061. Oplegnotitie Programmabegroting 2025

Griffier van de Raad Oplegnotitie Naam voorstel

061. Programmabegroting 2025

Voorstel agendering

Agendacommissie

n.v.t.

Technische vragenavond (wo)

16 oktober 2024

Oordeelsvormende raad (wo)

30 oktober 2024

Besluitvormende raad (do)

7 november 2024

Behandeladvies & motivering

Bespreekstuk: betreft het financiële kader voor 2025 (budgetrecht van de raad)

Te verzenden

Raadsbreed via het Ris

Verzenddatum

7 oktober 2024

Griffier

F.J. de Kok MSc

06 - 23 98 98 32

Inhoudelijk ambtenaar

J. Wisse

Zie lijst contactpersonen (Notubiz-vergadermappen)

Portefeuillehouder

B.J.W. Meulblok

Relevante stukken

- Raadsvoorstel en -besluit - Programmabegroting 2025

f.de.kok@goes.nl

Inhoudelijk Voor u ligt de begroting van de gemeente Goes voor het jaar 2025 met een, financiële, doorkijk naar de daaropvolgende jaren. De korting in het gemeentefonds vanaf 2026 is blijven staan. Hierdoor verslechtert het financieel perspectief aanzienlijk vanaf 2026. Door een breed pakket aan ombuigingen oplopend naar in totaal € 5,5 miljoen structureel vanaf 2028 is in het laatste jaar sprake van een licht positief begrotingssaldo. Aanleiding

De inhoud van de voorgestelde ombuigingen in de kadernota en begroting staan zeker nog niet vast. De opgenomen bedragen per beleidsterrein c.q. de opgenomen belastingverhogingen kunnen en zullen nog ter discussie worden gesteld in de Kadernota 2026. Het bedrag dat in totaliteit moet worden omgebogen kan nog wijzigen door autonome ontwikkelingen. Zodra de kadernota 2026 – 2029 wordt opgesteld, wordt gestreefd naar een begroting in evenwicht in het begrotingsjaar 2028. De ombuigingstarget is dan minimaal gelijk aan het te verwachte tekort op de exploitatie.

Bevoegdheid

Gemeenteraad

Wat is het voorstel?

Het college stelt voor: 1. De Programmabegroting 2025 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2026 - 2028. 3. Kennis te nemen van het memo proces scenario’s.

Kosten en dekking

De Programmabegroting 2025 is reëel en structureel in evenwicht. Vanaf 2026 is sprake van een tekort als gevolg van de kortingen in het gemeentefonds. Dit tekort is zichtbaar gemaakt in deze Programmabegroting. Door een breed pakket aan ombuigingen oplopend naar in totaal € 5,5 miljoen structureel vanaf 2028 is in het laatste jaar sprake van een licht positief begrotingssaldo.

Overige informatie

--

Korte analyse Programmabegroting Wat betreft de raadsagenda: deze komt als zelfstandig begrip (weer) voor in het Voorwoord. Over de in deze agenda genoemde speerpunten, te weten wonen, verduurzamen en dienstbare overheid, is ook het een en ander te vinden. Het onderdeel Wonen komt terug op pagina 163, Paragraaf Grondbeleid (voor een snel inzicht in de verschillen en overeenkomsten op dit thema met de Programmabegroting 2024 zijn de speerpunten naast elkaar gezet): Ambities komende bestuursperiode In het coalitieakkoord 2022-2026 Goes, een krachtige samenleving’ is een aantal uitgangspunten en ambities benoemd. De belangrijkste bestuurlijke uitgangspunten zijn: Programmabegroting 2024 - We zetten in op de bouw van voldoende en betaalbare woningen in versneld tempo. Dit doen we met woningbouwprojecten met woningen in een gevarieerde mix in woningprijs. We focussen daarbij extra op sociale en middeldure huurwoningen; - We stimuleren alternatieve woonvormen zoals tiny houses en flexwonen; - Om de druk op de woningmarkt te verlichten zetten we in op de planvorming van minimaal één uitbreidingswijk. Deze wijk wordt landschappelijk ingepast en zo duurzaam mogelijk gebouwd; - Samen met de gemeenteraad gaan we op zoek naar een locatie voor deze uitbreidingswijk; - Om de bouw van nieuwe woningen te versnellen maken we gebruik van alle beschikbare middelen;

- Bij nieuwe bouwontwikkelingen kijken we goed naar de natuur- en landschappelijke waarden en versterken we de natuur;

Programmabegroting 2025 We zetten in op de bouw van voldoende en betaalbare woningen. Dit in een gevarieerde mix van type woningen en prijs. De aantallen en typen zijn afhankelijk van de vraag en onze ambities en draagkracht. We stellen hiervoor een realistische planning op. We stimuleren meerdere woonvormen, zoals tiny houses, starterswoningen, ouderenwoningen en eenpersoonswoningen; Voor zowel de dorpen en de stad moet er met respect voor de eigenheid en schaal ruimte blijven voor uitbreiding

We zetten meerdere woningmarktinstrumenten in, zoals gronduitgifte voor verkoop en erfpacht, bestemmingsplannen, huisvestingsverordeningen en afspraken met de woningbouwcorporatie; In de jaarlijkse prestatie-afspraken met de woningcorporatie maken we afspraken over de bouw van voldoende sociale woningen; Bij renovatie, herontwikkeling en nieuwbouw houden we rekening met klimaatadaptatie,

warmtetransitie en natuur- en landschappelijke waarden. De insteek is om bestaand groen te behouden en te investeren in extra kwalitatief groen waar dit mogelijk is - De stedelijke uitstraling vergroten we o.a. door (her)ontwikkeling van het Stationsgebied Zuid. Ook op onder meer p. 51 (Voldoende en betaalbare woningen voor alle doelgroepen) komt het onderwerp terug (“Voldoende en betaalbare woningen in een versneld tempo”). Verduurzamen Dit onderwerp komt met name terug in Programma 5, milieu (p. 99 e.v.). Speerpunten zijn: - Herijken van het klimaatprogramma - Verduurzaming van de gebouwde omgeving - Meer opwekking van duurzame energie - Schone mobiliteit - Afval wordt gezien als een grondstof en er wordt ingezet op een circulaire economie - Een klimaatbestendige toekomst - Een duurzame gemeentelijke organisatie Dienstbare overheid Als het gaat om dienstverlening wil het college bereiken dat “we goed te benaderen en te begrijpen zijn voor iedereen die ons nodig heeft” (p. 31). Hiertoe worden de website en de centrale hal aangepast (p. 32). In 2025 wordt gestart met omnichannel dienstverlening (p. 32). Daarnaast zet het college in op het verbeteren, borgen en structureren van inwoner- en overheidsparticipatie (p. 31).

In de Programmabegroting 2024 schreef het college over de ‘Stadswinkel’: “Wij willen het concept aanpassen naar een mobiele variant om daarmee ook de wijken en dorpen deze laagdrempelige dienstverlening te bieden en daarmee de zichtbaarheid van ons als gemeente verhogen. Na twee jaar zullen wij dit concept evalueren om te bepalen of we dit concept al dan niet structureel willen borgen.” In de Programmabegroting 2025 staat: “De gemeente Goes heeft in het centrum van Goes een informatiepunt/touristshop. Met name de personeelskosten zijn aanzienlijk terwijl het geen wettelijke taak is van de gemeente en er ook geen vergoeding van het Rijk hier tegenover staat. Er zal dan vanuit de gemeente geen toeristische informatie meer verstrekt worden. Overheidsvragen kunnen dan ook niet meer op deze locatie gesteld worden. Alternatieven zijn het Informatiepunt Digitale Overheid in de bibliotheek of de balie in het Stadskantoor. De ombuiging is al gerealiseerd door geen nieuwe verplichtingen meer aan te gaan vanaf 2025.” Ombuigingen Tot slot graag de aandacht voor de ‘Ombuigingen’ (p. 170 e.v.). Het college schrijft: “Voor de meeste besparingen stellen we voor om deze pas na 2025 door te voeren. We willen geen definitieve en pijnlijke keuzes maken zolang er nog onzekerheid is over de financiering van de gemeenten door het Rijk.

Aan de andere kant willen we ervoor zorgen dat de financiële situatie van onze gemeente gezond blijft en dat we tijdig kunnen inspelen op veranderingen, zowel op inhoudelijk als financieel gebied. Daarom zijn we genoodzaakt om de volgende maatregelen op te nemen in de begroting voor 2025.”

De ombuigingen hebben betrekking op: 1. Verhogen forensen- en toeristenbelasting 2. OZB verhogen bovenop inflatie 3. Verhogen parkeer- en precariobelasting 4. Groei team leefbaarheid/boa’s on hold 5. Taakstelling bij Gemeenschappelijke Regelingen 6. Realistische investeringsplanning 7. Subsidies met maximale maatschappelijke impact 8. Gedeeltelijk doorberekenen van inflatie

9. Verhogen lijkbezorgingsrechten 10/11. Toegroeien naar 100% kostendekkendheid riool- en afvalstoffenheffing 12. Efficiency organisatie 13. Stoppen met informatiepunt/touristshop 14. Heffen leges bij zwaarste evenementencategorie 15. Verlagen kwaliteit openbare ruimte 16. Ombuigingen in het sociaal domein