Agendapunt 10. Raadsvoorstel septembercirculaire gemeentefonds 2023

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: :

Z23.163584 / D23.1069475 Raadsvoorstel septembercirculaire 2023 gemeentefonds S. Meulblok Bestuur en financiën Mark de Schipper

:

Gevraagd besluit 1. Kennis te nemen van de septembercirculaire 2023 gemeentefonds; 2. In te stemmen met de begrotingswijziging septembercirculaire 2023, nummer 48-2023 en 12024. Juridische grondslag De regels voor het gemeentefonds staan in de wet financiële verhoudingen. Het gevraagde besluit betreft de financiële verwerking van het gemeentefonds die met inachtneming van het Besluit Begroten en Verantwoorden worden voorgelegd. Aanleiding Het ministerie BZK heeft eind september, na Prinsjesdag de septembercirculaire 2023 van het gemeentefonds gepubliceerd. Deze septembercirculaire volgt de meicirculaire 2023 op. Met dit voorstel worden de financiële effecten van de septembercirculaire ten opzichte van de meicirculaire 2023 inzichtelijk gemaakt. Bij het opstellen van de begroting 2024 en de meerjarenramingen voorzien wij, net als de meeste gemeenten vanaf 2026 grote tekorten. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat met ingang van dat jaar de algemene uitkering terugloopt. Zoals al aangegeven in de kadernota van 2024 moeten we als gezamenlijke gemeenten vanaf 2026 ongeveer € 3 miljard inleveren. Voor een gemiddelde gemeente van 40.000 inwoners, zoals Goes, betekent dit al gauw een nadeel van ongeveer € 6 miljoen. De eventuele hoop dat de septembercirculaire wat verlichting zou brengen, is voor de jaar 2026 niet uitgekomen.

Alleen vanaf 2027 stelt het kabinet ruim € 700 miljoen beschikbaar, maar hiermee wordt het tekort slecht voor een deel verminderd. Landelijk wordt dit omschreven als een pleister op de wonde. Resultaat Het resultaat van het gevraagde besluit is een correcte verwerking van de septembercirculaire 2023 in de begroting van gemeente Goes. Argumenten Met dit raadsvoorstel geven we kort een toelichting op de belangrijkste mutaties van de septembercirculaire 2023. In een bijlage 1 bij dit raadsvoorstel staan alle financiële mutaties weergegeven. Deze zijn ook allemaal in de begrotingswijziging op taakveldniveau en op programmaniveau verwerkt. Totaal effect septembercirculaire In de onderstaande tabel worden de totale mutaties per jaarschijf voor gemeente Goesweergegeven. Dit zijn de mutaties ten opzichte van de meerjarenbegroting 2023. De brutomutatie geeft het totaal van de mutatie van de septembercirculaire 2023 weer. De kolom nettomutatie geeft de mutatie weer na verrekening van de budgetten die gereserveerd zijn voor specifieke taken, en aan die budgetten worden toegekend. Dit doen we op basis van bestaande afspraken of omdat met de betreffende budgetten nieuwe taken onze kant opkomen. In dit collegeadvies worden al deze geoormerkte bedragen toegelicht.

Agendapunt Pagina 2

Jaar 2023 2024 2025 2026 2027

Bruto mutatie € 1.775.000 € 1.978.000 € 2.178.000 € 685.000 € 2.167.000

Netto mutatie € 371.000 € 1.197.000 € 1.638.000 € 219.000 € 1.855.000

Accresontwikkeling In het accres van de septembercirculaire worden loon- en prijsstijgingen, volumegroei en een actualisatie plaats: • Bij de voorjaarsnota 2023 is het volumedeel m.b.t de extra bijdrage van € 1 miljard structureel gemaakt tot 2027, dit was tot 2026. • Voor de jaren tot en met 2026 wordt de index voor loonprijsontwikkeling op basis van de CPBraming van de loonvoet sector overheid, index materiele overheidsconsumptie en overheidsinvesteringen gebruikt. Vanaf 2027 volgt de indexatie voor inflatie de prijs bbp van het lopend jaar. • De accresontwikkeling van het huidige jaar wordt bij meicirculaire herzien op basis van de raming van het Centraal Economisch Plan (CEP). In deze circulaire vindt op basis van de geactualiseerde informatie uit de Miljoenennota 2024, bijstelling plaats voor de jaren 2024 en verder. Ontwikkeling uitkeringsbasis Naast bovenstaande ontwikkelingen wordt het beschikbaar accres ook beïnvloed door landelijke ontwikkelingen van de verschillende maatstaven. Een groei in de maatstaven betekent dat er minder geld overblijft om via het accres te verdelen. De uitkeringsbasis wordt berekend door van alle maatstaven het aantal te vermenigvuldigen met het bijbehorende bedrag per eenheid. Mutaties in de uitkeringsbasis komen met name door ontwikkelingen in de aantallen van de maatstaven.

Bijstellingen in de aantallen bijstandsontvangers, inwoners 75+ met drempel, huishoudens met een laag inkomen boven drempel, regionale en landelijke centrumfunctie, leerlingen voortgezet onderwijs en de belastingcapaciteit (WOZ-waarden) zorgen hiervoor. In deze circulaire zorgt de bijstelling van de uitkeringsbasis voor een negatieve mutatie voor 2023 t/m 2027. Hoeveelheidsverschillen maatstaven De omvang van het gemeentefonds voor onze gemeente wordt voor een groot deel bepaald door de maatstaven, zoals inwoneraantal, bijstandsgerechtigden, en nog vele andere maatstaven. Ook in deze circulaire vindt actualisatie in de aantallen van deze maatstaven plaats. Hierin volgen wij de laatst bekende cijfers en prognoses van het CBS. BTW-Compensatiefonds (BCF) Het landelijk totaal beschikbare bedrag in de btw-compensatiefonds is in 2023 € 3,9 miljard, dit wordt het BCF-plafond genoemd. Als de gezamenlijke declaraties onder dit plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij een overschrijding van het plafond volgt een uitname. In de septembercirculaire van elk jaar wordt een voorschot verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. Voor 2023 is het de verwachting dat de beschikbare middelen 2023 van het BCF, landelijk niet opgaan. Het restant wordt verdeeld over alle gemeenten.

Dit zorgt in deze circulaire, jaarschijf 2023 voor een positieve mutatie van ongeveer €874.000. In de meicirculaire 2024 volgt de definitieve afrekening over 2023. WOZ-waarde Via de inkomstenmaatstaven wordt standaard een bedrag op het gemeentefonds in mindering gebracht voor de onroerendezaakbelasting, die elke gemeente als inkomsten kan behalen. De uitkomst hiervan wordt bepaald door de omvang van alle WOZ-waarden met daaraan een landelijk bepaald rekentarief. In de meicirculaire 2023 zorgde dit voor een positieve mutatie in 2023. Er was landelijk een stijging van de WOZ-waarde geprognosticeerd door het CBS, die naar verwachting in 2023 lager uit gaat vallen. Voor de latere jaren was een voorzichtige stijging opgenomen die het CBS nu naar boven bijstelt. Dit leidt in het gemeentefonds tot een negatieve mutatie voor 2024 en verder. Deze fluctuaties in de landelijke prognoses zien we jaarlijks terug. Omdat het op landelijke cijfers

Agendapunt Pagina 3

gebaseerd is, kunnen deze effecten afwijken van mutaties WOZ zoals we die in onze gemeente zien. Sociaal Domein Onderstaand worden de belangrijkste mutaties binnen het sociaal domein toegelicht. In bijlage 1 van dit voorstel staan alle mutaties weergegeven. 1. LHBT-emancipatiebeleid: (LHBTI) verder te bevorderen. T/m 2026 ontvangen we € 20.000 om de veiligheid voor de LHBTI-personen te verbeteren. 2. Statushouders aan het werk: In 2023 ontvangen we als centrumgemeente éénmalig een bedrag van € 68.000 3. Voor de aanpak jeugdwerkeloosheid ontvangen we 313.000 in 2024 4. Participatie: door algemene loon- en prijsbijstellingen wijzigt ook de omvang van de integratie uitkering Participatie. 5. Bijzondere bijstand en vroeg signalering: Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar. In deze circulaire wordt in 2024 € 103.000 toegevoegd. Dit bedrag is al onderdeel van de begroting GR De Bevelanden. 6. Rijksvaccinatieprogramma: Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering van deze maternale kinkhoestvaccinatie formeel overgedragen aan de gemeenten, financieel betekent dit structureel € 10.000. Regionale Energie Strategie (RES) In de meicirculaire hebben we voor 2023, € 376.000 ontvangen voor het opstellen, beleidsmatig verankeren en het uitvoeren van de Regionale Energie Strategieën (RES).

In deze circulaire worden deze middelen vanaf 2024 structureel gemaakt. Aansluiting A58 Voor het project aansluiting A58 hebben we via het gemeentefonds in 2016 en 2017 een bijdrage van het Rijk ontvangen. Het btw-deel van deze bijdrage is toen door het Rijk in het BTWcompensatiefonds gestort, en dus niet ontvangen door gemeente Goes. Maar het standpunt van de belastingdienst betekende dat we de btw niet mochten declareren bij het btw-compensatiefonds. Dit zou een groot nadeel betekenen waar we geen rekening mee hadden gehouden. Sinds 2018 is er contact geweest met de belastingdienst en verschillende ministeries om dit nadeel gecompenseerd te krijgen. In deze circulaire is er eindelijk uitsluitsel gekomen over deze btw-verrekening en hebben we het btw-deel van € 1,2 miljoen ontvangen van het ministerie. Omdat we met deze btw-verrekening al rekening hebben gehouden, heeft dit nu geen financieel effect. En omdat het een btw-verrekening is, is dit bedrag geen onderdeel van de begrotingswijziging 2023 die we u nu voorleggen. Jeugd Op 20 juni 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd aan de Tweede Kamer aangeboden. Met de Hervormingsagenda wordt beoogd het stelsel van Jeugdzorg financieel houdbaar te maken. De Hervormingsagenda Jeugd bevat de afspraken tussen de VNG en het Rijk.

De Hervormingsagenda Jeugd leidt nog niet tot een mutatie in deze septembercirculaire maar geeft wel een eerst inzicht in de financiële effecten. In de begroting 2023 en in eerdere circulaires hebben we een stelpost opgenomen voor de middelen Jeugdzorg voor de jaren 2025 en verder. Hiermee sloten we aan bij de wijze die de provinciale toezichthouder adviseerde. Met de Hervormingsagenda’s hebben we een eerste inschatting van de financiële effecten en stellen we voor de stelpost te muteren. Dit betekent een hogere raming in 2025 en lagere ramingen in 2026 en 2027. De uitwering van de Hervormingsagenda moet gaan uitwijzen of deze nieuwe ramingen gerealiseerd gaan worden. Dit gaat een combinatie worden van extra middelen in een gemeentefonds en lagere kosten in onze begroting voor Jeugdzorg. Voor nu is er lastig een inschatting te maken hoe realistisch die bezuinigingen zijn en is daarmee een risico voor onze begroting in de komende jaren.

Kanttekeningen Met het raadsvoorstel en bijbehorende begrotingswijziging geven we de septembercirculaire de gebruikelijke financiële vertaling. Wanneer we de middelen niet voor bepaalde taken oormerken, kunnen er meer middelen aan het begrotingssaldo worden toegevoegd. Omdat aan de middelen die

Agendapunt Pagina 4

we met de septembercirculaire oormerken ook taken en activiteiten samenhangen, wordt dit nu niet voorgesteld. Financiën

In de onderstaande tabel wordt het effect van de septembercirculaire 2023 op het begrotingssaldo weergeven. Jaar 2023 2024 2025 2026 2027

Bruto mutatie € 1.775.000 € 1.978.000 € 2.178.000 € 685.000 € 2.167.000

Netto mutatie € 371.000 € 1.197.000 € 1.638.000 € 219.000 € 1.855.000

Zowel de bruto als netto mutatie zijn voor de jaren 2023 t/m 2027 positief. Het verschil tussen de bruto en netto mutatie ontstaat door verrekening van de budgetten die gereserveerd zijn voor specifieke taken, en aan die budgetten worden toegekend. In bijlage 1 van dit voorstel zijn alle verrekeningen terug te vinden. Door de netto mutatie 2023 wijzigt de begroting 2023. Voor de jaren 2024 t/m 2027 wijzigt de begroting 2024. Hieronder laten we de effecten van de septembercirculaire 2023 op het saldo de begroting 2024 zien.

Begroting 2024 Septembercirculaire Begroting saldo

2024 € 1.710.000 € 1.197.000 € 2.907.000

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

M.A. Fränzel MSc. Burgemeester

2025 € 3.441.000 € 1.638.000 € 5.079.000

2026 -€ 4.026.000 € 219.000 -€ 3.807.000

2027 -€ 5.699.000 € 1.855.000 -€ 3.844.000