070. Raadsvoorstel Beleid inwoner- en overheidsparticipatie

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: : :

Z24.186601 / D24.1250193 Beleid inwoner- en overheidsparticipatie Joan Veldhuizen Bestuur en financiën Harmke Kooman Samenleving

Gevraagd besluit 1. Het beleidskader inwoner- en overheidsparticipatie vast te stellen; 2. De participatieverordening gemeente Goes 2024 vast te stellen; 3. Kennis te nemen van de participatieleidraad Het Goese Gesprek. Juridische grondslag Het juridisch kader wordt gevormd door: 1. de wijziging van Artikel 150 en Artikel 170 in de Gemeentewet in het kader van de Wet versterking participatie op decentraal niveau zoals vastgesteld op 5 juni 2024 en de daarin genoemde afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht; 2. de bepalingen betreffende participatie in de Omgevingswet inwerking getreden op 1 januari 2024. Aanleiding Binnen de gemeente Goes is er sprake van een brede inzet aan participatie. Afgelopen jaren is er gewerkt om dit verder vorm te geven en hebben er veel trajecten plaatsgevonden waarbij inwoners op verschillende manieren hebben meegepraat, meegedacht en meegedaan. Participatie is constant in ontwikkeling wat vraagt om een lerende houding van alle partijen. Niet alleen lokaal zijn er wensen om door te ontwikkelen, ook vanuit de landelijke overheid zijn er nieuwe verwachtingen en verplichtingen; denk aan de Omgevingswet en de Wet versterking participatie op decentraal niveau. Al deze ontwikkelingen vormden de aanleiding om nieuw participatiebeleid op te stellen.

Resultaat Het vaststellen van het beleidskader inwoner- en overheidsparticipatie en het vaststellen van de participatieverordening 2024. Argumenten Participatie is niet nieuw in Goes; als gemeente gaan we al met inwoners in gesprek zo lang we ons kunnen herinneren. Vanaf 2019 is echter meer aandacht besteed aan het opstellen van kaders en uitgangspunten voor participatie met het project Goes Meedoen. De werkgroep Bestuurlijke Vernieuwing maakte spelregels voor participatie, die uw gemeenteraad vaststelde. Het project Goes Meedoen is in 2021 formeel afgerond. Sindsdien werken we met een programmatische aanpak; hierin wordt benadrukt dat participatie een groeimodel is waarbij we uitgaan van lerend vermogen. Bij participatie zijn veel verschillende partijen betrokken met elk een eigen perspectief. In dit beleid zijn

Agendapunt Pagina 2

deze perspectieven zo veel mogelijk samengebracht en is daarmee een nieuwe gedragen visie op het onderwerp ontstaan. Deze bouwt voort op de eerdere kaders en uitgangspunten, maar omvat ook de geleerde lessen van afgelopen jaren. Dit beleid bestaat uit een overkoepelend beleidskader, een praktische leidraad Het Goese Gesprek en een juridische verordening. Met het beleidskader wordt verder vormgegeven aan de ambities van Goes als het gaat om inwoner- en overheidsparticipatie en is gewerkt aan een duidelijke en breed gedragen visie op participatie. Met het opstellen van een vernieuwde participatieleidraad Het Goese Gesprek is gewerkt aan het bieden van concrete en praktische handvatten voor de uitvoering. De participatieverordening zorgt voor de juridische uitwerking en vervangt de inspraakverordening uit 2004, en sluit daarmee aan bij de ambities uit het beleidskader. Het zijn van een dienstbare overheid is een belangrijke ambitie in de gemeente Goes, zoals ook omschreven in uw raadsagenda. Inwoners moeten zich gehoord en gezien voelen. Als gemeente willen we een betrokken, toegankelijke en dienstbare overheid zijn die dicht bij inwoners staat. Daarom is er voor dit beleid gekozen extra in te zetten op het in beeld krijgen van het inwonersperspectief: hoe zien inwoners zelf het meepraten en meedenken in de gemeente voor zich? Kanttekeningen Niet van toepassing.

Financiën Bij de vaststelling van het beleidskader participatie en de participatieverordening zijn er geen directe financiële consequenties. Tegelijk heeft het toepassen van de uitgangspunten uit dit beleid mogelijk wel financiële consequenties voor verschillende afdelingen binnen de gemeente. Goede participatie vraagt namelijk vaak om een investering in capaciteit en middelen. Het structurele budget voor participatie wordt onder meer ingezet voor het contract met Go Vocal (voor het online participatieplatform Goes Praat Mee) en voor het verankeren van participatie binnen de organisatie. Ook kosten voor de evaluatie van het participatiebeleid en participatieprocessen, de inkoop van participatietools en de ontwikkeling van eigen tools en handvatten worden vanuit dit budget gedekt. Jaarlijks is hiervoor een budget van ruim 75.000 euro beschikbaar. Na vaststelling en implementatie van het beleid zal de impact van dit beleid op de capaciteit en middelen van de organisatie zichtbaar worden. Er zal per afdeling onderzocht worden wat dit betekent en of bestaande capaciteit en middelen toereikend zijn. Wanneer participatie wordt toegepast bij projecten, kunnen hiervoor apart middelen en tijd gereserveerd worden. Maar bij de uitvoering van bestaand beleid en reguliere werkzaamheden zijn er standaard geen middelen voor participatie gereserveerd.

Dit kan een knelpunt vormen bij het opzetten en uitvoeren van participatietrajecten. Indien blijkt dat er extra financiën nodig zijn om dit beleid uit te kunnen voeren, zal dit nader onderbouwd worden toegelicht in een nieuw voorstel.

Agendapunt Pagina 3

Duurzaamheid Dit voorstel gaat over het vaststellen van het beleidskader inwoner- en overheidsparticipatie en de participatieverordening. Duurzaamheid is hierop niet van toepassing. Communicatie & Participatie Nog voordat er iets van dit nieuwe beleid op papier stond, zijn inwoners en belangenverenigingen gevraagd naar hun kijk op participatie. Om het perspectief van inwoners op te halen hebben we een grootschalig inwonersonderzoek uitgevoerd in samenwerking met Ipsos I&O. Voor dit onderzoek zijn 5.000 inwoners van de gemeente Goes uitgenodigd om een vragenlijst in te vullen. Ruim 1.100 inwoners hebben dit gedaan. Daarnaast zijn er vier focusgroepen georganiseerd waarin dieper is ingegaan op de resultaten uit de vragenlijst. Naast dit inwonersonderzoek zijn er gesprekken georganiseerd met belangenverenigingen (waaronder wijk- en dorpsverenigingen) om hun algemene perspectief op participatie en specifiek op hun eigen rol mee te nemen. Als laatste zijn er in deze fase twee interactieve sessies met uw gemeenteraad geweest om samen te kijken naar deze doorontwikkeling van participatie. Na deze fase is alle verzamelde input verwerkt tot een concept beleidskader, concept participatieleidraad en concept participatieverordening. Na het opstellen van dit conceptbeleid is een nieuwe ronde participatie ingegaan.

We wilden dat ook inwoners die niet voor het onderzoek uitgenodigd waren de kans kregen om mee te denken met het beleid. Iedereen kon het conceptbeleid inzien via Goes Praat Mee en hierop reageren. Daarnaast zijn inwoners en belangenverenigingen uitgenodigd voor twee avondbijeenkomsten; hier werd het conceptbeleid verder toegelicht en is vervolgens in kleinere groepen over specifieke vraagstukken doorgepraat. Naar aanleiding hiervan is het beleid op een aantal punten aangepast en duidelijker opgeschreven. Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? Na het vaststellen van dit beleid zal worden ingezet op het verder verspreiden van deze uitgangspunten in de organisatie. De participatieleidraad Het Goese Gesprek is daar een belangrijk onderdeel van, maar zal nog verder moeten worden aangevuld met handvatten en voorbeelden. Dit verzamelen we in de gereedschapskist participatie. Met deze gereedschapskist ondersteunen, inspireren en informeren we organisatoren van participatieprocessen en helpen we participatieprocessen op weg. Ook zal dit beleid jaarlijks geëvalueerd worden. Hierbij worden inwoners en anderen participanten nadrukkelijk betrokken.

Uitvoering Na het vaststellen van dit beleidskader inwoner- en overheidsparticipatie en de participatieverordening zal verder uitvoering worden gegeven aan verankering van participatie binnen de organisatie, het vullen van de gereedschapskist en het vormgeven van de evaluatierapportage. Hierbij hebben we specifieke aandacht voor het doorontwikkelen van overheidsparticipatie en kijken we verder naar het maken van afspraken over samenwerking met individuele belangenverenigingen die daar behoefte aan hebben. Ten slotte onderzoeken we de mogelijke vorm van een kerngroep sociaal domein.

Agendapunt Pagina 4

Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

C.H. van den Bos Burgemeester