2025-120 e Jaarplan groen 2025

2025

Jaarplan Grootonderhoud groen 2025 DECEMBER 2024 ANS LOURENSSEN -COÖRDINATOR GROEN

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................................. 2 Werkzaamheden stand van zaken..................................................................................................................... 3 Uitvoeringsplan groen ...................................................................................................................................... 5 Groenprojecten 2025 ........................................................................................................................................ 5 1)

Verbeteren kwaliteit bomen in wijken en dorpen (Jaarplan 2024 - in uitvoering) ........................... 5

2)

Noordhoek, Noordhoeklaan (Jaarplan 2024 - in voorbereiding) ....................................................... 5

3)

Noordhoek, Werflaan (Jaarplan 2024 – in voorbereiding)................................................................. 5

4)

Goes Oost, Jacob Valckestraat (Jaarplan 2024 – in voorbereiding) ................................................... 6

5)

Project Beter Bomen Beschermen ...................................................................................................... 6

6)

Natuurwaardekaart ............................................................................................................................. 6

7)

Diverse locaties verbeteren doorwortelbare ruimte bomen ............................................................. 7

8)

Centrum, bomen Grote Markt ............................................................................................................ 7

Aansluiting integrale planning wegen, rioleringen en overige ontwikkelingen ............................................. 8 9)

Dusseldorpstraat-Bergweg, Goes Oost ............................................................................................... 8

10)

Deltastraat Kattendijke ................................................................................................................... 8

11)

De Graaffstraat e.o., Goes Oost ...................................................................................................... 8

12)

Breitnerstraat e.o., Goes Zuid ......................................................................................................... 8

13)

t/m 17) Diverse projecten 2026 e.v. ............................................................................................... 9

Oostsingel...................................................................................................................................................... 9 Lewestraat e.o............................................................................................................................................... 9 Nassaulaan e.o. ............................................................................................................................................. 9 Veerweg ........................................................................................................................................................ 9 Beukenstaat e.o. ........................................................................................................................................... 9

1

Inleiding Voor u ligt het uitvoeringsplan 2025 Groen. In het uitvoeringsplan worden de geplande projecten in 2025 omschreven. Daarnaast wordt aangegeven wat er nog aan lopende projecten vanuit de voorgaande jaren open staat en wat hiervan de status is. Een deel van de opgaaf 2024 wordt in 2025 uitgevoerd. Een groot deel van het uitvoeringsbudget 2024 was gepland voor het verbeteren van het bomenbestand. De voorbereiding van deze werkzaamheden nam meer tijd in beslag dan vooraf was verwacht. De controle op kwaliteit en conditie, de check juiste standplaats en doorwortelbare ruimte (kabels en leidingen), als de aanbesteding en communicatie namen meer tijd in beslag. Daarnaast zijn (plant)werkzaamheden seizoenafhankelijk. Inmiddels is de voorbereiding afgerond en de werkzaamheden gestart. Dit omvat het verbeteren van de groeiplaats (beplanten, aanbrengen snippers, inplanten met wilgenstaken enz.), verwijderen van slechte bomen en het planten van nieuwe bomen. In het plantseizoen ’24-’25 en najaar 2025 worden ruim 600 st. nieuwe bomen geplant, hierdoor neemt het bomenareaal met 460 st. toe. Het Jaarplan Groen 2025 is opgebouwd uit een tekstdocument en uit een financiële planning. De financiële planning met betrekking tot de uitgave 2024 heeft als ijkpunt 19 december 2024. In de financiële planning zijn de te verwachten kosten van de nog uit te voeren werken van 2024 opgenomen.

Daarnaast zijn de geraamde kosten voor 2025 in beeld gebracht. De geraamde kosten zijn op basis van eenheidsprijzen uit het vastgestelde beheersplan 2021-2025 en aanbestedingscijfers. Het jaarplan grootonderhoud groen is opgesteld op basis van de beleids- en kwaliteitsambities vastgesteld in het Groenstructuurplan 2014-2024 en het groenbeheerplan 2021-2025. Daarnaast zijn inspecties, wijkschouwen en service meldingen meegenomen in de afweging. Uitgangspunt bij de werkzaamheden is zoveel mogelijk aansluiten bij andere disciplines als wegen, rioleringen, openbare verlichting en andere ontwikkelingen. Uit de VTA inspecties (periodieke visuele inspectie) blijkt dat de kwaliteit en conditie van bomen onder druk staat. Dit komt o.a. door langdurige droogte gedurende meerdere jaren, maar ook de natte omstandigheden van het voorjaar en zomer 2024. Door veelvuldige regen vullen de poriën in de grond zich met water, hierdoor is er voor wortels minder zuurstof in de grond beschikbaar en staan wortels langdurig in water waardoor ze rotten. Tevens hebben diverse ontwikkelingen en grootschalige aanleg van kabels in trottoirs en groenstroken invloed op de kwaliteit en conditie van bomen. Het graven, opslag van materialen onder en nabij (toekomstige) boomkronen geeft verdichting van de bodem, schade aan wortels en afname van de hoeveelheid wortels en afname doorwortelbare ruimte.

Wonden aan wortels zijn potentiële invalspoorten voor schimmels en bacteriën. Achteruitgang in kwaliteit is veelal pas na enkele jaren waarneembaar. In het project Bomen Beter Beschermen worden uitgangspunten met betrekking tot bescherming van de boom opgenomen, echter door druk op de ondergrondse ruimte is het beschermen van bomen een uitdaging.

2

Voorbeelden voor het verbeteren van doorwortelbare ruimte door het op gang brengen van het bodemleven en natuurlijke vertering

Werkzaamheden stand van zaken Uitgevoerde werken: In 2024 zijn de volgende projecten uitgevoerd: - Belcantopark en De Wetering (Aria-Overzuid) verbeteren doorwortelbare ruimte; - Inventarisatie Flora en Fauna in gedeelte Bosgebied Zuid; - Uitvoering Bomen Effect Analyse (BEA) ter voorbereiding projecten Breitnerstraat e.o., De Graaffstraat e.o.; - Voorbereiding project verbeteren kwaliteit bomen in de gemeente (inventarisatie, check groeiplaats, aanbesteding); - Start verbeteren kwaliteit bomen in Goese Polder; - Start verbeteren kwaliteit bomen in Kloetinge. Werken momenteel in uitvoering: - Jacob Valckestraat onderzoek mogelijkheden verruimen groeiplaats bomen (i.s.m. O&E) - Verbeteren kwaliteit bomen in de Goese Polder; - Verbeteren kwaliteit bomen in Kloetinge. Geplande werken (zie uitwerking verderop in document): - Verbeteren kwaliteit bomen in wijken en dorpen; - Noordhoeklaan 1e fase van vervangen bomen en verbeteren doorwortelbare ruimte; - Werflaan verbeteren groeiplaats bomen en vervangen onder begroeiing; - Jacob Valckestraat onderzoek mogelijkheden verruimen groeiplaats bomen; - Bomen Beter Bescherming. Uitwerken project bescherming bomen bij werkzaamheden; - Natuurwaardekaart. Doelsoorten vaststellen en opstellen handreikingen beheer; - Verbeteren ondergrondse groeiplaats bij (monumentale en waardevolle) bomen; - Grote Markt.

Toevoegen voeding ondergrondse groeiplaats bomen; - Dusseldorpstraat- Bergweg aanbrengen bomen en beplanting na herinrichting. Bomen Bergweg herstel groeiplaats na werkzaamheden; - Deltastraat verbeteren groeiplaats voor bomen en beplanting; - De Graaffstraat e.o. aanbrengen bomen en beplanting na herinrichting. Herstel groeiplaats bomen na werkzaamheden; 3

-

Breitnerstraat e.o. aanbrengen bomen en beplanting na herinrichting. Herstel groeiplaats bomen na werkzaamheden.

Werken in voorbereiding tbv. 2026 en verder: - Oostsingel vervanging Kastanjes Goes 2026; - Lewestraat e.o. Kloetinge 2026; - Nassaulaan e.o. Goes 2027; - Veerweg Wolphaartsdijk 2028; - Beukenstaat e.o. Goes 2028.

4

Uitvoeringsplan groen Groenprojecten 2025 1) Verbeteren kwaliteit bomen in wijken en dorpen (Jaarplan 2024 - in uitvoering) De conditie en kwaliteit van veel bomen in wijken en dorpen is slecht. Om de doorwortelbare ruimte te verbeteren wordt ingezet op het aanbrengen van onderbeplanting, aanbrengen van houtsnippers of beluchten en bemesten. Zieke en slechte bomen, waar verbeteren van de groeiplaats geen effect meer heeft, worden vervangen door nieuwe bomen. in Q4-2024 is gestart in de Goese Polder. In 2025 wordt dit uitgebreid naar de overige wijken en dorpen. De huidige aanbesteding omvat ruim 600 st. nieuwe bomen en 2500 m² beplanting. De nazorg loopt door tot in 2026.

2) Noordhoek, Noordhoeklaan (Jaarplan 2024 - in voorbereiding) De conditie en kwaliteit van verschillende bomen in de middenberm is slecht, het herstelvermogen is onvoldoende om uit te groeien naar kwalitatief goede bomen. In de berm tussen trottoir en rijbaan staan kastanjes, bij meerdere bomen is de kwaliteit dusdanig slecht dat de veiligheid in geding is, rooien is onvermijdelijk. In samenwerking met afdeling Omgeving en Economie Groen is een toekomstvisie en een vervangingsplan voor de bomen opgesteld. De uitvoering van de werkzaamheden vindt fasegewijs plaats afhankelijk van de kwaliteit van de bomen. De voorbereiding van de 1e fase, 45 st. bomen, is gestart. De werkzaamheden vinden plaats in combinatie met het aanpakken van de wateroverlast in de omgeving van de Noordhoeklaan (project 25.4 Uitvoeringsplan Riolering 2025).

3) Noordhoek, Werflaan (Jaarplan 2024 – in voorbereiding) De conditie en kwaliteit van de beplanting in de Werflaan is dusdanig slecht dat de beplanting vervangen moet worden. Bij de soortkeuze beplanting wordt rekening gehouden met de biodiversiteit. Het betreft 1350 m² beplanting en 2 st. bomen.

5

4) Goes Oost, Jacob Valckestraat (Jaarplan 2024 – in voorbereiding) De monumentale platanen aan de Jacob Valckestraat zoeken onder de aanliggende verharding van de fietsstraat naar vocht. De wortels zorgen voor flinke opruk van de verharding en trottoirbanden. Klein herstel van de verharding is niet mogelijk zonder schade aan wortels van de bomen. Door de wortelopdruk is er met name voor fietsers een onveilige situatie. In samenwerking met afdeling Omgeving en Economie en het Gemeentelijk Ingenieursbureau Wegen wordt gezocht naar een structurele mogelijkheid om de bomen meer doorwortelbare ruimte te geven en de opdruk van de verhardingen te verminderen.

5) Project Beter Bomen Beschermen Bomen beschermen in een dynamische omgeving, zoals een stad, is geen makkelijke opgave. Om dit gestructureerd te doen is een projectplan opgesteld om te komen tot een betere bescherming van bomen. Het projectplan heeft het doel om middels een door het college vastgestelde werkwijze bomen te beschermen tegen potentieel schadelijke handelingen. De werkwijze zorgt voor een tijdige afweging voorafgaand aan de initiatieven in de buitenruimte. Als beschermen niet mogelijk is, wordt een afweging gemaakt welke bomen gespaard kunnen blijven en hoe bomen gecompenseerd worden. De bescherming sluit zo veel mogelijk aan op het Handboek Bomen van Norminstituut Bomen.

6) Natuurwaardekaart In 2023 is de Natuurwaardekaart opgesteld. In de Natuurwaardekaart zijn alle bekende gegevens van beschermde flora en fauna gekoppeld aan terreintypen opgenomen. Om deze gegevens completer te maken is in 2024 nadere inventarisatie van flora en fauna uitgevoerd o.a. in deel van Bosgebied Zuid, Natuurgebied Westerschans, Oude Kreek Kattendijksedijk.

6

In 2025 wordt de inventarisatie door Stichting Landschapsbeheer Zeeland voortgezet o.a. voor het volledig Bosgebied Zuid. Dit vindt plaats in overleg met afdeling Omgeving en Economie Groen in het kader de op te stellen visie Bosgebied Zuid. In 2025 worden op basis van de Natuurwaardekaart en de inventarisaties doelsoorten vastgesteld en worden onderhoudsprotocollen (gedragscodes) opgesteld die handvatten geven voor het beheer.

7) Diverse locaties verbeteren doorwortelbare ruimte bomen Op verschillende locaties staan (monumentale en waardevolle) bomen. Onder en in nabijheid van de bomen vinden verschillende activiteiten plaats die verdichting van de bodem en schade aan de wortels veroorzaken. Dit zorgt voor belemmering van de wortelgroei. Bij nieuw geplante bomen komt het regelmatig voor dat de bomen het na aanplant moeilijk hebben veelal veroorzaakt door verdichte lagen in de ondergrond. Middels groeiplaatsverbetering wordt de verdichting aangepakt en worden nieuwe voedingsstoffen ingebracht. Dit vindt op de volgende locaties plaats: - Ooststingel binnenzijde wallen, 11 st. bomen; - Ravelijn de Grenadier, 2 st. bomen; - Ravelijn de Groene Jager/Westwal, 17 st. bomen; - Van Hertumweg, 15 st. bomen en 40 are (jaarplan 2024); - Rotonde Tiendeplein, 40 st. bomen (jaarplan 2024); - Bergweg e.o., 25 st. bomen.

8) Centrum, bomen Grote Markt De bomen op de Grote Markt zijn in 2005 geplant in een relatief beperkte ondergrondse groeiplaats. De groeiplaats kan niet op natuurlijke wijze voorzien worden van nieuwe voedingsstoffen. Deze is volledig verhard en voorzien van een forse fundering. De voedingsstoffen nemen af, dit is te zien in de scheutlengte van de takken. Belangrijk is om nieuwe voeding in de ondergrond aan te brengen. In samenwerking met Openbare Ruimte Wegen wordt bekeken hoe de voedingsstoffen ingebracht kunnen worden zonder schade toe te brengen aan de verharding en fundering.

7

Aansluiting integrale planning wegen, rioleringen en overige ontwikkelingen 9) Dusseldorpstraat-Bergweg, Goes Oost In Dusseldorpstraat vindt grootschalige vervanging riolering en bestrating plaats, hierdoor is er een volledige reconstructie wegen, openbare verlichting en groen. Bij de herinrichting is aandacht voor vergroening. De benodigde groenwerkzaamheden worden, afhankelijk van het seizoen, aansluitend aan de herinrichting uitgevoerd. Het betreft verwijderen van 5 st. bomen, 17 st. nieuw aan te planten (struikvormende) bomen, 800 m² aanplanten beplanting en herstel verdichting 10 are bij bomen in gras Bergweg nav. de werkzaamheden. Herstel verdichting

10) Deltastraat Kattendijke In Q3 2025 wordt in Deltastraat het hoofdriool en kabels en leidingen vervangen. In navolging van deze werkzaamheden worden werkzaamheden aan de bomen en beplanting uitgevoerd. Het betreft 4 st. bomen en 100 m² beplanting.

11) De Graaffstraat e.o., Goes Oost In De Graaffstraat e.o. vindt grootschalige vervanging van riolering en verharding plaats, hierdoor is er een volledige reconstructie van de wegen. Dit heeft invloed op het bestaande groen en met name de bomen. Vooraf is een afweging gemaakt welke bomen in het project behouden kunnen blijven op basis van de uitgangspunten van Norminstituut Bomen. Dit resulteert in het verwijderen van bomen maar ook het aanplanten van nieuwe (struikvormende) bomen en het aanleggen van groenvakken. Bij bestaande bomen wordt de ondergrondse doorwortelbare ruimte hertselt middels het stimuleren van het bodemleven. Het betreft verwijderen van 17 st. bomen, 24 st. nieuwe (struikvormende) bomen, 700 m² nieuwe beplanting en herstel doorwortelbare ruimte bij 7 st. bomen.

12) Breitnerstraat e.o., Goes Zuid In de Breitnerstraat e.o. vindt grootschalige vervanging van riolering en verharding plaats, hierdoor is er een volledige reconstructie van de wegen. Dit heeft invloed op het bestaande groen en met name de bomen. Vooraf is een afweging gemaakt welke bomen in het project behouden kunnen blijven op basis van 8

de uitgangspunten van Norminstituut Bomen. Dit heeft geresulteerd in het verwijderen van bomen maar ook in het aanplanten van bomen en het aanleggen van groenvakken. Bij de te handhaven bomen wordt de ondergrondse doorwortelbare ruimte herstelt middels het stimuleren van het bodemleven. Het betreft verwijderen van 7 st. bomen, 7 st. nieuwe bomen, 500 m² nieuwe beplanting en herstel doorwortelbare ruimte bij 12 st. bomen.

13) t/m 17) Diverse projecten 2026 e.v. In het jaarplan is een doorkijk gemaakt naar een aantal projecten die de komende jaren gepland staan om uit te voeren.

Oostsingel: In Q3 2025 en Q1- 2026 worden de Vesten door Waterschap de Scheldestromen gebaggerd en de beschoeiing daar waar nodig vervangen. De beschoeiing aan de Oostsingel vanaf Stenen Brug tot aan de Oostsingel hoek Anjelierstraat wordt vervangen. Hierdoor is het mogelijk om de beschoeiing te verplaatsen in de richting van het water. Hierdoor ontstaat voor de bomen een grotere groeiplaats. De kastanjes in het deel van de Stenen Brug naar Oostsingel 156 zijn aangetast door Kastanjebloedingsziekte, hierdoor is de conditie en kwaliteit de afgelopen jaren verder afgenomen en is de veiligheid in het geding. Het vervangen van de kastanjes inclusief het vergroten van de groeiplaats is een mogelijkheid die in een separaat voorstel aan het College wordt voorgelegd.

Lewestraat e.o. Kloetinge 2026; Nassaulaan e.o. Goes 2027; Veerweg Wolphaartsdijk 2028; Beukenstaat e.o. Goes 2028.

9