Agendapunt 06. Raadsvoorstel aandeelhouderschap Stedin

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: :

Z24.173759 / D24.1099848 Raadsvoorstel aandeelhouderschap Stedin S. Meulblok Bestuur en financiën Mark de de Schipper

:

Gevraagd besluit - in te stemmen met het aandeelhouderschap Stedin; - in te stemmen met een kapitaalstorting in 2024 van € 450.000 voor het aandeelhouderschap Stedin; - in te stemmen met de bijbehorende rentelasten van € 18.000 vanaf 2025 en deze te dekken uit het begrotingssaldo; - de begrotingswijziging 2024-15 aandeelhouderschap Stedin vast te stellen. Juridische grondslag

Aanleiding Op 20 december 2023 heeft er een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met de Zeeuwse bestuurders (provincie en gemeenten) over het aandeelhouderschap Stedin. In dit overleg hebben de bestuurders toegezegd zich collectief in hun college en Raad in te zetten om aandeelhouder van Stedin te worden voor een gezamelijk bedrag van € 5.000.000. Netbeheerder Stedin is verantwoordelijk voor het elektriciteits- en gasnetwerk in het grootste deel van Zuid-Holland en de provincies Utrecht en Zeeland. Dit netwerk omvat circa 2,3 miljoen aansluitingen, voor zowel huishoudens als zakelijke klanten. Het aandeelhouderschap van Stedin ligt conformde Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet in publieke handen en is momenteel in handen van 42 gemeentes in het verzorgingsgebied waar Stedin is aangesteld als regionaal netbeheerder. Het publieke aandeelhouderschap is één van de pijlers om de publieke belangen van een efficiënt en goed opererend netwerkbedrijf te borgen. Daarnaast worden de publieke belangen geborgd door wet- en regelgeving en de ACM als onafhankelijk toezichthouder. Resultaat Na de instemming van de raad ontstaat er na de kapitaalstorting van € 450.000 een nieuwe deelneming en daarmee een nieuwe verbonden partij Stedin. Argumenten Gezien de grote investeringen die Stedin zal moeten doen in de komende jaren, is een versterking van het eigen vermogen nodig.

Stedin heeft de provincies Utrecht, Zuid-Holland en Zeeland, en de in gemeenten van deze provincies die nog geen aandeelhouder zijn, uitgenodigd aandeelhouder van de Stedin Groep te worden. Daarbij zijn deze provincies en de gemeente Utrecht en Amersfoort gevraagd op te treden als de zogenaamde ‘cornerstone investors’, aangezien zij de grootste partijen zijn binnen het geografische verzorgingsgebied van Stedin die nog geen aandeelhouder zijn. De afgelopen periode heeft het Rijk besloten aandeelhouder van Stedin te worden middels een kapitaalstorting van € 500 miljoen. Op 8 december 2023 is dit besluit in de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) Stedin bekrachtigd. Van de Raad van Bestuur van Stedin en de Aandeelhouderscommissie Stedin hebben de Zeeuwse gemeenten op 21 december 2023 een brief ontvangen waarin het proces van de afgelopen periode wordt toegelicht en een beroep gedaan wordt om aandeelhouder van Stedin te worden (bijlage 1). In bijlage 2 Participatie Stedin Groep is de presentatie zoals die in de regionale bijeenkomst van 20 december 2023 is gegeven bijgevoegd. In bijlage 3 is de presentatie van provincie Zeeland bijgevoegd die op dezelfde bijeenkomst van 20 december is gegeven. In dit raadsvoorstel gaan we in op verschillende overwegingen met betrekking tot een eventueel

Agendapunt Pagina 2

aandeelhouderschap Stedin: Netcongestie in Zeeland Het elektriciteitsnet in de provincie Zeeland zit vol. Grootschalig opgewekte duurzame energie kan niet meer worden terug geleverd aan het net en grootverbruikers van elektriciteit kunnen niet meer worden aangesloten. Ook voor kleinverbruikers dreigen beperkingen. Daardoor stokken veel ontwikkelingen in onze provincie op het gebied van woningbouw en bedrijventerreinen en de verduurzaming van de gebouwde omgeving, mobiliteit en bedrijfsprocessen. Dit heeft grote maatschappelijke gevolgen voor de huisvesting, werkgelegenheid en verduurzaming en daarmee op het welzijn en de welvaart van onze inwoners en bedrijven. Stedin heeft volgens de wet alleen overheden als aandeelhouder. Uitbreiding van het eigen vermogen is nodig om de enorme investeringsopgave voor de benodigde netcapaciteit de komende jaren te kunnen financieren. De Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten doen hier nog niet aan mee. Het is belangrijk dat we gezamenlijk onze verantwoordelijkheid nemen en daarmee ook financieel bijdragen aan de oplossing van dit maatschappelijke probleem. Kapitaalbehoefte Stedin Hoewel de afgelopen periode duidelijk is geworden dat de kapitaalbehoefte op de korte tot middellange termijn gedekt is door de kapitaalinbreng van € 500 mln.

door het Rijk en de extra tariefruimte die de netbeheerders van deACM krijgen voor het jaar 2024, ziet de AHC van Stedin het nog steeds als wenselijk om de aandeelhoudersbasis te verbreden. Alhoewel de kapitaalvraag op dit moment minder acuut is, betekent dit naar inzicht van Stedin en de AHC echter niet dat er helemaal geen kapitaalbehoefte meer is. De kapitaalbehoefte van Stedin voor de komende jaren is nog niet volledig ingevuld en een kapitaalstorting door de Zeeuwse gemeenten en Provincie Zeeland zou om die reden voor Stedin welkom zijn, aangezien Stedin investeringen voor de lange termijn worden gedaan en met een doorlooptijd van enkele jaren worden gepland. Businesscase aandeelhouderschap Rekening houdend met de huidige rentestanden en de verwachte dividendopbrengsten van Stedin op de korte termijn is het dividendrendement op de korte termijn beperkt. Stedin moet komende jaren immers veel investeren in de uitbreiding van de netten. In het financiële model van Stedin laten de lange termijn resultaatprognoses vanaf de volgende reguleringsperiode (2027) tot aan 2046 echter een aanzienlijke verbetering zien, waardoor over tijd de dividendinkomsten de gederfde renteopbrengsten zouden moeten overtreffen.

Naast het dividendrendement wordt ook waarde in de onderneming opgebouwd aangezien de balans van Stedin de komende jaren zal groeien als gevolg van de uitbreidingsinvesteringen. Ondanks het feit dat aan financiële prognoses geen zekerheden verbonden kunnen worden, is de tariefregulering van Stedin gebaseerd op het principe dat vermogensverschaffers een marktconform rendement kunnen halen. Daarbij wordt onder andere een zekere mate van bescherming geboden tegen veranderingen in macroeconomische factoren als rente en inflatie. Alles overwegende is een storting voor onze gemenete, voor de korte termijn het beste te verantwoorden vanuit het publieke belang en de hiervoor beschreven strategische rationale. Waar het dividendrendement voor de korte termijn nog relatief relatief beperkt is, zien we een verbetering van het rendement voor de langere termijn op basis van de prognoses van Stedin. Toetreding als aandeelhouder Stedin en vertegenwoordigers van het Rijk zijn de afgelopen periode voorwaarden overeengekomen voor de toetreding van het Rijk als aandeelhouder. Daarbij is ook de positie van de eventuele andere investeerders onder de aandacht gebracht.

Dit betekent dat de Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten tot uiterlijk 31 maart 2024 kunnen toetreden tot Stedin voor dezelfde initiële prijs die het Rijk betaalt, zij het met een verhoging van 4% op jaarbasis vanaf 1 januari 2023 over de prijs per aandeel die het Rijk betaalt. Dit betekent ook dat toetreders voor 31 maart 2024 recht hebben op een dividend over het boekjaar 2023 dat in 2024, na vaststelling door de AvA, zal worden uitgekeerd. Voor toetreders die na de termijn van 31 maart 2024 instappen, dient een andere prijs te worden bepaald, waarbij het aannemelijk is dat deze dan hoger zal liggen vanwege de investeringen die Stedin in de tussentijd heeft gedaan. Met dit collegeadvies stellen we voor om een kapitaalstorting te doen van € 450.000 in Stedin. Dit bedrag is gebaseerd op de verdeelsleutel omzet Stedin per

Agendapunt Pagina 3

gemeente. Dit is op de totale meerjarige kapitaalbehoefte van Stedin een symbolisch gebaar. Overwegingen die wij daarbij gemaakt hebben is dat de kapitaalbehoefte van Stedin op de korte termijn beperkt is door het toetreden van het Rijk en door we voorstellen om het effect van toetreden tot Stedin op de gemeentelijke budgettaire ruimte beperkt te houden. Gevolgen gemeentelijke begroting Een kapitaalstorting van € 450.000 betekent dat op de gemeentelijke balans een deelneming ontstaat voor ditzelfde bedrag. De kapitaalstorting loopt mee in de totale liquiditeitsplanning van onze gemeente. In theorie betekent dat het behouden van € 450.000 aan liquiditeiten zou betekenen dat bij een huidige rente van ongeveer 4% er een rentelaste van € 18.000 ontstaat. Dit financiële effect is beperkt en wordt gedeeltelijk goed gemaakt doordat Stedin voorziet op de korte tot middellange termijn een ‘beperkte’ jaarlijkse dividenduitkering te kunnen doen van gemiddeld ongeveer 1,5% op het gestort kapitaal. Vanaf 2027 zou deze dividenduitkering verder kunnen oplopen, maar blijft mede ook afhankelijk van de investeringen die Stedin in de energietransitie moet plegen.

In het financiële model van Stedin laten de lange termijn resultaatprognoses vanaf de volgende reguleringsperiode (2027) tot aan 2046 echter een aanzienlijke verbetering zien, waardoor over tijd de dividendinkomsten de gederfde renteopbrengsten zouden moeten overtreffen. Beleid verbonden partijen In de afweging om aandeelhouder van Stedin te worden geldt op basis van de "Nota verbonden partijen gemeente Goes” dat de gemeente alleen participeert in verbonden partijen wanneer hiermee een publiek belang wordt gediend. Hieronder wordt het aandeelhouderschap Stedin getoetst aan de nota verbonden partijen. Publieke belang aandeelhouderschap Stedin: 1. Veiligheid: Een goede energievoorziening is essentieel voor de veiligheid in de maatschappij. Energie is essentieel om de veiligheid te borgen; dit is heel breed, van de verlichting in de gemeente tot aan bijvoorbeeld de gemalen die het waterniveau op peil houden; 2. Leveringszekerheid: Zeeuwse burgers en bedrijven moeten verzekerd zijn van een betrouwbare energievoorziening om de maatschappelijke en economische continuïteit en stabiliteit te borgen; 3. Betaalbaarheid van energie: Energie moet betaalbaar en toegankelijk blijven. Dat is recent nog duidelijk geworden tijdens de energiecrisis als gevolg van de oorlog in Oekraïne; 4. Energietransitie: De activiteiten van Stedin zijn van belang voor het slagen van de energietransitie.

Verduurzaming gaat vaak gepaard met elektrificatie, bijvoorbeeld in het geval van de verduurzaming van logistiek en mobiliteit. Stedin moet haar bestaande elektriciteitsnetten aanzienlijk uitbreiden om aan de groeiende vraag naar elektriciteit te kunnen voorzien. Daarom werkt Stedin aan het aansluiten van nieuwe duurzame opwek (zon en wind) aan, het verzwaren van de netten om de elektrificatie van de industrie mogelijk te maken en het aansluiten van laadinfrastructuur voor elektrische mobiliteit. Daarnaast speelt Stedin een cruciale rol in het slagen van de woningbouwopgave. Stedin zorgt ervoor dat alle nieuwe woningen tijdig aangesloten worden zodat de bewoners van hun woning gebruik kunnen maken. Naast het voorgaande publieke kader is in de Wet Onafhankelijk Netbeheer (WON) vastgelegd dat de energie-infrastructuur voor elektriciteit en gas in publieke handen dient te blijven Financieel verantwoord: De voorgestelde investering in Stedin is voor gemeente Goes € 450.000. De financiële kengetallen van de gemeente zullen nauwelijksbeïnvloed worden door de investering in Stedin, Tegenover de kapitaalstorting staan verwachte dividenden. Bij de recente toetreding van het Rijk als aandeelhouder van Stedin zijn voorwaarden opgenomen over het dividendbeleid voor de komende tien jaar waarbij sprake is van een gematigd dividendbeleid zodat Stedin ruimte krijgt om te investeren.

Uitgangspunt is dat na die periode weer wordt overgegaan naar het huidige dividendbeleid waarbij

Agendapunt Pagina 4

een uitkeringspercentage geldt van 50%. Op basis van de langetermijnprognose van Stedin gaan dan de dividendinkomsten de gederfde renteopbrengsten zouden moeten overtreffen. Hier kunnen echter geen zekerheden aan verbonden worden. Maar op basis van de huidige verwachtingen is op de langere termijn sprake van een verantwoorde businesscase. Zeggenschap: Er dient sprake te zijn van zeggenschap in Stedin die van betekenis is om de Zeeuwse belangen te kunnen behartigen. Een investering van € 450.000 resulteert in een zeer beperkt aandeelhoudersbelang en daarmee in formele zin dus van zeer beperkte zeggenschap. Als aandeelhouder hebben we wel een "stoel aan tafel" bij Stedin. De besluitvorming in de aandeelhouderscommissie gebeurt op basis van consensus, daarmee worden ook de kleinere aandeelhouders gehoord. Conclusie Aangezien sprake is van een publiek belang en voldaan wordt aan de door gestelde voorwaarden van toetreding, stellen we voor om aandeelhouder van Stedin te worden. Financiën De kapitaalstorting van dit raadsvoorstel is € 450.000. Dit is gebaseerd op de verdeelsleutel omzet Stedin per gemeente. In bijlage 3 van dit collegevoorstel, de presentatie van provincie Zeeland staat per gemeente de kapitaalstorting weergegeven.

De kapitaalstorting van € 450.000 tegen de begrotingsrente van 4% betekent dat we een rentelast van € 18.000 per jaar begroten voor het aandeelhouderschap Stedin. Dit is onderdeel van de begrotingswijziging.

Communicatie & Participatie Met dit raadsvoorstel trekken we als Zeeuwse gemeenten en Provincie Zeeland gezamenlijk op.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

M.A. Fränzel MSc. Burgemeester