Agendapunt 10. - 03. Bijlage Notitie afvalstoffenheffing 2024

Bijlage Notitie afvalstoffenheffing 2024 1. Inleiding Deze notitie is een bijlage bij de verordening afvalstoffenheffing 2024 en gaat in op het milieu- en financiële resultaat van het afvalbeheer 2023. Er is gebruik gemaakt van het resultaat van de eerste 3 kwartalen van 2023. De cijfers voor het laatste kwartaal zijn geëxtrapoleerd tot 31 december 2023. De gegevens bieden de basis voor de tariefstelling van de afvalstoffenheffing 2024. 2. Milieuresultaat afvalbeheer 2023 Hoeveelheid restafval 2023 De hoeveelheid fijn huishoudelijk restafval dat huis-aan-huis en in de grijze rolcontainer en in de daarvoor bestemde verzamelcontainers is ingezameld, bedraagt voor de periode januari t/m september 2023: 3827 ton. Als deze hoeveelheid wordt geëxtrapoleerd is de verwachting dat het totaal neerkomt op c.a. 5100 ton en zodoende op c.a. 129 kilo per inwoner. Daarnaast is er brandbaar (grof) restafval ingezameld op de milieustraat. Dit wordt ingeschat op 25 kilo per inwoner in 2023. Het totale tonnage huishoudelijk restafval dat in 2023 voor verwerking is aangeboden bedraagt zodoende waarschijnlijk c.a. 154 kilo per inwoner. In 2022 was dit in totaal 160 kg per inwoner. Zodoende wordt verwacht dat er sprake is van een verdere afname van het restafval. GFT- afval De hoeveelheid ingezamelde GFT-afval bedraagt voor de periode januari t/m september 2023 3645 ton.

Naar verwachting zal dit in 2023 in totaal c.a. 4860 ton bedragen. In vergelijking met 2022 betreft dit een toename van c.a. 600 ton en zodoende een verwachte toename van 14%. PMD- afval (Plastic- en Metalenverpakkingen en Drankenkartons) In 2023 is voor de periode januari t/m september 605 ton PMD ingezameld (gecombineerde inzameling). Naar inschatting komt het totaal neer op c.a. 815 ton in 2023. Er is daarmee een geringe afname zichtbaar ten op zichtte van 2022. -10 ton =-1%. Oorzaak hiervan is dat er op sommige vrachten sprake is van afkeur. In 2022 was dit niet het geval. Overige afvalstromen Voor de afvalstroom glas is in vergelijking tot 2022 naar verwachting sprake van een afname van 0,8%, voor papier een afname van 2,7% en voor kleding een afname van 8%. Verwacht effect 2024 In 2024 wordt er verder ingezet op het motiveren en stimuleren van het scheiden en verminderen van afval door middel van communicatie en gerichte campagnes. Gezien de laatste resultaten vanuit de afvalsorteeranalyse 2022 ligt de meeste potentie in afvalstroom GFT, en dan met name in de GF (etensresten). De campagnes zullen zich hier dan o.a. ook op richten. Daarnaast is het van belang om te blijven zorgen voor schone afvalstromen. Afgekeurd gescheiden afval wordt alsnog verwerkt tot restafval.

Wijzigingen in de inzameling van het restafval of in het variabele tarief kunnen de kwaliteit van de recyclebare stromen negatief beïnvloeden. Omdat PMD-afval een volumineuze afvalstroom is, is deze afvalstroom belangrijk om bewustwording te creëren bij inwoners over het nut en de noodzaak tot het verminderen van (rest)afval. Op basis van eerdere jaren wordt ingeschat dat met de voortzetting van het huidige beleid de hoeveelheid huishoudelijk fijn restafval in 2024 ongeveer verder zal dalen met 5 kilo per inwoner. In 2024 wordt een aanpak opgesteld om de doelstelling van 100 kilo per inwoner te behalen met de laagst mogelijke risico’s op vervuiling en zodoende afkeur. Met de invoering van een pascontrole op de milieustraat is de verwachting dat de hoeveelheid brandbaar (grof) restafval op de milieustraat zal dalen. Onduidelijk is nog wat dit effect zal zijn omdat op dit moment niet inzichtelijk is hoeveel bedrijfsafval er op dit moment op de milieustraat terecht komt. Omdat de ZRD hier pas in 2024 uitvoering aan geeft, zal dit effect pas zichtbaar zijn in 2025/2026.

3. Financieel resultaat afvalbeheer 2023 Met de invoering van Diftar is ten behoeve van de kostendekkendheid een onderscheid gemaakt tussen een basistarief en variabel tarief. De begroting voor het afvalbeheer 2023 was gebaseerd op geraamde inkomsten van beide tarieven. In het onderstaande worden de resultaten op beide onderdelen weergegeven. 3.1

Resultaat begroting afvalbeheer basistarief 2023

Uitgangspunten en raming Bij de vaststelling van de tarief verordening afvalstoffenheffing 2023 is uitgegaan van 19.107 huishoudens met een vast basistarief van: € 141 voor eenpersoonshuishoudens € 186 voor meerpersoonshuishoudens Uitgangspunt van dit vaste tarief betroffen alle vaste geraamde kosten en inkomsten over 2023 (o.a. het beheer en onderhoud van de inzamelmiddelen, de uren van de medewerkers, de kapitaallasten en de kosten van de milieustraat). De inkomsten uit het basistarief 2023 zijn naar verwachting c.a. €3.050.000. 3.2

Resultaat begroting afvalbeheer variabel tarief 2023

Uitganspunten en raming Het variabele tarief voor de afvalstoffenheffing is bij de afvalstoffenverordening van 2023 als volgt vastgesteld: Rolcontainer (aantal keer aanbieden)

Tarief

Afvalpas (aantal keer aanbieden)

Tarief

1 t/m 13 ledigingen 14 t/m 20 ledigingen Meer dan 21 keer

€ 8 € 10 € 14

1 - 69 70 - 100 Meer dan 101 keer

€ 1,60 € 1,60 € 1,60

Het tarief van 2023 was gebaseerd op 5 afvalzakken van 50L in een rolcontainer van 240L. Voor huishoudens met een afvalpas is dit tarief gelijk aan het tarief voor inwoners met rolcontainer t/m 13 keer aanbieden. De staffeling in de afvalpas is niet toegepast om plaatsing naast de verzamelcontainers niet (verder) in de hand te werken. In 2023 zijn het aantal probleemlocaties gelijk gebleven. Via het zwerfvuilbeleid is/wordt gewerkt aan maatregelen om het bij plaatsen van afvalzakken bij verzamelcontainers verder aan te pakken. Bij voornoemde variabele tarieven is voor de inkomstenraming 2023 uitgegaan van een gemiddeld aanbiedgedrag van de rolcontainer 8 keer voor eenpersoonshuishouden en 11 keer voor meerpersoonshuishouden. Deze aannames waren gebaseerd op de ervaringscijfers van 2022. Resultaat variabel tarief Bij een extrapolatie van de inkomsten van het variabele tarief van de periode januari 2023 - september 2023 tot 1 januari 2024 komt een gemiddeld aanbiedgedrag van de rolcontainers van c.a. 8-9 (8,6) keer voor eenpersoonshuishoudens en c.a. 10-11 (10,6) keer voor meerpersoonshuishoudens. Er kan dan ook geconcludeerd worden dat de ramingen nagenoeg zijn uitgekomen en neerkomt op een verwacht resultaat aan variabele inkomsten over geheel 2023 van c.a. € 1.610.000.

3.3 Resultaat op totale begroting afvalbeheer 2023 De totale inkomsten van de afvalstoffenheffing (basistarief + variabeltarief) betreft naar verwachting €4.660.000. Dit is een inschatting gebaseerd op de realisatiecijfers tot en met het derde kwartaal 2023 zoals we die van Sabewa Zeeland ontvangen. Verder heeft in 2023 een budgettaire verwerking plaatsgevonden van de begrotingswijzigingen 2023 van O.L.A.Z. voor autonome ontwikkelingen. Het voordelige effect voor Goes daarbij was € 117.606. Op basis van de geboekte facturen en de extrapolaties daarvan voor het gehele jaar 2023, wordt verwacht dat de werkelijke kostendekkendheid uit zal komen op c.a. 98%. 4.

Afvalstoffenheffing 2024

4.1 Effecten uit gemeentelijke begroting 2024 De resultaten op de begroting 2023 bieden de basis voor het bepalen van de afvalstoffenheffing 2024. Daarnaast worden ontwikkelingen vanuit de begroting voor 2024 meegenomen. Onderstaand overzicht geeft een uitsplitsing van effecten daaruit op de afvalstoffenheffing voor 2024. Afvalstoffenheffing Berekening kostendekkendheid

(Bedragen x € 1.000)

Kosten taakvelden afvalstoffenheffing

4.558

Opbrengsten taakvelden afvalstoffenheffing

-465

Toe te rekenen kosten: - overhead

800

- btw

343

Totale kosten afvalstoffenheffing

5.235

Opbrengst afvalstoffenheffing

5.003

Dekkingspercentage afvalstoffenheffing

96%

Bron: Programmabegroting 2024

4.2

Tariefstelling afvalstoffenheffing 2024: financiële prikkel t.b.v. milieudoelstelling

In 2022 is besloten het variabele tarief voor 2023 te intensiveren naar €8 per keer (1-13 keer aanbieden) €10 per keer (vanaf 14-20 keer aanbieden) en €14 (vanaf 21 keer aanbieden). Op deze manier worden inwoners financieel gestimuleerd om het afval nog beter te scheiden. Met deze staffeling worden vooral de inwoners die het afval (nog) niet goed scheiden (meer) belast dan inwoners die het afval wel goed scheiden. Gezien de afname van het restafval in 2023 wordt u voorgesteld de staffeling in het variabele tarief op huishoudens met een rolcontainer in 2024 te handhaven. Verder is te noemen dat er naast deze financiële prikkel blijvend zal worden ingezet op communicatie met als doel bewustwording en gedragsverandering, zeker met oog op de kwaliteitsborging van het gescheiden aangeboden afval. Vast tarief afvalstoffenheffing 2024 Het uitgangspunt van de begroting 2024, een indexering van 6,2%, wordt doorbelast in de belastingtarieven 2024. Voorgesteld wordt om de index van 6,2% over zowel de vaste, als het variabele deel van de afvalstoffenheffing geheel door te belasten in het vaste deel van de afvalstoffenheffing (het basistarief) en het variabele deel gelijk te houden als in 2023.

Het basistarief wordt dan vastgesteld op: Eenpersoonshuishoudens: Meerpersoonshuishoudens:

€ 153 (verhoging van € 12 t.o.v. 2023) € 204 (verhoging van € 18 t.o.v. 2023)

Daarbij is voor het bepalen van het basis deelbaar door 12 maanden, afgerond op hele euro’s De verhouding een- en meerpersoonshuishoudens komt neer op c.a. 75%/100%. Eenpersoonshuishoudens maken gebruik van dezelfde vaste voorzieningen, maar leveren minder grote hoeveelheden aan/maken er minder gebruik van. Variabel tarief afvalstoffenheffing 2024 Voor het variabele deel van de heffing wordt u voorgesteld deze ongewijzigd te laten om te voorkomen dat inwoners ervaren dat zij meer moeten betalen per keer dat zij het restafval aanbieden. Argumentatie daarbij is dat bij een verhoging van het variabele deel het risico ontstaat dat inwoners ervaren dat ze per keer meer belast worden en dit mogelijk gaan ontwijken door het restafval te storten in de recyclebare stromen met afkeur en negatieve milieu-financiële effecten als gevolg. Het variabele tarief zou dan ook hoger uitkomen dan de andere diftar- gemeenten in Zeeland (t.o.v. tarief 2023). Tevens wordt vanuit communicatie oogpunt geadviseerd om het variabele tarief op ronde bedragen te houden. Voorgesteld wordt het variabele tarief vast te stellen op: Rolcontainer (aantal keer aanbieden) 1 t/m 13 ledigingen 14 t/m 20 ledigingen Meer dan 21 keer

Tarief € 8 € 10 € 14

Afvalpas Per keer

€1,60

Onderstaande afbeelding betreft de achterliggende berekening van voorgestelde tarifering. 2024

Effect van indexering op opbrengsten van 6,2% (cf Begroting) effect volledig op vast tarief verwerkt

Berekening opbrengst 2024

Tarief 2024

Tarief 2024 Afgerond INCL VARIABEL indexering 6,2%

Aantal huishoudens

vast tarief eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens

€ €

149,74 € 197,53 € 75,81%

153,00 204,00 75,00%

7.500 11.300 18.800

variabel tarief eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens milieupas

€ € €

8,00 € 8,00 € 1,60 €

8,00 8,00 1,60

7.500 11.300 18.800

Berekening opbrengst 2024 Bedrag opgenomen in begroting 2024 Verschil ten opzichte van de begroting

Aantal x aanbieden

n.v.t. n.v.t.

Opbrengst 2024

€ € €

1.147.500 2.305.200 3.452.700

8 € 11 €

480.000 994.400

€ Verminderingen (SABEWA) € Extra inkomsten vanuit staffeling € 10 - € 14 bij meer aanbiedingen € € € €

1.474.400 -80.000 120.000 4.967.100 5.003.000 -35.900 -0,72%

In de bijlage van deze notitie zijn 2 alternatieve tariefstellingen opgenomen: - alternatief 1: De indexering toe te passen op zowel het variabele deel als het vaste deel. Hiermee hoeft het basistarief minder te worden verhoogd, maar stijgt het variabele tarief. Hiermee ontstaat het risico dat inwoners het diftar - principe gaan ontwijken. - alternatief 2: De indexering enkel doorbelasten in het vaste deel van de heffing en het variabele tarief gelijk te laten als in 2023. Hiermee ontstaat een dekkingstekort van c.a. €130.000

Diftar paradox In 2019 was er sprake van een ‘Diftarparadox’. Dit hield in dat inwoners het restafval minder vaak aanboden dan vooraf was ingeschat en er zodoende een tekort ontstond in de geraamde variabele inkomsten. Om de kans zo klein mogelijk te houden dat de afvalstoffenheffing in 2025 vanwege een tekort aan variabele inkomsten omhoog moet, zijn de ramingen behoudend ingestoken. In geval van een overschot aan variabele inkomsten in 2024 kan in 2025 de heffing mogelijk worden verlaagd. 4.4 Medische regeling Bij de invoering van Diftar is een medische regeling vastgesteld waarbij huishoudens die buiten hun schuld om veel (medisch) afval produceren gebruik kunnen maken van een kortingsregeling waarbij een vast variabel bedrag wordt betaald, ongeacht het hoge aanbiedgedrag van het restafval. Dit bedrag omvat het basistarief plus een lager stortingsgedrag dan de Goese huishoudens in 2023 (eph 6 keer €8 en mph 8 keer €8). Uitgangspunt van de medische regeling is dat inwoners een volledig vaste heffing betalen en onbeperkt kunnen storten. De aanvraag van deze regeling kan gedaan worden in het laatste kwartaal van het jaar. Volgens de gegevens van Sabewa zijn er tot op heden c.a. 50 aanvragen gedaan. De medische regeling zal in de verordening voor de afvalstoffenheffing 2024 gehandhaafd blijven en worden aangepast naar vast te stellen tarieven 2024.

Datum: november 2023 Steller: Miranda van Mackelenbergh (ORU) Financiële onderbouwing: Bertram Wezenberg (CON) In afstemming met: Mark de Schipper (CON), Rob van der Weele (ORU)

Bijlage 1: Alternatieven tariefstelling afvalstoffenheffing 2024 Alternatief 1: Indexering toepassen in zowel basistarief als variabel tarief In deze optie wordt de index van 6,2% doorbelast in zowel het basistarief als in het variabele tarief. Dit betekent dat het vaste deel met €3 / €6 lager wordt dan in het voorgestelde tarief, maar het variabele deel hoger wordt. Inwoners gaan dan per keer dat ze het restafval aanbieden meer betalen dan in 2023. Omdat het variabele tarief het deel is waar inwoners zelf invloed op hebben (aantal keer aanbieden), is er een risico dat inwoners dit tarief willen ontwijken en het restafval dumpen in de recyclebare stromen. Gezien de verscherpte normen voor de kwaliteit van het afval, wordt daarmee de kans op afkeur groter en daarmee ook het huidige milieu- en financiële effect van het lage tonnage restafval en de opbrengst van de recyclebare stromen. Vast tarief: Eenpersoonshuishoudens € 150 (verhoging van € 9 t.o.v. 2023) Meerpersoonshuishoudens € 198 (verhoging van €12 t.o.v. 2023) Variabel tarief: Rolcontainer (aantal keer aanbieden)

Tarief

Afvalpas (aantal keer aanbieden)

Tarief

1 t/m 13 ledigingen 14 t/m 20 ledigingen Meer dan 21 keer

€ 8,50 € 10,60 € 14,85

1 - 69 70 - 100 Meer dan 101 keer

€ 1,70 € 1,70 € 1,70

Verhoging t.o.v 2023

€ 0,50 € 0,60 € 0,85

Berekening opbrengst 2024

€ 0,10

Tarief 2024 Afgerond Vast en variabel indexering 6,2%

Aantal huishoudens

vast tarief eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens

€ €

150,00 198,00 75,76%

7.500 11.300 18.800

variabel tarief eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens milieupas

€ € €

8,50 8,50 1,70

7.500 11.300 18.800

Aantal x aanbieden

n.v.t. n.v.t.

Opbrengst 2024

€ € €

1.125.000 2.237.400 3.362.400

8 € 11 €

509.760 1.056.053

€ Verminderingen (SABEWA) € Extra inkomsten vanuit staffeling € 10,60 - € 14,85 bij meer aanbiedingen € Berekening opbrengst 2024 € Bedrag opgenomen in begroting 2024 € Verschil ten opzichte van de begroting €

1.565.813 -80.000 120.000 4.968.213 5.003.000 -34.787

Alternatief 2: indexering enkel toepassen op basistarief ten koste van de kostendekkendheid In dit alternatief wordt de indexering enkel doorbelast op het vaste deel van de heffing. Hierdoor ontstaat er een dekkingstekort van c.a. €130.000. Om in de toekomst geen verdere lastendruk bij inwoners te hebben wordt ook dit alternatief afgeraden. Vast tarief: Eenpersoonshuishoudens € 150 (verhoging van € 9 t.o.v. 2023) Meerpersoonshuishoudens € 198 (verhoging van € 12 t.o.v. 2023) Variabel tarief: Rolcontainer (aantal keer aanbieden)

Tarief

Afvalpas (aantal keer aanbieden)

Tarief

1 t/m 13 ledigingen 14 t/m 20 ledigingen Meer dan 21 keer

€ 8 € 10 € 14

1 - 69 70 - 100 Meer dan 101 keer

€ 1,60 € 1,60 € 1,60

Berekening opbrengst 2024

Tarief 2024 Afgerond

Aantal huishoudens

vast tarief eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens

€ €

150,00 198,00 75,76%

7.500 11.300 18.800

variabel tarief eenpersoonshuishoudens meerpersoonshuishoudens milieupas

€ € €

8,00 8,00 1,60

7.500 11.300 18.800

Aantal x aanbieden

n.v.t. n.v.t.

Opbrengst 2024

€ € €

1.125.000 2.237.400 3.362.400

8 € 11 €

480.000 994.400

€ Verminderingen (SABEWA) € Extra inkomsten vanuit staffeling € 10 - € 14 bij meer aanbiedingen € Berekening opbrengst 2024 € Bedrag opgenomen in begroting 2024 € Verschil ten opzichte van de begroting €

1.474.400 -80.000 120.000 4.876.800 5.003.000 -126.200