2025-146 Raadsmemo Hemelwaterverordening

Z0DD0C69F11

RAADSMEMO Bij vaststelling van het vGRP2022-2026 is de toezegging gedaan om de mogelijkheden voor een hemelwaterverordening te onderzoeken. In een hemelwaterverordening worden regels vastgesteld over de omgang met hemelwater. De mogelijke hemelwaterverordening kan worden gekoppeld aan de uitvoeringsagenda Klimaat. In deze memo worden de mogelijkheden voor het opstellen van een hemelwaterverordening toegelicht. Daarnaast zijn de voor- en nadelen omschreven. Hemelwaterverordening en wettelijke grondslag Het opstellen van een hemelwaterverordening was op grond van de wet Milieubeheer een mogelijkheid die aan de gemeente geboden werd (artikel 10.32a). Daarin stond een verordeningsbevoegdheid opgenomen. Deze bevoegdheid bestond uit twee onderdelen: Het stellen van voorwaarden aan het lozen van afvloeiend hemelwater of van grondwater op of in de bodem of in een riool. En het beëindigen van lozingen van afvloeiend hemelwater of van grondwater in een vuilwaterriool (afkoppelen). De verordeningsbevoegdheid beperkt zich tot de omgang met afvloeiend hemelwater en grondwater. Het afkoppelen beperkt zich tot het vuilwaterriool en niet de andere vormen van riool en bodem. Er kunnen geen regels over andere soorten afvalwater zoals huishoudelijk afvalwater, bedrijfsafvalwater, en dergelijke worden opgenomen in deze verordening.

Met het van kracht worden van de Omgevingswet per 1 januari 2024 vervalt de grondslag voor een hemelwaterverordening vanuit de wet Milieubeheer. De regels die een gemeente op dit gebied wil stellen, dienen thans te worden opgenomen in een gemeentelijk Omgevingsplan Afwegingskader Om te komen tot een afweging voor het wel of niet opstellen van een hemelwaterverordening is een overzicht gemaakt van voor- en nadelen hiervan. Voordelen: In een vooraf aangewezen gebied zal geen of beduidend minder hemelwater via de gemengde riolering afstromen; Afvoer van verdund huishoudelijk afvalwater richting de zuivering wordt hiermee verkleint. Dit kan indirect bijdragen aan het beperken van de kans op wateroverlast, maar alleen als dit vergezeld gaat van goede alternatieve mogelijkheden voor het inzamelen, bergen en uiteindelijk transporteren van overtollig hemelwater; Meer zekerheid dat de reeds aangelegde voorziening in bestaand bebouwd gebied ( bijvoorbeeld een regenwaterriolering) daadwerkelijk volledig wordt benut. Dus niet enkel voor de openbare verharding maar ook voor particuliere verharding en dakoppervlak; In de hemelwaterverordening kunnen ook voorwaarden worden gesteld aan de kwaliteit van het afstromende hemelwater, door bijvoorbeeld chemische bestrijdingsmiddelen niet toe te staan of het wassen van auto’s. Daarnaast kunnen eisen worden gesteld aan te gebruiken bouwmaterialen.

Dit voorkomt ongewenste verslechtering van de oppervlaktewaterkwaliteit. Punt van aandacht hierbij is echter wel dat de gestelde voorwaarden goed handhaafbaar moeten zijn en dat een deel van deze voorwaarden ook al ondervangen wordt middels andere regels en wetgeving.

Van College van B&W Afdeling

Aan Gemeenteraad Goes Datum 4 juni 2025 Onderwerp Raadsmemo hemelwaterverordening Registratienummer Z25.222700 / D25.1364475 Pagina 1

Nadelen: Het opstellen van een hemelwaterverordening met daarin opgenomen voorwaarden biedt niet alleen maar voordelen. Er zijn ook nadelen te onderscheiden. De omvang van de extra verharding die bij particuliere kavels wordt afgekoppeld als gevolg van een hemelwaterverordening is in veel gevallen maar beperkt ten opzichte van de omvang van verharding die wordt afgekoppeld op vrijwillige basis bij reguliere projecten; De administratieve lasten en de noodzakelijke inspanning (en mogelijkheden) tot handhaving brengen extra inzet van middelen (financiën en personele middelen) met zich mee; In geval van een verplichting tot afkoppelen (ofwel beëindiging lozing afvloeiend hemelwater) dient eerst een gebiedsaanwijzing voor het betreffende gebied door het bestuur te worden gedaan; Juridische onderbouwing regels dient volledig en dekkend te zijn om claims te voorkomen. Evenals bij de eerdere verplichting aan particulieren voor het aanschaffen en in stand houden van een hemelwateropvangsysteem in Ouverture, Mannee en een wijk in Wilhelminadorp, lopen wij bij deze verordening wederom risico’s op forse schadeclaims. Advies Het onderliggende doel van een hemelwaterverordening is om hemelwater zoveel mogelijk lokaal op te vangen en te verwerken. Hierdoor wordt onder meer de kans op wateroverlast wordt beperkt.

Het beperken van de kans op wateroverlast wordt momenteel ook gerealiseerd door de klimaatadaptieve maatregelen die de gemeente neemt in het kader van haar beleid rondom klimaat en duurzaamheid. Ten aanzien van de kwaliteit van het afstromende hemelwater is er landelijke wetgeving, zijn er voorwaarden vanuit het waterschap en zijn er ook vigerende gemeentelijke regels die opgenomen zijn in het Gemeentelijke Rioleringsplan Goes. Bij bedrijfsmatige ontwikkelingen liggen er kansen om hemelwater te bergen en vertraagd af te voeren dit omdat het om relatief grote kavels gaat. Hier kan actief op worden gestuurd. Het invoeren van aanvullende regels met betrekking op de omgang met hemelwater op particuliere kavels brengt een behoorlijke personele opgave (onder meer handhaving) met zich mee. Door in te zetten op communicatie en bewustwording over het omgaan met hemelwater zal vermoedelijk meer draagvlak worden bereikt bij de inwoners dan door het stellen van aanvullende regels. Inzetten op stimuleren van berging op eigen terrein, vergroening en hergebruik van regenwater lijkt doelmatiger dan het invoeren van een hemelwaterverordening.

Datum 4 juni 2025 Onderwerp Raadsmemo hemelwaterverordening Registratienummer Z25.222700 / D25.1364475 Pagina 2