Agendapunt 04. participatieplan verduurzaming gem vastgoed uitvoeringsprogramma

Participatieplan Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Fase: uitvoeringsprogramma

Opsteller: Victor de Vries Status: definitief Datum: 15 september 2022

Pagina 2

Inhoud Inhoud

2

1.

Inleiding

3

2.

Beleidsdoelstelling en scope

3

2.1 Klimaatprogramma Goes 2019-2022

3

2.2 Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed

3

2.3 Doelstelling Goes

3

2.4 Scope uitvoeringsprogramma

3

3.

Aanpak participatie bij opstellen uitvoeringsprogramma

4

4.

Participatie uitvoering verduurzamingsprojecten

6

Pagina 3

1. Inleiding Dit document beschrijft de aanpak over hoe we de participatie willen vormgeven met huurders, gebruikers en inwoners in de tweede fase van de opgave voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed: de ontwikkeling van het vierjarig uitvoeringsprogramma. Vóór deze fase is in de eerste fase met participatie de routekaart ontwikkeld. Zodra het participatietraject van de tweede fase is afgerond, wordt het uitvoeringsprogramma ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

2. Beleidsdoelstelling en scope In dit hoofdstuk wordt de doelstelling en de scope van de verduurzamingsopgave behandeld.

2.1 Klimaatprogramma Goes 2019-2022 De gemeenteraad heeft op 2 oktober 2018 het klimaatprogramma 2019-2022 vastgesteld: Doelstelling: Meer gemeentelijk vastgoed energieneutraal Wanneer het technisch niet haalbaar is om een gebouw energieneutraal te maken, compenseren we de benodigde energie voor dat gebouw door het opwekken van duurzame energie op een andere locatie. Daarnaast geven we dan het goede voorbeeld en besparen we op de energiekosten.

2.2 Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed Op 15 februari 2022 heeft het college van B&W de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed vastgesteld. De routekaart geeft inzicht in de grote technische, financiële en maatschappelijke opgave en hierin staat de visie om het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen.

2.3 Doelstelling Goes Het college van B&W stelt de gemeenteraad voor om een vernieuwd ambitieniveau voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed vast te stellen: Vijf jaar scherper dan de landelijke doelstelling: Het tussendoel conform het Klimaatakkoord is 55% CO2-reductie in 2030 en het streefeinddoel 95% CO2-reductie in 2035 Gemeentelijke gebouwen kunnen alleen toekomstbestendig worden gemaakt als we ook rekening houden met de steeds grotere wisselende klimatologische omstandigheden. Een gebouw zodanig ontwerpen dat het grote klimaatverschillen aan kan, is een must. Op de tweede plaats komen slimme duurzame installaties om klimaatverschillen op te vangen die het gebouw niet aankan. Klimaat adaptief bouwen is een waardevolle aanvullende doelstelling. Circulair bouwen komt voort uit de circulaire economie waar het draait om slim gebruik van grondstoffen, producten en goederen, waardoor deze oneindig hergebruikt worden. Circulair bouwen staat nog in de kinderschoenen in Nederland. De gemeente Goes kan hierin een voorbeeldfunctie gaan innemen. Dit is een aanvullende doelstelling in de verduurzamingsopgave.

2.4 Scope uitvoeringsprogramma Onder de scope van het uitvoeringsprogramma valt scope groep 1 uit de routekaart: Alle gemeentelijke gebouwen die in het bezit zijn de gemeente, exclusief onderwijsgebouwen. De verantwoordelijkheid voor de verduurzaming van deze gebouwen ligt primair bij de gemeente en secundair bij de huurders c.q. gebruikers.

Pagina 4

3. Aanpak uitvoeringsprogramma en participatie Het uitvoeringsprogramma wordt in drie stappen ontwikkeld. Stap 1 Binnen het vierjarig uitvoeringsprogramma wordt in beeld gebracht, op basis van de reeds uitgevoerde inventarisatie van energieverbruiken van de gebouwen in Goes, wat: - Het gemiddelde energieverbruik per jaar is geweest van 2018 t/m 2020; - De gemiddelde CO2-reductie per jaar is geweest van 2018 t/m 20201. Op basis van deze informatie en de vernieuwde doelstelling die door de gemeenteraad wordt vastgesteld, bepalen wat: - De benodigde gemiddelde jaarlijks energieverbruik t/m 2030 en t/m het einde van de doelstellingperiode is. - De benodigde gemiddelde jaarlijks CO2-reductie t/m 2030 en t/m het einde van de doelstellingperiode is. Stap 2 Het uitvoeren van een slimme selectie, op basis van de gemeentelijke routekaart, om de CO2reductie voor de komende vier jaar te behalen. Om de verduurzamingsdoelstelling effectief uit te voeren vindt er op basis van de vast te stellen visie uit de routekaart en de inventarisatie een slimme selectie plaats. Waarbij wordt bepaald welke gebouwen in de eerste vier jaar in aanmerking komen om aan te pakken. Van deze gebouwenselectie wordt bepaald op welke mogelijke wijze d.m.v. varianten de gebouwen worden verduurzaamd. Het hoofduitgangspunt van de visie uit de routekaart is: Slimme selectie door kosten efficiëntie.

Om deze visie uit te kunnen voeren wordt er in de routekaart de volgende beïnvloedingsfactoren gehanteerd:  Doelmatige inzet gebouwen  Doelmatige inzet budgetten  Wijze van financiering & samenwerking huurders, gebruikers en eigenaren  Doelmatige opwekking energie  Passende en doelmatige organisatie  Uitvoering geven aan wettelijke verplichting Deze beïnvloedingsfactoren zijn uitgewerkt in meer dan 30 factoren, die zijn opgenomen in paragraaf 13.2 Visie van de routekaart. Een extern adviesbureau voert de slimme selectie in nauwe samenwerking met de gemeente uit. Stap 3 De gemeente wil graag deze stap starten, door voor elk geselecteerd gebouw in het uitvoeringsprogramma, op locatie in gesprek te gaan met, huurders en gebruikers en hun informeren over: - In welk tempo de CO2 is reduceert vanaf het ijkjaar 1990 en in welk tempo de komende jaren de CO2 wordt gereduceerd om de vernieuwde doelstelling voor scopegroep 1 te behalen; - Welk aandeel het gebouw in het uitvoeringsprogramma heeft om de CO2-reductie te halen; - Waarom het gebouw is geselecteerd binnen het uitvoeringsprogramma om de komende vier jaar te verduurzamen; - Welke verduurzamingsvarianten voor elk gebouw binnen het uitvoeringsprogramma worden onderzocht en waarom.

1 Landelijk gaan we ervan uit dat de CO2-reductie van deze verduurzamingsopgave vanaf 1990 t/m 2017

gemiddeld in Nederland 17% was. Dat is gemiddeld ca. 0,6% CO2-reductie per jaar. In 2030 moet de Europese Unie 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990.

Pagina 5

De gemeente raadpleegt gelijktijdig de huurders en gebruikers per gebouw ook over: - Of men zich kan vinden in de gekozen varianten die worden onderzocht en waarom; - Of men eventueel een voorkeur heeft om een andere variant ook te onderzoeken en waarom. De extern adviseur zal tevens aan de huurders en gebruikers vragen stellen voor de uitvoering van de onderzoeken, om bijvoorbeeld inzicht te krijgen in de wijze van het gebruik van het gebouw. Een deel van het projectteam gaat namens de gemeente het gesprek aan. De samenstelling van het projectteam hangt af van de gesprekspartner en de gespreksinhoud. De gesprekpartners van uit de gemeente kunnen zijn: - Gespreksleider: Victor de Vries, projectleider verduurzaming gemeentelijk vastgoed; - Opsteller uitvoeringsprogramma, extern adviesbureau, n.t.b.; - Beleidsmedewerker afhankelijk welke huurders en gebruikers er betrokken zijn, zoals: Karin Hoogesteger, Tjitske Houkes, Niels Keur, Ronald van Velzen of Chris Bevelander; - Gebouwonderhouder gemeentelijk ingenieursbureau, n.t.b.; - Vastgoedbeheerder, Chris Bevelander of Leon Tavenier; - Deskundige financiën, indien nodig: Bertram Wezenberg of Mariëlle de Pundert, financieel adviseurs. Na het gesprek met huurders en gebruikers voert het externe adviesbureau de onderzoeken uit. De volgende verduurzamingsvarianten worden van de geselecteerde gebouwen onderzocht: 1.

Wettelijke verduurzamingsmaatregelen; 2. CO2-reducterrende verduurzamingsmaatregelen binnen een afschrijvingsperiode van 10 jaar; 3. Het maximaal duurzaam renoveren van het bestaande gebouw, waarbij wordt gestreefd naar energie neutraal, inclusief waar mogelijk klimaat adaptief en circulair; 4. Sloop en vervangende energieneutrale nieuwbouw op de bestaande locatie, inclusief klimaat adaptief en circulair. Eventuele complexe varianten worden niet in het uitvoeringsprogramma onderzocht maar bij de uitvoering van een project zelf. Hiermee wordt bewerkstelligd dat in 2022 het uitvoeringsprogramma aan de gemeenteraad ter besluitvorming kan worden voorgelegd en wordt voorkomen dat er hierop ongewenste vertraging gaat optreden. Onder complexe varianten kan mogelijk de volgende variant vallen: - Verkoop of sloop en functie(s) onderbrengen in andere maatschappelijke gebouw(en) van de gemeente of derden en nagaan of het vervangende gebouw past binnen de selectie van het komende vierjarig uitvoeringsprogramma. Een besluit naar eventueel nader onderzoek van een complexe variant van een gebouw zal in zo’n situatie onderdeel uitmaken van de besluitvorming over het uitvoeringsprogramma. Vanuit de slimme selectie een energieadvies per variant per geselecteerd gebouw van de gebouwen die in het komende vierjarig uitvoeringsprogramma aan de beurt zijn op te worden verduurzaamd.

Het gaat hierbij om: o Inhoudelijke bouwkundige- en installatie verduurzamingsmaatregelen c.q. adviezen op het gebied van CO2-reductie, circulair- en klimaat adaptief bouwen, inclusief verduurzamingsmaatregelen n.a.v. wijze van gebruik van het gebouw; o Investeringskostenraming. o Exploitatiekostenraming. o De wijze van gedeeltelijke kostendekking door de energiekosten te benaderen vanuit split incentive naar share incentive; o Europese, landelijke en regionale subsidiemogelijkheden met belangrijkste subsidievoorwaarden en verwachte te verkrijgen subsidiebedragen; Huurders en gebruikers worden aan het einde van stap 3 geïnformeerd en geraadpleegd over de uitkomsten per gebouw van de onderzochte varianten. Naast het betrekken van de huurders en gebruikers van de gebouwen die worden opgenomen in het uitvoeringsprogramma is het ook waardevol om de inwoners van Goes te raadplegen. Het gaat immers om een grote technische, financiële en maatschappelijke opgave. Het inventariseren van de meningen van huurders, gebruikers en inwoners per gebouw ondersteunt het projectteam in de ontwikkeling van het uitvoeringsprogramma en de verdere uitvoering van de projecten. Daarnaast

Pagina 6

helpt het ook het college en de gemeenteraad in het nemen van de besluiten over het uitvoeringsprogramma en helpt het met het creëren van draagvlak bij huurders, gebruikers en inwoners voor de besluiten. De gemeente wil graag aan het einde van stap 3, met een enquête per gebouw op het participatieplatform Goes praat mee, inwoners informeren over: - In welk tempo de CO2 is gereduceerd vanaf het ijkjaar 1990 en in welk tempo de komende jaren de CO2 wordt gereduceerd om de vernieuwde doelstelling voor scopegroep 1 te behalen; - Welk aandeel elk gebouw in het uitvoeringsprogramma heeft om de CO2-reductie te halen; - Waarom deze gebouwen zijn geselecteerd om de komende vier jaar te verduurzamen; - De uitkomsten op hoofdlijnen van de onderzoeken per gebouw; De gemeente raadpleegt de inwoners via dezelfde enquête per gebouw op het participatieplatform Goes praat mee. Per gebouw vraagt zij: - Om de onderzochte varianten per gebouw te waarderen, door het geven van een cijfer en een toelichting; - De voorkeur aan te geven voor een variant en een toelichting; - Of men eventueel een voorkeur heeft voor een andere variant die nog niet is onderzocht, waarom men een voorkeur heeft voor deze variant en aan welke wensen deze variant bij voorkeur dient te voldoen. De oproep voor het participatieplatform Goes praat mee, met ca.

3000 deelnemers, wordt gedaan via social media, de website, een persbericht, betrokkenen van het participatietraject uit de eerste fase van de routekaart en een mailing vanuit het platform zelf. De uitkomsten van het participatietraject worden met het college, de gemeenteraad en de betrokkenen uit het participatietraject gedeeld. Hierbij wordt met onderbouwing aangegeven hoe is omgegaan met de uitkomsten van de raadpleging. De resultaten (meningen van huurders, gebruikers en inwoners) kan de gemeenteraad gebruiken bij het maken van een beslissing over de aanpak van de gebouwen in het uitvoeringsprogramma.

4. Participatie uitvoering verduurzamingsprojecten Nadat het uitvoeringsprogramma is vastgesteld en de projecten zijn opgenomen in de meerjarenbegroting, worden de verduurzamingsprojecten uitgevoerd. Hierbij worden opnieuw huurders, gebruikers en inwoners betrokken.