5b. Aandachtsgebiedvisie Recreatiezone Wolphaartsdijk def

1

2

Inhoudsopgave Toekomstschets....................................................................................................................................... 4 Visie: recreatiezone Wolphaartsdijk in 2030....................................................................................... 4 Huidige situatie:............................................................................................................................... 4 Begrenzing van het gebied .................................................................................................................. 5 Omgevingskwaliteiten ......................................................................................................................... 6 Ontwikkelkaders .................................................................................................................................. 8 De deelgebieden.................................................................................................................................. 9 I: De Havens ..................................................................................................................................... 9 II: De Parken en de Veerweg .........................................................................................................

10 III: Schelphoek ............................................................................................................................... 11 IV: De Flanken ................................................................................................................................ 12 Bijlagen .................................................................................................................................................. 14 Bijlage 1: Actielijst ............................................................................................................................. 15 Bijlage 2: Beschrijving aandachtsgebied ........................................................................................... 16

3

Toekomstschets Visie: recreatiezone Wolphaartsdijk in 2030 Visie: “In 2030 is recreatiezone Wolphaartsdijk een plek waar iedereen kan recreëren: inwoners van de gemeente Goes, dagrecreanten en vakantiegangers. De recreatiezone vormt een duidelijke eenheid en is in trek vanwege de rust, ruimte en het uitzicht over het Veerse Meer. Ook vanwege de aantrekkelijke uitstraling, de goede bereikbaarheid en de voorzieningen voor de bezoekers, bewoners en ondernemers.” Huidige situatie: Hier wordt de huidige situatie in recreatiezone Wolphaartsdijk kort geschetst, voor een gedetailleerder overzicht zie bijlage 2. Het aandachtsgebied werd in de jaren ’60 aangewezen als een zone voor potentiële recreatieve ontwikkeling. In alle opvolgende visies is dit gebied ook geschikt geacht voor nieuwe grootschalige uitbreiding van de recreatiezone. Dit is echter niet volledig tot ontwikkeling gekomen. In de huidige tijdsgeest achten wij deze grootschalige uitbreiding niet meer wenselijk en haalbaar. We zoeken balans tussen natuur en recreatie in balans zijn: de vraag is wat deze balans is. Op dit moment is de recreatiezone een gebied waar men prettig kan recreëren. Hoewel het niet wordt ervaren als een ‘echt’ recreatiegebied: er zijn veel barrières, de uitstraling laat te wensen over en samenhang ontbreekt. Recreatiezone Wolphaartsdijk kent twee gezichten.

Enerzijds is er het buitendijks gelegen gebied met de jachthavens waar een groot aantal recreanten op een boot verblijft en watergerelateerde recreatie beoefenen (zeilen, vissen, varen). Anderzijds zijn er binnendijks vier grondgebonden recreatieparken waar de recreanten in huisjes en kampeermiddelen verblijven en recreëren. Door middel van een kwaliteitsslag wordt het gebied aantrekkelijker en toekomstbestendiger. De nabijgelegen dorpen plukken hier de economische vruchten vann, waaronder extra ruimte voor lokale kleinschalige ondernemers en extra werkgelegenheid. De potentie van het gebied is groot: het verdient een kwaliteitsslag, waardoor de ondernemers hier ook in de toekomst kunnen blijven ondernemen, de recreanten kunnen blijven recreëren en de bewoners prettig wonen. De kwaliteitsslag verbindt de onderdelen van het aandachtgebied beter met elkaar en genereert meer bijzonder en uniek toeristisch aanbod. Deze kwaliteitsslag vindt plaats met oog voor de huidige waarden van het gebied: gastvrijheid, kleinschaligheid en een gemoedelijke sfeer. Om een kwaliteitsslag te realiseren zijn ruimtelijke ingrepen en bijbehorende forse financiële investeringen noodzakelijk. Deze uitdagingen kan de gemeente Goes alleen samen met de in het gebied aanwezige en toekomstige ondernemers tot stand brengen.

Hierbij is het van cruciaal belang dat het gebied als geheel wordt ontwikkeld en niet per kavel, want alleen dan kan meerwaarde gecreëerd worden. Dit vergt nauwe samenwerking tussen overheden en lokale partijen. We willen ondernemers kleinschalige uitbreidingsruimte bieden passend bij de schaal en uitstraling van de recreatiezone en Wolphaartsdijk. Hierbij gelden strenge randvoorwaarden op het gebied van maatschappelijke en natuurlijke meerwaarde. Deze gebiedsvisie gaat niet in op de lokale verkeersinfrastructuur. In het kader van het waarborgen van een vlotte en veilige bereikbaarheid van het gebied ten zuiden van het Veerse Meer werken we, samen

4

met andere wegbeheerders, aan een Ontsluitingsvisie Veerse Meer zuid. Deze studie brengt in beeld welke (infrastructurele) maatregelen op termijn nodig zijn voor de afwikkeling van het verkeer. Hieronder wordt eerst ingegaan op de begrenzing van het aandachtsgebied. Daarna bespreken we de algemene gewenste omgevingskwaliteit van het gebied en de kaders waaraan ontwikkelingen worden getoetst. Vervolgens zoomen we in op de individuele deelgebieden van het aandachtsgebied. Per deelgebied wordt de visie geconcretiseerd.

Begrenzing van het gebied De begrenzing van het aandachtsgebied recreatiezone Wolphaartsdijk wordt onder meer bepaald door de kenmerkende polderstructuur van het voormalige eiland van Wolphaartsdijk. De begrenzing beschrijven we, vanaf de noordgrens, met de klok mee. Voor een visuele weergave zie onderstaand figuur 1. De noordgrens van de recreatiezone wordt bepaald door de gemeentegrens, deze ligt in het Veerse Meer. De oostgrens volgt de dijkstructuur aan de oostkant van de Zuidvlietpolder. Binnendijks hoort verder het westelijke deel van de Oosterlandpolder tot de recreatiezone. Om de openheid van de polders volgens het Landschapsontwikkelingsplan te behouden, volgt de grens de Aardebolleweg en de Muidenweg in het zuiden en de hoofdwatergang in het oosten. De westgrens van de recreatiezone ligt in het westen van de Schelphoek. Aan de overzijde van de Muidenweg wordt de landschapscamping De Heerlijkheid van Wolphaartsdijk inclusief de aangrenzende polder tot het aandachtsgebied gerekend. Binnen het aandachtsgebied zijn vier deelgebieden: De havens (I), de parken en de Veerweg (II), de Schelphoek (III) en de flanken (IV).

Figuur 1: Overzicht van de deelgebieden

5

Omgevingskwaliteiten Omgevingskwaliteit heeft betrekking op de fysieke leefomgeving. Het is door het college van Rijksadviseurs omschreven als een som van de ruimtelijke kwaliteit en het milieu. Voor ruimtelijke kwaliteit worden drie aspecten meegenomen: de gebruikswaarde, de toekomstwaarde en de belevingswaarde. In aandachtsgebied recreatiezone Wolphaartsdijk wil de gemeente Goes investeren in de volgende omgevingskwaliteiten: 1. Diversiteit in beleving De recreatiezone wordt gebruikt en bezocht door verschillende groepen: watersporters, rustzoekers, fietsers, duikers, wandelaars en bewoners. Binnen de recreatiezone is een breed aanbod aan faciliteiten dat tegemoetkomt aan de verschillende wensen van de gebruikers. 2. Kwaliteit openbare ruimte en openbare voorzieningen De openbare ruimte in het recreatiegebied is prettig om te verblijven: Het is een veilig, schoon en leefbaar gebied. Dit hangt nauw samen met de kwaliteit van de openbare voorzieningen. Openbare voorzieningen zijn terreinen die in gebruik zijn voor het algemeen nut. Voorbeelden zijn parkeerterreinen en openbare verblijfs- en wandelgebieden Door de kwaliteit van de openbare voorzieningen te verbeteren stijgt de kwaliteit van de openbare ruimte als totaal. 3.

Beleefbare natuur en landschap Het aantrekkelijke landschap en de aanwezige natuur zijn de belangrijkste randvoorwaarden voor de recreatie, natuurbeleving, rust en ontspanning in dit gebied. Landschappelijk wordt het (voormalige) eiland Wolphaartsdijk gekenmerkt door de dijken met daarbinnen polders. De karakteristieke ruimtelijke structuur maakt de inpolderingsgeschiedenis van het voormalige eiland inzichtelijk. Deze dijkenstructuur kan ruimtelijk worden verduidelijkt door het beplanten van dijken met bomenlanen. Landschappelijk is de openheid van het gebied waardevol. De agrarische sector levert een belangrijke bijdrage aan deze openheid van het landschap en ruimtelijke kwaliteit. De openbaarheid van het water en de oevers maakt de beleving voor iedereen toegankelijk. De oevers van het Veerse Meer zijn op verschillende locaties binnen de recreatiezone Wolphaartsdijk toegankelijk, zoals bijvoorbeeld bij de Schelphoek. Maar niet overal. Waar mogelijk verbeteren we, in overleg met lokale grondeigenaren, de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de oevers vanaf het land. Vanwege de rijke biodiversiteit is het Veerse Meer aangewezen als vogelrichtlijngebied binnen het Natura2000-netwerk.

4. Zicht op historie De open ruimtes in de polders dragen bij aan de “leesbaarheid” van het historische landschap. Het agrarische grondgebruik heeft deze polders grotendeels opengehouden. Hierdoor blijft het karakteristieke zicht op bakens o.a. de molen en kerk van Wolphaartsdijk bewaard. Deze zichtlijnen op cultuurhistorische elementen blijven behouden, en waar mogelijk worden ze versterkt of geaccentueerd. Daarnaast zijn er ook verschillende cultuurhistorische elementen (een volledige lijst is te vinden in bijlage 2). Cultuurhistorische elementen blijven behouden en worden beter beleefbaar gemaakt door bijvoorbeeld het plaatsen van informatieborden.

6

7

Ontwikkelkaders Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan de omgevingskwaliteit van het aandachtsgebied. Dit kan door middel van het verhogen van de gebruikswaarde, de toekomstwaarde, de belevingswaarde of een combinatie van deze drie waarden. Nieuwe voorgestelde ontwikkelingen worden getoetst aan de volgende algemene ontwikkelkaders. 1. Passend bij het DNA van het aandachtsgebied Het voormalige eiland van Wolphaartsdijk werd pas in 1809 verbonden met het vasteland van de Bevelanden. Het eilandgevoel met de daarbij behorende gemeenschapszin is nog sterk aanwezig in Wolphaartsdijk. Bezoekers waarderen het familiegevoel en de gastvrijheid. Daarnaast staat het aandachtsgebied bekend om de rust, ruimte en kleinschaligheid en de verbinding met het water. 2. Passende bebouwing Nieuwe bebouwing sluit aan bij de DNA van het aandachtsgebied. Nieuwe bebouwing dient kleinschalig te zijn, waardoor het een aangename sfeer uitstraalt en aansluit bij het familiegevoel. De kleinschaligheid wordt gewaarborgd door de beschikbare ruimte voor ontwikkeling te koppelen aan strenge voorwaarden op het gebied van bouwhoogte en natuurcompensatie. De verhouding tussen de breedte van de gevels en de bouwhoogte past bij de omgeving (zgn. kleinschalige parcelering). Het zicht op de eerder benoemde bakens in het landschap blijft behouden. Nieuwe bebouwing zal daarom aan een maximum bouwhoogte voldoen.

Deze maximale bouwhoogte sluit aan bij de omgeving en verschilt daarom per deelgebied. 3. Kwaliteit van bebouwing Het aandachtsgebied kent diverse architectuurstijlen. Nieuwe bebouwing moet aansluiten bij bestaande criteria voor beeldkwaliteit van bebouwing zoals opgenomen in de Welstandnota Goes. Bebouwing sluit hiermee aan op de directe omgeving. 4. Circulair bouwen en klimaatadaptatie Het belang van het toepassen van de uitgangspunten van duurzaamheid wordt steeds groter. Nieuwe ontwikkelingen maken daarom zoveel mogelijk gebruik van de principes van circulair bouwen: een vermindering van primair grondstofgebruik, waar mogelijk hergebruiken van gebruikte materialen en het beperken van bouw- en sloopafval. Daarnaast worden bij de planvorming de mogelijkheden voor klimaat adaptief bouwen in beeld gebracht. Dit leidt, onder andere, tot minder hittestress en meer biodiversiteit. 5. Natuurwaarden toevoegen Het Veerse Meer is een Natura2000 gebied. Dit betekent dat nieuwe ontwikkelingen in het gebied altijd worden getoetst op de significante effecten op de natuur. Nieuwe ontwikkelingen voegen natuurwaarden toe binnen de grenzen van het aandachtsgebied. Als onderdeel van de planvorming wordt onderzocht hoe de ontwikkeling kan bijdragen aan de natuurwaarden binnen het gebied.

Het heeft de voorkeur om de compensatie en/of uitbreiding van natuurwaarden te laten plaatsvinden op niet-courante landbouwgrond, in overleg met de grondeigenaar. Op dit moment is er geen sprake van niet-courante landbouwgrond in de recreatiezone.

8

De deelgebieden Om deze algemene omgevingskwaliteiten en ontwikkelkaders verder te concretiseren bespreken we hier enkele ideeën voor het aandachtsgebied. I: De Havens Het jachthavengebied vormt het centrumgebied van de recreatiezone, en verbindt de verschillende gebieden met elkaar. Het krijgt daarom ook de uitstraling van een recreatiegebied: dit kan door middel van een kwaliteitsslag en verdere integratie met de omliggende deelgebieden. Binnen de havens wordt een kwaliteitsslag voor de ligplaatsen mogelijk gemaakt. De ligplaatsen worden hierbij over het algemeen groter en toegankelijker. Deze kwaliteitsslag is op een aantal plekken al ingezet en geeft de havens een betere concurrentiepositie. We denken ook aan de uitstraling vanaf de landzijde. Nu worden de havens nog als apart gebied met eigen aparte uitstraling beleefd. Vooral de hekwerken springen hierbij in het oog. De toegankelijkheid van de openbare ruimte krijgt extra aandacht en verschillende routes over het terrein worden veiliger, comfortabeler en waar mogelijk aaneengeschakeld. De voetganger staat hierbij centraal, maar ook de fietsverbinding met de opgewaardeerde veersteiger krijgt wordt verbeterd. Om de versnippering van het gebied te bestrijden, is het gewenst om de wandelboulevard van De Schelphoek via de jachthavens naar de Zuidvlietpolder door te trekken.

De Schelphoek, de jachthavens en het achterland zijn dan beter met elkaar verbonden. Bij ontwikkelingen in het havengebied is aandacht voor de natuurwaarden. Mogelijkheden kunnen gevonden worden in een compensatie of een versterking van natuurwaarden. Dit kan binnen het havengebied of in een van de andere deelgebieden. Voorbeelden zijn een bijdrage aan de onderwaternatuur op de meest kansrijke locatie in de recreatiezone, of een vergroening van het deelgebied. Om de havens ook functioneel meer een onderdeel te laten zijn van het recreatiegebied is er binnen de havens ruimte voor extra verblijfs recreatieve voorzieningen. Hierbij geldt wel dat er ook een meerwaarde voor het gebied wordt gerealiseerd. Bijvoorbeeld door de toevoeging van functies die de openbaarheid van het gebied vergroten zoals horeca of detailhandel. De nieuwe bebouwing heeft een kleinschalige en duurzame uitstraling. Qua bouwhoogte wordt zo veel mogelijk afstemming gezocht wordt bij de al bestaande bebouwing. Daarom bedraagt de nieuw te realiseren bebouwing twee bouwlagen met kap (10 meter) bedragen. Deze hoogte is overeenkomstig met het huidige bestemmingsplan. Op het gebied van bouwhoogte is maatwerk op zijn plaats. Zo is vanwege de zichtlijnen de afstand tot het water medebepalend in de toegestane bouwhoogte: de maximale bouwhoogte aan de waterkant is lager dan de bouwhoogte verder landinwaarts.

Daarnaast is om de kleinschaligheid van het gebied te versterken een diversiteit in bouwhoogte mogelijk. Op daarvoor geschikte plekken staan we hoogteaccenten van maximaal 15 meter toe.

9

Figuur 2: Overzicht van ideeën in de havens

II: De Parken en de Veerweg De Parken vormen, samen met de havens, het centrale gebied van de recreatiezone. Hier ligt de focus op het verbeteren van de samenhang tussen de deelgebieden en de dorpen zodat er voor de gebruikers een aantrekkelijker gebied ontstaat. Aandacht gaat hierbij uit naar vergroening, landschappelijke inpassing en versterking van natuurwaarden. Langs de Veerweg zullen aanvullende kleinschalige recreatieve voorzieningen, waaronder verblijfs recreatieve voorzieningen, de uitstraling van het gebied versterken en de route van de recreatiezone naar de dorpen (en andersom) aantrekkelijker maken. De uitstraling van dit gebied is op dit moment vaak te functioneel ingestoken. Door de verblijfskwaliteit in de openbare ruimte te vergroten wordt beter aangesloten op het recreatieve karakter van de plek. Waar de Veerweg samenkomt met de dijk verbeteren we de toegang tot het Veerse Meer zodat de verbinding tussen het land en het water zichtbaarder wordt. Hier ontstaat een verblijfsgebied dat voor wandelaars, fietsers en duikers als vertrek- of overstappunt kan dienen. De vernieuwde faciliteiten voor duikers worden in gebruik genomen. Om de relatie met de dorpen te benadrukken is de Veerweg een zeer belangrijke factor. De weg heeft een functie als visitekaartje van het gebied.

Functioneel kan de Veerweg getransformeerd worden in een zone waar geleidelijk meer toeristische functies zijn toegestaan. Maar ook in de dorpen kunnen we mogelijkheden bieden voor (aanvullende) functies op recreatief gebied. Hierdoor wordt het voor toeristen interessanter om de dorpen te bezoeken. De economie van de dorpen kan hiervan profiteren en de recreatiezone wordt aantrekkelijker. In dit kader onderzoeken we ook of alternatieve wandelroutes naar en rond Oud-Sabbinge en Wolphaartsdijk te realiseren zijn zodat de twee gebieden meer met elkaar verweven. Daarnaast liggen er kansen om de veiligheid en bereikbaarheid langs de Veerweg te vergroten. Zo ontbreekt een route voor voetgangers langs de weg. Ook de nieuw te ontwikkelen entree zal bijdragen

10

aan de verkeersveiligheid: het maakt de passant duidelijk dat hij een recreatiezone binnenrijdt. De mogelijkheid voor verbeteringen van de verkeersveiligheid gelden overigens niet alleen voor het noordelijke deel van de Veerweg, dat binnen het aandachtsgebied valt, maar ook over de grenzen van het aandachtsgebied aan het zuidelijke deel van de Veerweg. De maximale bouwhoogte van nieuwe bebouwing bedraagt in dit deelgebied maximaal 1,5 bouwlaag met kap (8 meter). Dit sluit aan op de bestaande maatvoering.

Figuur 3: Overzicht van ideeën in de parken

III: Schelphoek Het gebied rond de Schelphoek blijft een gebied dat gericht is op dagrecreatie. De bestaande horecavoorziening kan, indien gewenst, een kwaliteitsslag krijgen. Toeristische mogelijkheden in het gebied kunnen worden uitgebreid waarbij de openbare ruimte en de beleving extra aandacht behoeven. Bijvoorbeeld door de aanleg van een grote (water)speeltuin, een opwaardering van faciliteiten zoals rustpunten en afvalbakken en het versterken van de verschillende routes door het gebied en naar de dorpen. Gebouwde en schone sanitaire voorzieningen behoren hier tot de mogelijkheden om het comfort voor de toerist te verbeteren. Aan de westkant van het deelgebied, nabij de surfgelegenheid wordt nu in het gras langs de weg geparkeerd. Na het parkeren en afladen van de surfspullen steken surfers het fietspad over. Hierdoor ontstaan onveilige situaties. Er is ruimte voor een veilige parkeerplaats. We werken een concreet plan uit. Aanvullende permanente bebouwing is verder in principe niet gewenst. Eventuele vervangende bebouwing wordt gelimiteerd tot één bouwlaag (4 meter). In de zomerperiode kunnen tijdelijke bouwwerken wel een impuls geven aan de beleving van het gebied.

11

De aanwezige natuurwaarden in het gebied worden versterkt. Dit is mogelijk dankzij de randvoorwaarden die aan ontwikkelingen elders in de recreatiezone worden gesteld. Onderzoek wijst uit waar en op welke manier deze versterking het best kan plaatsvinden.

Figuur 4: Overzicht van ideeën in de Schelphoek

IV: De Flanken Voor de Flanken van het recreatiegebied gelden naast de algemene ontwikkelkaders, o.a. op het gebeid van kleinschaligheid extra regels. Uitbreiding of ontwikkeling van de verblijfsrecreatie is alleen toegestaan mits er een nieuw, onderscheidend en uniek toeristisch product wordt gerealiseerd, waarbij zowel een maatschappelijke als landschappelijke meerwaarde voor de omgeving wordt bewerkstelligd. Een nieuwe toevoeging moet versterking van de recreatiezone als geheel betekenen. De rust, de ruimte en de uniciteit van de plek moeten een onlosmakelijk onderdeel van het concept zijn. Om dit te bereiken wordt de 30/70 regel toegepast. Dit betekent dat ruimtelijk 30% van het ontwikkelingsgebied recreatief ontwikkeld mag worden en de overige 70% van de oppervlakte een versterking van het landschap is. Waar deze versterking plaatsvindt is maatwerk en wordt per project beoordeeld. In het provinciale visietraject wordt deze 30/70 regel verder uitgewerkt. Recreatieve bebouwing moet verder landschappelijk goed ingepast worden en kent maximaal één bouwlaag (4 meter). De Flanken kennen op dit moment een sterk agrarisch karakter. Nieuwe ontwikkelingen sluiten qua vormgeving aan op het bestaande karakter en qua ligging nabij of ter vervanging van bestaande bebouwing. Bebouwing op het water is niet gewenst.

Bij eventuele planvorming is ook aandacht voor de (voetgangers)verbindingen met het overige gebied om de eenheid in het gebied en het gebruik voor omwonenden te verbeteren. De openbare toegankelijkheid van de oevers voor wandelaars wordt, waar van toepassing, meegenomen in de planvorming.

12

Figuur 5: Overzicht van de ideeën rond camping “de Heerlijkheid van Wolphaartsdijk”

Figuur 6: Overzicht van de ideeën in de Zuidvlietpolder

13

Bijlagen

14

Bijlage 1: Actielijst Dit betreft plannen binnen het aandachtsgebied Recreatiezone Wolphaartsdijk waar de Gemeente Goes formeel of informeel van op de hoogte is gesteld. Ontwikkelingen Opwaardering RYCB Herinrichting WSVW Uitbreiding camping ’t Veerse Meer Ontwikkeling recreatiepark Veerse Kreek Herontwikkeling Zuidschor Ontwikkeling Zuidvlietpolder Uitbreiding PaardenRijk Ontwikkeling kleinschalige recreatieve voorziening Veerweg (WolphInn) Ontwikkeling voormalig restaurant ‘De Boei’ Verbeteringen in openbare ruimte / publieksvoorzieningen (compensatie) Opwaardering Veerdam Versterking relatie binnen/buitendijks bij Veerhuis Creatie wandelpromenade tot in Zuidvlietpolder Toevoegen natuurwaarden in Zuidvlietpolder Bomenlanen op de dijkenstructuur eiland Wolphaartsdijk Natuurontwikkeling Creatie van ‘ommetjes’ Doortrekken fietspad in havengebied Openbare toegankelijkheid van de jachthavens Verbeteren van de parkeergelegenheid in het havengebied Verbeteren van de parkeergelegenheid in De Schelphoek Realisatie speelgelegenheid De Schelphoek Opwaardering voorzieningen surfstrand Opwaardering voorzieningen strand De Schelphoek Realisatie duikvoorzieningen en verbeterde toegang tot water Opwaardering Veerweg en kruising Muidenweg

15

Bijlage 2: Beschrijving aandachtsgebied Gebiedsbeschrijving Er zijn verschillende manieren om een gebied te beschrijven. Het is mogelijk om het gebied vanuit een historische context te benaderen, of om de verschillende functies die in een gebied aanwezig zijn te analyseren. Wij kiezen ervoor om eerst een beknopte geschiedenis van het gebied te geven en daarna in te gaan op een ruimtelijke analyse volgens de lagenbenadering. De lagenbenadering splitst de ruimte uiteen in drie lagen: de fysieke ondergrond, inclusief het watersysteem en het biotisch systeem. Gevolgd door de netwerklaag met infrastructuur en tot slot de laag met menselijke activiteiten, de occupatielaag. Deze analyse is toegespitst op de recreatiezone. Beknopte geschiedenis De contouren van het eiland Wolphaartsdijk zijn al zichtbaar op kaarten van omstreeks 1300AD. Door inpoldering worden er in verloop van tijd verschillende polders aan toegevoegd. Het eiland groeit. Als in 1809 de Wilhelminapolder wordt toegevoegd wordt het eiland met Zuid-Beveland verbonden. Met drie opvolgende inpolderingen tussen 1846 en 1874 wordt het eiland ook aan de zuidkant verbonden met Zuid-Beveland. De gevolgen van deze inpolderingsgeschiedenis van het voormalige eiland zijn nog duidelijk zichtbaar in de ruimtelijke structuur van dijken rondom de polders: steeds weer werd het eiland uitgebreid.

Er werd een nieuw stukje polder als een schil tegen de voorgaande polder gelegd. Na de watersnoodramp in 1953 worden de Deltawerken gebouwd. Men start met het afsluiten van de noordelijk gelegen Zandkreek in 1960-1961. Hierdoor ontstaat het Veerse Meer, en het landschap van het voormalige eiland verandert: De schorren verlanden en worden ontwikkeld tot landbouwgronden en recreatiegebied. In de landbouw neemt mechanisatie een vlucht, dit leidt tot schaalvergroting bij de agrarische bedrijven. Dit laat zijn sporen na in het landschap: tussen 1977 en 1988 vindt ruilverkaveling plaats. De landbouwpercelen worden ruimer ingericht en er worden vier bospercelen toegevoegd op het voormalige eiland. In dezelfde periode ontwikkelt het Veerse Meer zicht tot een groot recreatie- en natuurgebied. Op het voormalige eiland Wolphaartsdijk focust deze ontwikkeling rond het gebied waar voorheen de veerboot aanlegde: Recreatiezone Wolphaartsdijk. Ondergrond De ondergrond van de recreatiezone bestaat uit mariene zand- en kleiafzettingen, een overblijfsel van de vele historische overstromingen in het gebied. In het recreatiegebied Wolphaartsdijk bevinden zich twee landschapstypen: de polders en de buitendijkse gebieden. De polders zijn omgeven door dijkenringen. Deze dijken zijn slechts gedeeltelijk beplant met bomen.

De open ruimtes in de polders zijn karakteristiek voor het type landschap en dragen bij aan de ‘leesbaarheid’ van het landschap. Door het agrarisch grondgebruik zijn deze polders grotendeels opengebleven. In het noorden grenst de recreatiezone aan het Veerse Meer. Na afsluiting van het Veerse Meer kreeg Staatsbosbeheer de opdracht een plan te maken voor de inrichting van water en oeverrecreatie van het Veerse Meer. Dit inrichtingsplan is in de jaren zestig door Nico de Jonge ontworpen. In dit plan werd

16

natuur en landschap ten behoeve van de recreatie ontwikkeld. De recreatie zou voor een belangrijke bron aan inkomsten moeten gaan zorgen. Sinds 2004 is er een doorlaat in de Zandkreekdam, waardoor zout water wordt ingelaten vanuit de Oosterschelde. Vanwege de rijke biodiversiteit is dit brakwater meer aangewezen als Natura2000-gebied. Landschappelijk is de openheid van het gebied waardevol. De agrarische sector levert een belangrijke bijdrage aan deze openheid van het landschap en ruimtelijke kwaliteit. De openbaarheid van het water en de oevers maakt de beleving voor iedereen toegankelijk. De bossen rondom het Veerse Meer zijn nu, 60 jaar na aanleg, aan verjonging toe. Staatsbosbeheer is gestart met een beheer waarbij gestreefd wordt naar meer diversiteit in leeftijd, soorten en vegetaties. Het behoud, het beschermen én het versterken van de natuurkwaliteit én de landschapswaarden is van essentieel belang. Deze kwaliteiten zijn namelijk de belangrijkste randvoorwaarden voor de mogelijkheid van recreatie, natuurbeleving, rust en ontspanning in dit gebied. Bij plannen voor ruimtelijke ontwikkelingen is het verplicht om deze te toetsen aan de Wet Natuurbescherming. In deze wetgeving is de bescherming van natuurgebieden, diersoorten en planten geregeld. Het Veerse Meer is aangewezen als Vogelrichtlijn gebied en behoort daarmee tot de Natura2000 netwerk.

Voor verschillende vogelsoorten is een instandhoudingsdoelstelling opgenomen. Een groot aantal soorten voldoet momenteel niet aan deze doelstellingen. Binnen het aandachtsgebied bevinden zich ook landschapselementen die behoren tot het Natuur Netwerk Zeeland (NNZ). Ten westen van de recreatiezone bevinden zich een natuurgebied gevormd door enkele eilanden: de Middelplaten. Ten oosten van de ligt natuurgebied Kwistenburg.

Netwerklaag De bereikbaarheid van de recreatiezone met de fiets, te voet of met de auto waren de belangrijkste pluspunten op het gebied van infrastructuur volgens de respondenten van de vragenlijst die werd gehouden in de zomer van 2020. Daartegenover staat dat de bereikbaarheid met het openbaar vervoer werd aangemerkt als één van de belangrijkste minpunten. Respondenten van de vragenlijst geven aan dat bereikbaarheid en toegankelijkheid een ‘basisbehoefte’ is voor een recreatiezone. Autoverbindingen De belangrijkste wegen in het gebied zijn de Aardebolleweg, de Muidenweg en de Veerweg. De Aardebolleweg en de Muidenweg zijn toegangswegen die ten zuiden van het aandachtsgebied liggen. De Veerweg is een noord-zuid verbinding vanaf de Aardebolleweg naar het jachthavengebied. Ten zuiden van het aandachtsgebied verbindt de Veerweg de recreatiezone met het dorp Wolphaartsdijk. Wandelverbindingen Er liggen verschillende wandelpaden in het aandachtsgebied. Deze variëren van een wandelpad door het bos bij de Schelphoek en een wandelboulevard langs het Veerse Meer tussen ‘de Meerkoet’ en de Veerdam tot een breder opgezet knooppuntennetwerk dat de recreatiezone verbindt met de rest van Zuid-Beveland en verder. Fietspaden

17

De fietsroutes langs het Veerse Meer zijn van uitstekende kwaliteit. De fietspaden vanaf het Veerse Meer richting het achterland zijn vaak minder aantrekkelijk doordat deze langs drukke wegen lopen of zijn zo aangelegd dat men een stuk moet omfietsen. Openbaar vervoer De bereikbaarheid via openbaar vervoer is volgens respondenten van de vragenlijst ontoereikend. Er is een buurtbuslijn tussen het dorp Wolphaartsdijk en Goes aanwezig en er is een halte taxi. Tijdens het hoogseizoen is wel een ‘zomerbus’ aanwezig die langs de verschillende attracties in Zuid-Beveland rijdt en ook de recreatiezone aandoet. Veerpont Van medio april tot september vaart er een aantal keren per dag een veerpont vanaf de Veerdam naar Kortgene. Deze veerpont is toegankelijk voor fietsers en wandelaars. De veerpont vertrekt vanaf de Veersteiger.

Occupatielaag Watersport Het havencomplex bestaat uit meerdere verenigingshavens. Er zijn vier verenigingen aanwezig: aan de westzijde de Royal Yachtclub of Belgium (RYCB, circa 100 ligplaatsen), centraal gelegen de Watersportvereniging Wolphaartsdijk (WSVW, circa 550 ligplaatsen). Aan de oostzijde bevinden zich Visserij- en Hengelsportvereniging de Zandkreek (circa 375 ligplaatsen) en de Oesterhaven (153 ligplaatsen). Deze vier exploitanten hebben ook het belangrijkste deel van de gronden (inclusief havenbekkens) in eigendom. Op het terrein van de Oesterhaven bevindt zich ook zeilschool de Viking. Ten westen van de verenigingshavens ligt een duiktrap. Deze geeft, sinds 2009, duikers toegang tot de duikstek in de recreatiezone. Voor duikers is verder een persluchtvulstation aanwezig bij de lokale Spar supermarkt. In het westen van de recreatiezone bevindt zich de Schelphoek. Dit is een dagrecreatiegebied met een strand en surfstrand. Verblijfsrecreatie In de recreatiezone zijn verschillende vormen van verblijf mogelijk; in eigen tent, boot, (sta)caravan of in een bungalow. En er zijn plaatsen voor kampeerauto’s beschikbaar. Verder zijn er in het dorp enkele Bed & Breakfasts (B&B’s) aanwezig. Camping ’t Veerse Meer Camping ’t Veerse Meer heeft op dit moment ongeveer 400 standplaatsen. Volgens het bestemmingsplan is er ruimte voor 700 eenheden.

Het merendeel van de aanwezige plaatsen wordt gebruikt door stacaravans en chalets. Daarnaast is er ruimte voor tenten, caravans en campers. De voorzieningen van camping ’t Veerse Meer bestaan uit de receptie, een kantine, sanitaire voorzieningen en speelterreinen. Bungalowpark de Inlaag Bungalowpark de Inlaag heeft 61 recreatiewoningen, gebouwd in 1969.

18

Bungalowpark de Schelphoek Bungalowpark de Schelphoek heeft 105 bungalows. Het park is gebouwd rond 1990. Op het terrein is een speeltuin aanwezig. Camping De Heerlijkheid van Wolphaartsdijk De camping heeft in totaal 75 standplaatsen. De voorzieningen van de camping bestaan uit de receptie, sanitaire voorzieningen, een speeltuin en een aanlegsteiger in het Veerse Meer. Vakantiepark Veerse Kreek (in aanbouw) Op de locatie van voormalig camping de Veerhoeve wordt het vakantiepark Veerse Kreek ontwikkeld. Volgens de plannen zal dit gaan om de realisatie van ca. 280 recreatiewoningen. De centrale voorzieningen van het recreatieterrein liggen in het noordelijke deel van het vakantiepark. Horecaondernemers In het jachthavengebied zijn de restaurants “Meliefste” en “De Baas en zijn Madam” gevestigd en is de standplaats van “Frituur de Karre”. In de Schelphoek bevindt zich Restaurant Paviljoen “de Meerkoet” (plus afhaal mogelijkheid voor frites, snacks en ijs). Het pand van restaurant “De Boei” staat momenteel leeg, maar heeft een horecabestemming. Overige voorzieningen In het noorden van vakantiepark Veerse Kreek bevindt zich een zelfstandige supermarkt. In het havencomplex ligt verder De Zuidschor, een reparatiebedrijf annex watersportwinkel. Nabij het havencomplex bevindt zich verder een midgetgolfbaan met een kleine horecagelegenheid en speeltuin.

Overige toeristische voorzieningen in de nabijheid Naast voorzieningen in de recreatiezone zijn er ook verschillende toeristische voorzieningen in de dorpen in de nabijheid. Onder andere ‘Herberg de Griffioen’, ‘Kreekes Vis’, Theetuin ‘Onder de Notenboom’ en lunchroom ‘de Molen’. Cultuurhistorische elementen Binnen de begrenzing van de recreatiezone bevinden zich verschillende cultuurhistorische elementen. Allereerst zijn er op verschillende dijken zogenaamde ‘Muraltmuurtjes’ te vinden. Deze betonnen muurtjes werden begin 20ste eeuw toegevoegd om de dijken op een goedkope manier te verhogen en zijn inmiddels aangemerkt als rijksmonument. Daarnaast is de Veersteiger in het jachthavengebied cultuurhistorisch relevant: de oudste schriftelijke bronnen waarin de steiger genoemd wordt dateren van 1739. In 2020 is de steiger opgeknapt. Aangrenzend aan de Veersteiger ligt de Veerdam. Op deze dam staat een historisch kaartverkoophuisje. Aan het begin van de Veerdam ligt het Veerhuis. Dit historische pand is momenteel in gebruik als restaurant ‘Meliefste’. In de buurt van de Veerdam ligt een typerende bestrating, met daaraan zogenoemde ‘baljes’, paaltjes die de aanwezigheid van een veerpont aanduidde. Ook de aanmeerringen en het voormalige wachtlokaal verwijzen naar de relatie met het veer. In het havengebied liggen verder

19

nog perkoenpaaltjes en een suatiesluis. De historische weegbrug uit 1927 die zich hier bevond is in 1984 verplaatst naar het openluchtmuseum in Arnhem. Op het terrein van de ‘Veerse Kreek’ ligt het voormalige station van de treinverbinding tussen ’s Heer Arendskerke/Eindewege en Wolphaartsdijk. Buiten de recreatiezone, maar wel relevant in het kader van zichtlijnen, bevinden zich nog enkele andere cultuurhistorische elementen binnen de gemeentegrens van Goes zoals de kerktoren en de molen van Wolphaartsdijk.

20