055. Raadsvoorstel Programmabegroting 2026

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

6 november 2025

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: :

S. Meulblok Bestuur en financiën Jeroen Wisse Concern

:

Z24.211396 / D25.1420596 Raadsvoorstel Programmabegroting 2026

Gevraagd besluit 1. De Programmabegroting 2026 vast te stellen; 2. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2027 - 2029. Juridische grondslag De gemeente is verplicht om de Programmabegroting 2026 uiterlijk 15 november 2025 vast te stellen. Aanleiding De wereld om ons heen verandert. Als gemeente zijn we steeds vaker de overheidslaag waar de uitdagingen direct voelbaar zijn en aangegaan moeten worden. Zo staan de fysieke ruimte en de zorg in ons land onder druk. Twee belangrijke uitdagingen waarbij we als gemeente ook een steeds grotere rol spelen. Dit vraagt niet alleen om een inhoudelijke inspanning, maar ook om het versterken van de relaties met onze inwoners, partners en overige overheden. In de Kadernota hebben we al een voorschot genomen op de financiële ontwikkelingen. De ravijnjaren waar jaren voor gevreesd was, zijn naar achteren geschoven. Voor de jaren 2026 en 2027 is meer geld beschikbaar gesteld door het Rijk. Echter voor de laatste jaren van deze begrotingsperiode wordt de onzekerheid weer groter. Diverse ombuigingen en technische maatregelen zijn in de Kadernota daarom voorgesteld en worden nu verwerkt in deze begroting. Goes is en blijft een ambitieuze gemeente. We komen wel in een situatie waar keuzes moeten worden gemaakt over wat we wel of niet kunnen doen.

Enerzijds als gevolg van de beperkte financiële middelen, anderzijds ook als gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Toekomstperspectief Goes 2050 De afgelopen maanden is er gewerkt aan Zeeland 2050. In dit document wordt een toekomstbeeld voor onze provincie geschetst. Er wordt vooral ingezet op het tegengaan van verdere verschraling van Zeeland. Dit door te versterken waar Zeeland goed in is. Na het perspectief Zeeland 2050 wordt straks het toekomstperspectief Goes 2050 vormgegeven. Als uitgangspunt voor dit perspectief worden de nota van uitgangspunten van de omgevingsvisie Goes en het programma “Samen voor een gezond Goes” gebruikt. De input moet uiteraard ook komen van bewoners, bedrijven en andere betrokkenen bij onze gemeente. Argumenten Begroting De begroting 2026 is opgebouwd rond de vijf programma’s Bestuur en Financiën, Ruimte en Economie, Onderwijs, Sport en cultuur, Sociaal domein en Milieu. In deze programma’s worden de initiatieven beschreven waardoor wij onze ambities gaan waarmaken. Bestuur en Financiën De financiële uitdagingen voor een ambitieuze gemeente als Goes blijven. Prioriteiten stellen is en blijft nodig. We blijven naar onze dienstverlening kijken; wat kan beter en nog efficiënter. Toegankelijkheid voor onze inwoners blijft belangrijk, we moeten open staan voor onze inwoners en bedrijven.

Agendapunt Pagina 2

Ruimte en economie Goes groeit hard. In aantal inwoners als ook in het aantal bedrijven. We staan al jaren hoog op ranglijsten die het ondernemersklimaat meten. Ons nieuwe bedrijvenpark loopt snel vol, nieuwe uitbreidingen in woonwijken komen eraan. We blijven investeren in een aantrekkelijke binnenstad. Via de dorpsvisies wordt verder ingezet op sterke kernen. Goes is de centrumgemeente van de Bevelanden. Voorzieningen op het gebied van cultuur, onderwijs en zorg zijn gevestigd in onze gemeente. Goede bereikbaarheid blijft daarmee essentieel. Onderwijs, sport en cultuur Goes is een centrumgemeente. Veel inwoners van Goes en de omliggende Bevelandse gemeenten komen in Goes naar school, bezoeken een museum of sporten in onze gemeente. We streven naar kwalitatief goed onderwijs, voldoende initiatieven op het gebied van cultuur en goede sportvoorzieningen. We zetten ons in om deze te behouden en verder te versterken richting de toekomst. Sociaal Domein Onze ambitie is een leefbare, veerkrachtige en gezonde samenleving waarin iedereen zich thuis voelt en actief kan deelnemen. De sociale basis, gevormd door netwerken, voorzieningen en onderlinge steun, vormt het fundament van onze gemeenschap. We investeren gericht in onderwijs, sport en cultuur als essentiële pijlers om de sociale samenhang te versterken.

Door verbinding te leggen, verminderen we achterstanden en vergroten we de zelfredzaamheid van onze inwoners. Daarnaast stimuleren we zelfregie en eigen kracht, waarbij inwoners worden uitgenodigd om initiatieven te nemen en actief bij te dragen aan hun leefomgeving. Tegelijkertijd blijven we degenen die dat nodig hebben ondersteunen, onder meer door het bevorderen van arbeidsparticipatie en met het Stevige Lokale Team, dat in 2026 van start gaat. Zo bouwen we gezamenlijk aan een gemeente waar iedereen zich gezien voelt en volwaardig kan deelnemen aan de samenleving. Milieu De komende jaren blijven we werken aan duurzame keuzes. Zo maken we gemeentelijke gebouwen duurzamer, passen ons meer aan de gevolgen van klimaatverandering en werken zoveel mogelijk met hergebruikte materialen. In 2025 maken we een duurzaamheidsprogramma. Onze inwoners, bedrijven en organisatie willen we meenemen in deze ontwikkelingen en enthousiast maken.

Kanttekeningen In deze Programmabegroting is een zo integraal mogelijk beeld opgenomen van de financiële positie van de gemeente. Daarnaast hebben we ook te maken met interne en externe risico's die van invloed (kunnen) zijn op dit financieel perspectief. Een aantal risico's die wij signaleren zijn: • Ontoereikend beschikbaar gesteld macrobudget in het gemeentefonds ten opzichte van het gemeentelijke takenpakket. Alsmede ook de realisatie van taakstellingen zoals de hervormingsagenda jeugd. • Een toename van de kapitaalmarktrente die leidt tot een hogere rentelast. De huidige rekenrente in deze Programmabegroting is 3,25%. • De toename van de inflatie op materiële kosten en lonen. Indien de hogere inflatie voor langere periode aanhoudt dan komen zowel exploitatiebudgetten als investeringskredieten onder druk te staan, hetgeen tot hogere gemeentelijke lasten krijgt. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor gesubsidieerde instellingen en gemeenschappelijke regelingen. • De druk op de arbeidsmarkt en de beschikbaarheid van materialen kan leiden tot problemen in de uitvoering. • De haalbaarheid van het opgenomen pakket aan ombuigingen.

Agendapunt Pagina 3

Deze risico's zijn financieel vertaal in de norm voor het weerstandsvermogen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement is een toelichting opgenomen over de benodigde weerstandscapaciteit. Financiën Het begrotingssaldo van de gemeente Goes laat voor 2026 een positief resultaat zien van € 8,7 miljoen. Dit positieve beeld wordt deels veroorzaakt door incidentele dividenduitkeringen. In de daaropvolgende jaren loopt dit saldo stapsgewijs terug naar € 2,4 miljoen in 2029, vooral door lagere bijdragen vanuit het gemeentefonds in latere jaren. In de begroting is rekening gehouden met een aantal ontwikkelingen die de financiële positie beïnvloeden: •

• • •

Ombuigingen zijn noodzakelijk om structureel tot een sluitende begroting te komen. Hierbij bestaat het risico dat de beoogde opbrengsten of besparingen niet volledig gerealiseerd worden. In deze Programmabegroting zijn ombuigingen opgenomen van € 5,3 miljoen in 2026 oplopend naar € 8,3 miljoen in 2029. Dit geldt daarnaast ook voor taakstellingen die door het Rijk bij de gemeenten worden neergelegd op het gebied van de jeugdzorg. In verband met ontmanteling van de kerncentrale vervalt vanaf 2033 de dividenduitkering. Dit betekent dat een structurele inkomstenbron wegvalt die in de begroting is opgenomen voor € 3,1 miljoen. Jaarlijks wordt € 2,8 miljoen uit de algemene reserve ingezet ten gunste van het begrotingssaldo. Dit is geen structurele oplossing en beperkt de toekomstige weerstandspositie. De lagere dotatie aan voorzieningen van € 0,9 miljoen die de afgelopen jaren ruimte bood in de begroting, vervalt met ingang van 2030.

Deze ontwikkelingen maken duidelijk dat het huidige positieve saldo grotendeels van incidentele aard is en dat er op de langere termijn sprake is van een aanzienlijk spanningsveld in de begroting. Om de financiële positie van de gemeente Goes toekomstbestendig te houden, is het noodzakelijk om de financiële positie goed te monitoren en tijdig bij te sturen als daar noodzaak voor is. Communicatie & Participatie De Programmabegroting 2026 bevat openbare informatie. Bij de totstandkoming hiervan is geen participatietraject gevolgd. De Programmabegroting 2026 is actief toegelicht in het persoverleg. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

C.H. van den Bos Burgemeester