Agendapunt 09. Raadsvoorstel Participatieplicht 20221206

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: : :

Participatieplicht onder Omgevingswet J. Veldhuizen Ruimte en Economie Renate Tempelaars Samenleving

Gevraagd besluit 1. Het aanwijzen van gevallen waarin participatie verplicht is; 2. De lijst verplichte participatie jaarlijks te evalueren; Juridische grondslag Artikel 16.55 lid 7 van de Omgevingswet geeft aan dat de gemeenteraad gevallen kan aanwijzen waarin participatie verplicht wordt gesteld. Aanleiding Op 1 juli 2023 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Met de invoering wordt participatie in het ruimtelijk domein belangrijker. De initiatiefnemer (te denken aan inwoner, ontwikkelaar of de Gemeente Goes) wordt gestimuleerd om participatie in te zetten in een vroeg stadium. Vroegtijdig participeren leidt tot een hogere kwaliteit van besluiten en tot meer draagvlak. De inzet van participatie wordt gestimuleerd, maar het is geen vereiste. Er zijn uitzonderingen. De Gemeenteraad kan beslissen in welke gevallen er een participatieplicht geldt. Dit kan de raad alleen doen voor Buitenplanse Omgevingsplanactiviteiten (bopa’s); de plannen die afwijken van het vastgestelde Omgevingsplan. Separaat ontvang u het raadsvoorstel Bindend Adviesrecht Omgevingswet. In het voorstel is een lijst opgenomen waarin adviesrecht voor de Gemeenteraad geldt tav bopa’s. Het gaat daarin om een aantal ruimtelijke ontwikkelingen die niet passen binnen de bestaande ruimtelijke kaders (zie bijlage; Raadsvoorstel en raadsbesluit Bindend Adviesrecht).

In het voorstel dat voor u ligt stellen we voor om participatieplicht in te voeren voor de gevallen waarin ook adviesrecht geldt. Het gaat om gevallen waarin sprake is van een grote impact op de leefomgeving en/of een groot maatschappelijke impact. Hoe participatie inhoudelijk moet worden vormgegeven, schrijft de Omgevingswet niet voor. Om de initiatiefnemer een handvat te bieden wordt er een handreiking Omgevingsgesprek gepubliceerd. Deze handreiking biedt hulp bij het opzetten van een passende vorm van participatie bij de vergunningaanvraag, te denken aan een stappenplan, sjablonen en voorbeeldbrieven. Het college toetst de kwaliteit van participatie. Resultaat Met het vaststellen van de participatieplicht, stelt de raad participatie verplicht voor activiteiten met een grote impact op de leefomgeving en/of een groot maatschappelijke impact. De lijst is gelijkgesteld aan de gevallen waarin adviesrecht geldt van de Gemeenteraad. Argumenten 1.1 De raad stelt participatie verplicht voor activiteiten met een grote impact op de leefomgeving en/of een grote maatschappelijke impact

Agendapunt Pagina 2

Initiatiefnemers worden expliciet gevraagd om belanghebbenden te betrekken bij ruimtelijke initiatieven. Met dit besluit krijgt participatie nadrukkelijker een plek bij grote ruimtelijke ontwikkelingen. Door de verplichte participatie te koppelen aan het adviesrecht, wordt participatie formeel onderdeel van aanvragen voor activiteiten met een grote impact op de leefomgeving en/of een grote maatschappelijke impact. Indien er geen participatie heeft plaatsgevonden, kan de aanvraag op grond van de participatieplicht worden afgewezen. 1.2 Participatie is een belangrijk speerpunt van het college en de raad Het instellen van participatieplicht zorgt ervoor dat participatie een belangrijke rol heeft in het ruimtelijk domein. Door invoering van de plicht groeit het besef om inwoners vroegtijdig te betrekken bij een project. Hoewel in de praktijk wordt gemerkt dat veel initiatiefnemers zich bewust zijn van de omgeving, onderstreept de invoering van participatieplicht de noodzaak van participatie. 2.1 Evaluatie zorgt ervoor dat er ingespeeld kan worden op ontwikkelingen en de lijst toereikend is. De Omgevingswet is nieuw en de verplichting tot participatie ook. Gelet hierop is evaluatie gewenst. Om er zeker van te zijn dat we achter de lijst verplicht participatie blijven staan, wordt deze jaarlijks geëvalueerd. Op die manier kunnen we ervoor zorgen dat de lijst toereikend is.

Kanttekeningen 1. De omgevingswet legt de verantwoordelijkheid tot participatie neer bij initiatiefnemers. De Omgevingswet gaat uit van een eigen verantwoordelijkheid van initiatiefnemers. Óf er aan participatie wordt en op welke manier dat is aan de initiatiefnemer. Om participatie te stimuleren geven we de initiatiefnemer door te wijzen op de voordelen van participatie, het geven van inspiratie en goede voorbeelden. Na vaststelling door de Gemeenteraad kan in een aantal gevallen participatie worden verplicht. 2. Er kunnen geen eisen gesteld worden aan de vorm van participatie De Omgevingswet stelt geen voorwaarden aan de vorm van participatie De raad is bevoegd om voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten een participatieverplichting aan te wijzen, maar kan geen verplichting opleggen over de vorm van participatie. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het vormgeven en doorlopen van het participatieproces. Wel kunnen er handvatten meegegeven worden aan de initiatiefnemer die inspiratie bieden in het vormgeven van goede participatie. 3. Participatie staat niet gelijk aan het eens moeten worden over de inhoud. Goede participatie betekent niet dat iedereen het met het initiatief eens moet zijn. Participatie is daarmee geen garantie dat zienswijzen of bezwaren worden voorkomen in de formele besluitvormingsprocedure.

In de kern is participatie het zo vroeg mogelijk betrekken van partijen voorafgaand aan het formele besluitvormingsproces. Het gaat er om op zoek te gaan naar belangen die spelen, met elkaar in gesprek te gaan over de argumenten waarom de één voor is en de ander tegen, of en hoe een plan eventueel aangepast kan worden om tegemoet te komen aan belangen van anderen. Participatie is daarmee meer dan de formele momenten waarop partijen zienswijzen of bezwaar kunnen indienen. Om die reden wordt participatie zeer aanbevolen en gestimuleerd. 4. Bijstelling van de participatieplicht is wellicht noodzakelijk De invoering van de participatieplicht is nieuw. Door de nieuwe werkwijze is het lastig om te overzien in welke gevallen participatie verplicht zou moeten zijn. In Goes wordt al ingezet op

Agendapunt Pagina 3

participatie binnen het ruimtelijk domein. De ervaring is dat initiatiefnemers gebaat zijn bij participatie en dat zij hier in bijna alle gevallen op inzetten. Een goede afstemming met de buurt leidt tot meer succes in de uitvoering. Doordat het nieuwe wetgeving betreft kunnen we niet in volledigheid inschatten welke vergunningsaanvragen er op ons af zullen komen. Om die reden is het verstandig om na één jaar de participatieplicht te evalueren en waar nodig aan te passen. 5. De datum voor inwerkingtreding van de Omgevingswet is nog niet definitief.

Financiën De capaciteitsinzet voor de voorbereidingen van de Omgevingswet zijn gedekt in de projectkosten. Ook na invoering van de Omgevingswet blijft inzet noodzakelijk op het gebied van participatie. Dit wordt uitgewerkt in een nader voorstel van de legesverordening.

Duurzaamheid Niet van toepassing. Communicatie & Participatie Het is belangrijk dat initiatiefnemers op de hoogte zijn van de gestelde voorwaarden bij de aanvraag van een vergunning. Om dit te communiceren maken we gebruik van onze website, geven we informatie in het aanvraagsysteem voor de vergunningen (DSO) en worden initiatiefnemers geïnformeerd tijdens het ‘vooroverleg’. De handreiking Omgevingsgesprek biedt hulp bij het inrichten van een passende vorm van participatie. Deze handreiking wordt gepubliceerd zodra de ingangsdatum Omgevingswet definitief is. Tot die tijd wordt er gewerkt aan de handreiking. In het verleden heeft de Gemeenteraad spelregels vastgesteld ten aanzien van participatie. De spelregels vormen altijd het startpunt voor het vormgeven van participatie. Deze waarden worden afgewogen in het participatietraject om tot geschikte participatie te komen. Deze spelregels gelden ook in het kader van de Omgevingswet. Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? Niet van toepassing. Uitvoering De handreiking Omgevingsgesprek wordt uitgewerkt door de werkgroep Participatie & communicatie. Hierbij zijn de afdelingen Omgeving & Economie, Dienstverlening, Vergunningen, Communicatie en Samenleving bij betrokken. De handreiking wordt gepubliceerd, zodra de ingangsdatum van de Omgevingswet definitief is.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

drs. M. Mulder MSc. Burgemeester