2025-121 Bijlage Participatieplan Goes - april 2025

Participatieplan Voor de Goese Dorpsvisies: Wilhelminadorp, Wolphaartsdijk – Oude Sabbinge, Kattendijke, ’s-Heer Arendskerke, Kloetinge, ’s-Heer Hendrikskinderen April 2025

Participatieplan | dorpsvisies

Inhoud

2

Aanleiding: de ruimte voor participatie

p. 3

Waarom in gesprek?

p. 4

Waarover in gesprek?

p. 5

Met wie in gesprek?

p. 6

Hoe in gesprek?

p. 7

Na het gesprek

p. 10

Participatieplan | dorpsvisies

Aanleiding: de ruimte voor participatie Samen werken aan de Dorpsvisies

De komende tijd komen een aantal grote opgaven en veranderingen op de gemeente Goes af. Sociaal, maatschappelijk én ruimtelijk. Die hebben invloed op de manier van leven. Daarom kijken we op verschillende schaalniveaus naar onze positie, veranderingen en mogelijkheden als gemeente.

We werken momenteel aan een gemeentebrede toekomstvisie, ofwel omgevingsvisie. Als onderdeel hiervan gaan we zes Dorpsvisies opstellen. Elke Dorpsvisie moet voor de komende tien jaar de waarden, doelen en ontwikkelrichting van een dorp beschrijven. De toekomst is van iedereen in het dorp. Daarom maken we de Dorpsvisies samen met inwoners, lokale organisaties en andere belanghebbenden. Van jong tot oud, actieve dorpelingen en mensen die je minder vaak hoort.

De onderdelen van dit plan en de keuzes die we toelichten zijn gebaseerd op de participatieleidraad van de gemeente:

Waarom in gesprek? Waarover in gesprek? Met wie in gesprek? Hoe in gesprek? Na het gesprek

In dit participatieplan geven we aan op welke manier we de verschillende belanghebbenden in de dorpen betrekken bij het opstellen van hún Dorpsvisie. En hoe we samen toewerken naar Dorpsvisies waar mensen enthousiast van worden én die ze samen willen uitvoeren.

3

Participatieplan | dorpsvisies

Waarom in gesprek? Elke Dorpsvisie, en daarmee ook de bijbehorende participatie, heeft als doel om met inwoners, ondernemers, partijen in het gebied en de gemeente zicht te krijgen op de belangrijkste uitdagingen en kansen voor het dorp. De Dorpsvisies moeten onderlinge samenhang én een duidelijke relatie met de gemeente als geheel hebben. Bij het opstellen van de Dorpsvisies zetten we daarom een aantal doelen centraal; deze vormen ook de redenen waarom we het gesprek met mensen aangaan:

We versterken de samenwerking in het gebied Omgevingsvisie De maatschappelijke opgaven in onze dorpen vra¬gen om een goede samenwerking en nieuwe balans tussen inwoners, initiatiefnemers, marktpartijen en overheden. Een samenwerking waarbij partijen elkaar versterken en samen zorg 6 dorpsvisies dragen voor een vitale toekomst van een dorp. Eigenaarschap van dit brede palet aan partijen bij hun Dorpsvisie is daarom cruciaal. Daarom stellen we de Dorpsvisies ook op in co-creatie met Ontwikkelingen mensen Projecten in en buiten het gemeentehuis. Dat motiveert om daarna ook daadwerkelijk aan de slag te gaan met de uitvoering van de Dorpsvisie.

Met de dorpen het verhaal van Goes en de regio versterken

We kijken op verschillende schaalniveaus naar de toekomst en de kansen die deze brengt. De positie van de stad Goes én de verschillende dorpen is daarbij cruciaal: daar gebeurt het en vinden ontwikkelingen ook daadwerkelijk plaats! Daarom werken we aan een logische vertaling van de landelijke, regionale en lokale ambities naar de dorpen toe. Om dat goed te kunnen doen, is het belangrijk om te weten wat er speelt in elk dorp. We willen gebruik maken van de ervaringskennis van inwoners en lokale betrokkenen, omdat die essentieel is voor de kwaliteit van de dorpsvisies. Elk dorp heeft hierin zijn eigen positie en draagt op zijn eigen manier bij. Zo schrijven de dorpen mee aan het verhaal van Goes en de regio.

4

Dorpen die elkaar versterken; elk met een eigen verhaal

Elk dorp heeft zijn eigen geschiedenis, identiteit en verhaal. Met hun kenmerkende opbouw (bijvoorbeeld de ringdorpen), scholen, ontmoetingscentra, verenigingen, kerken en monumenten. Ze zijn verschillend en vullen elkaar aan. We maken de toekomst van de kleurrijke dorpen afzonderlijk en in samenhang inzichtelijk; elke visie illustreert de bijzondere kwaliteiten van het dorp en schetst een eigen toekomstbeeld. Daarbij biedt het proces ruimte voor mensen om nieuwe ideeën in te brengen. De dorpsvisies zijn qua opbouw, inhoud en uitstraling onderling samenhangend.

Participatieplan | dorpsvisies

Waarover in gesprek? De geschiedenis, opbouw en identiteit van de dorpen vormen de basis voor de visies - net als eerder opgesteld beleid en plannen. Voor de omgevingsvisie is ook al veel uitgezocht en besproken. Deze informatie gebruiken we om de gespreksagenda op te stellen. Deze passen we gaandeweg aan op basis van wat inwoners of lokale partijen belangrijk vinden. Daarnaast hanteren we een aantal uitgangspunten:

We sluiten aan bij lopende ontwikkelingen

Naast de huidige ontwikkeling van de omgevingsvisie, starten of lopen er ook andere projecten. Bijvoorbeeld de mobiliteitsvisie en het bouwproject in Wilhelminadorp West. We overleggen regelmatig met deze projecten. Zo kunnen we samenwerken waar dat kan, zorgen voor complementaire vraagstellingen en dubbele participatiemomenten voorkomen.

Dorpen én de gemeente in de hoofdrol

Zoals ook in het participatiebeleid benadrukt wordt, nemen we dorpelingen serieus en zien hen als gelijkwaardige gespreks- en samenwerkingspartner. Zij weten wat bij hun dorp past en hoe ze hierin een rol kunnen vervullen. In samenwerking met de dorpsverenigingen/ dorpsraden zetten we een bij elk dorp passend proces op. Dit proces zal verschillende manieren bieden om deel te nemen, zoals hieronder verder toegelicht. Daarnaast is ook de betrokkenheid vanuit het gemeentehuis van cruciaal belang. Daarom zorgen we ervoor dat het werken aan de dorpsvisies leuk is en bovenal meerwaarde heeft voor alle deelnemers.

Ruimte en richting

In dit proces is het belangrijk om de juiste verwachtingen te scheppen. Daarom bespreken we vooraf wat er vaststaat (beleid, visies en projecten zoals de omgevingsvisie en de mobitilieitsvisie) en welke ruimte er is om mee te denken. Zo ontstaat de goede balans tussen ruimte bieden en richting geven. En creëren we een helder inhoudelijk startpunt voor het gesprek over de toekomst.

Toepasbare eindproducten

In een visie kun je niet wonen. We maken daarom dorpsvisies die binnen en buiten het gemeentehuis concreet gebruikt kunnen worden. Als instrument om keuzes te maken, een overzicht van de te nemen stappen, als uitnodiging om mee te doen en als wenkend perspectief.

5

Participatieplan | dorpsvisies

Niveaus van betrokkenheid

In de participatieleidraad staan verschillende participatieniveaus aangeduid. Dat gaat over hoe actief we mensen betrekken bij het proces en geeft duidelijkheid over de rol en verwachtingen. In dit proces bieden we de volgende niveaus aan: Informeren

Raadplegen en advies vragen

Om goed mee te denken moet je weten waar het over gaat. Inwoners, ondernemers en organisaties krijgen daarom goede informatie, zowel over het proces als de inhoud. We gebruiken de gemeentelijke website en sociale media voor de informatievoorziening. Over de manieren van communicatie staat meer in het hoofdstuk communicatie, verderop in dit participatieplan.

Inwoners, ondernemers en lokale organisaties denken mee over de vraagstukken die van belang zijn voor de toekomst. Mensen kunnen ideeën aandragen, aangeven wat voor hen belangrijk is, advies geven en meedenken over een goede uitwerking. Mensen kunnen zowel online als offline meedenken. Uiteindelijk bepaalt de gemeente de koers. Wijkt dit besluit af van de inbreng van de belanghebbenden, dan leggen we dit uit en communiceren we dit duidelijk.

Doelgroepen • Iedereen wordt op de hoogte gehouden

Medeverantwoordelijkheid geven Iedereen in het dorp (die dat wil) kan intensiever betrokken raken bij de dorpsvisie. Deze groep ‘smaakmakers’ nodigen we uit voor een verdiepend dorpsgesprek over de interpretatie van de uitkomsten van de participatie. In deze co-creatiesessie gaan we ook samen aan de slag met de visie. We nodigen ze nogmaals uit als de conceptvisie gereed is. Doelgroepen • Smaakmakers, bestaande uit de meest betrokken dorpsbewoners en partijen • Dorpsverenigingen/Dorpsraden • Ambtenaren

6

Doelgroepen • Inwoners • Lokale organisaties • Ondernemers en bedrijven • Dorpsverenigingen/Dorpsraden • Ketenpartners • Medeoverheden

Beslissen De dorpsvisies bespreken we op verschillende momenten tijdens het proces in de gemeenteraad. Aan het eind van het proces neemt de gemeenteraad een besluit. Doelgroepen • Gemeentelijk bestuur

Participatieplan | dorpsvisies

Met wie in gesprek? Iedereen die dat wil, kan meedenken én meedoen aan het opstellen van de dorpsvisies. We maken het mensen gemakkelijk om aan te haken door een goede en verrassende mix van ‘denk- & doe mee-middelen’ in te zetten: aansprekend en laagdrempelig, zowel online als offline. Op die manier zorgen we ervoor dat iedereen kan meedoen op een manier en moment dat bij hem of haar past. Samen met de dorpsverenigingen/dorpsraden en enkele lokale partijen inventariseren we welke doelgroepen en organisaties er zijn, welke rol zij in het dorp vervullen en hoe we hun kennis en betrokkenheid kunnen benutten. We kijken ook hoe en waar we verschillende leeftijdsgroepen bereiken – van jongeren tot senioren – én hoe we in contact komen met mensen die vaak niet vanzelf meedoen, zoals gezinnen of laaggeletterden. We gaan actief naar mensen toe en sluiten aan bij bestaande bijeenkomsten. Op basis van de doelgroepen bepalen we samen welke middelen we inzetten en waar we het gesprek voeren. Zo zorgen we voor een brede en representatieve inbreng van inwoners, organisaties, initiatiefnemers en (keten)partners. Deze representativiteit borgen we door voldoende reacties op te halen via een digitale vragenlijst, verspreid over alle leeftijdsgroepen en deelgebieden.

De combinatie van kwantitatieve data en kwalitatieve informatie – zoals verdiepende gesprekken – zorgt uiteindelijk voor een dorpsvisie die niet alleen representatief is, maar ook concreet en specifiek.

Kinderen en jongeren

Kwetsbare doelgroepen

20-65 jarigen

Verenigingen/ burgerinitiatieven

Senioren

Doelgroepen per dorp Maatschappelijke partners/ketenpartners

Bewonersorganisatie Geloofsgemeenschappen Ondernemers/bedrijven

7

Participatieplan | dorpsvisies

Communicatie

Goede, herkenbare communicatie is cruciaal om het participatieproces te laten slagen. We maken daarmee zichtbaar en herkenbaar wat we doen, maar belangrijker nog: zo is iedereen op de hoogte en kunnen mensen de afweging maken om wel of niet mee te doen. We maken een overkoepelende communicatieaanpak en campagne die we verbijzonderen per dorp. Onder de noemer ‘Het verhaal van…….’ gaan we in alle dorpen op zoek naar hun eigen identiteit. We communiceren via de gemeentelijke website en online platform, sociale media, en brieven.

Dorpstour met de Maakdestadbus Om de zichtbaarheid van het proces te vergroten zetten wij een groene participatiebus in tijdens het rondje in de dorpen. Deze klassieke VW-camper is een echte eye-catcher en tevens een praktische plek voor een geprek met een kop koffie.

Zichtbaar infopunt per dorp In elk dorp richten we op een zichtbare plek een informatievoorziening in. In een winkel, de voetbalclub of het dorpshuis. Mensen kunnen daar informatie vinden over het proces, de doelstelling en hoe ze mee kunnen doen. Door bijvoorbeeld door QR-code te scannen die ze naar het platform en de vragenlijst brengt.

8

Terugkoppeling Tijdens het proces koppelen we doorlopend terug via het online platform. Hierop plaatsen we het participatielogboek, dat we tijdens het proces steeds bijwerken met verslagen van de meedenkmomenten. Hierbij checken we ook telkens of we de bijdrage van inwoners, ondernemers en organisaties op een goede manier hebben verwerkt en wat de partijen willen bijdragen. Zo wordt het een visie waarin mensen zich herkennen en actief meedoen.

Overzicht van doelgroepen

Een eerste overzicht van doelgroepen en organisaties is al opgesteld. Dit overzicht is niet definitief en wordt, zoals hierboven beschreven, verder aangevuld en afgestemd in overleg met de dorpsverenigingen/ dorpsraden en lokale partijen.

Participatieplan | dorpsvisies

Wie

Inwoners

Belang

Een fijne leefomgeving hebben en behouden

• Kinderen (tot 12 jaar) • Jongeren (12 tot 20 jaar) • Volwassenen (20 tot 65 jaar) • Ouderen (65 jaar en ouder)

Participatiemiddelen

Communicatie

• Dorpskrant/nieuwsbrief • E-mail • Sociale media • Posters en flyers • Projectpagina gemeente

Participatie

• Online vragenlijst • Straatgesprekken • Doe-het-zelf lespakket • Co-creatiesessies

Ondernemers en bedrijven

Een gunstige bedrijfsomgeving behouden en creëren

• Ondernemersverenigingen, zoals Welkom Wolphaartsdijk • Winkeliersverenigingen • Ondernemers Contact Goes • Koninklijke Horeca Nederland Goes en Zuid Beveland • Bedrijventerreinen • Winkeliers en horeca • Land-tuinbouw Organisatie • Agrarische ondernemers, waaronder de Koninklijke Maatschap de Wilhelminapolder • Recreatie

Dorpsverenigingen/ Dorpsraden • Belangenvereniging Wilhelminadorp • Vereniging gemeenschap Wolfaartsdijk • Stichting Overlegorgaan ‘s-Heer Arendskerke • Vereniging Dorpsbelangen ‘s-Heer Hendrikskinderen • Vereniging Dorpsbelangen Kloetinge • Vereniging Dorpsbelangen Kattendijke

Communicatie

• Dorpskrant/nieuwsbrief • E-mail • Sociale media • Posters en flyers • Projectpagina gemeente

Participatie

• Online vragenlijst • Straatgesprekken

Een fijne leefomgeving hebben en behouden

Communicatie

• E-mail • Projectpagina gemeente

Participatie

• Straatgesprekken • Online vragenlijst • Co-creatiesessies

9

Participatieplan | dorpsvisies

Wie

Organisaties

Belang

Een fijne leefomgeving hebben en behouden

• Basisscholen: Schengehof, IKC Kloetinge, Stamperiusschool, De Poeljeugd, Het Samenspel, Johannes Calvijnschool, OdyZee • Bibliotheek • Heemkundige Kring de Bevelanden • Sportverenigingen • Religieuze organisaties • Natuurverenigingen • Staatsbosbeheer • Recreatie en toeristische organisaties • Mindervalidevertegenwoordiging • Ouderenorganisaties • Maatschappelijke organisaties

Medeoverheden en ketenpartners • Provincie Zeeland • Buurgemeenten: Middelburg, Borsele, Kapelle, Noord-Beveland • Waterschap Scheldestromen • GGD Zeeland • RUD Zeeland en DCMR milieudienst • Woningcorporaties, zoals Beveland wonen • Veiligheidsregio Zeeland

10

Participatiemiddelen

Communicatie

• E-mail • Projectpagina gemeente

Participatie

• Straatgesprekken • Online vragenlijst

Toetsing, uitvoering en/of besluitvorming

Communicatie

• E-mail • Projectpagina gemeente

Participatie

• Gesprekken en/of werkoverleggen

Participatieplan | dorpsvisies

Hoe in gesprek? We doorlopen in dit proces vijf stappen, die we op de volgende pagina’s verder toelichten: Dorpenronde 2 Dorpenronde 1

(september - januari 2025)

(mei - juli 2025)

4

2

Kloetinge ’s-Heer Hendrikskinderen Kattendijke

Wilhelminadorp ’s-Heer Arendskerke Wolphaartsdijk & Oud Sabbinge

5 3 1 Gezamenlijk startpunt

Koers uitzetten en lessen trekken

Vaststellen en aan de slag! (januari - maart 2026)

(augustus - oktober 2025)

(april - mei 2025)

Het opstellen van de dorpsvisies loopt parallel met andere processen In het proces zorgen we voor een continue wisselwerking tussen de afzonderlijke dorpen en projecten, en de gemeente als geheel. Regelmatig vindt er afstemming plaats tussen het ontwikkelproces van de dorpsvisies en van andere lopende participatietrajecten.

11

Participatieplan | dorpsvisies

1 Gezamenlijk startpunt (april – mei 2025)

Voorbereiden participatie We bespreken het participatieplan met de dorpsverenigingen/dorpsraden en enkele lokale partijen, zodat we het samen verder aanscherpen. Ook bereiden we de komende participatiestappen en bijbehorende communicatie voor. Zoals benoemd in het vorige hoofdstuk, vinden we het belangrijk dat kinderen en jongeren ook mee kunnen denken over hun visie op het dorp. Kinderen en jongeren hebben vaak goede ideeën hierover. Daarom maken we een Doe-het-zelf werkpakket voor de scholen in de verschillende dorpen. Zo kan elke klas het gesprek hierover voeren.

2 Dorpenronde 1 (mei – juli 2025)

Vanuit een gedegen voorbereiding en een goede gespreksagenda gaan we de eerste 3 dorpen in. We combineren digitale en analoge instrumenten om een breed scala van doelgroepen te betrekken. We zorgen voor voldoende betrokkenheid in zowel de breedte als de diepte. We geven de meest betrokken dorpsbewoners en partijen (de ‘smaakmakers’) de kans om actief bij te dragen aan hun dorpsvisie. We leggen het participatieproces daarbij zorgvuldig vast in een aantrekkelijk logboek (in beeld en woord).

12

Participatieplan | dorpsvisies

Op verschillende manieren in gesprek We voeren dit gesprek op verschillende manieren. Zo kan iedereen op een moment en manier meedenken die past en krijgen we een brede en representatieve blik op wat er leeft in de dorpen: • Inrichten herkenbare (info)plek per dorp en online via Goespraatmee • Dorpstour met de Maakdestad bus in Wilhelminadorp, ‘s-Heer Arendskerke en Wolphaartsdijk-Oud Sabbinge: straatgesprekken op drukbezochte plekken (1,5 dag) • Dorpsgesprek met inwoners, smaakmakers, bewonersorganisaties en lokale organisaties (per dorp) • Digitale vragenlijst en ‘prik je idee op de kaart’ via Goespraatmee • Scholenactie: de opbrengst van de scholenactie op de basisscholen ophalen • Poll voor jongeren (via social media en Goespraatmee) • Co-creatiesessie met de smaakmakers en bewonersorganisaties We maken hiervan een participatielogboek: verslag in woord en beeld. We delen dit via Goespraatmee.

3 Koers uitzetten en lessen trekken (augustus – oktober 2025)

We brengen de resultaten samen tot concrete visies voor de eerste drie dorpen, zorgen voor de onderlinge verbinding én leggen de relatie met de omgevingsvisie. We trekken lering uit het proces en halen hiervoor input op bij de betrokkenen. Dit doen we door de volgende activiteiten: • Dorpsgesprekken over de concept dorpsvisies met bewonersorganisaties en smaakmakers (3x) • 3 concept-dorpsvisies op Goespraatmee, met reactiemogelijkheid • Gesprek met de dorpsverenigingen/ dorpsraden over de geleerde lessen uit het proces Ook bereiden we de komende participatiestappen en bijbehorende communicatie voor.

13

Participatieplan | dorpsvisies

4 Dorpenronde 2

(september 2025 – januari 2026) Met een geoptimaliseerde aanpak gaan we opnieuw het gesprek aan in drie dorpen, op dezelfde manier als in stap 2. Na Wilhelminadorp, ‘s-Heer Arendskerke en Wolphaartsdijk-Oud Sabbinge, zijn nu Kattendijke, Kloetinge en ‘s-Heer Hendrikskinderen aan de beurt.

5 Vaststellen en aan de slag! (januari – maart 2026)

In de laatste stap brengen we de resultaten samen tot concrete visies voor de tweede drie dorpen. We zorgen weer voor onderlinge verbinding én met de omgevingsvisie. Dit doen we door de volgende activiteiten: • Dorpsgesprekken over de concept dorpsvisies met bewonersorganisaties en smaakmakers (3x) • 3 concept-dorpsvisies op Goespraatmee, met reactiemogelijkheid In deze stap vindt ook de vaststelling door college en raad plaats. Hier maken we een feestelijk moment van, waarbij de dorpen de eindproducten aanbieden aan de raad. Ook stippelen we in samenwerking met de smaakmakers een slimme strategie uit over het samenspel met de gemeenteraadsverkiezingen (maart 2026).

14

Participatieplan | dorpsvisies

Na het gesprek Evaluatie

Zoals benadrukt in het participatiebeleid vinden we het belangrijk om te blijven leren over participatie in de gemeente Goes. Na stap 3 gaan we daarom met de dorpsverenigingen/dorpsraden in gesprek over de geleerde lessen uit het proces. Waar nodig passen we de werkwijze aan voor de volgende dorpenronde (stap 4). Zo verbeteren we gaandeweg onze aanpak. Deze evaluatie kan door de gemeente ook meegenomen worden in toekomstige projecten.

Vervolg van de dorpsvisies

We vinden het belangrijk dat dit proces echt iets oplevert: beleefbare en bruikbare dorpsvisies én een samenwerking die ergens toe leidt. We werken aan aantrekkelijke en concrete dorpsvisies die de gemeente en andere partijen samen willen uitvoeren. Geen “papieren tijgers”, maar dynamische en levendige producten, en een proces waarin echt iets gebeurt. In overleg met betrokkenen krijgt elke visie een aansprekende vorm. De visies geven duidelijk richting en antwoorden aan initiatiefnemers: waar gaan we heen en wanneer voeg ik iets toe? Zo zijn ze voor zowel de gemeente als externe partijen een heldere leidraad. We zetten in op doorlopende samenwerking, ook na de vaststelling van het document. Ideën voor deze samenwerking beschrijven we per dorpsvisie. Verdere invulling van deze samenwerking is onderdeel van een vervolgproces.

15

April 2025