047. Beeldkwaliteitsplan Wilhelminadorp-Zuid

BEELDKWALITEITPLAN Wilhelminadorp-zuid Gemeente Goes Juli 2024

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 1

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 2

Inhoud 1.

Inleiding 1.1 Vooraf 1.2 Beoogd beeld 1.3 Aard en status van het Beeldkwaliteitplan 1.4 Procedure 1.5 Leeswijzer

5

2.

Welstandscriteria 2.1 Plaatsing 2.2 Massa en vorm 2.3 Gevelkarakteristiek 2.4 Kleur en Materiaal

9

3.

Inrichting openbare ruimte en erfafscheidingen 3.1 Algemeen beeld en ruimtetypes 3.2 Regels voor de inrichting van de openbare ruimte

15

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 3

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 4

1.

Inleiding

1.1 Vooraf Dit beeldkwaliteitplan geeft een nadere verfijning aan het stedenbouwkundig plan voor de uitbreiding ‘Wilhelminadorp-zuid’. Het is zowel van toepassing op de architectuur, inrichting van de openbare ruimte, en op de overgang tussen beide: de erfafscheiding. De samenhang tussen deze gebieden is essentieel voor de ruimtelijk kwaliteit. 1.2 Beoogd beeld Stedenbouwkundige structuur De uitbreiding Wilhelminadorp-zuid is gelegen aan de dorpsrand grenzend aan het buitengebied. Een vierkant kavel is als het ware uitgespaard uit de dorpscontour dat grenst aan de Lindenberghstraat en de IGJ van den Boschstraat aan de noord- en oostzijde en het bosje aan de randweg aan de zuidzijde. • •

•

Uitgangspunt in het stratenpatroon is een orthogonale structuur met rechte straten, aansluitend op de structuur van het dorp en de polder. De uitbreiding wordt gezien als een logisch vervolg op het eerdere uitbreidingsplan de Schanse II ten oosten van het plangebied. De huidige (doodlopende) aftakkingen aan de IGJ van den Boschstraat worden daarom doorgezet het plan in en vormen samen met aan aansluiting op de Lindenberghstraat de toegang tot het plan. De verschillende straten worden opgevangen in een centraal plantsoen. Dit naar analogie van de plantsoenen aan de Lindenberghstraat en de IGJ v.d. Boschstraat (Schanse II).

Architectuur In de architectuur van de dorpskern komt het Zeeuwse karakter naar voren. Eenzelfde beeld wordt voorgestaan voor de architectuur van het uitbreidingsplan. Je moet ‘voelen’ dat je in Zeeland bent. Toch is het niet gewenst de illusie te wekken van een nagebouwd Zeeuws dorp. Er is ruimte mogelijk voor meer eigentijdse elementen, zolang de karakteristieke hoofdmassa’s overeind blijven en er in harmonie gebouwd wordt met een meer dorpse bouwstijl. Openbare ruimte De openbare ruimte is informeel, dorps, maar verzorgd. Door gebruik van hoogwaardige, duurzame en natuurlijke materialen wordt een dorpse uitstraling bereikt, waarin elke verkeersdeelnemer in principe gebruik maakt van dezelfde ruimte. 1.3 Aard en status van het Beeldkwaliteitplan Het plan Wilhelminadorp-zuid moet voldoen aan redelijke eisen van welstand. Met “redelijke eisen van welstand” wordt bedoeld dat bouwplannen getoetst worden op eisen die men redelijkerwijs mag verwachten. Redelijk is dus geen absoluut begrip en heeft niet de betekenis van “middelmatig”. Of de eisen hoog, gemiddeld of laag zullen zijn, is afhankelijk van de omgeving en de ambitie die voor een plan geldt. Voor Wilhelminadorp-zuid wordt de referentie gevormd door de aangrenzende woonbuurten. Vooral in de oudere delen wordt de kwaliteit van de omgeving mede bepaald door zorgvuldige detaillering van de bebouwing.

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 5

Stedenbouwkundig plan

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 6

Van ontwikkelaars en wordt een ambachtelijkheid verlangd die in de projectbouw en systeembouw niet altijd vanzelfsprekend is. Dit document beoogd richting te geven aan de redelijke eisen van welstand, geldend voor Wilhelminadorp-zuid. Het biedt daarmee een kader, op basis waarvan welstand gevoerd zal worden. Er worden diverse regels opgelegd waaraan de bouwaanvraag of inrichtingsplan moet voldoen, met als uitgangspunt de traditionele Zeeuwse bouw. Speciale, bijzondere oplossingen passen veelal niet in deze regels. De welstandscommissie heeft daarom de vrijheid, om naar eigen inzicht en op basis van haar vakinhoudelijke kennis, afwijkingen t.a.v. de gestelde regels toe te staan. Van belang hierbij is, dat gemotiveerd kan worden waarom de afwijking toch voldoet aan redelijke eisen van welstand en een aanwinst is voor het plan als geheel. Het bestemmingsplan/omgevingsplan, als juridisch bindend document, is echter altijd bepalend. Het beeldkwaliteitplan vormt alleen het toetsingskader voor bouwvergunningsplichtige en welstandsplichtige bouwwerken. Voor vergunningsvrije en welstandsvrije bouwwerken moet dit beeldkwaliteitplan vooral als inspiratiebron gezien worden.

De inrichting van de openbare ruimte, beschreven in hoofdstuk 3, is geen onderwerp van toetsing door de welstandscommissie, maar is meer een richtlijn voor het woonrijp maken en geeft tevens context aan, waarbinnen de architectonische bouwplannen zijn gelegen. 1.4 Procedure Allereerst worden bouwaanvragen getoetst aan het omgevingsplan. Blijken deze passend, dan volgt behandeling door de welstandscommissie. Bij stedenbouwkundige kwesties wordt een stedenbouwkundige geraadpleegd. Omdat detaillering erg belangrijk is, moet de welstandscommissie inzage hebben in de beeldbepalende details van een bouwwerk. Het opstellen van welstandscriteria voor (her)ontwikkelingsgebieden is op basis van de Welstandsnota voortaan een vast onderdeel van de stedenbouwkundige planvoorbereiding. Deze welstandscriteria zijn opgesteld door de stedenbouwkundige in overleg met de welstandscommissie. De gemeenteraad stelt de welstandscriteria in het beeldkwaliteitplan vervolgens vast ter aanvulling op de welstandsnota. De welstandscriteria in dit beeldkwaliteitplan sluiten aan op de welstandscriteria voor dorpsuitbreidingen uit de Welstandsnota. Door middel van dit beeldkwaliteitplan worden deze algemeen geldende welstandcriteria uit de Welstandsnota nader toegelicht, uitgediept en gedetailleerd.

1.5 Leeswijzer Het gehele plan dient een zekere eenheid uit te stralen, maar daar binnen is ruimte voor variatie. Het beeld voor Wilhelminadorp-zuid is daarom op drie niveaus onder te verdelen: • Het gehele plan (algemene regel) • Een gehele straat (of deelgebied) • De individuele woning De beschrijving en regels voor de beeldkwaliteit zal zich op deze onderverdeling toespitsen. De beeldkwaliteit wordt gevormd door: • Plaatsing, • massa en vorm van bouwvolumes (typologie) • Gevelkarakteristiek (architectonische vormgeving) • Kleur en materiaal • Inrichting van de openbare ruimte Het eerste aspect is opgenomen in het stedenbouwkundig plan, en behoort traditioneel tot het stedenbouwkundig instrumentarium, met raakvlakken aan de architectuur. Voor zover niet te regelen in het omgevingsplan, krijgt plaatsing, massa en vorm in dit document nadere aandacht, beschreven in hoofdstuk 2. De regels hiervoor worden, voor zover niet algemeen geldend, per woningtype

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 7

beschreven. Voor een goed begrip worden daarom vooraf de verschillende woningtypes toegelicht, opdat hier vervolgens naar verwezen kan worden. De architectonische vormgeving, gaat nader in op het gewenste uiterlijk van de bouwmassa’s, met aandacht voor materialisering, gevelindeling, detaillering etc. Tenslotte komt in hoofdstuk 3 de inrichting van de openbare ruimte aan de orde. Dit is vanouds het primaat van de gemeente, maar is zo sterk verweven met de architectonische vormgeving dat het hier ook genoemd wordt. Hierbij is ook aandacht voor de erfafscheidingen (voor zover niet gerelateerd aan een vergunning), die de overgang tussen openbaar en privé vormgeven. De beschrijving is aan de hand van deelgebieden, die als een eenheid te kenschetsen zijn. Binnen een deelgebied worden de verschillende aspecten van de openbare ruimte nader uitgesplitst.

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 8

2.

Welstandcriteria

2.1 Plaatsing Binnen het plan is sprake van meerdere woningtypes die het plan een ruimtelijke diversiteit geven. Deze hebben elk een eigen karakter, waarvoor naast algemene regels soms ook specifieke regels gelden. Er is sprake van de volgende woningtypes: Patiowoningen Het oostelijke deel van de ontwikkeling bestaat uit een seriematige rij patiowoningen. De woningen staan direct aan de straat en kennen een groot woonprogramma op de begane grond. De woningen grenzen aan de achterzijde aan de schouwstrook van de sloot rond het plangebied. Halfvrijstaande woningen Het plan biedt de mogelijkheid om op de percelen aan de noord-, west- én zuidzijde halfvrijstaande woningen te realiseren. De woningen kennen een voortuin en bestaan uit één of twee bouwlagen met kap. De kaprichting is overwegen evenwijdig aan de straat. Rijwoningen Rond het centrale groenpleintje komen in een L-vorm 10 rijwoningen. De woningen bestaan uit een eenvoudige bouwmassa van een bouwlaag met een zadeldak. De woningen zullen wel individueel herkenbaar zijn en door middel van accenten wordt het gevelbeeld levendig gemaakt. Appartementen Aan de westzijde komt een kleinschalig appartementencomplex van 3 woonlagen, waarvan de derde woonlaag zich in de kap bevindt. De appartementen staan in het verlegde van de straatwand en aan de achterzijde is een gemeenschappelijke parkeervoorziening.

Patiowoningen

Halfvrijstaande woning Beeldkwaliteitplan juli 2024

Appartementen

Rijwoningen Pagina 9

Voorbeelden Hoekoplossing

Voorbeelden overgang privé-openbaar 2.2

massa en vorm van bouwvolumes (typologie)

Het centraal gelegen plantsoen en de straten hier naar toe kennen een ruim groen profiel en brengen lucht en ruimte in het plan. De straten zijn net als in de zuidelijk gelegen uitbreiding van Wilhelminadorp vrij smal. De bebouwing staat net als elders in het dorp op vrij wisselende afstanden van de straat. • • • •

De dominante kapvorm is de zadelkap, evt. met ondergeschikte dwarskappen. Wolfseinden zijn niet toegestaan. de kaprichting is vrij te bepalen. Vanuit perspectief voor de beeldkwaliteit moet voor zadeldaken een dakhelling tussen de 30 en 50 graden worden aangehouden.

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 10

Erfafscheidingen •

In geval van zijtuinen die grenzen aan de openbare ruimte dient de erfafscheiding mee ontworpen te zijn met de rest van de woning en dezelfde materialisering te kennen of te bestaan uit een streekeigen haag.

De voorkeur voor de voorzijde gaat uit naar géén, of anders een natuurlijke erfafscheiding in de vorm van bijvoorbeeld een lage haag, waarin de straat op natuurlijke wijze overgaat in de privétuin. Een representatieve uitstraling van de hoekwoningen (dubbele oriëntatie) moet voorkomen dat de gehele, eveneens aan de straat grenzende zijde van de kavel, wordt afgeplant. Aan zijkanten en achterkanten richting het openbaar gebied bij voorkeur ook hagen toepassen (tot 2 meter hoog), eventueel in combinatie met een lage muur en een transparant hekwerk.

Voorbeelden eigentijdse invulling binnen traditionele, dorpse architectuur

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 11

2.3 Gevelkarakteristiek (architectonische vormgeving) Voor de locatie Wilhelminadorp-Zuid is gekozen om het principe van een herkenbare, streekgebonden architectuur aan te moedigen. Bebouwing zal daarom bij voorkeur worden geïnspireerd op de Zeeuwse ‘dorpse’ architectuur. Architectonisch kan mogelijk gerefereerd worden aan de nabijgelegen bebouwing met een hoog ambachtelijke, streekeigen materialisering en detailleringniveau. Gevelindeling • Er worden bakstenen gevels toegepast met een eenvoudige en ingetogen gevelindeling; • Gevelopeningen zijn in de regel hoger dan breder (verticaal gericht). • Dakramen en dakkapellen in de kap vormen een passend geheel met de gevelramen en kozijnen van de gevel. • De hoofdentree van de woning is het visitekaartje voor een pand en dient zorgvuldig uitgewerkt te worden. De entreepartij beslaat de gehele hoogte van de begane grondlaag Gerichtheid en oriëntatie • De naar de openbare weg gekeerde zijde(n) van een woning, kent geen gesloten gevels; • Voor hoekwoningen zal gestreefd worden naar een dubbele oriëntatie en (ver)bijzonder(d)e hoekoplossingen; 2.4 Kleur en Materiaal • Materialen zijn natuurlijk en duurzaam. Deze hebben de eigenschap dat zij mooier worden naar mate zij ouder worden. • Het overheersende gevelmateriaal bestaat uit gebakken materiaal (metselwerk) in diverse streekeigen kleuren, van bronstinten naar oranje/bruin en rood.

Donkere stenen zijn slechts voorbehouden aan het trasraam/plint. Witte gevels zijn niet toegestaan. • Dakpannen bestaan uit gebakken materialen, in de kleuren rood of antraciet, en zijn niet geglazuurd. • Overige materialen: natuursteen (of composiet), hout, zink, glas, staal, koper en andere natuurlijke materialen. • Kunststof plaatwerk mag vanaf de openbare ruimte niet zichtbaar aanwezig zijn. • Regenpijpen, goten e.d. zijn van niet uitlogend zink of gelijkwaardig. PVC of plastic regenpijpen zijn aan de voorzijde van de woning niet toegestaan. • Kozijnen kennen een verdiept hollands profiel en zijn van hout of van kunststof met een vergelijkbare uitstraling (geen verstek maar haaks). • Schilderwerk (kozijnen, boeidelen, windveren e.d.) is overwegend (crème)wit.

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 12

Referentiebeeld inrichting openbare ruimte

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 13

3

Inrichting openbare ruimte en erfafscheidingen

3.1 Algemeen beeld en ruimtetypes De vormgeving, inrichting, detaillering en materialisering van de openbare ruimte is naast de architectuur de tweede pijler waarop het toekomstige beeld van Wilhelminadorp-zuid rust. De straatinrichting in het plan is informeel van aard, maar verzorgd, waarin elke verkeersdeelnemer in principe gebruikt maakt van dezelfde ruimte. Dit conform de bestaande dorpskern, waarin verhoogde trottoirs of vaste parkeerplaatsen niet altijd nodig blijken. Groen is voornamelijk streekeigen en versterkt het landelijke, dorpse karakter en draagt zorg voor een landschappelijke inpassing. Ook bepalend zijn voor het beeld van de openbare ruimte zijn erfafscheidingen, met name waar deze grenzen aan het openbaar gebied. Het verdient de voorkeur om een duurzame oplossing te verkiezen die meegenomen kan worden in het bouwplan, opdat na oplevering niet overal individuele oplossingen worden gekozen. • • • • •

Het groen in de buurt is voornamelijk geconcentreerd in het centrale plantsoen. De inrichting van het plantsoen is nader te bepalen. Er moet ruimte zijn om op te verpozen of te spelen, zodat het plantsoen niet beperkt blijft tot 'kijkgroen'. Mogelijk dat in de groeninrichting een verwijzing naar het proefstation (boomgaard?) opgenomen kan worden. Bestaand, volwassen groen is m.n. te vinden in de twee houtwallen ten noorden en ten zuiden van de locatie. Deze blijven grotendeels gehandhaafd en worden ingepast in het plan. In het straatprofiel is ruimte voor 'snippergroen' ter structurering van de parkeerplaatsen. Hier zouden ook wat kleinere bomen geplant kunnen worden. Aan de buitenzijde van het plan vormt een zgn ‘karrespoor’ de ontsluiting van de woningen. Gelet op de geringe intensiteiten kan het straatbeeld hier zo groen mogelijk worden vormgegeven en de oppervlakte verharding geminimaliseerd.

Het plan kent 3 soorten openbare ruimte, elk met hun eigen karakter: • Groen plein; • Woonstraten (noord zuid en oost west), • Karrespoor. De beschrijving en ontwerpregels zijn aan de hand van deze onderverdeling nader geformuleerd: 3.2

Inrichting van de openbare ruimte

Groen plein Profielen en materialisering: Het groene plein vormt het hart van de wijk en krijgt een aantrekkelijke, open groene invulling. Het plein bestaat uit gras met enkele solitaire bomen en plantvakken. Parkeerplaatsen aan het plein worden door een haag omzoomd. Er moet echter ook voldoende ruimte over blijven om op te verpozen of te spelen, opdat het plantsoen niet beperkt blijft tot 'kijkgroen'. Woonstraten: De woonstraten krijgen een regulier profiel dat aansluit op de buurtjes De Schanse I en II. Het gehele wegprofiel komt op één hoogte te liggen. Het profiel bestaat uit een rijbaan in klinkerverharding van circa 5 meter breed. Aan één zijde komt een smalle rabatstrook in klinkerverharding van ca. 2 meter breed. Aan de andere zijde is een strook van ca. 3 meter breed waarin ruimte is voor parkeerstroken, groenvakken en een rabatstrook van ca. 1 meter breed. Tussen de rijbaan en de rabatstroken liggen molgoten. De straten worden aangelegd in lichtrode gebakken klinkers in keperverband. De parkeerplaatsen zijn voorzien van groene waterdoorlatende grastegels. Voor de straatlantaarns wordt aangesloten op het type lantaarn dat ook in de Schanse I en II is te vinden.

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 14

Karrespoor:

Referentiebeeld inrichting karrespoor

Referentiebeeld inrichting straat noord-zuid

Referentiebeeld inrichting straat oost-west

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 15

Beeldkwaliteitplan juli 2024

Pagina 16