Agendapunt 08. Raadsvoorstel financiele regelingen - voortgang mei 2023 versie college

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: : :

Z23.151560 / D23.1020097 Raadsvoorstel Financiële regelingen wonen en particuliere woningverbetering: mei 2023. J. Veldhuizen Ruimte en economie Arnold Bakker Omgeving & Economie

Gevraagd besluit 1. Kennis te nemen van de voortgang van de bestaande financiële regelingen voor wonen en particuliere woningverbetering van mei 2023; 2. In te stemmen met het storten van een bedrag van € 500.000 in het Startersfonds. En voor de dekking van de rentelast van € 20.000 gebruik te maken van: − De begrotingspost Stedelijke vernieuwing voor een bedrag van € 10.000; − De vergoeding rente en beheer van SVn dat jaarlijks wordt toegevoegd binnen de begrotingspost Woonbeleid/woningbouw voor een bedrag van € 10.000. 3. Vast te stellen de 36e begrotingswijziging 2023. Juridische grondslag Vanuit het programma Ruimte en Economie wordt uitvoering gegeven aan diverse financiële gemeentelijke regelingen op het gebied van wonen en particuliere woningverbetering. Het gaat hierbij om het verstrekken van laagrentende leningen, te weten: a. Verordening Startersregeling gemeente Goes 2022; b. Verordening Lening Duurzaam en Langer Thuis Goes 2019. Aanleiding Met dit voorstel wordt uw raad geïnformeerd over de voortgang van de diverse regelingen wonen en particuliere woningverbetering en de besteding van de beschikbare fondsen. Daarnaast is het gewenst het budget voor de Startersregeling te verhogen.

Resultaat − Rapportage over de stand van zaken van de regelingen wonen en particuliere woningverbetering en de besteding van de beschikbare fondsen; − Verhogen van het fonds voor de Starterslening. Argumenten Voortgang regelingen

Leningen daadwerkelijk als financiële verplichting verwerkt (verstrekt) Gereserveerde leningen

Starterslening 2022 Mei 2023 23 8

-

18

Duurzaam en Langer Thuis 2022 Mei 2023 47 8

-

1

In bijlage 1 van dit voorstel is een uitgebreide weergave van de besteding van de diverse fondsen opgenomen. Toelichting Starterslening: De verruiming van de regeling in april vorig jaar heeft duidelijk zijn resultaat; 23 leningen vorig jaar ten opzichte van 6 leningen in 2021. En voor dit jaar ziet het ernaar uit dat wij boven de 30 leningen komen; een evenaring van het record in 2018 met 31 verstrekte leningen. Zie verder fonds Starterslening. Verder is in de regeling voor de Starterslening vastgelegd dat de aankoopprijs van een woning maximaal 85% van de Nationale Hypotheekgarantie mag bedragen. Voor 2023 komt dit neer op een

Agendapunt Pagina 2

grens van € 344.250 en € 364.905 inclusief energiebesparende maatregelen (was € 301.750 en € 319,855 inclusief energiebesparende maatregelen in 2022). Hiermee kan voor een ruimer woningaanbod een lening worden aangevraagd en is daarmee het bereik van de Starterslening ook automatisch toegenomen. Toelichting Duurzaam en Langer Thuis: in 2022 is er een flinke toename geweest in het aantal aanvragen voor een lening; in het jaar daarvoor waren dat totaal 24 verstrekte leningen. Vanwege deze toename en de hoogte van het beschikbare budget is de uitgifte van de lening Duurzaam en Langer Thuis tijdelijk stopgezet tot het moment dat er weer voldoende geld in het fonds is teruggekomen. Dat is nu het geval en staat de regeling weer open. Dit verklaart het geringe aantal aanvragen in dit jaar tot en met mei. Voor wat betreft de verstrekte leningen Duurzaam en Langer Thuis valt op dat er in 2021 meer leningen zijn verstrekt voor het verbouwen van particulier woningen, waaronder ook levensloopbestendige aanpassingen. Voorheen werd de lening vooral gebruikt voor het plaatsen van zonnepanelen. Hierin is het effect van de stijging van de gasprijs te zien. In bijlage 2 bij dit voorstel is een overzicht opgenomen van de verstrekte leningen in 2022 met daarin weergegeven de leningsvorm, het leningsbedrag en de aangevraagde maatregelen.

Fonds Starterslening De afgelopen periode is een toename te zien in leningenaanvragen voor de aankoop van een eerste koopwoning. Ook vragen steeds meer koopstarters het maximale leningsbedrag van € 40.000 aan. De verwachtingen is dat deze ontwikkeling zich de komende tijd doorzet. Door de toename van de verstrekte leningen met hogere leningsbedragen is de besteding van het beschikbare budget hard gegaan. Het Startersfonds heeft nu nog een bestedingsruimte voor het verstrekken van minimaal zes leningen met een leningsbedrag per lening van € 40.000. Hierbij wordt opgemerkt dat er vier aanvragen zijn toegekend. Het ziet er dan naar uit dat er binnenkort slechts een budget voor minimaal 2 leningen overblijft en het fonds daarmee nagenoeg op is. Aan de hand van een drietal opties is inzichtelijke gemaakt hoe daar mee kan worden omgegaan, te weten: 1. Laten zoals het is; 2. Herverdelen van de beschikbare fondsen; 3. Extra geld storten in het fonds Starterslening. In bijlage 3 van dit voorstel zijn de nadere overwegingen van de opties weergegeven.

Wij stellen uw raad voor een bedrag van € 500.000 in het Startersfonds te storten en voor de dekking van de rentelast van € 20.000 gebruik te maken van: − De begrotingspost Stedelijke vernieuwing voor een bedrag van € 10.000; − De vergoeding rente en beheer van SVn dat jaarlijks wordt toegevoegd binnen de begrotingspost Woonbeleid/woningbouw voor een bedrag van € 10.000. En hiervoor de 36e begrotingswijziging 2023 vast te stellen. Kanttekeningen Fonds Startersleningen Bijlage 3 bevat de overwegingen voor de opties over hoe om te gaan met een dreigend tekort op het fonds voor de Starterslening. Met de extra storting in het fonds voor de Starterslening kan het verlenen van leningen worden voortgezet en geeft daarmee koopstarters een financiële ondersteuning bij de aankoop van de eerste koopwoning. Echter zet het verstrekken van leningen woningeigenaren ook aan schulden aan te gaan in het huidige ongunstige economisch klimaat. Daarnaast bestaat het risico dat woningeigenaren die in financiële problemen komen de lening niet meer aflossen.

Agendapunt Pagina 3

Een aandachtspunt bij de starterslening is het verhogen van de schuldenlast van koopstarters. Met een hogere aankoopprijs kunnen meer starters met een groter inkomensbereik een beroep doen en mogelijk meer starters een (extra) schuldenlast opbouwen. De Nederlandse toezichthouders zijn kritisch over het verruimen van de voorwaarden met het oog op een stijging van de woonlasten en een hogere hypotheekschuld die moet worden afgelost. Door een dergelijk lening te maximeren op een leningsbedrag tot maximaal € 40.000 kan de schuldenlast van een koopstarter mogelijk worden beperkt. Met het verruimen van de Startersregeling kunnen meer koopstarters een beroep doen op een starterslening. Het aantal aanvragen kan daarmee aanzienlijk toenemen met het risico dat het fonds raakt uitgeput. Zoals nu ook blijkt te gebeuren. Financiën Wat kost het? De regelingen voor de Startersleningen en de leningen Duurzaam en Langer Thuis zijn ondergebracht in een tweetal afzonderlijke gemeentelijke fondsen die door stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) worden beheerd. In onderstaande tabel is, per regeling, de actuele bestedingsruimte weergegeven (mei 2023).

Actuele bestedingsruimte (mei 2023)

Starterslening

Duurzaam en Langer Thuis

€ 202.864

€ 258.611

Hoe worden de kosten gedekt? De fondsen bij SVn zijn revolverend. Dit houdt in dat de fondsen via aflossing en rente van de uitstaande leningen weer worden gevoed. Voor de lening Duurzaam en Langer Thuis wordt direct afgelost en rente betaald. Voor de Starterslening zijn de eerste drie jaar aflossing en rente vrij en wordt het fonds bij nieuwe leningen dus later gevoed. In totaal heeft de gemeente bij SVn een viertal rekeningen courant. Naast het fonds voor de Starterslening en Duurzaam en Langer Thuis zijn er nog twee fondsen van waaruit geen nieuwe leningen meer worden verstrekt maar waar nog wel geld terugkomt vanuit eerder aangegane leningen. Om deze reden zijn deze fondsen niet in de bovenstaande tabel opgenomen. Het gaat om: − Regeling Verduurzaming, die is vervangen door de Duurzaamheidslening. De rente en aflossing van verstrekte leningen worden nog in het fonds geboekt; − Duurzaamheidslening, een regeling voor renovatie van woningen die is overgegaan in de lening Duurzaam en Langer Thuis. De rente en aflossing van verstrekte leningen worden nog in het fonds geboekt. In onderstaande tabel zijn de standen van de oude regeling weergegeven. De restanten van de fondsen van Verduurzaming en Duurzaamheidslening worden jaarlijks toegevoegd aan het fonds Duurzaam en Langer Thuis. Dit gebeurt zolang de verstrekte leningen vanuit deze fondsen nog niet volledig zijn afgelost.

Actueel restant (mei 2023)

Stimuleringsregeling Verduurzaming

Duurzaamheidslening

€8.008

€ 6.055

In bijlage 1 is een uitgebreide weergave van de besteding de diverse fondsen. In totaal staat er per 1 januari 2023 een bedrag van circa € 6,2 mln uit in de fondsen bij SVn. Met de voorgestelde extra storting loopt dat bedrag op naar ongeveer € 6,7 mln.

Agendapunt Pagina 4

Voor het beheer van de fondsen door SVn betalen wij een beheervergoeding. Daar staat ook een creditrente over het budget in het fonds tegenover. Daarnaast ontvangen wij rente op de uitstaande leningen. Dit levert jaarlijks een bedrag op dat wordt toegevoegd aan de begrotingspost Woonbeleid/woningbouw. Deze opbrengst wordt nu ook deels gebruikt voor de dekking van de rentelast voor een nieuwe storting in het fonds van de Starterslening. Zijn er grote gevolgen voor het weerstandvermogen? Er zijn geen gevolgen voor het weerstandvermogen. Duurzaamheid De lening Duurzaam en Langer Thuis is een financieel ondersteuningsinstrument voor particuliere woningeigenaren die de woning willen verbouwen en daarmee toekomstbestendig willen maken. Communicatie & Participatie Wie zijn de betrokken bij dit raadsbesluit? Het beheer van de fondsen gaat in overleg met de adviseur van SVn. Hoe wordt aan communicatie uitvoering gegeven? Via de eigen communicatiemiddelen brengen wij de Starterslening en de lening Duurzaam en Langer Thuis onder de aandacht van potentiële aanvragers. Daarnaast wordt de lening Duurzaam en Langer Thuis gepromoot in het gesprek met bezoekers en door het neerleggen van informatiemateriaal in het Bespaarhuis. Uitvoering Na besluitvorming wordt een storting in het fonds van de Starterslening gedaan. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

drs. M. Mulder MSc. Burgemeester

Agendapunt Pagina 5

Bijlage 1: Voortgang fondsen (17) mei 2023 Tabel: actieve regelingen; besteding en stand van zaken Starterslening aantal

bedrag

Beginstand per 1 januari 2022

Duurzaam en Langer Thuis aantal bedrag

€ 1.251.418

Storting fonds / overboeking Verstrekte leningen 2022

23

-28.953

€

317.324

€

-735.474

€

-866.745

Aflossingen en rente 2022

€

698.454

€

100.346

Overig (o.a. beheervergoeding en creditrente) 2022

€

-11.682

€

-5.159

€ 1.071.445

€

-351.916

€

768.980

€

-156.103

Eindstand per 31 december 2022

47

€

Storting krediet / fonds Verstrekte leningen t/m (17) 2023

€

-295.621

Aflossingen en rente t/m (17) mei 2023

€

167.203

€

49.871

Overig (o.a. beheervergoeding) t/m (17) mei 2023

€ -14.162,90

€

-2.221

€

-50.000

€

258.611

Reserveringen t/m (17) mei 2023 Actuele bestedingsruimte (17) mei 2023

8

18

€

-726.000

€

202.864

8

1

Agendapunt Pagina 6

Tabel: oude regelingen; besteding en stand van zaken Regeling Verduurzaming aantal

Duurzaamheidslening bedrag

Beginstand per 1 januari 2022

€

4.099

€

14.593

Aflossingen en rente

€

22.247

€

38.503

Overig (o.a. beheervergoeding).

€

-249

€

-1.040

Overboeking budget

€

-23.621

€

-43.703

Eindstand 2022

€

2.476

€

8.353

Aflossingen en rente

€

15.975

€

13.024

Overig (o.a. beheervergoeding).

€

-6.467

€

-320

Overboeking budget

€

-3.977 €

-15.002

Restant (17) mei 2023

€

8.008

6.055

€

Agendapunt Pagina 7

Bijlage 2: Overzicht verstrekte leningen Duurzaam en Langer Thuis en maatregelen 2021 Duurzaam en Langer Thuis hypotheek looptijd 20 jaar Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis Verzilverlening Duurzaam en Langer Thuis Verzilverlening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis hypotheek looptijd 20 jaar Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis Verzilverlening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening

Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening Duurzaam en Langer Thuis persoonlijke lening

-€ 50.000,00 -€ 2.871,00 -€ 9.375,00 -€ 10.122,00 -€ 475,00 -€ 19.525,00 -€ 4.000,00 -€ 50.000,00 -€ 13.700,00 -€ 8.722,00 -€ 15.000,00 -€ 8.123,00 -€ 7.000,00 -€ 20.000,00 -€ 50.000,00 -€ 35.000,00 -€ 15.000,00 -€ 9.595,00 -€ 18.966,20 -€ 6.200,00 -€ 25.500,00 -€ 4.638,00 -€ 16.343,00 -€ 6.000,00 -€ 18.000,00 -€ 16.888,00 -€ 9.418,00 -€ 11.150,00 -€ 14.233,00 -€ 21.840,00 -€ 14.404,00 -€ 5.318,00 -€ 28.000,00 -€ 4.586,00 -€ 7.042,00 -€ 7.491,00 -€ 7.014,00 -€ 35.000,00 -€ 8.046,00 -€ 19.035,00 -€ 35.000,00 -€ 11.000,00 -€ 20.000,00 -€ 4.338,00 -€ 8.928,00 -€ 7.634,00 -€ 9.558,00 -€ 5.396,00 -€ 735.474,20

Vervangen kozijnen en glas Spouwmuurisolatie zonnepanelen, extra toilet zonnepanelen Zonnepanelen , Daikin Hybride pomp en Elektrische kookplaat plaatsing van Zonnepanelen Plaatsing/installatie zonnepanelen, Hybride warmtepomp, dakisolatie incl vervangen dakkapel Aanvraag voor lening hybride warmtepomp en 12 zonnepanelen Aanschaf zonnepanelen Vernieuwen en isoleren dak Vervangen kozijnen en glas verduurzamen woning dmv plaatsen zonnepanelen op dak woning Vervangen kozijnen en glas + plaatsen zonnepanelen Verduurzamen, plaatsen zonnepanelen en maatregelen om woning levensloop bestendig maken Vervangen glas, isoleren dak, plaatsen PVT panelen, Warmtepomp Vervangen kozijnen, vernieuwen/isoleren dakkapel en glas zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen Isolerend glas, dakkapel isoleren, warmtepomp, zonnepanelen, spouwmuurisolatie, dak isoleren , isolerende kozijnen Gevel- en vloerisolatie zonnepanelen, warmtepomp, zonneboiler zonnepanelen zonnepanelen , airco, inductiekookplaat zonnepanelen, airco Vervanging glas benedenverdieping hr++, vloerisolatie (bodemparels), zonnepanelen vervangen kozijnen en glas Vervangen kozijnen en glas Vervangen kozijnen en glas + plaatsen hybride warmtepomp dakvervanging en isolatie zonnepanelen Vervangen kozijnen en glas zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen Vervangen kozijnen en glas + zonnepanelen zonnepanelen zonnepanelen en warmtepomp

Dakrenovatie en isolatie + plaatsen zonneboiler Vervangen kozijnen en glas Vervangen kozijnen en glas zonnepanelen zonnepanelen Vloerisolatie, spouwmuur isolatie en zonnepanelen. zonnepanelen zonnepanelen

Agendapunt Pagina 8

Bijlage 3: Overzicht opties fonds Starterslening Opties Laten zoals het is

•

+ Leningen uitgeven als er bestedingsruimte ontstaat vanuit aflossing en rente van lopende leningen. Dit betekent gebruikmaken van de revolverende werking van het fonds. Dit is ook zo in de verordening opgenomen.

•

•

Herverdelen van de beschikbare fondsen

•

•

•

•

Gebruik van het reeds uitstaande totaalbedrag: bestedingsruimte van het fonds Starterslening vergroten door het fonds Duurzaam en Langer Thuis af te romen; Er hoeft geen beroep te worden gedaan op Algemene Reserve of bestaande begrotingsposten; Indien er weer voldoende ruimte binnen het fonds Staterslening is kunnen de middelen weer terug naar het fonds Duurzaam en Langer Thuis; Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het collegeakkoord en de raadsagenda om daar waar mogelijk actief gebruik te maken van sturingsinstrumenten voor de woningmarkt ter uitvoering

•

•

In feite zetten wij de uitgifte tijdelijk on hold. Deze optie houdt in dat pas weer leningen kunnen worden verstrekt bij voldoende positief saldo. Per maand komt een bedrag van € 16.000 terug aan rente en aflossing van uitstaande Startersleningen. Op jaarbasis een bedrag van € 192.000. Ook worden er in een jaar leningen volledig afgelost; vooraf is niet in te schatten hoeveel dat er zijn en voor welk bedrag. Dit kan gaan om een paar honderdduizend euro. Dit is echter onzeker; In april 2022 zijn de mogelijkheden van de Startersregeling verruimd. Wij zien ook dat het gebruik van de starterslening daarmee is toegenomen. Dan gaat er een slecht signaal vanuit als wij langere tijd geen financiële ondersteuning (kunnen) bieden. Van het afromen van het fonds Duurzaam en Langer Thuis voor de voeding van het fonds Starterslening gaat een tegenstrijdig signaal uit. In september vorig is het fonds Duurzaam en Langer Thuis gevoed met een extra storting in verband met het grote aantal aanvragen; Belast het fonds Duurzaam en Langer Thuis en bestaat het risico dat na verloop van tijd in dat fonds weer een tekort ontstaat.

Agendapunt Pagina 9

Extra geld storten in fonds Starterslening

•

•

•

van het gemeentelijke woonbeleid. Geeft direct financiële lucht en voorkomt dat het fonds Duurzaam en Langer thuis versnelt uitgeput kan raken; Met de inzet een bedrag van € 500.000 met een huidige rekenrente van 4% kan een storting worden gedaan van € 20.000; Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het collegeakkoord en de raadsagenda om daar waar mogelijk actief gebruik te maken van sturingsinstrumenten voor de woningmarkt ter uitvoering van het gemeentelijke woonbeleid.

•

In het fonds voor de Starterslening is in de looptijd van de regeling in totaal een bedrag van € 4.524.850 gestort via extra toevoegingen.