Agendapunt 04. Raadsvoorstel vGRP 2022-2026

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: : :

Z21.086837 / D22.852268 Raadsvoorstel vaststelling vGRP 2022-2026 Joan Veldhuizen Milieu Jacco Houmes Openbare Ruimte

Gevraagd besluit 1. Het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) 2022-2026 vast te stellen; 2. Het vGRP 2022-2026 als basis te nemen voor de verordening rioolheffing; 3. In te stemmen met het onttrekken van respectievelijk € 565.000 en € 280.000 aan de algemene reserve voor de jaren 2023 en 2024 (op basis van scenario 1B) om het effect op de rioolheffing te dempen; 4. De financiële effecten te verwerken in de Programmabegroting 2023. Juridische grondslag De zorgplicht voor stedelijk afvalwater is een gemeentelijke taak die is vastgelegd in de Wet Milieubeheer. In deze wet is verder vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om een verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) op te stellen waarin het beleid voor rioleringszorg is vastgelegd. In de Waterwet is de gemeentelijke zorgplicht voor riolering verbreed naar een zorgplicht die ook het hemelwater en grondwater omvat. Aanleiding Het vigerende vGRP 2013-2020 is verlopen en dient te worden geactualiseerd. Het vGRP is een strategisch beleidsdocument voor de gemeente Goes.

Het plan brengt de te verwachten werkzaamheden op rioleringsgebied in kaart en fungeert als beleidskader voor beheer, onderhoud en verbeteringsmaatregelen voor het rioleringsareaal Resultaat Vaststelling vGRP 2022-2026 Argumenten Bij de totstandkoming van het vGRP is rekening gehouden met de lokale ervaringen uit de vorige planperiode en de beleidsontwikkelingen binnen de regionale samenwerking (SAZ+). SAZ+ Binnen de SAZ+ is een gezamenlijke Zeeland-brede blauwdruk opgesteld voor een vGRP. Het doel hiervan is om te komen tot een robuust breed gedragen en kwalitatief hoogwaardig beleidsdocument voor de rioleringszorg. Deze blauwdruk is als onderlegger gebruikt voor het vGRP Goes. Hiermee zijn de opbouw en de belangrijkste inhoudelijke onderdelen van het rioleringsbeleid in lijn met de blauwdruk en gebaseerd op de uitgangspunten die Zeeland-breed gedragen worden. Evaluatie voorgaand vGRP (2013-2020) Uit de evaluatie van de voorgaande planperiode (2013-2020) blijkt dat het vigerende vGRP niet volledig zijn doel heeft gediend en dat nu het natuurlijke moment is om bij te sturen. Een deel van het gekozen beleid is ingehaald door de ontwikkelingen in de tijd, met name op het gebied van klimaatadaptatie. Ook de gewenste vervangingsplanning, die was gekwantificeerd op circa 2 kilometer per jaar, is niet volledig gerealiseerd.

Dit onder andere als gevolg van het feit dat de gehanteerde ramingen in het vigerende vGRP voor verschillende onderdelen te laag zijn geweest om alle geplande werkzaamheden daadwerkelijk uit te kunnen voeren. Wel is er in de afgelopen planperiode actief aandacht besteed aan het tegen gaan van wateroverlast, het invullen van klimaatadaptatie en aan overleg en communicatie hierover met de inwoners.

Agendapunt Pagina 2

Vanaf 2017 is de rioolheffing kostendekkend gemaakt. De hoogte van de heffing is gebaseerd op de WOZ waarde. In de rioolheffing zijn nu de maximaal aan het riool toe te rekenen kosten verwerkt. Beleidsuitgangspunten nieuwe planperiode De gemeente Goes streeft naar een integrale en duurzame benadering van de afvalwaterketen en het (grond)watersysteem (grondwater, hemelwater en de relatie met het oppervlaktewater). Daarbij is het een vereiste om alle riolerings- en watervoorzieningen in goede conditie hebben en houden. Hierbij wordt samenwerking gezocht met de waterpartners (HZ en SAZ+) en de andere regionale partners. Integraliteit en samenwerking zijn mogelijkheden om te komen tot kostenbesparingen. Duurzame en doelmatige oplossingen zijn daarbij het doel. In het algemeen zijn er drie hoofddoelen die ten grondslag liggen aan de gemeentelijke zorg voor de inzameling en het transport van afvalwater. Dit betreft: • duurzame bescherming van de volksgezondheid; • handhaving van een goede leefomgeving; • duurzame bescherming van natuur en milieu De belangrijkste opgaven voor de komende planperiode bestaan uit het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte op het gebied van wateroverlast en het realistisch en doelmatig uitvoeren van de groeiende vervangingsopgave van de (gemengde) riolering.

In het kader van deze vervangingsopgave is geconstateerd dat diverse wijken kampen met beperkte afvoercapaciteit van de (gemengde) riolering, omdat in het verleden is uitgegaan van een, toen gebruikelijke, minder zware capaciteitsnorm. Door de toenemende neerslagintensiteiten, maar ook het toegenomen inzicht in afvoerend verhard oppervlak (op particulier en openbaar terrein), voldoen delen van Goes niet meer aan de nu gestelde normen. De noodzakelijke maatregelen, om deze problematiek aan te pakken, worden meegenomen in de reguliere vervangingswerkzaamheden. Het voordeel hiervan is dat de kosten niet veel hoger zijn dan de reguliere vervangingskosten. Het nadeel hiervan is dat de kans op wateroverlast voor een langere periode hoger blijft dan de algemeen gangbare norm. Uitgangspunt hierbij is wel dat ten alle tijden water in de woningen moet worden voorkomen of dat dit op korte termijn wordt opgelost. Om de geconstateerde opgelopen achterstand in de vervangingsplanning in de komende planperiode geleidelijk in te lopen wordt een groeimodel voorgesteld. Binnen dit groeimodel wordt er in een periode van 10 jaar van de huidige 2,0 km rioolvervanging per jaar in 2022 toegegroeid naar 4,5 km rioolvervanging in 2032. Hiermee wordt een toekomstige vervangingspiek op basis van levensduur van de riolering opgevangen.

Tevens is de looptijd van het vGRP teruggebracht naar een periode van 5 jaar, zodat bijsturing eerder mogelijk is. Uitgangspunt bij de rioolvervangingswerkzaamheden is de inrichting van de openbare ruimte, waarbij rekening is gehouden met het huidige veranderende klimaat. Dit betekent dat het overtollig hemelwater dat toch op straat komt te staan, omdat de riolering het niet meer aan kan, oppervlakkig kan afstromen naar waterlopen of sloten of naar een lager gelegen groenvoorziening. Zo wordt overlast en water in woningen voorkomen Om de groeiende vervangingsopgave om te zetten in daadwerkelijke uitvoering van rioolwerken is aanvullende formatie benodigd. De hiervoor benodigde middelen maken deel uit van de toekomstige investeringsbedragen Kanttekeningen Gemeente is wettelijk verplicht een vGRP op te stellen. Doorschuiven van de daadwerkelijke vervangingsopgave riolering zorgt voor een grotere opgave in de toekomst en tevens een groter risico op calamiteiten met gevolgen op het gebied van veiligheid, volksgezondheid, milieu en daarmee gepaard gaande kosten.

Agendapunt Pagina 3

Financiën Wat kost het? De kosten voor riolering zijn opgebouwd uit investeringen, groot onderhoud en exploitatielasten. Daarnaast is jaarlijks sprake van toerekenbare kosten wegen, overhead en btw. De totale kosten rioolheffing lopen op van ruim € 5,6 miljoen in 2022 naar € 7,1 miljoen in 2026. De kosten worden voor 100% gedekt vanuit de rioolheffing en worden dus volledig bij de gebruikers geïnd. De toename van kosten en de stijging van de marktprijzen (indexering) zorgen voor een aanzienlijke stijging ten opzichte van de huidige heffing. Door het voor de jaren 2023 en 2024 inzetten van de algemene reserve voor respectievelijke € 565.000 en € 280.000 bedraagt deze stijging 28,0% ten opzichte van het tarief in 2022 (indexering maakt daar voor 13,1% deel van uit). Voorgesteld wordt de financiële effecten vanaf 2023 te verwerken in de Programmabegroting 2023. Hoe worden de kosten gedekt? Kosten worden gedekt door het aanpassen van de rioolheffing. Daarnaast wordt de kostenstijging voor de inwoners gedempt door het inzetten van een deel vanuit de algemene reserve. Zijn er grote gevolgen voor het weerstandvermogen? Voor het inzetten van de algemene reserve voor het totaal van € 845.000 in 2 jaar is sprake van ruim voldoende ruimte binnen het vrije deel van het gemeentelijk weerstandsvermogen.

Bij de Programmabegroting 2023 zal dit onderdeel uit maken van het nieuwe in beeld te brengen weerstandsvermogen van de gemeente Goes. Duurzaamheid Bij het uitvoeren van rioleringswerken hanteren we waar mogelijk het principe van circulair bouwen. Communicatie & Participatie Wie zijn de betrokken bij dit raadsbesluit? Het vGRP is in samenwerking met een gespecialiseerd extern adviesbureau opgesteld. Daarnaast zijn voor het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte een tweetal belangrijke interactieve sessies met de samenleving geweest waarvan de input ook gebruikt is voor dit vGRP. Het gaat dan om de gehouden klimaatstresstest en de risico-dialoog met klimaatavond in de Mythe in september 2019. Van de vier onderwerpen Verdroging, Hitte, Wateroverlast en Overstromingen is het aspect voorkomen van wateroverlast een onderdeel van dit vGRP. Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? Binnen het vGRP zijn onderwerpen benoemd waarop participatie in de komende planperiode succesvol kan zijn. De volgende onderwerpen zijn daarvoor aangemerkt: - deelnemen aan het ontwerpproces van de openbare ruimte bij vervangingsprojecten; - meedenken in afkoppel- en infiltratie oplossingen in de bestaande wijken in het kader van klimaat bewust ontwerpen; - meedenken in het terugdringen van verhard oppervlak in de wijken en op particuliere terreinen, zoals benoemd onder Operatie Steenbreek.

Uitvoering Na vaststelling vGRP de lasten voortvloeiend uit het ontwerp verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2026 verwerken in de verordening rioolheffing 2023. Rioolheffing dempen door het inzetten van een deel algemene reserve. Vanaf 2022 invulling gegeven aan de omschreven rioleringsopgave. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

Agendapunt Pagina 4

mr. H.E. Schild Secretaris

drs. M. Mulder MSc. Burgemeester