2026-175 Een gehandicaptenkaart- honderden regels

Eén gehandicaptenparkeerkaart – honderden regels Hoe versnipperd beleid de mobiliteit van mensen met een beperking belemmert Landelijk dossier

Werkgroep Parkeren en Mobiliteit voor mensen met een beperking (WPM) Woordvoerder M. Slingenberg slingenberg@gmail.com 06-12137295 20 maart 2026

Opening Nederland kent één Europese gehandicaptenparkeerkaart, maar in de prak jk wordt de mobiliteit van mensen met een beperking bepaald door honderden verschillende gemeentelijke regels. Parkeerrechten, toegang tot autoluwe gebieden, milieuzones en vergunningen verschillen per gemeente. Daardoor kan de bruikbaarheid van dezelfde parkeerkaart bij iedere gemeentegrens veranderen. Voor mensen met een beperking, voor wie mobiliteit vaak een voorwaarde is om zelfstandig te kunnen deelnemen aan de samenleving, leidt dit tot een onoverzichtelijk en ongelijk systeem. Bijna en jaar na de ra fica e van het VN-verdrag Handicap is het daarom gerechtvaardigd om de vraag te stellen waarom landelijke regie nog steeds ontbreekt. In Nederland heb je één gehandicaptenparkeerkaart, maar honderden verschillende regels.

1 Inleiding De Europese gehandicaptenparkeerkaart is bedoeld om mobiliteit van mensen met een beperking mogelijk te maken. De kaart moet herkenbaar zijn en bruikbaar in verschillende landen en regio’s.

In Nederland blijkt de prak sche toepassing echter sterk versnipperd. Nederland telt 342 gemeenten en vrijwel iedere gemeente hanteert eigen regels voor parkeren, autoluwe gebieden, milieuzones, vergunningen en kentekenregistra es. Daardoor kan de bruikbaarheid van een gehandicaptenparkeerkaart bij iedere gemeentegrens veranderen. Voor een groep burgers voor wie mobiliteit essen eel is om te kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven, leidt dit tot extra procedures, onzekerheid en administra eve belemmeringen.

2 De Europese gehandicaptenparkeerkaart De Europese gehandicaptenparkeerkaart is bedoeld om personen met een beperking de mogelijkheid te geven gebruik te maken van parkeerfaciliteiten die speciaal voor hen zijn bestemd. Het uitgangspunt van deze kaart is dat de handicapstatus van de houder herkenbaar en erkend is, ook wanneer iemand een andere regio of lidstaat bezoekt. Daarmee moet worden voorkomen dat mensen met een beperking telkens opnieuw lokale procedures moeten doorlopen om gebruik te kunnen maken van parkeerfaciliteiten.

3 De Nederlandse prak jk Hoewel Nederland één parkeerkaart kent, bestaat er in de prak jk geen uniform systeem voor de toepassing daarvan. Gemeenten hanteren uiteenlopende regels voor: 

parkeervergunningen



kentekenregistra es



toegang tot autoluwe gebieden



milieuzones



zero-emissiezones



digitale toegangssystemen

Hierdoor moeten mensen met een beperking vooraf nagaan welke regels gelden in de gemeente waar zij naartoe willen.

4 Gevolgen voor mensen met een beperking Voor veel mensen met een beperking is parkeren dichtbij een bestemming essen eel. Wanneer parkeren a ankelijk wordt van lokale procedures en vergunningen kan dit directe gevolgen hebben voor: 

toegang tot winkels en voorzieningen



bezoek aan zorginstellingen



deelname aan sociale ac viteiten



dagelijkse mobiliteit

Het huidige systeem legt de verantwoordelijkheid voor het navigeren door lokale regels in feite bij de gebruiker.

5 Autoluwe gebieden, milieuzones en zero-emissiezones In steeds meer steden worden autoluwe of autovrije gebieden ingevoerd. Hoewel deze maatregelen gericht zijn op lee aarheid en verkeersveiligheid, kunnen zij ook nieuwe drempels creëren voor mensen met een beperking wanneer toegang a ankelijk wordt van: 

gemeentelijke ontheffingen



kentekenregistra es



digitale toegangsprocedures

Vergelijkbare problemen doen zich voor bij milieuzones en zero-emissiezones.

6 Parkeergarages en aangepaste voertuigen Voor een deel van de doelgroep is parkeren in een parkeergarage geen realis sch alterna ef. Veel mensen met een beperking maken gebruik van aangepaste voertuigen zoals: 

rolstoelbussen



aangepaste bestelauto’s



voertuigen met li installa es

Deze voertuigen zijn vaak hoger dan reguliere personenauto’s. Veel parkeergarages hebben een beperkte doorrijhoogte, waardoor deze voertuigen daar niet kunnen parkeren.

7 Interna onale vergelijking Opvallend is dat Nederlandse houders van een gehandicaptenparkeerkaart in veel andere Europese landen rela ef eenvoudig kunnen parkeren. De kaart wordt daar meestal direct herkend en geaccepteerd. In Nederland kunnen buitenlandse bezoekers met een geldige Europese parkeerkaart echter te maken krijgen met aanvullende vergunningen, kentekenregistra es of lokale procedures.

8 Juridische verplich ngen Nederland hee het VN-verdrag Handicap gera ficeerd. Het verdrag verplicht staten onder meer om: 

toegankelijkheid van de fysieke omgeving te waarborgen



mobiliteit van mensen met een beperking te bevorderen



deelname aan de samenleving mogelijk te maken

Interna onale verdragen hebben in Nederland een bijzondere posi e via: 

ar kel 93 van de Grondwet



ar kel 94 van de Grondwet

Dat betekent dat regelgeving niet in strijd mag zijn met dergelijke verdragsverplich ngen. Hoewel gemeenten bevoegd zijn om parkeerbeleid vast te stellen, blij de Nederlandse staat interna onaal verantwoordelijk voor de naleving van deze verplich ngen.

9 Gebrek aan landelijke regie Sinds de ra fica e van het VN-verdrag Handicap zijn de knelpunten rond parkeren en mobiliteit voor mensen met een beperking herhaaldelijk gesignaleerd. Ondanks deze signalen en ondanks media-aandacht bestaat nog steeds geen landelijk consistent systeem. De huidige situa e wijst op een structureel gebrek aan landelijke regie bij de uitvoering van de verdragsverplich ngen.

10 Conclusie

De mobiliteit van mensen met een beperking wordt in Nederland nog steeds in belangrijke mate bepaald door lokale regels. Deze versnippering beperkt zich niet tot parkeren, maar werkt ook door in autoluwe gebieden, milieuzones, vergunningstelsels en digitale registra es. Voor een groep burgers die juist a ankelijk is van goede toegankelijkheid leidt dit tot een complex en onvoorspelbaar systeem.

11 Aanbevelingen Om de mobiliteit van mensen met een beperking daadwerkelijk te verbeteren zijn de volgende stappen noodzakelijk: 1. landelijke uniformiteit in de toepassing van parkeerrechten 2. automa sche erkenning van parkeerrechten via bestaande landelijke systemen 3. beperking van aanvullende gemeentelijke registra es 4. betere afstemming bij autoluwe zones 5. landelijke afstemming van uitzonderingen bij milieuzones en zero-emissiezones 6. aandacht voor aangepaste voertuigen bij parkeerbeleid

Slotbeschouwing De Europese gehandicaptenparkeerkaart is bedoeld om mobiliteit mogelijk te maken. Wanneer de bruikbaarheid van die kaart bij iedere gemeentegrens verandert, ontstaat een systeem waarin toegankelijkheid a ankelijk wordt van lokale regels. Een Europese gehandicaptenparkeerkaart zou mobiliteit moeten garanderen. In Nederland verandert die mobiliteit nog te vaak bij iedere gemeentegrens.