052. raadsvoorstel cool neighbourhoods

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: : :

Z25.255714 / D25.1408637 Cool Neighbourhoods - Vergroenen Zusterstraat, Stadskantoor en Bastion J. de Goffau Ruimte en economie Niels Hazenoot Omgeving & Economie

Gevraagd besluit 1. De plannen voor de vergroening van de gebieden Zusterstraat, stadskantoor en Bastion te onderschrijven; 2. voor de uitvoering hiervan de benodigde investeringskredieten beschikbaar te stellen; a. € 235.000 voor de vergroening van de Zusterstraat; b. € 165.000 voor de vergroening van het Bastion; c. € 925.000 voor de vergroening (omgeving) Stadskantoor; 3. het totaal aangevraagde krediet van € 1.325.000 te dekken ten laste van; a. europese subsidie (Interreg): € 480.000; b. subsidieregeling tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie: € 140.000; c. effectuering claims op Algemene reserve: € 622.000; d. reeds beschikbare onderhouds- en verduurzamingsbudgetten: € 83.000; 4. de 28e begrotingswijziging 2025 vast te stellen. Aanleiding In de kwaliteitsagenda binnenstad is het vergroenen van de binnenstad opgenomen als belangrijke opgave. De binnenstad is momenteel erg versteend. Een groene en koelere buitenruimte verbetert niet alleen de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de binnenstad, maar ondersteunt ook het welzijn en functioneren van zowel bewoners, ondernemers en bezoekers. Daarnaast helpt stedelijk groen om klimaatveranderingseffecten, zoals hittestress, te verminderen.

Stedelijk groen draagt bij aan een gebruiksvriendelijkere buitenruimte, het versterkt de biodiversiteit, draagt preventief bij aan het verminderen van wateroverlast en het verbetert de luchtkwaliteit. In de bijlage is toegelicht wat het plan omvat per locatie en welke negatieve effecten te verwachten zijn wanneer de voorgestelde gebieden niet vergroend worden. Europese subsidie Gemeente Goes is één van de dertien internationale partners van het Europese Interregproject Cool Neighbourhoods. De Goese deelname in dit project bestaat uit het uitvoeren van drie deelprojecten waarbij vergroening wordt gerealiseerd en de effecten worden gemonitord. Samen met projectpartners is in- en extern gewerkt aan de planvorming, en gaan we nu over tot de implementatie van de vergroening van de drie locaties Zusterstraat, Het Bastion en het Stadskantoor. Samenloopvoordeel Parallel wordt vanaf oktober 2025 de binnenstad autoluw gemaakt, in de vorm van een pilot. Cool Neighbourhoods draagt daar sterk aan bij, wat ten goede komt aan de leefbaarheid in de binnenstad. Het sluit bovendien aan bij de vastgestelde klimaatadaptatiestrategie, het groenstructuurplan en de kwaliteitsagenda binnenstad. Door gebruik te maken van externe middelen (Europese subsidie) kan met beperkte eigen middelen een grotere slag worden geslagen.

Resultaat Met het onderschrijven van de plannen en investering in de vergroening kan de uitvoering van de drie locaties, als onderdeel van het Interregproject Cool Neighbourhoods, vanaf eind 2025 aanvangen. Vanwege de noodzaak om te starten in combinatie met het plantseizoen is een snelle uitvoering noodzakelijk. Wanneer dit wordt uitgesteld, bestaat het risico dat we niet tijdig voldoen aan de

Agendapunt Pagina 2

voorwaarden om de Europese subsidie te verkrijgen. De uitvoering en monitoring van de effecten moeten uiterlijk eind 2027 gereed zijn. Het concrete plan en een verbeelding van de gevolgen wanneer de gebieden niet vergroend worden, zijn in tekening en als impressie als bijlage toegevoegd. Argumenten We hebben te maken met een opwarmende aarde. Vooral in de steden is dit merkbaar doordat gebouwen, wegen en andere kunstmatige oppervlakken warmte vasthouden en minder snel afkoelen dan natuurlijke gebieden met groen en water. Hierdoor kunnen stedelijke gebieden, zoals de stad Goes, tijdens warme dagen meerdere graden warmer worden, wat kan leiden tot meer hittestress voor bewoners. Door hittestress tegen te gaan, zorgen we voor een leefbare, gezonde en duurzame stedelijke omgeving. Het vergroenen van de binnenstad is noodzakelijk om in aanmerking te komen voor Europese subsidie, maar vooral ook om de stad toekomstbestendig te maken. Wanneer we nu geen stappen zetten, worden maatschappelijke kosten op termijn aanzienlijk hoger. De argumenten zijn te verdelen in: 1. Klimaat en milieu 1. Tegengaan van hittestress 2. Verbetering van de luchtkwaliteit 3. Beter waterbeheer en vermindering van wateroverlast 4. Bevordering van biodiversiteit 2. Gezondheid en welzijn 1. Verbetering van de mentale gezondheid 2. Stimulans om meer te bewegen en elkaar te ontmoeten 3.

Stedelijke leefbaarheid en economie 1. Aantrekkelijkere openbare ruimte 2. Waardevermeerdering van vastgoed 3. Verhoging van lokale economische activiteit 4. Toekomstbestendigheid 1. Aanpassing aan klimaatverandering 2. Vermindering van toekomstige herstel- en onderhoudskosten 5. Overig 1. Realisatie is mede afhankelijk van en uitvoerbaar dankzij Europese subsidie 2. Uitvoering en monitoring zijn voorwaarden om aanspraak te maken op deze middelen 3. Gefaseerde uitvoering sluit aan op andere stedelijke ontwikkelingen, zoals de pilot autoluwe binnenstad, de herontwikkeling rond de Grote Kerk en alternatieve parkeervoorzieningen Kanttekeningen De uitvoering van het project wordt mede mogelijk gemaakt door Europese subsidie. Zonder deze middelen komt de realisatie in de huidige vorm in gevaar en zijn aanvullende gemeentelijke middelen noodzakelijk. Het is daarom essentieel om tijdig te starten, zodat uitvoering en monitoring uiterlijk eind 2027 gereed zijn en de gemeente Goes aan de subsidievoorwaarden voldoet. Vertraging in dit project kan bovendien invloed hebben op de voortgang van andere ontwikkelingen in de binnenstad. Door onder andere de zilte bodemomstandigheden bestaat de kans dat de beplanting, ondanks een zorgvuldige afstemming van soortkeuze en uitvoering, minder vitaal groeit dan beoogd.

Daarnaast brengt extra groen structurele onderhoudslasten met zich mee, die na de onderhoudsplicht van de uitvoerder moeten worden geborgd in de reguliere beheerbudgetten. Tevens moet rekening worden gehouden met beheerskosten na afloop van de instandhoudingstermijn, die bij de uitvoerder komen te liggen. Verder bestaat het risico dat de subsidie lager uitvalt indien (een deel van) de pilots niet of slechts marginaal worden uitgevoerd. Financiën Voor de vergroening van het stadskantoor en de binnenstad is in totaal een investering van € 1.325.000 nodig. Het gaat daarbij om € 925.000 voor de herinrichting en vergroening van het stadskantoor en € 400.000 voor de binnenstad, waarvan € 235.000 voor de Zusterstraat en € 165.000 voor het Bastion. Voorgesteld wordt om voor deze bedragen en projecten investeringskredieten beschikbaar te stellen. De bestedingen vinden niet binnen één boekjaar plaats, vanwege

Agendapunt Pagina 3

begrotingsrechtmatigheid is de cashflow zo goed als mogelijk ingeschat en verwerkt in de begrotingswijziging voor de begrotingsjaren 2025 t/m 2027 (opgeteld tot de respectievelijke totaalbedragen per project). Dekking Via de europese subsidieregeling Interreg is € 480.000 beschikbaar gesteld voor (gedeeltelijke) dekking van deze vergroeningsprojecten. Daarnaast is via de subsidieregeling tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie (Tik-subsidie) € 140.000 beschikbaar. Via de Programmabegrotingen 2025 en 2026 is voor een bedrag van € 620.000 een claim gelegd op de algemene reserve ter dekking van deze (deel)projecten. Dit betreft de uitbreidingsinvesteringen Vergroening Cool Neighbourhoods (€ 125.000), Vergroenen Stadskantoor (€ 397.000) en Kwaliteitsagenda binnenstad (€ 100.000) Tenslotte kan het restant saldo gedekt worden uit reeds beschikbare middelen op de onderhoudsvoorziening gebouwen, krediet verduurzaming Stadskantoor en het wijkbudget.

Resumerend wordt voorgesteld om voor de investeringskredieten te dekken ten laste van: a) Europese subsidie (Interreg): € 480.000 b) Subsidieregeling tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie (Tik-subsidie): € 140.000 c) Effectuering claims op Algemene reserve: € 622.000 d) Reeds beschikbare onderhouds- en verduurzamingsbudgetten: € 83.000 • Voorziening gebouwenbeheer en krediet Verduurzaming Stadskantoor: € 77.000 • Knelpunten wijkbudget: € 6.000 Beheerskosten De structurele (beheers)kosten worden ingeschat op circa € 77.000, met ingang van de jaarschijf 2029. Dit zal worden meegenomen bij de actualisatie van de reguliere beheerplannen openbare ruimte (groen, wegen). U wordt voorgesteld de 28e Begrotingswijziging 2025 vast te stellen. Duurzaamheid Het vergroenen van de binnenstad is een duurzame maatregel die bijdraagt aan een klimaatbestendige stad. Meer groen zorgt voor verkoeling, betere luchtkwaliteit en opvang van regenwater, waardoor hittestress en wateroverlast verminderen. Daarnaast versterkt het de biodiversiteit en stimuleert het gezond en duurzaam gebruik van de openbare ruimte. Hiermee wordt de binnenstad zowel ecologisch als maatschappelijk toekomstbestendig en aantrekkelijker gemaakt. Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? Voor Cool Neighbourhoods heeft een uitgebreid participatietraject plaatsgevonden.

In november 2024 zijn tijdens verschillende workshops met omwonenden wensen, kennis en informatie opgehaald, die zijn toegepast in de vergroeningsplannen in de drie locaties. Deze wensen zijn uitgewerkt in schetsontwerpen die bij dezelfde groep zijn getoetst. Op basis van de reacties is verder gewerkt aan een definitief ontwerp, waarbij rekening is gehouden met de minimale uitwerking om aanspraak te maken op de Europese subsidie en tegelijk een maximale meerwaarde wordt behaald. Tijdens de 'Goes bezig voor jou'- informatiemarkt in juni 2025 zijn deze ontwerpen getoond aan de bezoekers van de markt. Daar werd enthousiast op gereageerd. Voor de Zusterstraat is daarnaast een-op-een afstemming geweest met de ondernemers en bewoners in de straat, waarbij zij zelfs tijdens en na de uitvoering deel uitmaken van de monitoring en het meten van de effectiviteit van het te realiseren groen. Ook staan de laatste ontwerpen op het online participatieplatform www.goespraatmee.nl, op de projectpagina van Cool Neighbourhoods.

Agendapunt Pagina 4

Uitvoering De verdere uitwerking, afstemming met uitvoerders en gebruikers van de locatie(s) en uitvoering zal na het beschikbaar stellen van de kredieten aanvangen. Per locatie wordt een wisselende uitvoeringsduur verwacht, waarna een fase van monitoring wordt gestart. Verwacht wordt dat, conform de uitgangspunten van het Europese subsidieproject, het project eind 2027 gereed is. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

C.H. van den Bos Burgemeester