Agendapunt 10. raadsvoorstel kwaliteitsagenda binnenstad

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: : :

Z21.099228 / D21.827266 Kwaliteitsagenda binnenstad 2030 drs. C. Pille Ruimte en economie Carolien Eijkelenboom Omgeving & Economie

Gevraagd besluit 1. De Kwaliteitsagenda Binnenstad 2030 en het Projectprogramma Binnenstad 2030 vast te stellen; 2. Een voorbereidingskrediet van € 250.000,- ter beschikking te stellen voor de kosten van de projectorganisatie voor de uitvoering van deze kwaliteitsagenda; 3. Hiervoor in afwachting van de afronding van het gehele project alvast een claim te leggen van € 250.000 op de Reserve Majeure Projecten; 4. Hiertoe de 8e begrotingswijziging 2022 vast te stellen. Juridische grondslag n.v.t. Aanleiding De binnenstad van Goes heeft al sinds jaar en dag een belangrijke functie voor de regio. Mede dankzij een haven aan de Oosterschelde en een weekmarkt heeft Goes zich door de eeuwen heen ontwikkeld tot dé centrumstad van de steeds welvarender wordende regio de Bevelanden. De naoorlogse ontwikkeling van de Zeeuwse verkeersinfrastructuur heeft ertoe bijgedragen dat Goes steeds centraler in de provincie is komen te liggen. Haar oorspronkelijk op de Bevelanden gerichte positie als markt- en winkelstad heeft zich hierdoor verder verbreed. In het begin van de eenentwintigste eeuw heeft het Masterplan Binnenstad richting gegeven aan aanpassingen in de binnenstad.

Nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen als voortschrijdende digitalisering en online winkelen, vergrijzing, een veranderende bevolkingssamenstelling, de gevolgen van de klimaatcrisis en noodzakelijke verduurzaming vragen opnieuw om aanpassingen en een aangepaste visie op de toekomst van de binnenstad. Op 19 september 2019 heeft uw raad ingestemd met het opstellen van het Programma centrum Goes twintigdertig. Op 8 april 2021 heb wij u middels een presentatie geïnformeerd over de contouren van dit programma, dat we de naam Kwaliteitsagenda Binnenstad 2030 hebben meegegeven. Resultaat Deze nieuwe toekomstvisie is verwoord in de Kwaliteitsagenda Binnenstad 2030. Zes projecten moeten de agenda de komende jaren tot realiteit maken: Project 1: Een toegankelijke en bereikbare historische binnenstad In dit project creëren we ruimte in de historische binnenstad door deze (verder) af te sluiten voor bezoekers met de auto en het bezoekersparkeren zoveel mogelijk te verplaatsen naar de centrumschil. We zoeken daarom naar locaties voor compenserende (en extra) parkeerplaatsen in de centrumschil. We verbeteren de bereikbaarheid met de (elektrische) fiets en onderzoeken de mogelijkheden van een andere invulling van mobiliteit (slimme mobiliteit).

In dit project besteden we ook aandacht aan de ruimtelijke inrichting van een aantal belangrijke entrees van de binnenstad, de (voetgangers)bewegwijzering en bekijken we waar extra openbare toiletten ingericht kunnen worden. Project 2: Een toegankelijke en waard te bezoeken monumentale historische binnenstad Dit project richt zich op het vertellen van het ‘verhaal van Goes’ mede aan de hand van de monumenten van de stad. We werken drie erfgoedlijnen uit: ‘Poort naar de wereld’, ‘Heren en kerken’, ‘Zilt en zoet’. In samenwerking met in de stad gevestigde onderwijsinstellingen en culturele instellingen worden projecten opgezet om de geschiedenis in beeld te brengen.

Agendapunt Pagina 2

Project 3: Een groene historische binnenstad Het ‘vergroenen’ van de historische binnenstad is een belangrijke opgave, zowel voor het verblijfsklimaat en het functioneren van de binnenstad als om klimaatveranderingseffecten af te remmen. In dit project pakken we de openbare ruimte aan. Het gaat om herinrichting en aanpassingen van o.a. de infrastructuur, groen, aankleding, etc. van het Stadshavengebied, de Oostwal, de Koepoort, de Singelstraat, het Damplein, de Beestenmarkt en het Molenplein. Ook op andere plekken in de binnenstad zullen mogelijk kleine aanpassingen plaatsvinden. Particulier initiatief om te vergroenen wordt gestimuleerd. Onderzocht wordt op welke manier groenopleidingen een rol kunnen spelen bij het vergroenen. Tevens bekijken we de mogelijkheden van energiebesparing en energieopwekking in de binnenstad. Project 4: Stimuleren wonen in en rond de historische binnenstad Wonen is voor de kwaliteit van een ‘levende’ historische binnenstad van groot belang. We willen de groeiende vraag naar wonen in en nabij de historische binnenstad zoveel mogelijk honoreren. Het blijven stimuleren van het gebruik en realisatie van woningen boven winkels is hierbij een eerste stap. Waar de ruimtelijke situatie dit toestaat kunnen daarnaast in sommige aanloopstraten gelegen vrijkomende winkelpanden worden omgezet naar woningen.

Het combineren van wonen met andere functies vraagt in de binnenstad om zorgvuldige afstemming. Het evenwicht tussen leefbaarheid en levendigheid (evenementen) dient permanent te worden gemonitord. In dit licht wordt in de toekomst onderzocht of - om de leefbaarheid van binnenstad te bewaken - specifiek beleid ten aanzien van hostels, bed & breakfasts en Airbnb nodig en mogelijk is. Door de compacte omvang van de historische binnenstad is het toevoegen van extra woningen een complexe zaak. Goes heeft wel diverse mogelijkheden om extra wonen in de omliggende centrumschil mogelijk te maken. In dit project wordt - in relatie met de omgevingsvisie - een woonprogramma geformuleerd voor de centrumschil en de binnenstad. Project 5: Winkels en horeca in de historische binnenstad De Kwaliteitsagenda wil aan de wens van (culturele) ondernemers om vaker de openbare ruimte te mogen gebruiken tegemoetkomen. Daarbij kijken we bijvoorbeeld naar het permanent mogelijk maken van (vergrote) terrassen bij horecabedrijven en - in overleg met de culturele instellingen en de evenementensector - in hoeverre aanpassingen het gebruiksgemak van de openbare ruimte voor deze partijen kan ondersteunen. De detailhandelsvisie zal in 2022 worden geactualiseerd.

Dit zal worden gebruikt voor het bepalen van de definitieve contouren van het verkleinde winkelgebied en de keuze van instrumenten om deze verkleining tot stand te brengen. De komende jaren zal het gemeentelijke beleid zich richten op het zoveel mogelijk in het kernwinkelgebied (Lange Vorststraat-Lange Kerkstraat) laten vestigen van (nieuwe) winkels. In de straten buiten het kernwinkelgebied wordt in het nieuwe bestemmingsplan de mogelijkheden voor de invulling van de begane grond verruimd. Om de concentratie in een kleiner winkelgebied te stimuleren zetten we een ‘pop-up’ programma op, dat tijdelijk gebruik van leegstaande winkels door andere gebruikers stimuleert. Daarnaast zetten we in dit project een start-up programma op om potentiële nieuwe ondernemers te helpen. Project 6: Cultuur en evenementen in de historische binnenstad In dit project wordt ingezet op het versterken van de culturele en evenementensector en het vergroten van de zichtbaarheid van haar activiteiten. Hierbij kijken we naar de inzet van een zogenaamde cultuurverdubbelaar en naar de mogelijkheden in de openbare ruimte. Naast de bestaande pleinen in de binnenstad is er ook de behoefte aan ruimte voor de wat grootschaligere buitenevenementen. Dit wordt in het kader van het opstellen van de omgevingsvisie en visie Spoorzone Zuid verder bekeken.

Hierbij wordt ook bekeken of in de centrumschil ruimte te vinden is voor ateliers en broedplaatsen voor (startende) kunstenaars. Verder richten we ons op de samenwerking tussen alle culturele instellingen en evenementorganisaties stimuleren om gezamenlijk tot een ‘vierseizoenen’ programmering te komen. In dit project onderzoeken de gemeente en de eigenaar en exploitant van de Grote of Maria Magdalenakerk samen hoe inhoud kan worden gegeven aan het idee de kerk opnieuw een centrale positie in de Goese gemeenschap te laten innemen.

Agendapunt Pagina 3

De operationele uitwerking van deze projecten staat in bijgevoegd projectprogramma. Argumenten De Kwaliteitsagenda Binnenstad 2030 beschrijft de visie om de (historische) binnenstad gereed te maken voor de toekomst. Kanttekeningen Uit analyse van de historische ontwikkeling van de Goese binnenstad in de Bevelanden, die ten grondslag ligt aan de Kwaliteitsagenda, is geconcludeerd dat de centrumfunctie van Goes niet alleen zijn plek vindt in de historische binnenstad. Veel ruimtevragende (regionale) functies zoals onderwijs, zorg, publieke en zakelijke dienstverlening hebben een plaats in de schil rond de historische binnenstad. Hiermee profiteren ze zowel van de aantrekkelijkheid van de historische binnenstad als van de goede bereikbaarheid van de centrumschil, onder andere door de aanwezigheid van een intercity treinstation. Gelet op het grote aantal regionale centrumfuncties in deze schil is het belangrijk na te denken wat de toekomstige grens van het centrum van Goes is, of moet worden. Dit vraagstuk wordt opgepakt bij het opstellen van een integrale Omgevingsvisie voor de gehele gemeente. Voor nu concentreert deze Kwaliteitsagenda zich op het gebied gelegen binnen de stadsvesten: de historische binnenstad. Financiën Wat kost het? De totale uitvoeringskosten worden globaal ingeschat op ca. €15,5 miljoen.

Hierbij zijn echter nog niet alle kosten in meegenomen, bijvoorbeeld de kosten van de mogelijke aanleg van parkeergarages. De uitvoering beslaat de periode tot en met 2030. Voor de diverse projectonderdelen zal gefaseerd- gedurende de uitvoeringsperiode- via aparte raadsvoorstellen een voorbereidings- en/of uitvoeringskrediet worden aangevraagd. In enkele gevallen is al sprake van reeds beschikbare middelen, die dekkingsmiddelen zullen onderdeel uitmaken van deze aparte voorstellen (parkeren, extra toiletvoorziening). Voor de projectorganisatie worden -voor de periode tot en met 2030- de kosten ingeschat op ca. €900.000. Een deel van deze kosten betreft uren passend binnen de begroting. Voor de uren buiten de exploitatie, de inhuur van de Kwaliteitscoördinator, externe afstemming en participatiebijeenkomsten en communicatiemiddelen is voor de komende drie jaar (2022-2024) een voorbereidingskrediet nodig van € 250.000. Hoe worden de kosten gedekt? Voorgesteld wordt dit voorbereidingskrediet te dekken ten laste van de reserve majeure projecten. Omdat de daadwerkelijke onttrekking aan die reserve pas nodig is na afronding van het gehele project wordt voorgesteld nu reeds een claim te leggen van € 250.000 op de Reserve Majeure Projecten; De subsidiemogelijkheden voor de verschillende projectonderdelen zullen actief onderzocht worden.

Zijn er grote gevolgen voor het weerstandvermogen? De laatst vastgestelde vrije ruimte binnen de gemeentelijke weerstandscapaciteit bedraagt € 15.348.000 (bron: Programmabegroting 2022). Het effect van dit afzonderlijke besluit is dat die vrije ruimte wordt verlaagd met € 250.000 naar € 15.098.000. Duurzaamheid Een van de redenen om een nieuwe toekomstvisie op te stellen was de noodzaak in te spelen op klimaatverandering. In vooral project 3, Een groene historische binnenstad, zijn deelprojecten opgenomen om de binnenstad verder te verduurzamen. Communicatie & Participatie Wie zijn de betrokken bij dit raadsbesluit? De Kwaliteitsagenda is opgesteld met inbreng van een brede groep bij de binnenstad betrokken belanghebbenden. Naast interviews met een groep geselecteerde betrokkenen is voor alle

Agendapunt Pagina 4

geïnteresseerden een drietal stadsdebatten georganiseerd. Daarnaast is inbreng via het participatieplatform ‘Goespraatmee.nl’ georganiseerd. Een informatieve film (https://youtu.be/L8Fn0-zL7So) vat het initiatief ‘Kwaliteitsagenda’ voor een breed publiek samen. Van deze film zijn ook zogenaamde bites (korte uitgelichte fragmenten) gemaakt. Deze zullen op social media en in bijeenkomsten worden ingezet om aandacht op een specifiek onderwerp te richten. Ook voor de nadere uitwerking en uitvoering van de Kwaliteitsagenda is het belangrijk dat alle betrokkenen geïnformeerd zijn en geïnspireerd worden tijdens de uitvoering met ideeën te blijven komen. Hiervoor is een website ingericht www.goes.nl/toekomst-binnenstad. Hierop zal ook de komende jaren alle informatie over (de uitvoering van) de kwaliteitsagenda terug te vinden zijn. Betrokkenen kunnen ons ook altijd mailen. We hebben hiervoor een eigen e-mailadres: toekomstbinnenstad@goes.nl. Middels het gebruik van de naam Goes.De Stad en een logo laten we zien dat projecten onderdeel zijn van de uitvoering van de Kwaliteitsagenda Binnenstad 2030. De ondertitel van logo kan worden aangepast aan het onderwerp dat aan bod komt. Denk aan ‘samen werken aan de toekomst’, ‘werken aan meer groen’ of ‘werken aan toegankelijkheid’. Deze ondertitels zullen vooral in de projecten terugkomen.

Zodra de Kwaliteitsagenda Binnenstad 2030 is vastgesteld zetten we deze op goes.nl en op goespraatmee.nl. We melden dit ook per e-mail aan betrokken partijen met een link naar de definitieve Kwaliteitsagenda op de website. Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? Voor het opstellen van de concept-kwaliteitsagenda is gesproken met een brede groep bij de binnenstad betrokken belanghebbenden. Naast interviews met een groep geselecteerde betrokkenen is in de maanden september-oktober 2021 voor alle geïnteresseerden een drietal stadsdebatten georganiseerd. Daarnaast is inbreng via het participatieplatform ‘Goespraatmee.nl’ georganiseerd. De input uit dit participatieproces is gebruikt bij het opstellen van de definitieve kwaliteitsagenda. Ook voor de nadere uitwerking en uitvoering van de Kwaliteitsagenda is het belangrijk dat alle geïnteresseerde betrokkenen geïnformeerd zijn en geïnspireerd worden tijdens de uitvoering met ideeën te blijven komen. Hiervoor is een website ingericht www.goes.nl/toekomst-binnenstad. Bij de projecten zal de participatie verder worden uitgewerkt. Uitvoering Na vaststelling van de kwaliteitsagenda zal in de periode 2022-2030 uitvoering worden gegeven aan de 6 projecten. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

drs. M. Mulder MSc. Burgemeester