Agendapunt 07. Raadsvoorstel Opvang asielzoekers in hotel Van der Valk

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

9 november 2023

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: :

M.A. Fränzel Msc Bestuur en financiën drs. S.M.P.van Terheijden Openbare ruimte

:

Z23.153362 / D23.1062816 Opvang asielzoekers in hotel Van der Valk

Gevraagd besluit 1. In te stemmen met de bestuursovereenkomst met COA voor de realisering van een opvanglocatie voor asielzoekers in hotel Van der Valk. Juridische grondslag Privaatrecht. Aanleiding Het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) heeft het verzoek gedaan om per 1 januari 2024 asielzoekers te mogen opvangen in hotel Van der Valk in Goes. Met de opvang in het hotel sluit de opvang in de Zeelandhallen. Het gaat in beginsel om 350 capaciteitsplaatsen met een reservecapaciteit van 100 plaatsen. Die reservecapaciteit wordt ingezet zolang de instroom hoog blijft en de capaciteit te krap. Elk half jaar beoordeelt het college in afstemming met COA de noodzaak. In de opvanglocatie zullen gezinnen en alleenstaande asielzoekers verblijven. Ook is er plek voor maximaal 80 alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV). De bestuursovereenkomst met COA heeft een looptijd van 5 jaar. COA heeft een afspraak met de hotelketen voor drie jaar. Die afspraak kan daarna eventueel verlengd worden. In beginsel is het college bevoegd om de bestuursovereenkomst met COA te sluiten. Omdat de gemeenteraad op 19 maart 2020 ook een besluit heeft genomen over de opvang in de Zeelandhallen, wordt het verzoek aan de gemeenteraad voorgelegd. Temeer omdat de raad aan de opvang in de Zeelandhallen de voorwaarde heeft verbonden dat daar geen asielzoekers uit veilige landen mogen worden opgevangen.

De huidige staatssecretaris van J&V heeft aangegeven dat deze voorwaarde bij nieuwe opvanglocaties in het land niet langer kunnen worden geaccepteerd. De voorwaarde sluit categorisch een groep asielzoekers uit en dat is discriminatoir. Bovendien leidt inwilliging tot een ongewenste precedentwerking waardoor – zeker gelet op het huidige capaciteitstekort - voor deze doelgroep helemaal geen opvangplek kan worden gevonden. Resultaat De gemeenteraad neemt een besluit over de opvang van 350-450 asielzoekers in hotel Van der Valk in Goes gedurende 3 tot 5 jaar. Argumenten 1. De kwaliteit van de opvang in de Zeelandhallen is minimaal De opvang in de Zeelandhallen is operationeel sinds september 2021. Ruim driehonderd mannelijke asielzoekers worden opgevangen in een grote hal zonder privacy en met gezamenlijke voorzieningen. Nog steeds is de verblijfsduur door de lange wachttijden bij de instanties veel te lang. Hoewel de opvang al die tijd zonder noemenswaardige incidenten is verlopen en de sfeer goed, is langer open houden van deze opvanglocatie volgens COA niet langer wenselijk. En die mening deelt het college. 2. Het hotel is een prima voorziening voor een goede opvang van asielzoekers Het hotel is uitstekend geschikt om asielzoekers een kwalitatief goede opvang te geven. Alle kamers hebben eigen sanitair en er is voldoende (buiten)ruimte voor dagbesteding.

Er zijn weinig tot geen omwonenden die direct overlast zullen ondervinden. Tegelijkertijd is de afstand naar het centrum goed te overbruggen.

Agendapunt Pagina 2

3. De opvang in het hotel geeft ruimte om zorgvuldig na te denken over een permante locatie In het kader van de gezamenlijke Zeeuwse aanpak van de asielopgave heeft de gemeenteraad op 24 juni 2021 besloten om mee te werken aan de realisering van een regulier asielzoekerscentrum voor 150-300 asielzoekers in de gemeente voor een periode van 15 jaar. Bij de behandeling van de begroting 2023 heeft de raad een motie aangenomen waarin wordt gevraagd naar het tijdpad voor het nieuwe azc en daarmee de sluiting van de noodopvang in de Zeelandhallen. Door de asielcrisis die diezelfde zomer is ontstaan, heeft de prioriteit bij COA en gemeenten gelegen om uit die crisis te komen. Hiervoor zijn noodopvang- en crisisnoodopvanglocaties ingericht. Inmiddels is er ook gelegenheid om te zorgen dat we uit de crisis blijven door goeie en flexibele permanente opvanglocaties te realiseren. Met de overige opgaven met betrekking tot groepen migranten en op de woningmarkt is dat niet eenvoudig. Er is een woningtekort voor starters en bijzondere doelgroepen als statushouders. En we zoeken oplossingen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarnaast ligt er ondertussen een wettelijke taak voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Door met COA af te spreken dat het hotel langere tijd kan worden gebruikt voor de opvang van asielzoekers, kan de gemeente haar bijdrage aan de asielopgave blijven leveren. Ondertussen kan een zorgvuldig besluitvormingsproces worden doorlopen over een permanente locatie rekening houdend met alle aanwezige opgaven 4. Goes blijft bijdragen aan de Zeeuwse opgave voor asielopvang. Zeeland moet op 1 januari 2024 1.479 opvangplekken faciliteren. Op dit moment zijn er in zeeland 1.360 (nood)opvangplekken en 235 crisisnoodopvangplekken. In Vlissingen zijn 500 plekken beschikbaar en in Middelburg 510. De (crisis)noodopvanglocaties laten aan kwaliteit te wensen over. Vooral ook omdat asielzoekers daar langere tijd moeten verblijven. Door mee te werken aan het verzoek van COA om in hotel Van der Valk een tijdelijke opvanglocatie te realiseren, blijft Goes haar toegezegde verantwoordelijkheid nemen terwijl de kwaliteit van de opvang ten opzichte van de Zeelandhallen tegelijkertijd enorm toeneemt. 5. De bestuursovereenkomst bevat voldoende waarborgen om overlast te voorkomen Met COA is een bestuursovereenkomst gesloten. Wel onder voorbehoud van instemming met de gemeenteraad. Onderdeel van de bestuursovereenkomst is een uitgebreid veiligheidsplan. Daarin is beschreven hoe de begeleiding van en zorg voor de asielzoekers er uitziet.

Ook is een escalatieladder opgenomen voor toezicht en handhaving. Zowel preventief als repressief. Het veiligheidsplan is besproken met de politie en die heeft daarover een positief advies gegeven. De samenwerking met COA bij de noodopvang in de Zeelandhallen en de korte bestuurlijke lijnen geven ook vertrouwen dat voldoende afstemming met de gemeente plaatsvindt en bij overlast en incidenten adequaat wordt ingegrepen. Kanttekeningen 1. COA beschikt slechts drie jaar over het hotel De bestuursovereenkomst heeft bewust een looptijd van 5 jaar. Daarmee krijgt de gemeente voldoende ruimte om een zorgvuldig proces te doorlopen voor een locatiekeuze voor een permanent asielzoekerscentrum. Daar is minimaal een jaar tot twee jaar voor nodig. Met de vergunningenprocedure en de realisering is nog eens twee tot drie jaar gemoeid. COA heeft een afspraak om het hotel drie jaar te huren. Er is altijd een mogelijkheid om te verlengen maar het risico bestaat dat hierover geen overeenstemming wordt bereikt. Als er dan nog geen definitief asielzoekerscentrum is, ontstaat een vacuüm. Hoewel het college altijd wil meedenken over een tussenoplossing, ligt het risico daarvoor wel bij COA. Financiën De opvang van asielzoekers door COA kost de gemeente geen geld. De gemeente ontvangt juist een bijdrage per capaciteitsplaats overeenkomstig het Faciliteitenbesluit.

Het Faciliteitenbesluit voorziet in een gemeentefonds-vervangende uitkering aan deze gemeenten voor de in de opvanglocatie verblijvende vreemdelingen die nog niet in de Basisregistratie personen hoeven te worden ingeschreven. De uitkering is ter compensatie van gelden die gemeenten normaliter uit het gemeentefonds ontvangen.

Agendapunt Pagina 3

Duurzaamheid Geen bijzonderheden. Communicatie & Participatie Het voornemen om mee te werken aan het verzoek van COA is bekendgemaakt met een persbericht. Verder zijn (kandidaat)kopers van het nieuwe bedrijventerrein Deltaweg geïnformeerd. Ook over het besluit van de gemeenteraad zal actieve communicatie plaatsvinden. Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? Er zijn geen locaties die op korte termijn beschikbaar en geschikt zijn voor de opvang van asielzoekers en bovendien een alternatief voor de huidige opvang in de Zeelandhallen. Burgerparticipatie zal zich dan ook beperkten tot het actief informeren van de inwoners en de directe omgeving. De directe omgeving zal ook geraadpleegd worden bij het monitoren van de voortgang. Uitvoering Na een positief besluit van de gemeenteraad zal het college aan COA de benodigde vergunningen verstrekken. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

M.A. Fränzel MSc. Burgemeester