Agendapunt 10. raadsvoorstel Ontwikkeling team handhaving leefbaarheid in de openbare ruimte

Raadsvoorstel Agendapunt Vergadering d.d.

22 april 2021 (raadscommissie 8 april)

Datum collegebesluit 9 februari 2021

Registratienummer

Raadsvoorstel doorontwikkeling handhaving leefbaarheid in de openbare ruimte Z19.047250 / D21.720904

Portefeuillehouder

drs. M. Mulder MSc.

Programma

Bestuur en financiën

Behandeld door

Ron Bustraan

Onderwerp

1. Samenvatting In de perspectiefbrief 2020 is aangegeven dat een doorontwikkeling van het team handhaving leefbaarheid in de openbare ruimte nodig is om het leefbaarheids- en veiligheidsniveau in de gemeente Goes te behouden en te verhogen. De benodigde doorontwikkeling vertaalt zich in termen van kwantiteit, kwaliteit, uitrusting en hulpmiddelen van het team. Op 16 januari 2020 hebben wij een raadsinformatieavond over dit onderwerp voor u georganiseerd. Hierin hebben wij u een toelichting gegeven over het werkveld, dat we op dit moment niet alle taken aan kunnen en dat we er op dit moment op veel momenten buiten kantooruren niet zijn. Tijdens de bijeenkomst is ook interactie geweest door een aantal stellingen voor te leggen waarop kon worden gestemd. De resultaten hiervan zijn bijgevoegd (bijlage 1). Na afloop hiervan is toegezegd dat wij met een nadere uitwerking komen ten behoeve van de doorontwikkeling van het team handhaving leefbaarheid in de openbare ruimte. In het formatieadvies, dat in onze opdracht is opgesteld door Handhavingsupport B.V., is een en ander uitgewerkt en onderbouwd. Dit formatieadvies maakt onderdeel uit van dit raadsvoorstel (bijlage 2).

In het formatieadvies wordt op basis van de leefbaarheidsvraagstukken die in de gemeente Goes aan de orde zijn een advies gegeven over de benodigde formatie (kwantiteit en kwaliteit) en de daarbij behorende uitrusting en hulpmiddelen. Op 1 oktober 2020 heeft u het onderwerp “Handhaving leefbaarheid in de openbare ruimte” op de agenda geplaatst van de informerende raadscommissie naar aanleiding van het formatieadvies. Bij deze gelegenheid hebben wij u een toelichting gegeven over het onderwerp en het adviesrapport (gebruikte powerpoint in bijlage 3). Bij de Begrotingsraad van 12 november 2020 heeft u kennis genomen van de meerjarenraming 2022 – 2024, waarin een jaarlijks oplopende post is opgenomen om de doorontwikkeling van het team handhaving leefbaarheid mogelijk te maken. In dit raadsvoorstel zetten wij onze overwegingen uiteen om u het volgende voor te stellen.

Z031F28645D

Agendapunt Pagina 2

Wij stellen voor: 1. Kennis te nemen van de overwegingen van ons college welke zijn opgenomen in dit raadsvoorstel; 2. Kennis te nemen van het "formatieadvies Toezicht en Handhaving Gemeente Goes", opgesteld door adviesbureau Handhavingsupport B.V.; 3. Het daarin voorgestelde 'scenario basis' als conclusie over te nemen; A. Hiervoor de benodigde financiële middelen beschikbaar te stellen die de navolgende structurele verhoging van de financiële lasten inhouden 2022: € 257.000, 2023: € 473.000, 2024: € 604.000, 2025 en verder: € 731.000. B. Hiertoe de 7e begrotingswijziging 2021 vast te stellen. C. In de perspectiefbrief 2022 zullen de financieel benodigde middelen voor 2025 worden doorgerekend.

2. Inleiding In onderdeel 2a van de inleiding geven wij u een overzicht van de verschillende processtappen die tot nu toe genomen zijn met uw raad. Vervolgens geven wij in onderdeel 2b een (kortere) inhoudelijke inleiding. Tenslotte wordt in onderdeel 2c het knelpunt samengevat.

2a. Het proces tot nu toe - Perspectiefbrief 2020 In de perspectiefbrief 2020 is onder paragraaf 2.6 het onderwerp "Boa's Veiligheid en Leefbaarheid" opgenomen. Hierin is het volgende vermeld: "In het collegeprogramma is aangegeven dat veiligheid en leefbaarheid een belangrijk thema is. Het profiel van Goes als centrumgemeente met onderwijs, zorg, sport, een winkelgebied, een horeca-uitgaansgebied en evenementen, maakt dat we oog moeten hebben voor bijkomende veiligheids- en leefbaarheidsaspecten. Goes heeft onder meer te maken met overlastgevende jeugdgroepen, personen met verward gedrag, een horecagebied, overlastgevers, een binnenstad, een sportpark, stationsgebied en coffeeshops. Gemeentelijke buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s), houden toezicht in de buitenruimte, treden zo nodig verbaliserend op en werken ook samen met de politie. Boa’s werken met name op het domein leefbaarheid en klachten terwijl de politie met name op het domein openbare orde en veiligheid acteert De boa openbare ruimte is een functie die begon als stadswacht (melkert-banen) en inmiddels is doorontwikkeld naar bevoegde boa’s. De VNG heeft met de notitie “omdat de burger dat van ons verwacht” een aanzet gegeven voor gemeenten om de gemeentelijke boa te professionaliseren.

We zien in het land en bij gemeenten om ons heen ontwikkelingen die erop gericht zijn de boa leefbaarheid als professional beter te positioneren en de slagkracht in de openbare ruimte te vergroten. De gemeenten en politie wil dat de politie meer tijd kan besteden aan ondermijning en georganiseerde criminaliteit en de politie vraagt om intensievere samenwerking met de gemeente voor veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek. Met de huidige capaciteit kan niet het veiligheidsniveau vastgehouden of verhoogd worden en komen sommige taken in het gedrang. Een achteruitgang van objectieve en of subjectieve veiligheid is ongewenst. Het is met de huidige inzet bovendien niet mogelijk om aan de vraag (meer samenwerking) van de politie te voldoen (bijvoorbeeld samen optrekken in het uitgaansgebied, bij evenementen op feestdagen, etc.). Burgers en ondernemers vragen om meer zichtbaarheid van onze boa’s. Boa’s moeten er ook buiten kantooruren kunnen zijn en moeten ook met complexere problematiek om kunnen gaan. Nu lukt dat niet. Goes wil inspelen op de behoefte van burgers, bedrijven en andere ketenpartners om veiligheids- en leefbaarheidsproblematiek de baas te kunnen. Het is daarom van belang dat Goes het team van gemeentelijke boa’s uitbreidt (formatie) en in haar kracht zet in termen van opleiding, uitrusting, hulpmiddelen en taakstelling.

Om dat te realiseren is naast een incidentele investering ook structureel geld nodig. Het gaat met name om loonkosten, persoonlijke uitrusting en hulpmiddelen. Wij willen graag de gemeenteraad betrekken aan de voorkant van de planvorming. Daarom zullen wij op korte termijn het gesprek hierover met u aangaan, inclusief de bijbehorende financiële consequenties."

In het financieel overzicht van de perspectiefbrief 2020 is een pm-post hiervoor opgenomen. - Informatieavond gemeenteraad (thema avond) 16 januari 2020 Op 16 januari 2020 heeft een informatiebijeenkomst voor de gemeenteraad en fractieondersteuners plaatsgevonden. Tijdens die avond is met een interactieve presentatie de opgave waar wij voor staan nader toegelicht en zijn er meerdere stellingen voorgelegd aan de aanwezigen. Ook de politie heeft

Agendapunt Pagina 3

een toelichting gegeven op de behoefte die er is vanuit haar perspectief. Gemeentelijke handhavers zijn primair van de leefbaarheid, de politie van de openbare orde en veiligheid en de bestrijding van criminaliteit. Deze domeinen overlappen met elkaar of zitten in elkaars verlengde. Daarom is samenwerking tussen gemeentelijke handhaving en politie van groot belang. Voorts is het taakveld van de gemeentelijke handhaver dermate breed dat samenwerking met vele andere partijen van groot belang is. Hieronder valt ook de samenwerking met de inwoners zelf. Tijdens de avond zijn verschillende keuzen voorgelegd. Daar waar het gaat over de uitbreiding van het team, kwantitatief en kwalitatief, gaat het met name om de vraag wanneer de handhaver beschikbaar moet zijn en met welke taakstelling. Aan het einde van de avond is door de burgemeester toegezegd aan de aanwezigen dat de onderzoeksvraag nader zal worden uitgewerkt op basis waarvan een voorstel volgt. - Formatieadvies 25 mei 2020 Aan Handhavingsupport B.V. is verzocht om een formatieadvies te geven voor de gemeente Goes op basis van drie verschillende ambitieniveaus (scenario's). Op 25 mei 2020 is daarvan het onderzoeksrapport opgeleverd, "Formatieadvies Toezicht en Handhaving Gemeente Goes".

In het rapport zijn de diverse bezettingsvarianten uitgewerkt op basis van de huidige leefbaarheidsvraagstukken in Goes en de taken die op handhaving afkomen. Scenario minimaal, scenario basis en scenario optimaal. Daarnaast is aandacht besteed aan de benodigde uitrusting en middelen voor het uitvoeren van de bezettingsvarianten. Een en ander is vervolgens vertaald naar een financiële paragraaf waarbij het adviesbureau uitgaat van een geleidelijke uitbreiding in vier jaar tijd. Het adviesrapport is bijgevoegd. - Informerende raadscommissie van 1 oktober 2020 Op 1 oktober 2020 heeft u het onderwerp “Handhaving leefbaarheid in de openbare ruimte” op de agenda geplaatst van de informerende raadscommissie over het formatieadvies. Bij deze gelegenheid hebben wij u een toelichting gegeven over het onderwerp en het adviesrapport. - Begrotingsraad 12 november 2020 Bij de begrotingsraad van 12 november 2020 heeft u kennis genomen van de meerjarenraming 2022 – 2024, waarin een jaarlijks oplopende post is opgenomen om de voorgestelde doorontwikkeling van het team handhaving leefbaarheid mogelijk te maken.

2b. Inleiding vanuit inhoudelijk perspectief Wat is handhaving van de leefbaarheid? Voor het behouden en verhogen van leefbaarheid en veiligheid is het onder meer van belang dat regels worden nageleefd en dat de overheid naleving van die regels bevordert en ingrijpt op de momenten dat dit onvoldoende gebeurt. Handhaving is in feite iedere actie of reactie die erop gericht is om naleving van de gestelde regels te bevorderen. Het gaat dan om beïnvloeden van het gedrag zodat dit valt binnen de normen die wij als samenleving hebben gesteld. Daarbij is sprake van informeren, uitvoeren van surveillances met zichtbare aanwezigheid, uitvoeren van gerichte controles, waarschuwen en uiteindelijk als sluitstuk sanctioneren. Daarnaast zijn handhavers ook gastheer, dienstverlener en visitekaartje namens de gemeente. De handhaver en het leefbaarheidscriterium De Kern van het stelsel van toezicht en handhaving in de openbare ruimte is de gedeelde verantwoordelijkheid van gemeenten en politie. Gemeenten zorgen met gemeentelijke buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) voor ogen en oren op straat en kunnen daar ingrijpen waar de leefbaarheid wordt aangetast door overtredingen die overlast veroorzaken en tot kleine ergernissen

Agendapunt Pagina 4

leiden. De politie is primair aan zet wanneer het gaat om het handhaven van de openbare orde en de veiligheid. Boa’s en politie vullen elkaar dus aan en dragen zo samen zorg voor leefbaarheid én veiligheid op straat. Ieder met een duidelijke eigen taakstelling. Omdat de domeinen vaak verbonden zijn met elkaar, is een intensieve afstemming en samenwerking onontbeerlijk. Naast het leefbaarheidscriterium is steeds van belang om een inschatting te maken van de voorzienbaarheid van geweld in specifieke situaties. Hoe groter het risico op geweld, waar een gemeentelijk handhaver veel minder op is uitgerust, hoe eerder het voor de hand ligt assistentie van de politie te vragen. De gemeentelijke handhaver leefbaarheid in de openbare ruimte is een professional met de vereiste opleiding, bevoegdheden en hulpmiddelen. Een volwaardige samenwerkingspartner met een duidelijke eigen taakstelling. Dit besef is van belang omdat handhavers nog wel eens worden verward met de stadswachten die het gemeentelijk beeld in het verleden beheersten. Dit waren mensen die niet goed opgeleid, niet goed voorbereid en onbevoegd in de openbare ruimte surveilleerden. Het contrast met de huidige professional handhaver is daarmee groot te noemen. Welke behoefte heeft Goes aan handhavers leefbaarheid? In de eerdere informatiesessies met uw raad is hier uitgebreid bij stilgestaan.

In hoofdstuk 4 van het bijgevoegde adviesrapport “Formatieadvies Toezicht en Handhaving Gemeente Goes” is dit nadere uiteengezet. Handhaving in het leefbaarheidsdomein is een taak van de gemeente. In zijn algemeenheid valt hier de handhaving en de dienstverlening onder van tal van onderwerpen waar iedere gemeentelijke handhaver van een gemeente in meer of mindere mate mee van doen heeft. Vervolgens kenmerkt Goes zich als stedelijke gemeente met een sterke regiofunctie en het daarbij behorende profiel. Goes als onderwijsstad trekt veel jongeren aan, we hebben een horecauitgaansgebied en een bruisend evenementenseizoen, we zijn een gezellige winkelstad en hebben een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven met bedrijventerreinen, we hebben een relevant stationsgebied, we profileren ons als sportstad met veel sportverenigingen, we zijn centrumgemeente met een GGZ-instelling en het ziekenhuis en tot slot hebben we twee gedoogde coffeeshops en seksinrichtingen. Dit profiel geeft input voor leefbaarheidsproblematiek waarop een mate van handhavingsinzet nodig is. De volledige toelichting op de leefbaarheidsvraagstukken die het profiel van Goes met zich brengt, vindt u terug in hoofdstuk 4 van het rapport.

2c. Wat is het knelpunt? Op dit moment is ons team onvoldoende toegerust op de taakstelling die het team heeft in termen van kwantiteit, kwaliteit, uitrusting en hulpmiddelen. Kwantiteit Met onze huidige formatie (4,88 fte) in termen van kwantiteit en kwaliteit kunnen wij een rooster maken waarbij wij overdag beschikbaar zijn tijdens kantooruren voor het afhandelen van klachten en meldingen. Op zondagen zijn we er niet. Op de andere dagen is de bezetting kwetsbaar en zijn we er overdag ook niet altijd. ’s-avonds en ’s-nachts zijn we er in principe nooit, alsook niet op feestdagen. Leefbaarheidskwesties stoppen echter niet na kantooruren. Als het gaat over kwantiteit komt het erop neer dat we er op veel momenten niet zijn, terwijl de burger en onze samenwerkingspartners dat wel van ons (mogen) verwachten. Zo kunnen we niet bijdragen aan de leefbaarheidsproblematiek die juist speelt op de momenten buiten kantooruren zoals de sportparkproblematiek, jeugdhotspots, winkeltijdenwet, illegale bewoning bedrijventerreinen en recreatieparken, uitgaansavonden en evenementen, overlastgevende personen, afvaldumpingen, vormen van ondermijning, etc. Overtreders anticiperen soms op de niet-aanwezigheid van gemeentelijk handhavers (zoals parkeergedrag, gebruikmaken van de weg anders dan waarvoor die is bedoeld).

Agendapunt Pagina 5

kwaliteit De grote diversiteit aan taken die binnen het team vallen, maakt dat we te maken hebben met reguliere basistaken, maar ook met complexere taken en taken die meer planmatig dienen te worden vormgegeven en een specifieke deskundigheid / competenties vereisen, zoals controle opkopersregister, drank- en horecawet, ondermijning, problematische jeugdgroepen en diepgaandere wijkproblematiek. In de loop der jaren (sinds de stadswachtperiode) zijn er steeds meer taken bijgekomen, is de rol van de gemeentelijke handhaver steeds groter geworden, zijn de bevoegdheden uitgebreid en de opleidingseisen aangescherpt, maar het Goese team handhaving leefbaarheid is daarin onvoldoende meegegroeid. Wij hebben geen gedifferentieerd kwaliteitsniveau en het ontbreekt eveneens aan een goede dagdagelijkse directe aansturing. Ook heeft niet iedereen steeds alle gewenste opleidingen of het niveau om die opleidingen te behalen. Een team met junior, medior en senior handhavers waarbij we taakaccenten toedelen en eigenaarschap voor wijkgericht werken vormgeven en hier een strakke dagdagelijkse aansturing op houden, is nu niet te realiseren. Uitrusting en hulpmiddelen Handhavers hebben voor een goede taakuitoefening een goede uitrusting en hulpmiddelen nodig. Hierbij wordt o.m.

gedacht aan kleding, beschermingsmiddelen, dienstvoertuigen, portofoons in verbinding met politie, bodycams en een handhavingsverwerkings- en informatiesysteem. Dit krijgen wij in de loop der tijd steeds meer op orde voor de kleine groep die wij nu hebben, maar bij de beoogde doorontwikkeling moet ook deze professionaliseringsslag worden doorgezet. In feite is een groot deel van de benodigdheden een noodzakelijke bijkomstigheid van het op orde brengen van kwaliteit en kwantiteit. Er ligt bijvoorbeeld geen vraag voor om de boa’s van steekvesten te voorzien, want als goed werkgever is dat simpelweg noodzakelijk om beschikbaar te stellen. Een deugdelijk handhavingsinformatiesysteem is onontbeerlijk om transacties te verwerken en om de gewenste informatiepositie te verkrijgen, alsmede om verantwoording af te kunnen leggen, analyses te kunnen verrichten en prioriteiten te kunnen vaststellen en monitoren. Het slimmer omgaan met informatie vereist op zichzelf capaciteit en kunde die we nu niet hebben qua systemen, maar ook niet in de vorm van een data-analist.

3. Inhoud Onder de inhoud van dit raadsvoorstel wordt toegelicht wat wij willen bereiken met het raadsvoorstel en vervolgens wat daar voor nodig is. Onze inspiratiebron hiervoor is het bij dit raadsvoorstel bijgevoegde formatieadvies.

3a. Wat willen wij bereiken? Team handhaving leefbaarheid is er om een belangrijke bijdrage te leveren aan schoon, heel en veilig. Die bijdrage kan het team nu onvoldoende leveren (zie onder 2). Daarvoor is een doorontwikkeling / professionaliseringsslag noodzakelijk. Deze is in eerste instantie gericht op de interne organisatie en formatie van het team en heeft de volgende doelstellingen: 1. Team handhaving leefbaarheid is in staat invulling te geven aan al haar taken. 2. Team handhaving leefbaarheid is er op de tijdstippen die nodig zijn voor de invulling van onze taken. 3. Team handhaving leefbaarheid is voldoende toegerust, zowel qua middelen als qua kennis en competenties, om die taken te kunnen vervullen. 4. Team handhaving leefbaarheid is een volwaardige samenwerkingspartner, zowel binnen als buiten de organisatie.

Agendapunt Pagina 6

5. Team handhaving leefbaarheid is goed georganiseerd en toekomstbestendig.

3b. Wat is daarvoor nodig? Ophoging van de formatie om ook buiten kantooruren inzet te hebben Om buiten kantooruren inzet te kunnen inroosteren is een verhoging van de formatie (aantal boa’s) nodig. Goes beschikt nooit over een onbeperkte handhavingscapaciteit dus er zullen altijd keuzes moeten worden gemaakt. Er zit echter wel een ondergrens in die keuze om de gewenste professionaliseringslag zoals genoemd onder 3a te kunnen maken. Dit is de zogenaamde minimumvariant als benoemd in het formatieadvies. Beneden deze ondergrens is er onvoldoende robuustheid en kwaliteitsdifferentiatie mogelijk. Uitrusting middelen en opleidingsniveau op orde In alle varianten zoals uitgewerkt in het adviesrapport, wordt ervan uitgegaan dat uitrusting en hulpmiddelen op orde worden gebracht en ook dat de vereiste opleidingen worden doorlopen. Strakke organisatie met aansturing dichtbij We zien bij iedere variant uit het adviesrapport de leidinggevende bureauhoofd b toegevoegd. Er was voorheen ook altijd een direct leidinggevende voor de dagdagelijkse aansturing van het team en bij het vertrek van de toenmalige leidinggevende hebben we het geprobeerd met aansturing op afstand. We zien dat de dagdagelijkse aansturing dichtbij echter toch noodzakelijk is om ervoor te zorgen dat we met elkaar steeds opnieuw iedere dag de juiste dingen doen.

We constateren dat bij goed georganiseerde handhavingsteams altijd directe aansturing in het team zit en we constateren dat zelfsturing bij deze teams niet werkt. Het bureauhoofd b zorgt onder meer voor de dagdagelijkse prioritering, briefings, teamcoaching, persoonlijke coaching en zorgt dat de structuur op orde is en dat het handhavingsuitvoeringsplan wordt uitgevoerd. Hij / Zij heeft zelf ook de boa-bevoegdheid. Hij weet wat er speelt en kan goed schakelen tussen uitvoering en beleid. Daardoor fungeert hij tevens als linking pin. Gedifferentieerd kwaliteitsniveau met taakaccenten Om alle handhavingtaken naar behoren te kunnen uitvoeren moet worden onderkend dat er basistaken zijn en complexere taken. Voorts moet worden onderkend dat op de arbeidsmarkt niet altijd de hoogste kwaliteit direct aanwezig is. Handhavers met de goede opleidingen, competenties en ervaring zitten niet werkeloos thuis en zijn zeer schaars op de arbeidsmarkt. Alle handhavers moeten een bepaalde basisbekwaamheid bezitten, maar niet alle handhavers zijn hier direct aan toe (junior). In het formatieplan wordt voorzien in een gedifferentieerd kwaliteitsniveau.

Dat houdt in dat handhavers die wij zelf nog moeten opleiden en daarmee nog niet voldoen aan het basisniveau als junior aangesteld worden, handhavers die alle basiskennis en basisvaardigheden hebben zijn zogenaamde medior handhavers en handhavers met een plustaak waardoor de complexere taken goed uitgevoerd kunnen worden zijn seniors. Met deze opbouw wordt het team in staat gesteld om op verschillende niveaus te opereren en tegelijkertijd wordt aan medewerkers perspectief geboden. Van senioren wordt naast extra inhoudelijke expertise ook verwacht dat zij de competenties hebben die nodig zijn om extra verantwoordelijkheid toebedeeld te krijgen. Zo kunnen zij fungeren als verlengstuk van de direct leidinggevende die er niet altijd is, zoals de briefing, dagdagelijkse prioritering en coaching. Daarnaast zijn zij in staat het eigenaarschap in te vullen voor bepaalde thema’s of gebieden. Het invoeren van taakaccenten kan goed bij senioren worden belegd, maar is niet per se alleen voor de senioren weggelegd. Dat hangt af van de complexiteit van het taakaccent. Voorbeelden van taakaccenten die kunnen worden toebedeeld (waarbij een of meer handhavers voor een bepaald taakaccent extra eigenaarschap krijgen) zijn: • Ondermijning • Jeugd • Horeca en evenementen

Agendapunt Pagina 7

Eigenaarschap over een geografisch gebied zoals het principe dat de politie toepast met wijkagenten is goed passend voor senioren. Niet alle zaken zijn altijd dezelfde dag opgelost. Iedere wijk kent eigen leefbaarheidsproblematiek. De gemeente Goes kan worden ingedeeld in 4 geografische gebieden waar dan uiteindelijk een wijkboa aan wordt gekoppeld die derhalve voor meerdere wijken het aanspreekpunt is. Het volgende punt gaat hier op verder. Wijkgericht werken met wijkboa’s Een wijkboa is een handhaver • die diepgaandere kennis heeft over de problematiek in bepaalde wijken en daar aanspreekpunt voor is; • die zich eigenaar voelt van het reilen en zeilen in de wijk en daar enerzijds zelf op inzet en daar anderzijds de collega’s op aanstuurt; • die investeert in het netwerk om die kennis up to date te houden en die deelneemt aan samenwerkingsvormen en deze ook zelf initieert met andere diensten en / of met inwoners; • die vanuit zijn of haar rol de ingangen en de bestuurlijke mogelijkheden kent bij de gemeente ten behoeve van de aanpak van complexere casuïstiek, daar waar de politie diepgaandere kennis van strafrechtelijke mogelijkheden heeft; • Die uiteindelijk ook initiatieven kan (helpen) coördineren in een format “rent a boa” vanuit zijn rol als wijkboa.

Informatiegestuurd werken Om professioneel invulling te geven aan de handhavingstaak is een goede informatiepositie onontbeerlijk. Handhavers hebben meerdere informatiebronnen waaronder het eigen handhavingsinformatiesysteem. In Goes moet dit beter vorm krijgen. Handhavers komen dagelijks binnen met allerhande verzamelde gegevens / constateringen. Die moet op gestructureerde wijze worden geregistreerd (nu zit de kennis vooral in de hoofden). Hoe meer data er op den duur beschikbaar is, hoe meer mogelijkheden er zijn om die data te analyseren en om te zetten in nuttige informatie. Deze informatie kan bijvoorbeeld dienen als input voor een speerpuntenplan of als input voor de dagdagelijkse briefing of een project. Daarnaast wordt een goede verantwoording achteraf en tussentijds mogelijk gemaakt. Data die geregistreerd wordt, moet wel door iemand worden uitgelezen, worden geanalyseerd en worden vertaald in nuttige informatie. Dat doet een data-analist. Een dataanalist houdt zich verder ook bezig met andere bronnen van informatie en participeert in projecten als het VIK (veiligheidsinformatieknooppunt). In het ideale geval zijn gegevens dusdanig goed in nuttige informatie getransformeerd dat handhavers vooraf kunnen voorspellen waar zich overlastproblematiek voor gaat doen. In die gevallen verschuift het optreden van repressief naar preventief.

Groeimodel op weg naar een betere bezettingsgraad en kwaliteit Voorgesteld wordt om het ambitieniveau te bereiken in 4 jaar tijd met als start 2021. De doorontwikkeling is een niet te onderschatten organisatieontwikkeling waarbij aandacht moet zijn voor een zorgvuldig en dynamisch groeiproces. Bovendien is het begrotingstechnisch beter realiseerbaar als dit traject wordt gespreid over vier jaren. Het volledige benodigde extra budget kan daarmee stapsgewijs in de begroting worden ingebouwd. Financiële kaders vaststellen is pas de eerste stap van een grote intensieve operatie om een doorontwikkeling van Handhaving leefbaarheid vorm te geven. Het is een dynamisch proces dat wij met open vizier willen doorlopen. Er is ruimte en vertrouwen voor nodig om dat tot een goed en gedragen resultaat te volbrengen. Daarbij geldt dat er een wisselwerking plaats gaat vinden tussen inwoners en gemeente. Wanneer inwoners weten dat ze steeds beter en op steeds meer tijdstippen terecht kunnen bij handhaving zal er ook meer een beroep op handhaving worden gedaan. Met participatieprojecten als “Rent a boa” betrekken we inwoners en weten we steeds beter wat inwoners belangrijk vinden. Hetzelfde geldt voor samenwerkingspartners intern en extern. Onze informatiepositie zal verbeteren.

Met de verbeterde informatiepositie kunnen we uiteindelijk een handhavingsbeleidsplan maken met daaraan gekoppeld, jaarplanningen en jaarverslagen. Omdat we eerst die informatiepositie willen verbeteren en inspanningen moeten plegen om aan de eigen organisatie te bouwen, willen we niet op voorhand precies aangeven waar de prioriteiten liggen met wat we wel en wat we niet doen, maar moeten we

Agendapunt Pagina 8

ruimte geven aan dit dynamische proces om daar ook flexibel op in te kunnen spelen. In dit groeiproces kunnen we onze taak- en rolopvatting optimaal vormgeven. Wanneer de kaders door de gemeenteraad zijn gegeven is de eerstvolgende stap het opstellen van een implementatieplan om uitvoering te geven aan de beoogde doorontwikkeling van het team Handhaving. Conclusie adviesrapport "Op basis van de leefbaarheidsvraagstukken in Goes, de toezichtstaken die op gemeente Goes afkomen, de vraag van de politie en de wens van de driehoek om de informatiepositie verder uit te bouwen, adviseert Handhaving Support gemeente Goes het scenario ‘basis’ te realiseren. Met dit scenario wordt het aantal integrale handhavers uitgebreid van 4,9 fte naar 12 fte in de periode 2020 – 2023." p. 17 adviesrapport: “Formatieadvies toezicht en handhaving Gemeente Goes”

In dit scenario wordt er bewust voor gekozen om de uitbreiding van het aantal handhavers geleidelijk te doen. Dit loopt gelijk op met de doorontwikkeling naar een meer professionele en resultaatgerichte datagestuurde handhavingsorganisatie. Wij adviseren u om deze conclusie over te nemen en daarvoor financiële middelen beschikbaar te stellen, doch de groeiperiode te laten starten vanaf 2022 in plaats van 2020. De weging van de scenario’s Een variant kiezen onder het minimumscenario? In het adviesrapport worden drie scenario’s geschetst, namelijk de minimumvariant, de basisvariant en de optimale variant. Datgene wat wij willen bereiken met de professionaliseringsslag kan niet worden bereikt als men kiest voor een conclusie die onder de minimumvariant ligt. Natuurlijk vindt er ook dan een verbetering plaats, maar in feite doen we in dat geval meer van hetzelfde net iets beter en heeft het team niet de beoogde professionalisering doorgemaakt en is het team niet toekomstbestendig gemaakt. Voor de ontwikkeling van senioriteit, wijkgericht werken, het vormgeven aan taakaccenten en kwaliteit in zijn algemeenheid, is een bepaalde robuustheid vereist en moet er ontwikkelruimte zijn binnen het team. Die ruimte verschilt per scenario.

Aan de hand van een voorbeeld roosterbezetting, is tijdens de informerende raadscommissie met u gedeeld hoe de varianten er ongeveer uit zouden komen te bezien. Een vergelijk aan de hand van die roostervoorbeelden met het oog op kwantiteit (bezettingsgraad) is toen met u besproken aan de hand van de volgende tabel.

Agendapunt Pagina 9

Minimaal

Basis

Optimaal

Ochtend en Middag (tot 21:00) 1 koppel

Ochtend en Middag (tot 21:00) 1 a 2 koppels

Ochtend en Middag (tot 21:00) 2 koppels

4 avonden

5 avonden

Iedere avond

Vrij + Zat nacht 1 koppel

Vrij + Zat nacht 1 koppel

Alle dagen nacht 1 koppel

GEEN 24/7 bezetting

GEEN 24/7 bezetting

24/7 bezetting met altijd minimaal 1 koppel

Erg kwetsbaar

Minder kwetsbaar

Niet zo kwetsbaar, m.u.v. de nachtdiensten Tabel vergelijk varianten bezettingsgraad

Uit de tabel kan worden afgeleid dat de bezetting in de minimumvariant zeer kwetsbaar is en dat er snel druk op het rooster ontstaat bij uitval wegens o.a. ziekte of vakantieverlof. Handhavers werken in koppels. In de minimumvariant is weliswaar op een groter aantal momenten bezetting gerealiseerd, maar die bezetting is wel steeds minimaal (1 koppel). Daarom zullen in deze variant niet alle geplande diensten altijd door kunnen gaan. De optimale variant met een bezetting die weinig kwetsbaar is en een 24/7 bereikbaarheid heeft, is de beste variant. Er zit echter ook een kosten-baten afweging aan vast. We hebben als Goes een serieus profiel, maar 24/7 beschikbaarheid en bereikbaarheid is op dit moment niet noodzakelijk. Zowel de bezettingsgraad als de gewenste kwaliteitsontwikkeling is de reden dat wij het scenario basis dat het adviesbureau aan ons heeft geadviseerd, overnemen als conclusie en aan u vragen om hiervoor de financiële middelen beschikbaar te stellen. Krapte arbeidsmarkt Er heerst op dit moment een grote krapte op de arbeidsmarkt inzake de beschikbaarheid van boa / handhavers. Dit was voor de coronacrisis ook al zo. We zien dat gemeenten soms concurreren met elkaar om personeel naar zich toe te trekken. Er zijn ook veel gemeenten die de vacatures die zij hebben niet gevuld krijgen.

Of wij tijdig de gewenste kwantiteit en kwaliteit kunnen aantrekken is daarom onzeker. Prioriteit is echter dat wij toewerken naar een professionele handhavingsorganisatie van voldoende omvang en met de gewenste kwaliteit. Dat is waar we op inzetten door een aantrekkelijk werkgever te zijn. Toch ziet de markt er nu zo uit dat ervaren handhavers die direct aan het profiel voldoen erg schaars zijn. Door een gedifferentieerd functieniveau te hanteren (van junior, medior en senior handhavers) kunnen we hier beter op inspelen. Wat wij op dit moment ook doen is stageplekken aanbieden aan studenten van het Scalda Goes die de opleiding VTH (Veiligheid Toezicht en Handhaving) volgen.

4. Financieel Het scenario basis betreft van 2022 tot en met 2025 een geleidelijke uitbreiding van 4,88 fte naar 12 fte boa’s met daarnaast een leidinggevend bureauhoofd van 1 fte, een data-analist van 0,8 fte en administratief juridische ondersteuning van 0,9 fte. Dit heeft een structurele verhoging van de

Agendapunt Pagina 10

financiële lasten tot gevolg heeft, welke in beeld zijn gebracht in onderstaande tabel. (Ten opzichte van het adviesrapport zijn de jaartallen 2 jaar doorgeschoven) 2022

2023

2024

2025

Personeel

€ 174.000

€ 384.000

€ 506.000

€ 624.000

Uitrusting en hulpmiddelen

€ 83.000

€ 89.000

€ 98.000

€ 108.000

Totaal extra jaarlijkse kosten

€ 257.000

€ 473.000

€ 604.000

€ 731.000

In de meerjarenraming 2022-2024 welke in de begrotingsraad d.d. 12 november 2020 ter kennisname is aangenomen, zijn de financiële consequenties voor de uitbreiding van de formatie handhaving tot en met 2024 doorgerekend. Middels bijgevoegde 7e begrotingswijziging 2021 worden de structurele gereserveerde extra lasten vanaf 2022 in de begroting voor handhaving opgenomen (bijlage 4). De jaarschijf 2025 valt buiten de reikwijdte van de bijgevoegde begrotingswijziging. Het benodigde bedrag van € 731.000 voor 2025 en verder wordt in de perspectiefbrief 2022 financieel doorgerekend.

5. Communicatie Na definitieve besluitvorming wordt een communicatieplan opgesteld. Bij dit raadsvoorstel mee te zenden stukken:

1. 2. 3. 4. 5.

Presentatie en results raadsinformatieavond 16 januari 2020 Formatieadvies Handhavingssupport B.V. 25 mei 2020 Presentatie informerende raadscommissie 1 oktober 2020 Concept 7e begrotingswijziging Concept raadsbesluit

Ter inzage te leggen stukken

1. 2. 3. 4. 5.

Presentatie en results raadsinformatieavond 16 januari 2020 Formatieadvies Handhavingssupport B.V. 25 mei 2020 Presentatie informerende raadscommissie 1 oktober 2020 Concept 7e begrotingswijziging Concept raadsbesluit

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

drs. M. Mulder MSc. Burgemeester