november 2020 en stellen wij u voor in te stemmen met het Focus Uitvoeringsplan. Tegelijkertijd met de behandeling van dit uitvoeringsprogramma wordt u via een apart raadsvoorstel en raadsbesluit de aangepaste verordening Maatschappelijke Ontwikkeling Goes 2021 aangeboden ter vaststelling.

De daarin voorgestelde maatregelen maken integraal onderdeel uit van de inhoud en financiën van het Focus uitvoeringsplan.

Z03B9831B28

Agendapunt Pagina 2

2. Inleiding De financiële opgave in het Sociaal Domein is groot. Zelfs met het 1 op 1 overnemen van genoemde maatregelen in het Focus uitvoeringsplan, waar zowel Grip op de WMO Oosterschelderegio als ook de wijzigingsverordening WMO van GR de Bevelanden in zijn verwerkt, is er vanaf 2022 nog steeds sprake van een tekort van circa een miljoen tot 850.000 euro bovenop dat wat is aangegeven bij de meerjarenraming 2021-2024. Willen we ook in de toekomst zorg kunnen blijven geven aan onze inwoners, zullen we onverkort de voorgestelde maatregelen in uitvoering moeten nemen. Zoals bekend, is de uitvoering van het focusplan al deels in gang gezet. Daar waar aanscherping van bedrijfsprocessen een bijdrage kan leveren aan het kostenbewustzijn en een efficiëntere inzet van zorg, wordt dat geïmplementeerd. Maar op onderdelen is er aanvullende besluitvorming door college of raad nodig. Een voorbeeld hiervan vormt de wijzigingsverordening WMO zoals nu voorgelegd door GR de Bevelanden. Op basis van nieuwe inzichten zullen de komende jaren indien nodig, aanvullende wijzigingsverordeningen of beleidsregels voorgelegd worden aan Raad of college om een (kosten-) effectieve uitvoering van de wetten in het Sociaal Domein mogelijk te maken. 3. Inhoud U heeft bij vaststelling van het kader van het Focusplan aangegeven een uitvoeringsplan met scenario’s te willen hebben.

Dit is een lastig punt afgezet tegen de opdracht dat het Focusplan de komende jaren alle kosten uitstijgend boven prijspeil 2019 + 4,3 miljoen teniet moet doen (zoals opgenomen in de meerjarenbegroting 2021-2024). In de financiële paragraaf zal duidelijk worden dat maximale inzet noodzakelijk is, om een deel van de kostenstijging om te buigen. Zelfs bij volledige uitvoering van de maatregelen, zal er nog steeds sprake zijn van een jaarlijks tekort. Financieel gezien, vervalt daarmee de mogelijkheid om met scenario’s te werken. In de aanloop om te komen tot dit Uitvoeringsplan heeft echter wel degelijk een scenarioverkenning met uw Raad plaatsgevonden. Tijdens de twee verdiepende bijeenkomsten zijn er meerdere stellingen en scenario’s de revue gepasseerd. Op basis van de uitkomsten van deze bijeenkomsten is het uitvoeringsplan opgesteld. Basisuitgangspunt blijft uiteraard dat er altijd maatwerk geleverd wordt binnen de wettelijke regels en onze verantwoordelijkheid daarin (wel uitgaande van ‘terug naar de bedoeling’) en dat er samen met de inwoner gezocht wordt naar de meest kosteneffectieve oplossing.

Drie randvoorwaarden zijn bepalend voor het goed uit kunnen voeren van dit Focus Uitvoeringsplan: - een goede communicatieboodschap richting inwoners, zorgaanbieders en andere maatschappelijke organisaties; - de ambtelijke inzet moet de komende twee jaar vooral gericht zijn op het realiseren van genoemde doelen in Focusplan en Uitvoeringsagenda; - investering in expertise op data-analyse specifiek voor het Sociaal Domein. Het Focus Uitvoeringsplan: - Is onderverdeeld aan de hand van de drie pijlers Normalisatie, Zakelijkheid en Beheersbaarheid, met daarbij ook een financiële vertaling van de maatregelen. - Is de paraplu voor alle nu lopende zaken in het kader van Grip op het Sociaal Domein, dus incl. de dwarsverbanden met het Oosterschelderegio project Grip op de WMO en de bezuinigingsvoorstellen van GR de Bevelanden voor de WMO vertaald naar een wijzigingsverordening WMO (zie hiervoor het aparte raadsvoorstel en raadsbesluit dat tegelijkertijd behandeld wordt in uw raadsbijeenkomst en waarin de formeel juridische weergave vermeld staat voor een goede vaststelling). Grip op de WMO Oosterschelderegio: Dit plan is reeds vastgesteld en in uitvoering. Over dit project vindt een eigen voortgangsevaluatie plaats via de lijn SWVO (MO, AB en vervolgens richting de 7gemeenteraden).

Goes is nauw betrokken bij de uitvoering en is op een drietal onderdelen zelf ook projectleider voor de regio. Op deze manier is inhoudelijke afstemming en afstemming op het proces goed geborgd. Wijzigingsverordening WMO GR de Bevelanden: Voor een juiste vaststelling van de verordening is de tekst rondom dit aspect opgenomen in een separaat raadsvoorstel en raadsbesluit dat tijdens dezelfde raadsbijeenkomst wordt behandeld als het stuk rondom het Focus Uitvoeringsplan.

Agendapunt Pagina 3

Monitoring van voortgang van het Uitvoeringsplan: Volgens de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) hebben gemeenten beperkte beleidsvrijheid ten aanzien van uitvoering van de taken in het Sociaal Domein. Deze vrijheid zit vooral in de vorm, intensiteit en kwaliteit van de te organiseren uitvoering van taken. Hoewel beperkt, binnen de wettelijke kaders hebben gemeenten ruimte om een aantal aspecten naar eigen wens in te vullen. We kunnen vooral invloed uitoefenen op: • Instroom • Uitstroom • Zwaarte van de ondersteuning en tijdig afschalen • Tarieven (zowel bij WMO als bij Jeugd liggen de tarieven op of onder het landelijk gemiddelde) • Apparaatskosten en opdrachtgeverschap Dit zijn dan ook vooral de zaken die opgenomen zijn in het Focusplan. Ook I&O research heeft gekeken op basis van een aantal rekenkamer onderzoeken hoe gemeenten het beste kunnen 'meten’ of ze een trendbreuk kunnen realiseren. In het kort komt het er op neer dat gemeenten vooral moeten kijken naar de inrichting, voortgang en opbrengsten van het sociaal beleid.

Als wij dit vertalen naar wat we in beeld zouden moeten brengen, komen we op de volgende indicatoren: • aantal klanten melding bij welzijnsloket en vervolg • aantal unieke klanten met beschikking • doorlooptijden • overall zorgkosten beschikkingsrijk • gemiddelde kosten per klant met beschikking • aantal herindicaties/verlengingen • afschaling in beeld (verschuiving van specialistisch naar meer algemeen, of van zorg naar waakvlam, etc.) • klantervaring/bereikte (duurzame) resultaten Op basis van bovenstaande willen wij de voortgang rondom uitvoering van de kaders van het Focusplan de komende tijd in beeld brengen. Dit willen we nog verder uitwerken met de raadswerkgroep PIT. Shared Savings Er ligt nog een openstaande toezegging rondom ‘Shared Savings’ vanuit de behandeling van het Focusplan (toezegging 20084) om inzichtelijk te maken in hoeverre het principe van shared savings ons in Goes kan helpen om kostenreductie in het Sociaal domein tot stand kan brengen. Zeer recent (maart 2021) is er vanuit de VNG een verdieping tot stand gekomen bij de propositie ‘De winst van het sociaal domein’. Hierin wordt duidelijk gemaakt dat investeren in het Sociaal Domein zeker bij kan dragen aan een macro batenstrategie. Als je voor inwoners organiseert wat echt nodig is, wordt het vaak goedkoper.

Via shared savings is er vooral veel te winnen bij opgaven rond bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid. Het mechanisme doorbreekt verkokerd handelen en tekortschieten van instellingen en overheid, omdat partijen samen profiteren van doelmatige samenwerking. MAAR: wat hiervoor nodig is dat er veel breder dan alleen binnen de gemeentelijke kaders van het Sociaal Domein wordt samengewerkt. Het vraagt om een stelselverandering waarbij lasten en baten binnen verschillende aanpalende sectoren worden betrokken bij het vraagstuk. Bijvoorbeeld: feit is dat door inzet van welzijnswerk (door gemeente gefinancierd) er sprake is van een baat elders van 1,6x de kosten die aan het welzijnswerk zijn besteed. Maar ……het voordeel zit niet bij de gemeente, maar bv in de medische zorgsector. Zolang hier vanuit overheidswege geen echte integrale aanpak rondom kostenverdeling wordt opgepakt, zal de inzet van shared savings Goes niets opleveren. Er is op kleine schaal in Landsdeel Zuid ervaring opgedaan met shared savings/resultaatbekostiging gekoppeld aan de afspraken met Jeugdzorg + aanbieders. Om het extramuraliserings-proces te versnellen, zijn er afspraken gemaakt waarbij sprake was van een positieve financiële prikkel bij daadwerkelijke afbouw van bedden.

Bij dergelijke try outs rijst wel altijd de vraag of de zorgaanbieder niet per definitie ook zelf de opgaaf heeft om te transformeren (als uitvloeisel van de wet) en daarnaast zitten gemeenten meestal ook niet in de financiële luxe positie dat als er dan al sprake is van een transformatie-effect, ze ook nog een deel van dit financiële voordeel kunnen delen met de zorgaanbieder.

Agendapunt Pagina 4

Ons advies is met dit gegeven vooral pragmatisch om te gaan: door het uitwerken van het idee van beste koop, waarbij onder andere gekeken wordt naar het behaalde resultaat, de doorlooptijd, de tevredenheid van de klant en al dan niet herhaalde aanvraag van zorg, een bestand opbouwen van zorgaanbieders die een goed prijs-kwaliteit aanbod hebben. Hier zal op termijn ook zeker een positieve prikkel vanuit gaan. Verder is ons advies om vooral (provinciaal en regionaal) kritisch te zijn op de inkoopstrategieën en de uitvoering van het contractmanagement. Shared Savings als mechanisme voor Goes wijzen we op basis van bovenstaande argumentatie af. 4. Financiën Bij de totstandkoming van het kader van het Focusplan, was de financiële opgaaf nog niet heel vastomlijnd. De aanname was dat het Focusplan vanaf 2021/2022 jaarlijks voor een ombuiging van ca 1 tot 1,5 miljoen euro zou moeten leiden, om op het verwachte prijspeil 2020 te blijven. De cijfers van Q4 2020 en de 1e begrotingswijziging 2021 SWVO en de ontwikkelingen rondom Intervence laten een heel ander beeld zien.

Jeugdzorg (IJZ) WMO (SWVO) Intervence incidenteel Intervence structureel

BERAP Kadernota en later meerjarenbegroting 2022 - 2025 2021 2022 2023 2024 € 2.000.000 € 2.000.000 € 2.000.000 € 2.000.000 € € 424.000 € 810.000 € 810.000 € 810.000 € € 400.000 € - € - € - € € 200.000 € 200.000 € 200.000 € 200.000 €

2025 2.000.000 810.000 200.000

Totaal tov MJB 2021-2024

€

3.010.000 €

3.010.000

Totaal Focusplan € 512.000 € 2.034.000 € 2.169.000 € 2.169.000 € Genoemde bedragen FOCUSPLAN gelden als Raad conform aangeboden stuk k en beslist

2.169.000

Per saldo voor Kadernota

-841.000

€

3.024.000 €

-2.512.000 €

3.010.000 €

-976.000 €

3.010.000 €

-841.000 €

-841.000 €

Op basis van deze cijfers is duidelijk dat het gat ruim 3 miljoen hoger gaat uitvallen dan bij behandeling van de meerjarenbegroting gedacht. Als alle voorgestelde maatregelen van het uitvoeringsplan in uitvoering genomen kunnen worden, is de inschatting dat dit vanaf 2022 circa 2 miljoen aan kostenreductie teweeg kan brengen. Er resteert voor de meerjarenbegroting dan nog een gat van 1 miljoen in 2022 aflopend naar 8,5 ton vanaf 2023. 5. Communicatie Na vaststellen van het Focus uitvoeringsplan en de wijzigingsverordening WMO is het uiteraard van groot belang dat er een goede communicatie opgestart wordt. Dit is dan ook de reden dat het opstellen van een communicatieplan onderdeel uitmaakt van het uitvoeringsplan. In de verdiepende raadsbijeenkomsten hebben we nadrukkelijk besproken dat we richtinggevende uitspraken / besluiten van uw Raad nodig hebben om een goede communicatieboodschap te kunnen formuleren over de te nemen maatregelen. Dit betekent dat we tot behandeling in de Raadsvergadering ook niets inhoudelijk gecommuniceerd hebben over mogelijke maatregelen. Bij dit raadsvoorstel mee te zenden stukken: 1. Focus Uitvoeringsplan 2. Ter inzage te leggen stukken 1. Collegebesluit 2. RB Focus Uitvoeringsplan

Agendapunt Pagina 5

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

drs. M. Mulder MSc. Burgemeester