Agendapunt 05. Raadsvoorstel Programmabegroting 2024

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

2 november 2023 Programmabegroting 2024 Z22.162096 / D22.1063825 Raadsvoorstel Programmabegroting 2024

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: :

S. Meulblok Bestuur en financiën Jeroen Wisse Concern

:

Gevraagd besluit 1. De Programmabegroting 2024 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2025 - 2027. Aanleiding De wereld om ons heen verandert snel. Als gemeente staan we midden in deze wereld en zijn we steeds vaker de overheidslaag waar uitdagingen aangegaan moeten worden. Zo staan de fysieke ruimte en de bestaanszekerheid in Nederland onder druk. Twee belangrijke uitdagingen waarbij de gemeente een steeds grotere rol speelt. Dit vraagt niet alleen om een inhoudelijke inspanning, maar ook om het versterken van de relaties met onze inwoners, partners en andere overheden. Voor u ligt de begroting van de gemeente Goes voor het jaar 2024 met een, financiële, doorkijk naar de daaropvolgende jaren. Vanaf 2026 is sprake van grote financiële onzekerheden. Het Rijk kort vanaf 2026 het gemeentefonds met ongeveer € 3 miljard. Argumenten Al deze uitdagingen leggen een behoorlijke druk op de gemeentelijke organisatie en financiën en zorgen voor (operationele) risico’s. We zien dat onze financiële positie mede hierdoor verslechtert. De krapte op de (Zeeuwse)arbeidsmarkt maakt het aangaan van deze uitdagingen bovendien extra lastig. Tegelijkertijd zijn er kansen om de verschillende opgaven steeds meer in samenhang op te pakken, via de Omgevingsvisie en de Gezonde Wijkaanpak. Economische, ecologische en sociale perspectieven komen zo samen.

In dat kader is er zowel voor de ruimtelijke opgaven (binnen de regio), als voor de ontwikkeling van de bestaanszekerheid van de inwoners van Goes een overkoepelend strategisch perspectief aan te brengen; ‘brede welvaart’. Vanuit deze centrale opgave wil Goes zich verder positioneren als ‘kloppend hart’ van de regio en Zeeland. Dat sluit ook aan bij de toenemende vraag naar een actieve, bovenlokale rolopvatting van de gemeente. Goes heeft met haar stedelijk aanbod en ‐voorzieningen, bijvoorbeeld op het vlak van cultuur, onderwijs en zorg al een bovenlokale en (boven)regionale functie. De stedelijke functies: ‘economisch’, ‘sociaal‘ en ‘maatschappelijk’ willen we in stand houden en versterken. De centrale ligging van Goes, zowel langs de as Gent‐Terneuzen‐Goes‐Rotterdam als in oost‐westelijke richting via snelweg en spoor speelt hierbij een belangrijke rol. Landelijk is de ontwikkeling waar te nemen dat rond knooppunten van openbaar vervoer meer concentratie plaatsvindt van wonen en economische ontwikkeling. Dit is een perspectief dat Goes verder gaat uitnutten. Goes biedt met haar stedelijke economie, in combinatie met de nabijheid van natuur en water, bovendien een aantrekkelijk en onderscheidend vestigings‐ en woonklimaat.

De balans tussen de woonopgave, duurzaamheid, CO2‐ reductie, klimaatadaptatie en behoud en versterking van robuust groen en de biodiversiteit in en rondom de stad krijgt extra aandacht vanuit de concepten van ‘brede welvaart’, waaronder welzijn en zorg en de ‘compacte stad’. In Goes is het ‘gezond’ wonen, werken en samenleven, voelt iedereen zich welkom, kan zichzelf zijn en meedoen. We werken toe naar gezonde wijken en dorpen en veerkrachtige netwerken en inwoners, zodat zij de mogelijkheid hebben goed voor zichzelf en elkaar te zorgen en hun talenten te ontwikkelen. We willen dat onze inwoners zich zo lang mogelijk zelf kunnen redden en zo min mogelijk een beroep hoeven te doen op ondersteuning. Waar nodig helpen we daarbij en als dat niet voldoende blijkt zetten we in op kwalitatief goede, nabije en bereikbare zorg. Hierbij zetten we ons in

Agendapunt Pagina 2

voor een goede, regionale zorginfrastructuur en zetten we het gedachtegoed van (positieve) gezondheid centraal.

Kanttekeningen In deze Programmabegroting is een zo integraal mogelijk beeld opgenomen van de financiële positie van de gemeente. Daarnaast hebben we ook te maken met interne en externe risico's die van invloed (kunnen) zijn op dit financieel perspectief. Een aantal risico's die wij signaleren zijn: - Instabiele financiering van gemeenten door het Rijk en risico’s als gevolg van toekomstige nieuwe financieringssytematiek van gemeenten. - Ontoereikend beschikbaar gesteld macrobudget in het gemeentefonds ten opzichte van het gemeentelijke takenpakket. - Een toename van de kapitaalmarktrente die leidt tot een hogere rentelast. De huidige rekenrente in deze Programmabegroting is 4%. - De toename van de inflatie op materiële kosten en lonen, waarbij de kans reëel is dat deze nog verder stijgt. Indien de hogere inflatie voor langere periode aanhoudt dan komen zowel exploitatiebudgetten als investeringskredieten onder druk te staan, hetgeen tot hogere gemeentelijke lasten krijgt. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor gesubsidieerde instellingen en gemeenschappelijke regelingen. - De druk op de arbeidsmarkt en de beschikbaarheid van materialen kan leiden tot problemen in de uitvoering. Deze risico's zijn financieel vertaal in de norm voor het weerstandsvermogen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement is een toelichting opgenomen over de benodigde weerstandscapaciteit.

Financiën De Programmabegroting 2024 is reëel en structureel in evenwicht. Vanaf 2026 is sprake van een fors verwacht tekort als gevolg van de kortingen in het gemeentefonds van in totaal € 3 miljard. Dit tekort is zichtbaar gemaakt in deze Programmabegroting. We volgen hier ook het advies van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. We merken op dat de septembercirculaire 2023 te laat beschikbaar is om in deze begroting te verwerken. Hiervoor ontvangt uw raad een separaat voorstel met daarbij de 1e begrotingswijziging 2024.

Lokale heffingen Het beleidsuitgangspunt voor de lokale heffingen van gemeente Goes voor 2024 is een stijging met een indexatie van 6,2%. Voor de opbrengsten van de afvalstoffenheffing is de indexering van 6,2% doorgevoerd. Hiermee komen we uit op een kostendekkendheid van 96%. We stellen voor om een aanvullende lastenverzwaring om op een kostendekkendheid van 100% uit te komen niet door te voeren. In 2022 is het nieuwe gemeentelijk rioleringsplan (GRP) vastgesteld. Dit GRP is financieel vertaald in de begroting. Het GRP leidt tot een stijging van de kosten en daarmee een stijging van de lasten voor de inwoners. Om dit effect wat te dempen is in 2023 € 565.000 vanuit de algemene reserve ingezet om de tariefstijging te dempen. Voor het jaar 2024 wordt € 280.000 vanuit de algemene reserve ingezet. Na doorrekening van kosten en de uitgangspunten zoals we die bij het GRP hebben voorgelegd, komen we uit op een kostendekkendheid van 94%. Wanneer we de kostendekkendheid op 100% willen krijgen, moeten we een aanvullende tariefstijging van de rioolheffing doorvoeren. Met de lastenverzwaring die we onder andere vanuit het GRP al doorvoeren, achten we dit niet wenselijk en stellen we voor het kostendekkendheidspercentage voor 2024 te handhaven op 94%.

Agendapunt Pagina 3

Communicatie & Participatie De Programmabegroting 2024 bevat openbare informatie. Bij de totstandkoming hiervan is geen participatietraject gevolgd. De Programmabegroting 2024 wordt actief toegelicht in het persoverleg.

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

M.A. Fränzel MSc. Burgemeester