Agendapunt 10. verbreed GRP Goes definitief Ontwerp geactualiseerd

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Goes 2022-2026 Ontwerp GRP

gemeente Goes 6 juli 2021 / 12 juli 2022 definitief rapport

Groenewoud 52 4381 HG Vlissingen (06) 17 399 572 r.houmes@nu-adviesbureau.nl www.nu-adviesbureau.nl Kvk 22063981

Titel

:

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Goes 2022-2026 Ontwerp GRP

Status

:

definitief rapport

Datum

:

6 juli 2021 / 12 juli 2022

Opdrachtgever

:

gemeente Goes

Referentie

:

R021.P198/R007/RHOU

Auteur

:

ir. R.P.J. Houmes

Vrijgave

:

Toelichting actualisatie Betreft: actualisatie 12 juli 2022 •

• • • •

Inhoudelijk is het verbreed GRP Goes in de periode 2020/2021 opgesteld. De beleidslijnen zijn uitgewerkt en vastgesteld vanuit ervaringen van de voorgaande planperiode en vanuit de samenwerking binnen de regio (de SAZ+ en daaruit voortvloeiende blauwdruk GRP, zie paragrafen 1.2 en 2.4). Om financiële redenen is het verbreed GRP Goes in 2021 niet definitief vastgesteld, maar aangehouden tot juni 2022. In de tussenliggende periode is er door de ambtelijke organisatie wel vanuit de geformuleerde beleidslijnen van het nieuwe verbreed GRP Goes gewerkt. De beleidslijnen en de strategie behoeven geen verdere inhoudelijke actualisatie, maar kunnen onverminderd van kracht blijven voor de komende planperiode (2022-2026). Gezien de financiële ontwikkelingen in het afgelopen jaar is het hoofdstuk ‘middelen en kostendekking’ (hoofdstuk 9) wel geactualiseerd. Dit geldt met name voor de opgenomen cijfers en voor de wijze waarop de kostendekking wordt vormgegeven (paragrafen 9.2 en 9.3). Het onderliggende beleid voor deze cijfers is onveranderd gebleven.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-i-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Inhoudsopgave 1

INLEIDING ..................................................................................................................... 1 1.1 1.2 1.3 1.4

2

Aanleiding............................................................................................................. 1 Inhoud verbreed GRP ........................................................................................... 1 Procedure ............................................................................................................. 2 Leeswijzer ............................................................................................................. 3 KADER EN SAMENHANG .............................................................................................. 5

2.1 2.2 2.3 2.3.1 2.4 3

EVALUATIE.................................................................................................................. 11 3.1 3.2 3.3 3.3.1 3.3.2 3.3.3 3.3.4 3.4 3.5 3.6 3.7 3.7.1 3.7.2 3.8 3.9

4

Missie en visie ...................................................................................................... 5 Beleid andere overheden ..................................................................................... 5 Gemeentelijk beleid ............................................................................................. 8 Afstemming ....................................................................................................... 8 Samenwerking ...................................................................................................... 9

Algemeen ........................................................................................................... 11 Ambitie en ontwikkelingen ................................................................................ 11 Afvalwaterzorgplicht .......................................................................................... 12 Buitengebied ................................................................................................... 12 Vervangingsplanning ....................................................................................... 12 Beheer en onderhoud ..................................................................................... 14 Overige aspecten............................................................................................. 15 Hemelwaterzorgplicht........................................................................................ 16 Grondwaterzorgplicht ........................................................................................ 16 Communicatie en organisatie ............................................................................ 17 Financiën ............................................................................................................ 17 Financiële middelen ........................................................................................

17 Kostendekking ................................................................................................. 18 Overige aspecten................................................................................................ 18 Aanbevelingen evaluatie .................................................................................... 19

VISIE EN TOETSINGSKADER ........................................................................................ 20 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5 4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.3 4.3.1 4.4 4.5

Uitwerking visie .................................................................................................. 20 Afvalwater ....................................................................................................... 20 Hemelwater ..................................................................................................... 21 Grondwater ..................................................................................................... 21 Oppervlaktewater ........................................................................................... 22 Bedrijfsvoering ................................................................................................ 22 Ambitieniveau .................................................................................................... 23 Reactief............................................................................................................ 23 Anticiperend .................................................................................................... 23 Toekomstgericht ............................................................................................. 23 Keuze ambitie ..................................................................................................... 23 Concretisering ambitie ....................................................................................

24 Participatie ......................................................................................................... 26 Toetsingskader ................................................................................................... 27

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-ii-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

5

OVERZICHT VAN DE AANWEZIGE VOORZIENINGEN .................................................. 29 5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.3

6

Niet aangesloten bebouwing ............................................................................. 29 Overzicht aanwezige voorzieningen riolering .................................................... 29 Stelsels en systemen ....................................................................................... 29 Kenmerken vrijverval riolering ........................................................................ 30 Gemalen en mechanische riolering................................................................. 32 Overzicht gemeentelijke voorzieningen grondwater ...................................... 33 Overzicht aanwezige overeenkomsten en verordeningen ................................ 33

BELEID RIOLERING ...................................................................................................... 35 6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3 6.3 6.3.1 6.3.2 6.4 6.4.1 6.4.2 6.4.3 6.5 6.5.1 6.5.2 6.5.3 6.5.4 6.5.5 6.6 6.6.1 6.6.2 6.7 6.7.1 6.7.2 6.7.3 6.7.4 6.8 6.8.1 6.8.2

7

Beheer en onderhoud ........................................................................................ 35 Beheer voorzieningen riolering ....................................................................... 35 Inventarisatie en gegevensbeheer .................................................................. 36 Overnamepunten ............................................................................................ 37 Inwoners............................................................................................................. 38 Huisaansluitingen ............................................................................................ 38 Storingen en klachten ..................................................................................... 39 Communicatie ................................................................................................. 39 Klimaatadaptatie ................................................................................................ 40 Hemelwaterzorgplicht ..................................................................................... 41 Voorkomen van wateroverlast ........................................................................ 42 Onderzoek en planvorming ................................................................................

43 Inspectie .......................................................................................................... 43 Berekeningen .................................................................................................. 44 Meten en monitoren ....................................................................................... 44 Vervangingsplanning .......................................................................................... 45 Renovatie of vervanging.................................................................................. 45 Afkoppelen ...................................................................................................... 46 Uitgangspunten vervanging ............................................................................ 47 Concretisering vervangingsplanning ............................................................... 48 Risicoprofiel vervangingsplanning................................................................... 49 Riolering buitengebied ....................................................................................... 50 Regeling buitengebied..................................................................................... 50 Smalle zorgplicht .............................................................................................

51 Nieuw te realiseren bebouwing ......................................................................... 52 Algemeen ........................................................................................................ 52 Incidentele nieuwbouw in landelijk gebied .................................................... 52 Projectmatige nieuwbouw .............................................................................. 53 Watertoets ...................................................................................................... 53 Overige aspecten................................................................................................ 54 Vermindering rioolvreemd water ................................................................... 54 Diffuse bronnen............................................................................................... 54

BELEID GRONDWATER ............................................................................................... 55 7.1 7.2 7.3

Grondwaterzorgplicht ........................................................................................ 55 Grondwateroverlast ........................................................................................... 56 Grondwatervoorzieningen ................................................................................. 57

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-iii-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.4 8

BELEID OPPERVLAKTEWATER..................................................................................... 59 8.1 8.2 8.3 8.4 8.4.1 8.4.2

9

Bestaande voorzieningen ................................................................................ 57 Nieuw te realiseren voorzieningen ................................................................. 58 Grondwatermeetnet ....................................................................................... 58 Maatregelen ....................................................................................................... 58

Overzicht oppervlaktewatersysteem ................................................................. 59 Verantwoordelijkheden ..................................................................................... 59 Beheer en onderhoud ........................................................................................ 60 Maatregelen ....................................................................................................... 60 Kaderrichtlijn water......................................................................................... 60 Waterkwaliteitsspoor ...................................................................................... 60

MIDDELEN EN KOSTENDEKKING ................................................................................ 61 9.1 9.2 9.2.1 9.2.2 9.3 9.3.1 9.3.2 9.3.3 9.3.4 9.3.5

Personele middelen ........................................................................................... 61 Kosten................................................................................................................. 62 Investeringen en groot onderhoud ................................................................. 62 Exploitatielasten .............................................................................................. 63 Kostendekking .................................................................................................... 64 Heffingsgrondslag............................................................................................ 64 Voorziening riolering ....................................................................................... 64 Technische scenario’s kostendekking ............................................................. 65 Uitwerking rioolheffing ................................................................................... 66 Uitwerking kostendekking............................................................................... 67

BIJLAGEN Bijlage 1:

verklarende woordenlijst

Bijlage 2:

visie waterketen Zeeland

Bijlage 3:

uitwerking toetsingskader

Bijlage 4:

niet aangesloten bebouwing

Bijlage 5:

overzicht aanwezige overstortvoorzieningen

Bijlage 6:

strategie vervanging riolering

Bijlage 7:

personele middelen

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-iv-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

1

Inleiding Riolering is een voorziening die in de meeste gevallen niet zichtbaar is, maar wel altijd noodzakelijk. Riolering draagt bij aan een duurzame bescherming van de volksgezondheid, maar ook aan de instandhouding van natuur en milieu. Daarnaast zorgt de riolering op verschillende locaties voor de afvoer van overtollige neerslag. Dit vindt bij voorkeur gescheiden van het afvalwater plaats en zo mogelijk bovengronds.

1.1

Aanleiding De zorgplicht voor stedelijk afvalwater is een gemeentelijke taak die is vastgelegd in de Wet milieubeheer. In deze wet is verder vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) op te stellen, waarin zij hun beleid voor de rioleringszorg vaststellen. In de Waterwet (december 2009) is de gemeentelijke zorgplicht voor riolering verbreed naar een zorgplicht die ook het hemelwater en het grondwater omvat. Deze wettelijke verplichtingen en het aflopen van de planperiode zijn voor de gemeente Goes aanleiding om een nieuw verbreed GRP Goes op te stellen. Dit is een beleidsdocument voor zowel het afvalwater als het hemelwater en het grondwater. Bij de totstandkoming van het verbreed GRP is rekening gehouden met de lokale ervaringen uit de afgelopen planperiode en de beleidsontwikkelingen binnen de regionale samenwerking (SAZ+). Het voorliggende verbreed GRP Goes geldt voor de planperiode 2022 tot en met 2026.

1.2

Inhoud verbreed GRP In dit verbreed GRP legt de gemeente Goes vast op welke manier zij invulling geeft aan haar zorgplichten voor de genoemde waterstromen. Concreet betekent dit een overzicht op hoofdlijnen van alle aanwezige gemeentelijke voorzieningen en van de activiteiten die in de planperiode worden ontplooid om deze voorzieningen te onderhouden en te beheren of te vervangen. De belangrijkste opgaven voor de komende planperiode bestaan uit het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte en het realistisch en doelmatig uitvoeren van de vervangingsopgave van de gemengde riolering in relatie tot de geconstateerde capaciteitsproblemen voor een deel van deze leidingen. Het verbreed GRP is een beleidsmatig en strategisch plan op hoofdlijnen. De technische uitwerking van het beleid naar de aspecten aanleg, onderzoek en maatregelen vindt plaats in operationele programma’s die jaarlijks worden opgesteld en worden voorgelegd aan het college. Dit is waardevolle afstemming met het bestuur. In de financiële paragraaf van dit

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-1-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

verbreed GRP zijn de financiële gevolgen van de geplande activiteiten in beeld gebracht en de consequenties die dit heeft voor de rioolheffing. Een belangrijk aspect in dit verbreed GRP is samenwerking in de afvalwaterketen. De gemeente Goes maakt deel uit van de Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland (SAZ+). Dit samenwerkingsverband is geïnitieerd vanuit de verplichting die is opgenomen in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). Het doel van het samenwerken in dit verband is het verminderen van de eigen kwetsbaarheid, het verbeteren van de kwaliteit van de rioleringszorg en het verminderen van de verwachte (meer)kosten. Met andere woorden: een doelmatige en effectieve invulling van de wettelijke zorgplichten. Een van de onderwerpen die binnen de SAZ+ is uitgewerkt en waar dit verbreed GRP Goes direct door beïnvloed is, is het opstellen van een gezamenlijke blauwdruk voor een verbreed GRP. Het doel hiervan is om te komen tot een robuust, breed gedragen en kwalitatief hoogwaardig beleidsdocument voor de rioleringszorg. De eerste pennenstreken van deze blauwdruk hebben als onderlegger gediend voor dit verbreed GRP Goes. Hiermee zijn de opbouw en de belangrijkste inhoudelijke onderdelen van het rioleringsbeleid in lijn met de blauwdruk en gebaseerd op uitgangspunten die Zeeland-breed gedragen worden.

1.3

Procedure Het verbreed GRP Goes is opgesteld conform de richtlijnen van de Leidraad Riolering van de stichting Rioned. Deze methodiek wordt algemeen toegepast in Nederland en bestaat op hoofdlijnen uit het evalueren van de voorgaande planperiode, het vaststellen van de visie en doelen voor de toekomst en het uitwerken van een strategie om vanuit de huidige situatie aan deze doelen te gaan voldoen. Daarnaast bevat het plan een uitwerking van de noodzakelijke personele en financiële middelen. Het verbreed GRP Goes is verder geënt op de eerder genoemde gezamenlijke blauwdruk van de SAZ+ (2020) en is verder opgesteld in nauw overleg met de waterbeheerder en de zuiveringsbeheerder (waterschap Scheldestromen) en in overleg met de provincie Zeeland. Voor het bestuurlijk traject wordt een ontwerp GRP opgesteld, dat voorlopig wordt vastgesteld door het college van Burgemeester en Wethouders. Gedurende dit traject wordt het bestuur tussentijds geïnformeerd over de voortgang en wordt zij betrokken bij belangrijke beslispunten, onder meer op het gebied van communicatie en strategie. Het door het college en de gemeenteraad vastgestelde ontwerp GRP wordt vervolgens formeel ter beoordeling toegezonden aan waterschap Scheldestromen en aan de provincie Zeeland. Eventuele opmerkingen van deze instanties worden verwerkt, waarna een definitief verbreed GRP wordt opgesteld.

Dit definitieve verbreed GRP Goes wordt aan de gemeenteraad aangeboden, waarna het kan worden vastgesteld. De vaststelling wordt

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-2-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

door het college van Burgemeester en Wethouders bekendgemaakt in één of meer dag- of nieuwsbladen die in de gemeente verspreid worden.

1.4

Leeswijzer Het verbreed GRP bestaat in hoofdlijnen uit de onderstaande aspecten. Deze zijn genummerd volgens de hoofdstukken waarin zij beschreven staan. 1. Het eerste hoofdstuk betreft deze inleiding en de procedure om te komen tot het nieuwe verbreed GRP Goes 2022-2026. 2. Het kader en de samenhang waarbinnen het verbreed GRP wordt opgesteld: de missie en visie van het verbreed GRP, welke relaties kent het verbreed GRP met andere beleidsvelden binnen de gemeente en op welk beleid van andere overheden is het verbreed GRP Goes afgestemd? 3. Evaluatie vigerende verbreed GRP: een evaluatie van het bestaande verbreed GRP 2013-2020, waarin wordt aangegeven op welke wijze invulling is gegeven aan de rioleringszorg in de afgelopen periode en in hoeverre de gestelde doelen zijn gerealiseerd. 4. De visie van het verbreed GRP: een beschrijving van de visie van de gemeente Goes voor de komende planperiode en een vertaling daarvan naar doelen die binnen de planperiode van het verbreed GRP bereikt moeten worden en een overzicht van de eisen die aan de voorzieningen worden gesteld. 5. De huidige situatie van het rioolstelsel: een overzicht van de aanwezige voorzieningen en een beschrijving van het huidige functioneren van het rioolstelsel en de andere voorzieningen. 6. Beleid Riolering: de beleidsuitgangspunten waarmee invulling wordt geven aan de gemeentelijke zorgplichten.

Daarnaast een overzicht van de maatregelen die zullen worden uitgevoerd om de gestelde doelen van het verbreed GRP te realiseren en wijze waarop het rioolstelsel en de andere voorzieningen beheerd worden. 7. Beleid Grondwater: de beleidsuitgangspunten waarmee invulling wordt geven aan de gemeentelijke grondwaterzorgplicht en een overzicht van de verantwoordelijkheden op dat gebied, evenals geplande maatregelen. 8. Beleid Oppervlaktewater: een overzicht van de beleidsuitgangspunten op het gebied van oppervlaktewater. 9. De financiële paragraaf: een overzicht van de financiële en personele consequenties van het beleid dat in de strategie beschreven is en de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de kostendekking.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-3-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-4-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

2

Kader en samenhang In dit hoofdstuk wordt een overzicht gegeven van de relaties die het verbreed GRP heeft met andere gemeentelijke beleidsplannen en met beleidsplannen van andere overheden. Het beleid voor stedelijk (afval)water dient afgestemd te zijn op het beleid van andere disciplines en op het richtinggevende beleid van andere overheden.

2.1

Missie en visie Goes is de handelsstad en het natuurlijk knooppunt van Zeeland (DNA Goes, 2013). Goes verbindt en stimuleert als centrumgemeente innovatief, proactief en ondernemend handelen en wil blijven werken aan gezonde financiën. Als gemeente gaat Goes voor optimale dienstverlening en voor het maken en houden van echt contact tussen mensen onderling (programmabegroting 2020). Vanuit deze algemene gemeentelijke missie volgt de missie voor het verbreed GRP: Het realiseren van een duurzame, doelmatige en toekomstgerichte invulling van de rioleringszorg, waarin de bescherming van de volksgezondheid, het voorkomen van wateroverlast en een goede kwaliteit van grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn. De missie van het verbreed GRP wil de gemeente innovatief en financieel gezond uitvoeren, zoals past bij de algemene gemeentelijke missie. Vanuit de missie is een visie te formuleren, de gewenste situatie van het water- en rioleringssysteem in de toekomst. Deze visie luidt als volgt. Het hebben en houden van een duurzaam, veilig, gezond en toekomstbestendig (grond)water- en rioleringssysteem in het bebouwde gebied van de gemeente. Het verbreed GRP richt zich hierbij met name op het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte en het voorkomen van wateroverlast. Om deze visie te realiseren, worden er doelen geformuleerd.

Deze doelen zijn een meetbare vertaling van de visie en kunnen worden gerealiseerd vanuit een zekere ambitie. De gestelde doelen, de concretisering daarvan en de ambitie die daarbij hoort, zijn uitgewerkt in hoofdstuk 4.

2.2

Beleid andere overheden Door verschillende overheden is beleid geformuleerd dat zijn uitwerking heeft op de zorgplichten en het beleid van de gemeente Goes. De belangrijkste verplichtingen die voortvloeien uit het beleid van andere overheden en uit wet- en regelgeving zijn in de tabel op de volgende pagina’s opgenomen. Op nationaal niveau vormen de Wet milieubeheer, de Waterwet, het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW+) en het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie de belangrijkste kaders.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-5-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-6-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-7-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Op landelijk niveau is de verwachting dat de komst van de nieuwe Omgevingswet een belangrijke ontwikkeling zal zijn die invloed heeft op het vastleggen van het gemeentelijke beleid rondom stedelijk water en riolering. De exacte invulling hiervan is echter niet helder. Dit zal gedurende de planperiode aandacht verdienen, al naar gelang de voortgang van de invoering van deze nieuwe wet. Naast het landelijke beleid is er ook regionaal beleid dat van invloed is op het verbreed GRP Goes. Waterschap Scheldestromen is de waterkwaliteit- en kwantiteitsbeheerder voor de gemeente Goes en de zuiveringsbeheerder (regionaal niveau). De invulling van het gemeentelijke beleid voor stedelijk (afval)water is afgestemd op het beleid van het waterschap. Het waterschap heeft haar beleid vastgelegd in diverse beleidsdocumenten, waarvan het waterbeheerplan, de strategienota afvalwaterketen en de Nota Riolering de belangrijkste zijn. Deze documenten zijn meegenomen en meegewogen bij het opstellen van de gezamenlijke blauwdruk (SAZ+) en daarmee ook in het verbreed GRP Goes. De gemeente Goes participeert in de regionale samenwerking met andere gemeenten en met het waterschap. Ook de daarbinnen geformuleerde beleidsuitgangspunten, bijvoorbeeld rondom riolering in het buitengebied, zijn geïmplementeerd in dit verbreed GRP Goes.

2.3

Gemeentelijk beleid Binnen de gemeentelijke organisatie is het verbreed GRP Goes afgestemd op diverse andere beleidsplannen en gemeentelijke documenten. De belangrijkste daarvan zijn: • Waterplan Goes (2005) en de bijbehorende evaluatie (2018); • Basisrioleringsplan Goes (2020) en aanvullende rioleringsberekeningen van deelgebieden; • Waterbergingsfonds gemeente Goes • BOB-overeenkomst (2016) • Visie Waterketen Zeeland (2018) • diverse gemeentelijke beleidsplannen zoals het wegenbeheerplan, groenbeheerplan (2020-2025), duurzaamheidsvisie, etc.

2.3.1

Afstemming De gemeente streeft naar voldoende afstemming over de doelen, maatregelen en fasering van de diverse gemeentelijke taken. Dit betreft niet alleen het afstemmen van de beleidsplannen, maar ook intern overleg tussen de betrokken afdelingen. In dit integrale overleg worden wegbeheer en groenbeheer betrokken, maar ook de afdeling ruimtelijke ordening. Extern vindt overleg plaats met onder meer kabel- en leidingenbeheerders en woningcorporaties. In de eerder genoemde externe beleidskaders of interne beleidsplannen zijn diverse uitgangspunten opgenomen, die van belang zijn voor dit verbreed GRP. Een korte beschrijving is hieronder weergegeven.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-8-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

•

• •

•

•

2.4

Het maatregelenpakket uit het Waterplan Goes is door de jaren heen nagenoeg volledig uitgevoerd. De uitgangspunten uit het plan zijn verwerkt in het voorgaande en het huidige verbreed GRP. Daarbij wordt met name ingestoken op het scheiden van schone en vuile waterstromen en de trits ‘vasthouden-bergen-afvoeren’. Dit resulteert in afgeleide doelen als het voorkomen van wateroverlast, het verbeteren van de waterkwaliteit en ecologie, het leveren van een bijdrage aan een efficiëntere waterketen en structuur brengen in de grondwaterzorgplicht. In het (geactualiseerde) basisrioleringsplan en/of aanvullende rioleringsberekeningen zijn maatregelen opgenomen die binnen de planperiode van dit verbreed GRP worden uitgevoerd voor zover dat mogelijk en doelmatig is. Ten aanzien van het compenseren van nieuw verhard oppervlak als gevolg van bouwactiviteiten kent de gemeente Goes een Waterbergingsfonds gemeente Goes. Onder specifieke restricties kan een initiatiefnemer de verplichting tot het realiseren van waterberging op eigen terrein afkopen. De verplichting gaat dan over op de gemeente die in overleg met het waterschap de waterbergingsopgave elders realiseert. Invulling geven aan de grondwaterzorgplicht via het waterloket van de gemeente Goes.

Het waterloket ontvangt meldingen betreffende (grond)wateroverlast, waarbij het vinden van een oplossing een gezamenlijke taak is van de gemeente, het waterschap en de perceeleigenaar, afhankelijk van de aard van het probleem. Ook de burger heeft hierin op haar eigen grondgebied een eigen taak en verantwoordelijkheid. Voor het vervangen of renoveren van de riolering wordt waar mogelijk aangesloten bij de andere gemeentelijke (onderhouds)werkzaamheden, zoals herinrichting of herbestrating. Het beleid hiervoor is beschreven in onder meer het Wegenbeheerplan en het Groenbeheerplan. Daarnaast worden werkzaamheden afgestemd op ontwikkelingen binnen nieuwbouwlocaties en ontwikkelingen bij de kabel- en leidingenbeheerders en plannen van woningcorporaties.

Samenwerking De gemeente Goes participeert in het samenwerkingsverband ‘Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland’ (SAZ). Door het bundelen van krachten (kennis en menskracht) ontstaan kwalitatief goede beleidsuitgangspunten waar alle partners de vruchten van plukken. Zo ook de gemeente Goes. Het doel van de SAZ is kostenbesparing, kwaliteitsverbetering en het beperken van de kwetsbaarheid van de betrokken organisaties. Een belangrijk document in de samenwerking is de koersnota van de SAZ (oktober 2013), waarin onder meer de missie en de visie van de SAZ staan verwoord. Daarnaast is er binnen de SAZ de ‘visie waterketen Zeeland’ opgesteld en bestuurlijk vastgesteld (2017, zie bijlage 2). De belangrijkste speerpunten hierin zijn het stimuleren van een gezamenlijke (klimaatbestendige) inrichting, het versterken van het omgevingsbewustzijn en investeren in kennisontwikkeling. De inhoud van dit verbreed GRP Goes is in lijn met de inhoud van de koersnota SAZ en de ‘visie waterketen Zeeland’. In de afgelopen planperiode is de SAZ versterkt met de toetreding van het waterbedrijf Evides (2015). Zo is de SAZ gegroeid naar de SAZ+. Met de toetreding van Evides beslaat de

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-9-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

samenwerking een nog breder deel van de waterketen. Met Evides zoekt de SAZ+ met name naar afstemming van ondergrondse infrastructuur op het niveau van planning en investeringen. De SAZ+ geeft in haar strategie aan dat de inhoud van haar werk terugkomt in drie verschillende sporen. Dit betreft: 1. inrichting buitenruimte: afstemmen voorzieningen in de (openbare) buitenruimte en strategische planvorming in kader van de Omgevingswet; 2. water in de keten: beheren voorzieningen en verwerken van waterstromen in de waterketen van productie drinkwater tot aan de zuivering en hergebruik van afvalwater; 3. water in de bebouwde kom: het verwerken van grond- en regenwater binnen de bebouwde kom in relatie tot oppervlaktewater en het water in het omliggende, landelijke gebied. Deze sporen zijn bedoeld om richting te geven aan initiatieven. Initiatieven zijn projecten die bijdragen aan het realiseren van het toekomstbeeld van de visie Waterketen Zeeland ‘betrouwbaar water voor iedereen en overal in Zeeland’.

Ook tussen de gemeenten op de Bevelanden is er ambtelijk een goede samenwerking. Dit wordt onder meer concreet gemaakt in de gezamenlijke hoofdpost, samenwerking op het gebied van reiniging en inspectie, gezamenlijk reinigen van kolken en in het gezamenlijke beheerplan mechanische riolering. In samenwerking met waterschap Scheldestromen zijn er afspraken gemaakt ten aanzien van beheer en onderhoud van het stedelijk water (BOB). Deze afspraken betreffen het wegwerken van achterstallig onderhoud en de verantwoording voor het reguliere onderhoud. In het kader van de uitvoeringsplanning en de concrete projecten buiten wordt steeds meer de samenwerking gezocht met de kabel- en leidingenbeheerders. Projectplanningen, maar ook langere termijnplanning worden gezamenlijke afgestemd om te komen tot een zo optimaal mogelijke uitvoeringsperiode en zo min mogelijk overlast voor omwonenden. Ook voor het verbreed GRP Goes wordt dit concreet gemaakt. Voor de vervanging van de riolering is een tienjarenplanning gemaakt die al in een vroeg stadium zal worden afgestemd met de nutsbedrijven om de kansen in de openbare ruimte optimaal te benutten en overlast voor bewoners zoveel mogelijk te beperken. Het nieuwe samenwerkingsverband AZON (Afstemming Zeeuwse Overheden en Nutsbedrijven) geeft hier ook vorm aan.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-10-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

3

Evaluatie In dit hoofdstuk vindt de evaluatie plaats van het vigerende verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Goes 2013-2020. Daarbij wordt teruggekeken naar de afgelopen planperiode. Vastgesteld wordt welke geplande werkzaamheden daadwerkelijk zijn uitgevoerd, wat de resultaten daarvan zijn en welke financiële consequenties dit heeft gehad.

3.1

Algemeen Terugkijkend op het vigerende verbreed GRP wordt geconstateerd dat de planvorm zijn doel beperkt heeft gediend. Het is een document dat de gemeente beleidsmatig richting heeft gegeven in de afgelopen planperiode al is een deel van het beleid ingehaald door ontwikkelingen in de tijd, met name op het gebied van afkoppelen en klimaatadaptatie. Qua opzet is het plan echter onvoldoende duidelijk geweest voor interne en externe afstemming. Meer concrete acties en bondiger formuleren van thema’s in het verbreed GRP kan hieraan bijdragen. Doelmatigheid is en blijft een belangrijk leidend motief in de beslissingen ten aanzien van de rioleringszorg. Met name op het gebied van afkoppelen en klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte. Niet alle geplande werkzaamheden zijn volledig uitgevoerd. Waar nodig zijn strategische keuzes gemaakt welke werkzaamheden prioriteit verdienden en waar combinaties met andere werkzaamheden konden worden gemaakt. Inhoudelijk zijn de beleidslijnen uit het verbreed GRP en de nieuwe inzichten op het gebied van klimaatadaptatie gevolgd en zijn ook de reguliere beheer- en onderhoudstaken binnen de daarvoor gestelde budgetten uitgevoerd. Daarmee is het functioneren van het rioleringssysteem in de afgelopen planperiode gewaarborgd.

De gemeente Goes is in de afgelopen planperiode ook actief betrokken geweest in de Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland (SAZ+). Door inzet en inbreng in werk- en themagroepen zijn kennis en ervaringen gebundeld en onderling gedeeld om zo tijd te besparen en om het kennisniveau op peil te houden.

3.2

Ambitie en ontwikkelingen Het gekozen ambitieniveau ‘Robuust’ is als te abstract en beperkt ervaren. De keuze voor een ambitieniveau heeft niet direct richting gegeven, maar de eigen gemeentelijk wens om zich in specifieke thema’s te verdiepen en vooruitstrevend te werk te gaan is leidraad geweest. De voorgestelde aandachtspunten / speerpunten vanuit de ambitie zijn allemaal ingevuld, behoudens de intensivering van het reinigings- en inspectieprogramma. Door een forse kostentoename vanuit de markt (circa 30%) is dit niet uitgevoerd, maar is er voor gekozen dit over een langere periode te verdelen en loopt dit door tot in de komende planperiode.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-11-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Tabel 3.1: aandachtspunten stuurgroep vigerende planperiode

Aandachtspunt planperiode 2013-2020 1. subsidieregeling buitengebied stopzetten 2. afkoppelen alleen doelmatig, niet als doel 3. inrichting Waterloket en communicatie 4. ophogen inspectiecyclus en onderbouwen investeringsbeslissingen 5. vervangingsbudget aanpassen naar levensduur 65 in plaats van 70 jaar 6. instellen kostendekkende rioolheffing

3.3

Afvalwaterzorgplicht

3.3.1

Buitengebied

status √ √ √ X √ √

In de afgelopen planperiode is een nieuwe ontheffing van de afvalwaterzorgplicht aangevraagd en verkregen voor onbepaalde tijd. Het aantal niet aangesloten panden is door deze aanvraag goed in beeld. Er zijn in totaal 91 locaties die nog moeten aansluiten. Het geactualiseerde beleid van de provincie (aansluiten voor 2027 op gecertificeerde IBA klasse 1) is in 2015 via een brief teruggekoppeld aan de betrokken perceeleigenaren. Uitgangspunt voor de gemeente Goes is het hanteren van een smalle zorgplicht, waarbij alleen panden worden aangesloten indien dit rendabel is. Het effect van het stopzetten van de subsidie voor het buitengebied is dat bewoners niet meer melden dat zij hun oude septic tank vervangen. De verwachting is daarnaast dat bewoners deze investering langer uitstellen en de bestaande voorziening zo lang mogelijk blijven gebruiken. De gesignaleerde knelpuntlocaties met aantasting door lozingen vanuit persleidingen zijn aangepakt. Via beluchting is de hoeveelheid H2S gas ter plaatse tot een minimum teruggebracht, waarmee aantasting van de betonnen riolen zoveel mogelijk wordt tegengegaan. Het aansluiten van enkele grotere drukrioleringsclusters op telemetrie heeft niet plaatsgevonden. De meerwaarde bleek niet op te wegen tegen de kosten, zowel voor de gemeente als de bewoners. Er is ingezet op het renoveren van drukrioleringsgemalen.

3.3.2

Vervangingsplanning Het vigerende verbreed GRP kent geen concrete vervangingsplanning. De opgave was gekwantificeerd op circa 2 km vervanging per jaar. Het uitgangspunt is om wel een concrete vervangingsplanning in het nieuwe verbreed GRP op te nemen (periode 5 jaar op hoofdlijnen). Hiermee kan vroegtijdig met andere partijen (waaronder nutsbedrijven) worden afgestemd en kan gebiedsgericht worden gewerkt. Daarmee kunnen ook inwoners vroegtijdig worden geïnformeerd. Een voorbeeld hiervan is het projectplan voor de Verzetsheldenbuurt in de wijk Goes Oost waarin de plannen, maar ook de verantwoordelijkheden van de verschillende betrokken partijen zijn vastgelegd. Jaarlijks wordt er vanuit de voorziening riolering een operationeel plan opgesteld en vastgesteld door het college.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-12-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Het uitgangspunt ‘in principe renovatie, mits noodzaak voor ontgravingswerkzaamheden’ is in de praktijk anders ingevuld. Bij woonstraten met kleinere, ondiep gelegen leidingen moeten vaak ook (gres) huisaansluitingen worden vervangen. In dat geval zijn de meerkosten voor totale vervanging relatief klein en wordt vaak de combinatie met wegreconstructie gezocht om werk met werk te maken. Bij grotere afmetingen van de riolering (≥ 400 mm) wordt per locatie een afweging gemaakt, waarbij de aanwezige verhardingen en functie van de betreffende straat betrokken worden. Reparatie van schades vindt alleen plaats als er geen wegonderhoud gepland is. Met de reparatie wordt de levensduur van de riolering verlengd, zodanig dat een samenloop met het toekomstig wegonderhoud kan worden gevonden om daarmee overlast en kosten te beperken. In nieuwe situaties wordt standaard een gescheiden rioolstelsel toegepast, waarbij het regenwater zoveel mogelijk oppervlakkig wordt afgevoerd. De regenwaterriolering in de weg wordt alleen gebruikt voor de afvoer vanaf de achterzijde van de daken naar het open water. Afkoppelen in bestaande wijken vindt alleen plaats als er sprake is van waterhinder of overlast en er geen mogelijkheden zijn om het water oppervlakkig af te laten stromen. Grote oppervlakken worden afgekoppeld als dit tegen lage kosten mogelijk is en ter bevordering van de waterkwaliteit.

In De Poel IV is een tijdelijke extra overstort gerealiseerd om wateroverlast te voorkomen. Deze dient op termijn gecompenseerd te worden middels afkoppelen van verharding in dit gebied. De revisies en overige data wordt in het rioolbeheersysteem gemuteerd. In het verleden is dit minder consequent gedaan. In de afgelopen planperiode zijn daarom wijkgericht controles uitgevoerd in het veld, bijvoorbeeld door rioolputten te openen om na te gaan of bepaalde rioolverbindingen aanwezig zijn. Hiermee wordt, samen met wijkgerichte inspecties, een actueel inzicht in de werkelijke situatie van het rioleringssysteem verkregen. Dit is ook van belang om realistische rioleringsberekeningen te kunnen uitvoeren. In de huidige situatie worden revisies binnen circa drie maanden verwerkt. Een overzicht met een vergelijking van de voorzieningen uit het vigerende verbreed GRP en in de huidige situatie (peildatum maart 2021) is opgenomen in de navolgende tabel. Tabel 3.2: vergelijking rioleringssysteem situatie 2013 en situatie 2021

Vrijvervalriolering gemengde riolering [km1] vuilwaterriolering [km1] regenwaterriolering [km1] overstortleidingen (inclusief randvoorziening) [km1] totaal: [km1] Overige onderdelen overstortputten gemengde stelsels (incl randv) [st.] rioolgemalen [st.] persleidingen [km1] pompinstallaties buitengebied [st.] randvoorziening (bergbezinkbassins) [st.] straatkolken [st.]

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-13-

vGRP2013

2021

285

155 59 99 2 316

33 30 65 238 14 15.700

50 44 65 272 15 17.300

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Uit de vergelijking blijkt dat er in totaal circa 11% aan riolering (lengte) is bijgekomen, ofwel ruim 30 km. Dit is voor een groot deel regenwaterriolering. De toename van de omvang van het rioleringssysteem wordt echter ook in andere onderdelen teruggevonden door een lichte stijging van het aantal objecten (areaalvergroting, maar ook regenwateruitlaten). De uitbreiding van het rioleringssysteem wordt voor een deel veroorzaakt door de areaalvergroting vanuit nieuwbouwlocaties (bijvoorbeeld Goese Schans, Goese Diep). Een ander deel wordt gevonden in de afkoppelwerkzaamheden van de afgelopen planperiode. Daarbij is gemengde riolering vervangen en is er (nieuwe) regenwaterriolering bij gelegd. Ook wordt bij rioolrenovatie soms een regenwaterriool mee gelegd. Daarmee neemt de totale lengte aan (regenwater)riolering toe en ook het aantal uitstroomconstructies die bij deze riolering horen. Uit de leeftijdsopbouw wordt eveneens de areaalvergroting van het rioleringssysteem zichtbaar. Een grote hoeveelheid leidingen (ruim 30%) is niet ouder dan 20 jaar.

3.3.3

Beheer en onderhoud Reiniging en inspectie vindt wijkgericht plaats. Op deze manier komen alle strengen aan bod en kan gericht een renovatie- en vervangingsprogramma worden opgesteld. Per 2018 is een nieuwe overeenkomst gesloten met een reinigings- en inspectiebedrijf. Dit contract loopt tot 2026. De gemeente is nauw betrokken bij de werkzaamheden middels een eigen toezichthouder. Door een toename van de kosten is er minder geïnspecteerd dan vooraf was gepland. De wijkgericht cyclus is daarom opgerekt. Van 70% van de riolering zijn inspectieresultaten jonger dan 10 jaar beschikbaar. De inspectieresultaten worden gecombineerd met een hydraulische toetsing van de werking van het stelsel. Hieruit wordt een maatregelenpakket gedistilleerd. Voor de komende periode (2020-2025) zijn er maatregelen opgesteld voor de wijken Goese Polder, Goes Oost, Goes West, Kloetinge, Goes Zuid, Wilhelminadorp en de overige dorpen. De hydraulische toetsing van deze wijken heeft plaatsgevonden in het kader van de actualisatie van het Basisrioleringsplan Goes (2020). Voor de periode 2020-2025 staan de wijken De Poel, Noordhoek, Goes West en Overzuid op de nominatie voor inspectie. Aansluitend zullen ook voor deze wijken hydraulische berekeningen worden uitgevoerd en maatregelenpakketten worden opgesteld (periode 2025-2030).

Na de huidige cyclus van wijkgerichte reiniging en inspectie zal de gemeente Goes overgaan op risico-gestuurd beheer en onderhoud (circa 2024). Daarmee komen niet alle strengen automatisch meer aan bod, maar wordt gewerkt met een risicoprofiel op basis waarvan het onderhoud wordt ingepland.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-14-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

3.3.4

Overige aspecten In 2016 is er samen met waterschap Scheldestromen een pilot uitgevoerd voor een waterkwaliteitsspoortoetsing. Bij gebrek aan voldoende meetgegevens is deze pilot slechts ten dele succesvol geweest, maar heeft wel voldoende nuttige informatie opgeleverd. In het kader van deze pilot zijn metingen uitgevoerd. De gemeente Goes monitort standaard haar gemalen, de randvoorzieningen en enkele drukrioleringsclusters. Ook verschillende overstorten worden bemeten. Deze overstortmeters kennen relatief veel storingen en moeten in de komende planperiode vervangen worden. De meetgegevens zijn beschikbaar via de centrale hoofdpost. Daarnaast heeft de gemeente gerichte meettrajecten uitgevoerd in Goes West (2016) en rondom de aanpassingen in de Spoorzone (grondwater). In 2018 is door de gemeenteraad een nieuwe aansluitverordening vastgesteld. Voorts geldt dat de baggerwerkzaamheden voor 100% worden gefinancierd uit de rioolheffing. In de BOB-overeenkomst is afgesproken dat dit 50%/50% verrekend wordt. De stadshaven is met subsidie gebaggerd. Tabel 3.3: status voorgestelde maatregelen afvalwaterzorgplicht

Maatregel Vervanging en renovatie vrij-vervalriolering Vervanging en renovatie pompen en gemalen Aansluiten grote drukrioleringsclusters op telemetrie 2 gemalen voorzien van een dubbele pompopstelling Baggeropgave tbv riooloverstorten en hemelwateruitlaten Aanpakken aantasting inprikpunten persriolering Afstemmen verleggen inprikpunt gemaal Wilhelminapolder met waterschap

Status

Verbeteren afvoercapaciteit knijpleiding Doornestraat/Industriestraat Waterkwaliteitsspoortoetsing Onderzoek hydraulische knelpunten gebied De Poel Meten en monitoren gemengde riooloverstorten

√ √

√

Meerwaarde beperkt, budget gebruikt voor onderhoud minigemalen Uitgevoerd

√

Uitgevoerd

√

Uitgevoerd via aanbrengen beluchting

A √

Anders opgelost middels luchtinjectie in het systeem (uitgevoerd door waterschap) Uitgevoerd

√ √

Pilot met waterschap Scheldestromen Uitgevoerd

X

Veel storingen, waardoor analyse moeilijk is. Meetapparatuur gaan vervangen. Waterplan geëvalueerd, is geen wettelijke verplichting. Afspraken is maatwerk. Budget ingezet voor oppervlakkige afvoer en niet voor ondergrondse leidingen. Uitgevoerd

A

Actualiseren BRP, nieuw vGRP, nieuw Waterplan

√

Afkoppelen verhard oppervlak

√

Voortzetten deelname SAZ

√

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-15-

Toelichting Uitgevoerd Uitgevoerd

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

Maatregel Actualiseren aansluitverordening en aanvraagformulier rioolaansluitingen Afstemmen bedrijfscontroles en vergunningaanvragen met afd. V&H

Status

√ √

Regulier beheer en onderhoud

3.4

√

Toelichting Uitgevoerd Gebeurt nu, maar wens is om specifieke verbeterpunten proces vast te leggen. Uitgevoerd

Hemelwaterzorgplicht In dit hoofdstuk is het gemeentelijke beleid geformuleerd om wateroverlast zo veel als mogelijk te voorkomen, mede met het oog op de ontwikkelingen van het klimaat. De gemeente heeft in het vigerende verbreed GRP opgenomen dat zij streeft naar hydrologisch neutraal bouwen, oppervlakkig afvoeren van hemelwater en inzet van particulieren, bijvoorbeeld in de vorm van watertuinen. De huidige praktijk sluit hier op aan. Voor alle nieuwbouwlocaties wordt gestreefd naar afvoer over straat zoveel als mogelijk. Bij herinrichting van bestaande gebieden wordt er eveneens rekening mee gehouden dat extreme neerslag oppervlakkig kan afstromen naar oppervlaktewater of naar een groenvoorziening. Inzet is vooral in het openbaar gebied, particulieren worden gestimuleerd om zelf ook berging te realiseren, maar niet daartoe verplicht. Voor bedrijven gelden strengere eisen en kan waterberging op eigen terrein worden opgenomen in de koopakte of afgekocht via het waterbergingsfonds Goes. Vanuit de Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland (SAZ+) is er onderzoek gedaan naar kwetsbare locaties voor wateroverlast als gevolg van een laag gelegen maaiveld. Dit is verwerkt in een gemeente-brede GIS-kaart met aandachtslocaties. Daarnaast is in 2018 een stresstest uitgevoerd en in 2019 een risicodialoog zoals die vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie zijn voorgeschreven.

De gemeente Goes heeft in de afgelopen planperiode ook een waterbergingsfonds opgericht, waarmee de verplichting tot het aanleggen van waterberging kan worden afgekocht (zie paragraaf 6.7.4). Er zijn nog geen compenserende maatregelen vanuit het waterbergingsfonds genomen.

3.5

Grondwaterzorgplicht De gemeente Goes heeft in de afgelopen planperiode invulling gegeven aan haar gemeentelijke grondwaterzorgplicht. Het belangrijkste doel daarbij is dat er geen structurele overlast ontstaat die de bestemming van een gebied belemmert. De gemeente wil daarom inzicht in de grondwater-situatie binnen haar gemeentegrenzen. In de afgelopen planperiode zijn op diverse locaties peilbuizen geplaatst en heeft gericht onderzoek plaatsgevonden naar kwetsbare locaties of locaties met problemen. Waar mogelijk zijn daar concrete maatregelen voor geformuleerd en ook uitgevoerd (bijvoorbeeld Goes West, Wolphaartsdijk, Spoorzone Goes). Tegelijkertijd is op deze manier een meer structureel inzicht ontstaan in de grondwatersituatie gemeentebreed en de

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-16-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

bodemopbouw ter plaatse die daar in veel gevallen invloed op heeft. De voorzieningen worden cyclisch onderhouden (drainage, peilbuizen). Om eventuele grondwateroverlast tegen te gaan, wordt bij het vervangen van lekke riolering preventief drainage mee-gelegd als er mogelijk overlast verwacht wordt. Dit is geborgd in het standaard Programma van Eisen. Hiermee wordt getracht mogelijke klachten van bewoners te voorkomen. Deze drainage wordt opgenomen in het beheersysteem en meegenomen in de reguliere onderhoudswerkzaamheden.

3.6

Communicatie en organisatie In de afgelopen planperiode heeft de gemeente Goes bewust aandacht besteed aan communicatie rondom wateroverlast, klimaatadaptatie en de betekenis hiervan voor inwoners. Dat is niet persé gedaan met het actualiseren van regulier foldermateriaal, maar wel door gerichte communicatie en acties, bijvoorbeeld de aansluiting bij het project ‘Steenbreek’ en het bijbehorende stimuleren van bewoners voor de aanleg van een klimaatbestendige tuin. Hiermee zijn bewoners gestimuleerd op eigen terrein maatregelen te nemen die de kans op wateroverlast verkleinen. De gemeente kent een waterloket op de gemeentelijke website waar inwoners en andere belanghebbenden hun meldingen en klachten rondom water en riolering kunnen aangeven. Binnen de gemeente is de rioolopzichter het eerste aanspreekpunt voor meldingen. De meldingen worden per 1 januari 2019 opgeslagen in het systeem Fixi. Ter indicatie: er zijn in 2019 circa 250 meldingen ontvangen, waarvan echter ook enkele dubbel geregistreerd staan (meerdere meldingen over dezelfde klacht). De afhandeling van klachten vindt snel plaats, maar de registratie, analyse en evaluatie verdient aandacht in de komende planperiode. In de afgelopen planperiode is de benodigde eigen personele inzet toereikend geweest op het gebied van beheer en onderhoud. Op andere gebieden echter is er een tekort ervaren.

Dit is in lijn met de berekeningen uit het voorgaande verbreed GRP. Met name op het gebied van planvorming en onderzoek is er te weinig menskracht aanwezig. In de afgelopen planperiode is door inhuur van personeel extra menskracht beschikbaar geweest voor de uitvoering van de gemeentelijke watertaken.

3.7

Financiën In dit hoofdstuk is weergegeven op welke wijze de gemeente Goes haar gemeentelijke zorgplichten bekostigt.

3.7.1

Financiële middelen In het vigerende verbreed GRP zijn de verwachte kosten gedetailleerd uitgewerkt voor de planperiode. Uit de financiële overzichten van de afgelopen planperiode, blijkt dat de beschikbaar gestelde budgetten niet voor alle onderdelen voldoende zijn geweest om de geplande werkzaamheden uit te voeren. De kosten voor rioolvervanging zijn aanzienlijk

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-17-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

hoger gebleken dan vanuit het voorgaande verbreed GRP was begroot. Hierdoor is de vervangingsplanning opgelopen. In het nieuwe verbreed GRP zijn de eenheidsprijzen opnieuw berekend en wordt een voorstel gedaan om de ontstane achterstand weer in te lopen. Er is vanaf 2017 gekozen om met een kostendekkende rioolheffing te gaan werken, waar in het verleden veelal een aanvulling vanuit de algemene middelen plaatsvond. In de praktijk betekent dat dat er kritisch wordt gekeken naar de kosten die mogen worden toegerekend aan de heffing en hoe zich dat verhoudt tot de regelgeving (onder meer BBV). In de afgelopen planperiode is de afschrijvingstermijn van rioolvervangingen aangepast van 70 jaar naar 65 jaar. De financiële effecten daarvan op de begroting zijn beperkt gebleven tot een toename van de kosten van circa 8%.

3.7.2

Kostendekking De gemeente ontvangt middelen uit nieuwe rioolaansluitingen en uit de rioolheffing die inwoners en bedrijven betalen. Deze rioolheffing is voor de gemeente Goes niet ieder jaar kostendekkend geweest gedurende de planperiode, met name in de eerste jaren van de planperiode is deze aangevuld vanuit de algemene middelen. Vanaf 2017 is gekozen voor een kostendekkende rioolheffing. Deze is nog steeds gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde. De kostendekkingspercentages na 2017 liggen tussen de 97 en 99%. De begrotingen voor 2019 en 2020 liggen in principe op 100%. De rioolheffing is opgesplitst in twee delen, een gebruikersdeel en een eigenarendeel. Daarnaast is er nog onderscheid gemaakt in woningen en niet-woningen. Onderling wijken de percentages tussen deze categorieën af als gevolg van de verschillen in WOZ-waarde. Het aantal heffingseenheden groeit ieder jaar. Om fluctuaties in de kosten en de ontvangen baten op te vangen, kent de gemeente Goes een rioolvoorziening met daarin een spaarcomponent. Eventuele schommelingen als gevolg van pieken en dalen in de kosten en baten kunnen uit deze voorziening worden opgevangen, zodat de hoogte van de rioolheffing niet onderhevig is aan sterke veranderingen.

3.8

Overige aspecten In vergelijking met de voorgaande planperiode houdt de gemeente Goes zich actief bezig met ruimtelijke adaptatie en het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte. Dit uit zich onder meer in de wijze waarop het nieuwe basisrioleringsplan is (BRP) opgesteld, waarop naar het functioneren van de riolering bij extreme neerslagsituaties wordt gekeken en hoe daarvoor naar maatregelen wordt gezocht. Wanneer water in woningen schade aanricht, is er sprake van wateroverlast en in overige gevallen is er sprake van waterhinder die men in zekere mate dient te accepteren. In de afgelopen jaren zijn er regelmatig zware buien gevallen, waarschijnlijk als gevolg van de

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-18-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

klimaatverandering. De locaties van wateroverlast zijn op een lijst bijgehouden en gevisualiseerd. Deze locaties, in combinatie met de kwetsbare locaties die volgen uit het AHN-onderzoek naar laag gelegen delen binnen Goes, hebben een hoge(re) prioriteit gekregen voor uitvoeren van nader onderzoek en maatregelen. Er zijn aanvullende financiële middelen vanuit de begroting en de voorziening beschikbaar gemaakt om voor acute wateroverlastlocaties maatregelen uit te voeren. Dit is ook gecommuniceerd naar de betreffende inwoners. Naast de toegenomen neerslag wil de gemeente Goes ook rekening houden met andere klimaataspecten zoals droogte en hitte. Daarvoor is in 2018 een klimaatstresstest uitgevoerd binnen de gemeente Goes, samen met de regio, waar een diversiteit aan disciplines vanuit de gemeentelijke organisatie bij betrokken is (groen, water, wegen, ruimtelijke ordening). In het vervolg daarop (2019) is een risicodialoog opgestart. De resultaten daarvan zijn verwerkt in het beleid van dit nieuwe verbreed GRP Goes.

3.9

Aanbevelingen evaluatie Vanuit de evaluatie van het vigerende Gemeentelijk Rioleringsplan Goes 2013-2020 volgt een aantal aanbevelingen die mee kunnen worden genomen in het nieuwe verbreed GRP Goes voor de komende planperiode. Dit betreft de onderstaande punten. • • • •

•

•

•

Klimaatadaptatie integreren in (reguliere) geplande rioolvervangingsprojecten. Het vigerende beleid ten aanzien van oppervlakkig afvoeren van overtollige neerslag dat in de planperiode is ontwikkeld, blijft ook in de komende planperiode van kracht. Het wijkgerichte reinigings- en inspectieprogramma dat is ingezet, wordt in de komende planperiode verder afgerond. Op basis van de resultaten wordt vervolgens risicogestuurd gereinigd en geïnspecteerd. De tijdelijke overstort in De Poel IV wordt in ieder geval opgeheven bij het uitvoeren van reguliere vervangingswerkzaamheden ter plaatse, inclusief noodzakelijke afkoppelwerkzaamheden. Deze werkzaamheden staan thans gepland in 2030. Indien er in de tussenliggende periode al eerder ontwikkelingen zijn die kansen tot afkoppelen en het opheffen van de betreffende overstort mogelijk maken, zullen deze worden verzilverd. Het nieuwe verbreed GRP wordt voorzien van een concrete vervangingsplanning voor de nieuwe planperiode. Deze concrete vervangingsplanning kan tevens gebruikt worden in communicatie en afstemming met andere gemeentelijke disciplines en belanghebbenden, zoals de nutsbedrijven. De verwerking van revisie en het databeheer in zijn algemeen verdienen meer aandacht in de komende planperiode, onder meer door structureel capaciteit daarvoor in te plannen.

Binnen de samenwerkende Bevelandse gemeenten wordt onderzocht hoe door samenwerking hier verbeteringen in kunnen worden doorgevoerd. De huidige eenheidsprijzen voor rioolvervanging dienen in het nieuwe verbreed GRP Goes te worden geactualiseerd om te komen tot een juist financieel overzicht bij de vervangingsplanning.

Verbreed GRP Goes definitief rapport

-19-

R021.P198/R007/RHOU 6 juli 2021 / 12 juli 2022

4

Visie en toetsingskader In dit hoofdstuk wordt de langere termijn beschreven. Er wordt invulling gegeven aan de wijze waarop er naar de toekomst wordt gekeken en daar wordt met gepaste ambitie, stapsgewijs en doelgericht naartoe gewerkt. Door vooruit te blikken worden ook kansen zichtbaar. Met het benutten van deze kansen kan werk met werk worden gemaakt en kan op sommige momenten hetzelfde worden bereikt tegen minder kosten of meer worden bereikt tegen gelijke kosten. De toekomst is samengevat in de visie uit dit verbreed GRP Goes. Het toetsingskader geeft daarnaast concrete eisen en maatstaven waar de gemeente Goes zich aan verbindt om toe te werken naar die beschreven visie. In hoofdstuk 2 is de visie reeds verwoord. Deze luidt als volgt. Het hebben en houden van een duurzaam, veilig, gezond en toekomstbestendig (grond)water- en rioleringssysteem in het bebouwde gebied van de gemeente.

4.1

Uitwerking visie Grote ombuigingen binnen de rioleringszorg kunnen niet van de een op andere dag worden doorgevoerd. Er kan wel vandaag begonnen worden met het nemen van stappen in een nieuwe richting, maar onderdelen van het rioleringssysteem kennen een lange levensduur. Fysieke ingrepen vereisen veel inspanning en kosten en worden om die reden over meerdere jaren uitgespreid. Daarbij kunnen deze ingrepen soms tot overlast voor inwoners leiden. Met de wetenschap dat veranderingen in de rioleringszorg tijd kosten en kostbaar zijn, is het belangrijk om goed inzicht te hebben in trends en ontwikkelingen en nu al te starten met het bouwen aan een water- en rioleringssysteem dat voldoet aan de omstandigheden zoals die te verwachten zijn over een langere periode van 30 tot 50 jaar.