Agendapunt 07. Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027
Tekst van het document
•
Kleine organisaties die subsidie aanvragen voor een integraal verduurzamingsproject (4 of meer maatregelen) worden in de nieuwe aanvraagronde gemotiveerd om direct te renoveren naar een hoog energieprestatieniveau. Als zij deze ambitie opnemen in hun projectplan, krijgen zij niet 30, maar maximaal 35% van de projectkosten vergoed. De Gemeente valt onder deze voorwaarde en kan dus 35% subsidie ontvangen.
•
Bent u eigenaar van maatschappelijk vastgoed en verhuurt u dit vastgoed? En betaalt u daardoor inkomsten- of vennootschapsbelasting? Dan wordt u ook gezien als ondernemer. Uw gebouw komt dan niet in aanmerking voor DUMAVA.
•
U realiseert de verduurzamingsmaatregelen binnen 2 jaar na subsidieverstrekking. Een integraal project realiseert u binnen 3 jaar na verstrekking. U kunt maximaal 12 maanden uitstel aanvragen.
•
Het is bij integrale verduurzamingsprojecten verplicht om minimaal 3 stappen in het energielabel vooruit te gaan (tot minimaal label B). Uit deze verplichting volgt dat panden met een huidig energielabel A+++ of hoger (zoals het Omnium) geen integraal verduurzamingsproject kunnen zijn/ of worden aangezien deze panden maar maximaal 2 labelstappen kunnen maken.
•
Op basis van bovenstaande eis komen de volgende gebouwen waarschijnlijk ook niet in aanmerking voor een integraal verduurzamingsproject: Stadskantoor en Poppodium ’t Beest. Hoewel het hier theoretisch mogelijk moet zijn om drie labelstappen te halen, lijkt dat met het voorgestelde scenario 3 op dit moment niet te lukken. Daarom zijn in de rapportages van deze gebouwen (incl. Omnium) de terugverdientijden per maatregel
13 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 37/ 56
berekend. Op die manier kunnen deze projecten worden ingediend voor DUMAVA bij 1,2 of 3 maatregelen. •
Bij Wijkgebouw de Pit, Brede School het Samenspel, Brandweerkazerne Goes en Theater de Mythe lijken de 3 labelstappen (net) haalbaar.
•
Daarnaast is het nog de vraag welk energielabel het RVO wil hanteren: de daadwerkelijk afgemelde energielabels (maar die zijn niet in alle gevallen aanwezig) of de door Marsaki berekende energielabels, die in sommige gevallen afwijken van de daadwerkelijk geregistreerde labels (zie par. 2.1)
Op basis van bovenstaande voorwaarden wordt de te verwachten DUMAVA subsidie per project zoals te zien is in de tabel hieronder. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •
De subsidiebedragen zijn gebaseerd op de daadwerkelijk aangevraagde bedragen door Stichting Energieke Regio.
•
Er is hierbij geen rekening gehouden met de kosten voor een groen dak.
•
Daarnaast is er van uitgegaan dat de Gemeente Goes recht heeft op 35% subsidie, aangezien dit bij navraag door Stichting Energieke Regio is bevestigd door het RVO.
•
Ook is er vanuit gegaan dat het RVO alle kosten vallend binnen de investeringsraming onderschrijft. Indien ze dit niet doen kan de subsidie lager uitvallen.
•
Voor 3 panden/bedragen geldt dat deze zijn gebaseerd op losse maatregelen (1, 2 of 3) in plaats van een integraal verduurzamingstraject aangezien een integraal traject voor deze panden niet mogelijk was. Het betreft het Omnium, Stadskantoor en Poppodium ’t Beest.
•
Tot slot is er vanuit gegaan dat alle gebouwen (m.u.v. dienstwoning Kattendijksedijk) binnen de scope van de DUMAVA vallen. Voor de Parkeergarage is dat echter niet zeker gezien de commerciële aard van de functie.
•
Op 18 september zijn 21 DUMAVA subsidieaanvragen door de gemeente ingediend, daarvan zijn 10 aanvragen ingeloot. Van de ingelote panden zijn de bedragen in de bovenstaande tabel met groen gemarkeerd.
•
De subsidiebedragen van de panden waarvoor geen DUMAVA subsidie is aangevraagd zijn rood gemarkeerd.
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 38/ 56
Bovenstaande bedragen zijn indicatief en er kunnen derhalve geen rechten aan worden ontleend. Vervolgtraject DUMAVA Het RVO streeft ernaar om dit jaar de ingelote aanvragen inhoudelijke te beoordelen en zo nodig vragen te stellen aan de aanvrager. Eind 2023 kan de gemeente naar verwachting inschatten hoe kansrijk de aanvraag is, maar vaak nog niet of het volle bedrag wordt toegekend. Duidelijkheid over de toekenning van het subsidiebedrag volgt naar verwachting pas maanden na de eerste vragenbrief. In de periode tussen loting en einde jaar zullen er landelijk al ingelote aanvragen volledig afvallen of sterk gereduceerd worden, omdat die aanvragen niet aan de vereiste criteria
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 39/ 56
voldoen. Daarvoor in de plaats komen dan de eerstvolgende nummers op de lotingslijst aan de beurt om opgepakt te worden. Gemeentelijke gebouwen in Goes die hierbij kans maken zijn: •
Dorpshuis Katshuis
•
Parkeergarage Centrum
•
Brede school Goese Polder
Al met al kunnen we dus over de ingelote aanvragen eind 2023 richtinggevend inschatten hoe het ervoor staat. Medio 2024 verwachten dat we van die gebouwen zeker te weten welk subsidiebedrag je maximaal kunt krijgen. Van de aanvragen die niet ingeloot zijn maar nu nog wel kansrijk lijken weten we waarschijnlijk medio 2024 of ze wel/niet voor de subsidie in aanmerking komen en wellicht ook al welk subsidiebedrag er maximaal wordt toegekend. Als een aanvraag wordt uitgeloot, kan de aanvraag naar verwachting volgend jaar opnieuw worden ingediend.
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 40/ 56
H.6
Salderingsregeling en Energieopslag
Bij het verduurzamen van gebouwen is de integratie van hernieuwbare energiebronnen van cruciaal belang. Twee belangrijke aspecten hiervan zijn de salderingsregeling en energieopslag. Dit hoofdstuk richt zich op de relatie tussen de salderingsregeling, energieopslag en het verduurzamen van gebouwen, en behandeld de voordelen en uitdagingen van deze aspecten.
6.1. Salderingsregeling De salderingsregeling houdt in dat de eigenaar van een gebouw met een eigen energieopwekkingssysteem (bijv. zonnepanelen) de opgewekte energie kan terugleveren aan het elektriciteitsnet en daarvoor een vergoeding ontvangt. Het verbruik van elektriciteit en de teruglevering worden tegen elkaar gesaldeerd (lees: weggestreept), waardoor de eigenaar alleen betaalt voor het netto verbruik. Via de salderingsregeling kunnen klein verbruikers dus zelfgeproduceerde elektriciteit terugleveren aan het elektriciteitsnet en wegstrepen tegen hun eigen verbruik. De salderingsregeling fungeert als een stimulans voor gebouweigenaren om te investeren in duurzame energieopwekking. Het biedt een financiële prikkel door de elektriciteitskosten te verlagen en de terugverdientijd van investeringen in zonne-energie te verkorten. Dit moedigt de adoptie van hernieuwbare energiebronnen aan en draagt bij aan het verduurzamen van gebouwen.
6.2. Energieopslag en voordelen Energieopslag speelt een belangrijke rol bij het verduurzamen van gebouwen, met name bij de integratie van hernieuwbare energiebronnen. Het stelt gebouweigenaren in staat om de overtollige energie die wordt opgewekt en niet direct wordt verbruikt, op te slaan voor later gebruik. Dit maximaliseert de zelfvoorziening en minimaliseert de afhankelijkheid van het elektriciteitsnet. Er zijn verschillende vormen van energieopslag die kunnen worden toegepast in gebouwen, zoals batterijopslag, warmteopslag en thermische energieopslag. Batterijopslag is een populaire keuze vanwege de huidige technologische ontwikkelingen en kostenefficiëntie. Voordelen Met behulp van energieopslag kunnen gebouweigenaren een groter deel van hun zelfopgewekte energie direct in hun eigen gebouw verbruiken. Dit vermindert de behoefte aan het terugleveren van energie aan het net en maximaliseert de besparingen en voordelen van duurzame energieopwekking.
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 41/ 56
Energieopslagsystemen kunnen ook bijdragen aan de stabiliteit van het elektriciteitsnet en netdiensten leveren, zoals peak-shaving (pieken in het energieverbruik verminderen), spitsmijden (vraag of aanbod verschuiven naar buiten de piekmomenten). Dit draagt bij aan een betrouwbaarder en efficiënter elektriciteitsnet. Tot slot kunnen door energieopslag gebouwen profiteren van energieflexibiliteit, waarbij energie kan worden opgeslagen en gebruikt op tijdstippen waarop de elektriciteitsprijs laag is. Dit kan leiden tot kostenbesparingen en een beter energiebeheer.
6.3. Netcongestie en overwegingen omtrent energieopslag Op 19 juli 2023 kwam landelijk netbeheerder TenneT met het nieuws naar buiten dat er een voorlopige stop komt voor nieuwe bedrijven die willen aansluiten op het elektriciteitsnet in Zeeland. Ook bestaande bedrijven krijgen hiermee te maken, als zij een zwaardere aansluiting willen. Wanneer het probleem is opgelost, is nog niet bekend. Ook
de
impact op
de
verduurzamingsplannen van de Gemeente Goes is nog niet duidelijk. In Q4 2023 vindt een inventarisatie plaats van het aansluitvermogen van de huidige elektriciteitsaansluitingen van de 24 gebouwen uit de slimme selectie en wordt op basis van de verduurzamingsrapporten onderzocht welke aansluitvermogens na de verduurzaming waarschijnlijk benodigd zijn. Deze recente ontwikkelingen maken de overwegingen omtrent energieopslag wel een stuk relevanter dan voorheen. Desondanks dragen batterijen naar verwachting (nog) niet bij aan het verlagen van de CO2-uitstoot, gezien de volgende overwegingen: •
Er wordt reeds groene stroom ingekocht.
•
Naar verwachting worden gebouwen zodanig verduurzaamt dat die energie gaan opwekken ter compensatie voor de gebouwen die niet energieneutraal gemaakt kunnen worden.
•
Tenzij de onbalans in het elektriciteitsnet zo groot wordt dat duurzame energieopwekking regelmatig wordt afgeschakeld en niet-duurzame energieopwekking op grote schaal nodig blijft.
•
Of dat het financieel rendabel blijkt/wordt om batterijen in te zetten, waardoor er budget beschikbaar komt om in te zetten voor het behalen van de doelstelling.
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 42/ 56
6.4. Beheersmaatregelen inzake beperking energieopslag Daarnaast zijn er een aantal beheersmaatregelen te nemen om de noodzakelijkheid van energieopslag te beperken of op een later moment alsnog energieopslag te overwegen: 1. Bij alleen avondgebruik van elektra: klimaatbeheersing al vroegtijdig op de dag starten zodat er gebruik wordt gemaakt van eigen opgewekte zonenergie en er temperatuur buffer in het gebouw/ de bouwmaterialen zit. 2. Hard- en software toepassen die energieverbruik in tijd verdelen in relatie met de opwekking van energie. 3. De ontwikkelingen van duurzame batterijen zonder zeldzame metalen volgen. 4. De ontwikkelingen van de energieprijzen zowel van afname als teruggave volgen. 5. Bij verduurzaming van gebouwen rekening houden met beschikbare ruimte voor het eventueel achteraf kunnen plaatsen van batterijen. 6. Indien duurzame batterijen zonder zeldzame metalen beschikbaar komen een pilot uitvoeren bij het gebouw waarvan de meeste effectiviteit is te verwachten. Bij het opmaken van concrete plannen voor specifieke gebouwen wordt geadviseerd te onderzoeken wat de risico’s en kansen zijn met betrekking tot netcongestie, energieopslag, afbouwen van de salderingsregeling en het afschakelen van zonnepanelen bij overproductie.
6.5. Uitgangspunten salderingsregeling Belangrijk financieel uitgangspunt voor de energiebesparingen uit §2.4 en de rapportages per gebouw is de huidige salderingsregeling. De salderingsregeling zal echter waarschijnlijk per 1 januari 2025 gaan veranderen. De Tweede kamer heeft namelijk ingestemd met dit wetsvoorstel. De Eerste Kamer moet hier op het moment van schrijven van dit rapport nog over stemmen. Vanaf 2025 zal er mogelijk fors minder gesaldeerd mogen worden (64%, nu 100%) en daarna ieder jaar wat minder tot er vanaf 2031 helemaal niet meer gesaldeerd kan worden. Vanaf dat moment krijgt men alleen nog een terugleververgoeding voor alle stroom die aan het net wordt teruggeleverd. Om de impact van deze verandering inzichtelijk te maken is er in ieder rapport een tweede berekening gemaakt waarbij de salderingsregeling volledig is afgeschaft. In deze berekening wordt er vanuit gegaan dat er niks gesaldeerd mag worden en dat 30% van de opwek direct zelf wordt verbruikt. Het werkelijk percentage hangt o.a. sterk af van de wijze van gebruik van het gebouw en het soort installaties. De rest van de opwekking wordt dan teruggeleverd tegen de terugleververgoeding. Er zit een grote spreiding in de huidige en de te verwachten terugleververgoeding per leverancier c.q. contract.
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 43/ 56
Om alvast rekening te houden met een volledige afschaffing van de salderingsregeling, is hier gekozen voor het scenario 0% salderen. Houdt er rekening mee dat de financiële gevolgen in werkelijkheid dus positiever zullen zijn dan hier getoond (want er mag tot 2031 nog deels worden gesaldeerd). Met het scenario 0% salderen komen we tot de volgende jaarlijkse besparingen op de energierekening, en daarmee gepaard gaande terugverdientijden:
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 44/ 56
H.7
Flora en Fauna
Bij het plannen en uitvoeren van verduurzamingsprojecten is het van groot belang om rekening te houden met de flora en fauna die mogelijk door deze initiatieven worden beïnvloed. Als gebouweigenaar dient u namelijk te voldoen aan de Wet natuurbescherming, die de bescherming van natuurgebieden, soorten en bos regelt. In sommige situaties en onder bepaalde voorwaarden mogen verboden uit de Wet natuurbescherming overtreden worden. Er is dan een vrijstelling of ontheffing nodig. Een vrijstelling is een uitzondering op een verbod. Deze geldt voor iedereen die aan de voorwaarden van de vrijstelling voldoet. Een ontheffing is een besluit waarbij in een individueel concreet geval een uitzondering op een wettelijk verbod wordt gemaakt. Op de website van het RVO staat een stappenplan waarmee nagegaan kan worden of voor de werkzaamheden een ontheffing nodig is, of dat er gebruik kan worden gemaakt van een vrijstelling. Voor veel van de stappen kan een ecologisch deskundige ingeschakeld worden. •
Stap 1: zijn er beschermde soorten aanwezig?
•
Stap 2: veroorzaakt u schade?
•
Stap 3: probeer schade te voorkomen
•
Stap 4: maak gebruik van een gedragscode
Plan van aanpak Provincie Zeeland, natuurvriendelijk isoleren en wet Natuurbescherming (WNB) De Provincie Zeeland overweegt een Zeeland-brede aanpak voor een Soortenmanagementplan (SMP)-onderzoek op wijkniveau op te zetten. Men streeft naar een gebiedsgerichte ontheffing op basis van een Pré -SMP. Hiervoor dient een adviesbureau een modelmatige berekening te maken van potentie aan verblijven van Vleermuis, Huismus en Gierzwaluw van een gebied. Met een bijbehorend plan hoe het verlies aan verblijfruimte wordt gecompenseerd. Isolatiebedrijven in de regio dienen hieraan medewerking te verlenen en een methode van natuurvriendelijk isoleren aan te houden. De planning hiervan is nog onbekend. Overigens wordt er op verzoek van de raad een gedragscode natuurinclusief bouwen opgesteld. Of deze nog kan leiden tot versoepeling of verandering van bovenstaande is niet bekend. 'Natuurvriendelijk isoleren': je woning verduurzamen zonder vleermuizen te schaden14 Om er voor te zorgen dat particuliere huiseigenaren en isolatiebedrijven kunnen doorgaan met isoleren, werken de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Hugo de Jonge en de minister voor Natuur en Stikstof Christianne van der Wal aan de tussentijdse werkwijze ‘natuurvriendelijk isoleren’. Hiermee kunnen isolatiewerkzaamheden op korte termijn doorgang 14 Bron: zie link (geraadpleegd op 30 oktober 2023)
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 45/ 56
vinden. Met deze werkwijze wordt voorkomen dat voor elke woning apart een ecologisch onderzoek nodig is. Voor de middellange termijn worden landelijk zogenaamde ‘Soortenmanagementplannen’ (SMP’s) uitgerold. Via deze SMP’s wordt door gemeenten op gebiedsniveau een ontheffing van de wet natuurbescherming geregeld. Hiervoor stelt het ministerie van BZK dit jaar 44 miljoen euro beschikbaar. De regeling wordt in november opengesteld. Het streven is dat er in 2024 een tweede tranche wordt opengesteld. Tussentijdse oplossing Deze werkwijze wordt door BZK en LNV als tussentijdse oplossing ingezet totdat er voor heel Nederland gemeentelijke soortenmanagementplannen (SMP’s) gestart zijn. De komende weken wordt deze werkwijze nader uitgewerkt. In deze periode worden de plannen van aanpak voor zowel de provincies als de isolatiebedrijven concreter uitgewerkt, worden hier concrete afspraken over gemaakt tussen alle betrokken partijen en zal er gewerkt worden aan heldere communicatie voor huiseigenaren. Uiterlijk begin november zal de Tweede Kamer worden geïnformeerd over deze afspraken15.
15 Bron: zie link (geraadpleegd op 30 oktober 2023)
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 46/ 56
H.8
Monitoring & Gedragsbeïnvloeding
De Gemeente Goes wil het goede voorbeeld geven in het verduurzamen van vastgoed. Projecten kunnen daarbij dienen als voorbeeldproject. Hierbij zal er aandacht zijn voor communicatie. Bij het verduurzamen van gebouwen is het daarnaast niet alleen belangrijk om technische maatregelen te implementeren, maar ook om het gedrag van gebruikers te beïnvloeden. Monitoring en gedragsbeïnvloeding zijn essentiële instrumenten om energie-efficiëntie en duurzaamheid te bevorderen. Dit hoofdstuk richt zich op de relatie tussen monitoring, gedragsbeïnvloeding en het verduurzamen van gebouwen, en benadrukt het belang van gebruikersbetrokkenheid bij het bereiken van duurzaamheidsdoelen.
8.1. Monitoring Het monitoren van energieverbruik kan worden gerealiseerd met behulp van technologische hulpmiddelen, zoals slimme meters, energiemonitoringssystemen en gebouwbeheersystemen. Deze tools bieden inzicht in het energieverbruik van het gebouw en identificeren inefficiënties en mogelijkheden voor verbetering. De Gemeente Goes is in het bezit van een Energieregistratie- en bewakingssysteem, de energieverbruiken van de aansluitingen van de gebouwen in eigendom en gebruik bij de gemeente zijn hierin opgenomen. Men kan hiermee het energieverbruik (realtime) monitoren en visualiseren, op uur/dag/maand/jaar basis, maar ook bewaken m.b.v. vooraf ingestelde limieten of grenzen. Daarnaast bezit het systeem ook een rapportagefunctie. Publieke visualisatie is mogelijk door realtime vanuit het systeem het verbruik te tonen op bijvoorbeeld beeldschermen. De gemeente gaat contact opnemen met de huurders om ook de energieverbruiken van de aansluitingen van de huurders in het systeem te krijgen. Het verzamelen en delen van individuele energieverbruiksgegevens met gebruikers en huurders kan hen bewust maken van hun energiegebruik en hen stimuleren om energiebesparend gedrag te vertonen. Door transparantie te bieden en gebruikers in staat te stellen hun verbruik te vergelijken met anderen, ontstaat er een concurrentie-element dat positieve gedragsverandering kan bevorderen.
8.2. Gedragsbeïnvloeding Het vergroten van de bewustwording en kennis van gebruikers over duurzaamheid en energieefficiëntie is een belangrijke stap. Door educatieve programma's en communicatiecampagnes
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 47/ 56
kunnen gebruikers worden geïnformeerd over de voordelen van duurzaam gedrag en worden aangemoedigd om actie te ondernemen. Het verstrekken van realtime feedback over energieverbruik en het belonen van gebruikers voor energiebesparend gedrag kan motiverend werken. Dit kan worden bereikt door middel van gamification, waarbij gebruikers punten verdienen of doelen bereiken op basis van hun energieefficiënte gedrag. Mensen hebben de neiging zich te conformeren aan sociale normen en zich te spiegelen aan anderen. Het bevorderen van energie-efficiënt gedrag door het benadrukken van positieve sociale normen en het delen van vergelijkende gegevens kan een krachtige stimulans zijn voor gedragsverandering.
8.3. Technologie Slimme thermostaten en verlichtingsregelingssystemen kunnen gebruikers in staat stellen om hun energieverbruik nauwkeurig te regelen en aan te passen aan hun behoeften. Ze kunnen ook automatische aanpassingen maken op basis van gebruikersgedrag en voorkeuren. Mobiele apps kunnen daarnaast gebruikers real-time informatie en tips bieden om hun energieverbruik te volgen en te optimaliseren. Deze apps kunnen ook functies bevatten zoals energiebesparende suggesties, herinneringen en sociale interacties om gebruikers te motiveren. Het
monitoren
van
gedragsverandering
en
het
evalueren
van
de
effectiviteit
van
beïnvloedingsmaatregelen zijn belangrijk om voortdurende verbetering te waarborgen. Door regelmatig te evalueren en aan te passen, kunnen strategieën worden geoptimaliseerd om maximale impact te bereiken.
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 48/ 56
H.9
Conclusie & advies
De bovenstaande hoofdstukken hebben de resultaten van de eerste drie stappen samengevat en adviezen gegeven over de invulling van het uitvoeringsprogramma. Hieronder de belangrijkste punten op een rij: Behalen doelstelling •
Doelstelling is een netto reductie van de CO2-uitstoot met 1.096.481 kg en een bruto doelstelling (incl. 30% risicomarge) van 1.425.426 kg.
•
De netto doelstelling is binnen dit uitvoeringsprogramma met scenario 3 te behalen. 23 gebouwen energieneutraal en 1 gebouw niet energieneutraal (Brandweerkazerne Oranjeweg 100).
•
Met de CO2-uitstoot van scenario 1 en 2 wordt de doelstelling niet behaald.
•
De tussendoelstelling 60% CO2-reductie in 2030 betreft een uitstoot van 1.650.807 kg, Met het reductietempo om de streefeinddoelstelling van 95% CO2-reductie in 2035 te behalen wordt de tussendoelstelling in 2030 naar verwachting ook behaald.
•
Het niet gebouwgebonden energieverbruik drukt zwaar op de te behalen doelstelling, aangezien hier geen verbeteringen in kunnen worden doorgerekend middels de energiebesparende maatregelen, maar ze wel worden meegewogen in de doelstelling.
•
Bij een deel van de gebouwen is het verwachte aandeel niet gebouw gebonden energieverbruik zeer groot van omvang. Bij die gebouwen wordt geadviseerd om aanvullend maatwerkonderzoek te doen naar het besparen op dit energieverbruik. Enkele gebouwen waarbij het niet gebouw gebonden energieverbruik hoog is:
•
o
Omnium
o
Stadskantoor
o
Parkeergarage Centrum
o
Theater De Mythe
o
Poppodium ’t Beest
o
Wijkgebouw De Pit
De volgende twee panden dienen sowieso te worden opgenomen om de doelstelling te halen vanweg de hoge CO2-uitstoot: o
Parkeergarage Centrum
o
Sportaccommodatie Omnium
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 49/ 56
Investeringskosten •
De investeringskostenraming voor het verduurzamen van de 24 onderzochte gebouwen op basis van scenario 3 bedraagt: € 36.864.800. De investeringskosten van de onderzochte gebouwen voor de klimaatadaptieve maatregel groen dak bedraagt € 4.355.225. De investeringskosten van de uiteindelijke gebouwenselectie bedraagt aanmerkelijk minder dan deze twee bedragen.
•
De gemiddelde sloop- en nieuwbouwkosten zijn berekend om te bezien hoe die zich verhouden tot het verduurzamen op basis van scenario 3 en met groen dak. Op basis van deze gemiddelde berekening, kan gesteld worden dat nieuwbouw gemiddeld 4 á 5 keer duurder is dan het duurzaam renoveren op basis van scenario 3.
Gebouwenselectie voor het uitvoeringsprogramma •
Vanuit het vastgoedbeleid wordt geadviseerd om de volgende gebouwen wél in het uitvoeringsprogramma op te nemen: o
Sportaccommodatie Omnium;
o
Wijkgebouw Jan Ligthart.
En de volgende gebouwen niet:
•
o
Brandweerkazerne Oranjeweg Goes;
o
Dagbesteding ’t Trefpunt;
o
Dienstwoning Kattendijksedijk;
o
Basisschool Stamperius + Gymzaal;
o
Wijkgebouw de Westkant.
Op basis van de vastgestelde routekaart wordt geadviseerd om de meest kostenefficiënte gebouwen op te nemen in het uitvoeringsprogramma. We hebben echter ook te maken met andere afwegingsfactoren. Dat kan daardoor betekenen dat bijvoorbeeld vanwege het wel of niet verkrijgen van DUMAVA-subsidies er voor een deel van de gebouwen wordt afgeweken van het kostenefficiëntie principe.
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 50/ 56
Prioritering binnen de selectie van het uitvoeringsprogramma •
In het raadsvoorstel voor het vaststellen van het uitvoeringsprogramma en reserveren van de investeringsbedragen, wordt een eindadvies met argumentatie opgenomen welke gebouwen en in welke volgorde worden voorgesteld op te nemen in het vierjarig uitvoeringsprogramma.
•
Om de volgorde van aanpak van gebouwen binnen het vierjarig uitvoeringsprogramma te bepalen, worden op basis van de vastgestelde routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes, de onderstaande uitgangspunten gehanteerd. o
Gebouwen waarbij de gemeenteraad in een eerder stadium heeft besloten om dat gebouw aan te pakken krijgen prioriteit. Gebouwen die hieronder vallen zijn: •
Omnium
•
Jan Lighthart
Gebouwen die volgens het vastgoedbeleid langdurig in stand moeten worden gehouden krijgen prioriteit. Gebouwen waarvan de toekomst onzeker is door bijvoorbeeld functie wijziging krijgen geen prioriteit. Gebouwen waarbij grote functiewijzigingen plaatsvinden zoals andere huurder(s), of renovatie, verbouwing c.q. uitbreiding kunnen aanleiding geven om de prioriteit te wijzigen. o
Gebouwen waar een DUMAVA-subsidie toezegging voor wordt ontvangen krijgen prioriteit. Gebouwen waarbij nog een DUMAVA-subsidie voor moet worden aangevraagd krijgen een lagere prioriteit.
o
Gebouwen
waarbij
grote
onderhoudswerkzaamheden,
zoals
installatie,
dakbedekking en gevelpui-vervangingen, moeten worden uitgevoerd vanuit de MeerJaren-OnderhoudsPlanning (MJOP) krijgen prioriteit. Waar mogelijk wordt bij het bepalen van de prioritering rekening gehouden met het gewenste jaartal van de belangrijkste c.q. grootste onderhoudswerkzaamheid. o
Het gebouw met de grootste absolute CO2-reductie krijgt de hoogste prioritering, het gebouw met de een na grootste CO2-reductie daaropvolgend en zo verder.
o
Het gebouw met de laagste financiële investering per kg CO2-reductie (kostenefficiënte principe) krijgt de hoogste prioritering, het gebouw met de een na laagste financiële investering per kg CO2-reductie daaropvolgend en zo verder.
o
Gebouwen die geen of beperkt belemmeringen hebben door netcongestie krijgen prioriteit of er worden maatregelen genomen om de nadelige impact van netcongestie te voorkomen.
•
De voortgang van de Transitievisie Warmte wordt gevolgd, om zo de mogelijke impact te kunnen inschatten op de prioritering. De Transitievisie Warmte geeft op dit moment alleen voor de Brede School Goese Polder en de gymzaal aan de Thorbeckelaan aanleiding om
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 51/ 56
aansluiting bij de plannen voor een lokaal warmtenet te overwegen in plaats van eigen warmteopwekking in het gebouw.
Nadere uitwerking in Uitvoeringsprogramma De volgende aspecten worden in de volgende fase opgepakt: •
10 van de 21 DUMAVA-subsidieaanvragen zijn ingeloot. Eind 2023 kan de gemeente naar verwachting inschatten hoe kansrijk de aanvraag is, maar vaak nog niet of het volle bedrag wordt toegekend. Duidelijkheid over de toekenning van het subsidiebedrag volgt naar verwachting pas na maanden na de eerste vragenbrief. In de periode tussen loting en einde jaar zullen er landelijk al ingelote aanvragen volledig afvallen of sterk gereduceerd worden, omdat die aanvragen niet aan de vereiste criteria voldoen. Daarvoor in de plaats komen dan de eerstvolgende nummers op de lotingslijst aan de beurt om opgepakt te worden. Gemeentelijke gebouwen in Goes die hierbij kans maken zijn: o
Dorpshuis Katshuis
o
Parkeergarage Centrum
o
Brede school Goese Polder
Al met al kunnen we dus over de ingelote aanvragen eind 2023 richtinggevend inschatten hoe het ervoor staat. Medio 2024 verwachten dat we van die gebouwen zeker te weten welk subsidiebedrag je maximaal kunt krijgen. Van de aanvragen die niet ingeloot zijn maar nu nog wel kansrijk lijken weet je waarschijnlijk medio 2024 of ze wel/niet voor de subsidie in aanmerking komen en wellicht ook al welk subsidiebedrag er maximaal wordt toegekend. In die periode kan worden bepaald voor welke gebouwen in 2024 DUMAVA-subsidie wordt aangevraagd. Het zal vermoedelijk enkele jaren duren voordat we voor alle gewenste gebouwen een DUMAVA-subsidie beschikking hebben ontvangen. •
De programma-aanpak en de bouworganisatie- en aanbestedingsvorm;
•
Wijze van integrale aanpak bepalen voor Omnium en Jan Ligthart;
•
Bepalen van welke gebouwen eventueel nog aanvullend complexe varianten moeten worden onderzocht;
•
Uitvoeren constructie controleberekeningen om de uitvoeringswijze en haalbaarheid van zonnepanelen en groene daken te bepalen;
•
Het volgen van het onderzoek naar netcongestie in Zeeland en mogelijke oplossingen . De Autoriteit Consument & Markt (ACM) vindt het belangrijk dat netbeheerders bij de toegang tot het elektriciteitsnet voorrang geven aan projecten die helpen om filevorming op het net op te lossen. Daarnaast moeten projecten die bijdragen aan belangrijke maatschappelijke doelen zoals veiligheid, gezondheidszorg, woningbouw, onderwijs en
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 52/ 56
duurzaamheid ook voorrang kunnen krijgen. Om deze maatschappelijke prioritering door netbeheerders mogelijk te maken heeft de ACM na overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO), het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Netbeheer Nederland (NBNL) een prioriteringskader opgesteld.16 In Q4 2023 vindt
een inventarisatie plaats van het
aansluitvermogen van de huidige elektriciteitsaansluitingen van de 24 onderzochte gebouwen en wordt op basis van de verduurzamingsrapporten onderzocht welke aansluitvermogens na de verduurzaming waarschijnlijk benodigd zijn. •
Wijze van omgang met natuurwetgeving. Het plan van de Provincie Zeeland voor een soortenmanagementplan (SMP) op wijkniveau en een gebiedsgerichte ontheffing op basis van een Pré -SMP wordt op de voet gevolgd.
•
Het volgen van de landelijke ontwikkelingen in energieopslag;
•
De bereken- en verwerkingswijze van split- naar shared incentive nader uitwerken in samenwerking
met
de
huurders/
gebruikers.
Voor
de
salderingsregeling
zijn
uitgangspunten meegegeven voor energiebesparing per jaar en terugverdientijd bij het scenario 0% salderen. Deze kunnen ook gebruikt worden voor het split-shared incentive model.
16 Bron: zie link (geraadpleegd op 21 december 2023)
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 53/ 56
Bijlage 1 – Uitkomsten adviesrapporten per gebouw
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 54/ 56
Bijlage 2 – Verbruik en CO2-uitstoot per energie-deel El.g.g. = Elektra gebouw gebonden El. N.g.g. = Elektra niet-gebouw gebonden Tot. Elek. = Totaal Elektra (optelsom El.g.g. + El. N.g.g. minus Opwek)
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 55/ 56
Contactgegevens Marsaki Stationsplein 21 4461 HP Goes Postbus 139 4460 AC Goes www.marsaki.nl
Copyright 2023 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.
Uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed Goes 2024-2027 d.d. 21-12-2023
Pagina 56/ 56