022. Kadernota 2027 def versie raad
Tekst van het document
Kadernota 2027
Kadernota 2027
Gemeente Goes
1
Kadernota 2027
Inhoudsopgave Inleiding................................................................................................................................................... 3 Voorwoord .......................................................................................................................................... 3 Samenvatting ...................................................................................................................................... 4 Financieel perspectief ......................................................................................................................... 5 Leeswijzer............................................................................................................................................ 6 Inhoudelijk richtinggevend kader ........................................................................................................... 7 Goes bruist, daagt uit en verbindt ...................................................................................................... 7 Duurzaamheid, energie en klimaat ..................................................................................................... 7 Sociale veerkracht en gezondheid ......................................................................................................
8 Toekomstbestendige en daadkrachtige organisatie ........................................................................... 8 Financiële stabiliteit en gerichte investeringen .................................................................................. 8 Financiële positie .................................................................................................................................... 9 Samenvatting financiële positie .......................................................................................................... 9 Programmabegroting 2026 na wijzigingen ....................................................................................... 11 Financiële uitgangspunten ................................................................................................................ 12 Financiële mutaties bestaand beleid ................................................................................................ 14 Uitbreidingsinvesteringen ................................................................................................................. 18 Vervangingsinvesteringen .................................................................................................................
26 Bijlagen.................................................................................................................................................. 27 Specificatie mutaties bestaand beleid < € 50.000 ............................................................................ 27 Specificatie formatie-uitbreiding ...................................................................................................... 28
2
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Inleiding
Voorwoord
Deze kadernota 2027 is een zogenaamde beleidsarme kadernota. Dat houdt in dat er geen, politiek, verstrekkende keuzes worden gemaakt in dit document. Op het moment van schrijven is het college van burgemeester en wethouders demissionair. Een nieuw college wordt gelijktijdig gevormd. Dit nieuwe college maakt wellicht andere keuzes, keuzes met andere financiële consequenties. Deze kadernota faciliteert daarin. Uiteindelijk zullen de gemaakte keuzes in het collegeakkoord tot uiting moeten komen en samen met deze kadernota de basis zijn voor een nieuwe begroting. Het financiële perspectief wat in deze kadernota geschetst wordt is een vertaling van de financiële ontwikkelingen die voortvloeien uit de jaarrekening en de autonome ontwikkelen zoals CAO en inflatie. Ook financiële gevolgen naar aanleiding van uitvoering van het huidige beleid zijn meegenomen. Het huidige financieel perspectief geeft een sluitende begroting voor 2027 weer, maar laat ook negatieve exploitatieresultaten zien voor de daaropvolgende jaren. Het nieuwe college dient dan ook de vraag te beantwoorden hoe hiermee om te gaan. Wordt er gekozen voor het instant houden van dit perspectief of wordt er gekozen voor een sluitend meerjarenperspectief?
Gemeente Goes
3
Kadernota 2027
Samenvatting
De Kadernota 2027 bouwt voort op de koers die in 2026 is ingezet. We werken verder aan een toekomstbestendige ontwikkeling van Goes, met aandacht voor de samenhang tussen wonen, mobiliteit, voorzieningen, economie, duurzaamheid en sociale samenhang. Met de vaststelling van Goes 2050 als strategisch richtinggevend kader en ambitie, voortbouwend op de Omgevingsvisie Goes 2040 en de Visie op de sociale basis en richten we ons op duurzame groei en ontwikkeling. Goes is een gemeente en stad met een sterke regionale positie. Als economisch hart van Zeeland, centrumgemeente voor de Bevelanden en breed voorzieningencentrum vervult Goes een belangrijke rol op het gebied van gezondheid, sport, zorg, onderwijs, cultuur en economie. Die positie willen we behouden en verder versterken, met oog voor de leefbaarheid van stad en dorpen. We willen een samenleving creëren die duurzaam, klimaatbestendig en klaar is voor de toekomst. Daarbij versterken en vernieuwen we wat er al is en bouwen we dat gericht verder uit. We zetten in op een leefomgeving die energieneutraal, circulair, biodivers en waterrobuust is, met aandacht voor een goede balans tussen groei, kwaliteit en leefbaarheid. Deze groeiambitie kan alleen plaatsvinden wanneer er sprake is van een goede afstemming tussen wonen, mobiliteit en voorzieningen.
Economische ontwikkeling en innovatie fungeren daarbij als belangrijke katalysator voor werkgelegenheid en een aantrekkelijke arbeidsmarkt. De ambitie is een fijne, gezonde en veerkrachtige leefomgeving te creëren waar natuur, gezondheid, veiligheid en sociale samenhang centraal staan. Daarbij blijft de compacte stad het uitgangspunt, met ruimte voor ontwikkeling binnen de bestaande stad en, waar nodig, in samenhang met geschikte uitbreidingslocaties. Hieruit komen de volgende prioritaire opgaven naar voren: •
•
•
4
Woningbouw We realiseren een gevarieerd woningaanbod, zowel binnen de stad als daarbuiten, met oog voor landschap, duurzaamheid, gezondheid en leefbaarheid. Daarbij benutten we binnenstedelijke mogelijkheden, zoals verdichting, herstructurering, optoppen en herbestemming, en werken we voor passende uitbreidingen samen met andere gemeenten in de regio. We spelen in op de opgaven in onder meer centrum-zuid, Goese Schans, Wilhelminadorp, de kavel nabij de Oostmolenweg en de regiegebieden Goes centrum, Goes oost en het Gezondheidspark. Mobiliteit en bereikbaarheid We verbeteren de duurzame mobiliteit en bereikbaarheid van Goes door te investeren in infrastructuur, veilige fietsverbindingen, een robuuste OV-structuur en goede verbindingen tussen stad en dorpen. De binnenstad ontwikkelen we verder als aantrekkelijke en zoveel mogelijk autoluwe plek, met parkeren op de juiste locaties, bij voorkeur met gecombineerd ruimtegebruik en met aandacht voor verkeersveiligheid. Daarbij horen ook verbeteringen aan de buitenring en aandacht voor knelpunten zoals de spoorverbinding bij de Patijnweg/Viaductweg, Ringbrug en de toegankelijkheid van hoofd-ontsluitingsroutes. Voorzieningen We zorgen voor voldoende en passende voorzieningen die aansluiten op de groei en op de behoeften van inwoners en bezoekers. Als centrumgemeente bedienen we ruim 100.000 inwoners met o.a.
zorg, onderwijs, cultuur, sport, horeca en detailhandel. Door de groeiambitie, het voorzieningenniveau en onze centrumfunctie, vragen ontwikkelingen van onder meer onderwijshuisvesting, Gezondheidspark en Omnium om strategische keuzes. Ook de versterking van voorzieningen voor jongeren, jongvolwassenen en gezinnen vraagt nadrukkelijk om aandacht.
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Financieel perspectief
In onderstaand overzicht is het financieel meerjarenperspectief samengevat:
Financieel meerjarenperspectief Bedragen x € 1.000
omschrijving Programmabegroting 2026 na wijzigingen Financiële uitgangspunten Mutaties op het bestaande beleid Mutaties uitbreidingsinvesteringen Saldo
2027 -257
2028 -770
2029 -813
2030 -813
3.764 1.107 380 4.994
-55 231 56 -538
-445 28 -514 -1.744
516 -1.355 -1.548 -3.200
De Kadernota 2027 sluit met een positief saldo van € 5,0 miljoen voor het jaar 2027. Dit saldo is inclusief incidentele baten en lasten. Het structurele begrotingssaldo 2027 bedraagt € 1,6 miljoen, zie tabel hieronder. Vanaf het jaar 2028 is sprake van een financieel tekort. Doordat de Kadernota 2027 beleidsarm is opgesteld, is op dit moment geen invulling gegeven aan dit tekort. Een verdere toelichting is opgenomen onder hoofdstuk "Financiële positie".
Incidentele baten en lasten Bedragen x € 1.000
omschrijving Saldo Programmabegroting 2027 Incidentele lasten Incidentele lasten - dotatie reserves Incidentele baten Incidentele baten - onttrekking reserves
Gemeente Goes
2027 4.993 1.302 5.009
2028 -538 -18 9.600
2029 -1.743 100 0
2030 -3.199 100 0
-2.459 -7.224
0 -9.600
0 0
0 0
1.621
-556
-1.643
-3.099
5
Kadernota 2027
Leeswijzer
Inhoudelijk richtinggevend kader De Kadernota 2027 is opgesteld binnen het raamwerk van de al vastgestelde langetermijnambities en strategische uitgangspunten van de gemeente. Hierbij kan gedacht worden aan een aantal prioritaire opgaven die hier als inhoudelijk ankerpunt zijn opgenomen. Deze uitgangspunten bieden richting aan beleidsmatige en financiële keuzes en dragen bij aan samenhang en continuïteit in het gemeentelijk handelen. Tegelijkertijd laat dit uitgangspunt ruimte voor bestuurlijke weging en herijking, zodat de nieuwe coalitie eigen prioriteiten kan aanbrengen binnen het bestaande strategische raamwerk. Financiële positie - financiële uitgangspunten De financieel technische uitgangspunten voor de Kadernota 2027 bestaan uit de toe te passen indexpercentages en rente. De jaarlijkse indexatiecijfers in de programmabegroting zijn gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (CEP). Deze wordt jaarlijks in maart gepubliceerd door het Centraal Plan Bureau (CPB). Daarbij hanteren we een consistente lijn voor de verschillende kostensoorten (lonen, subsidies etc.) door jaarlijks uit te gaan van dezelfde indexcijfers. De mutaties ten opzichte van voorgaand jaar worden financieel vertaald. Financiële positie - bestaand beleid De Kadernota 2027 gaat uit van voortzetting van vastgesteld beleid, inclusief reeds genomen besluiten met structurele financiële gevolgen.
Beleidswijzigingen of nieuw beleid worden in deze fase niet inhoudelijk uitgewerkt. Hiermee wordt een realistisch en beheersbaar financieel uitgangspunt gecreëerd, dat transparant inzicht biedt in de financiële positie bij ongewijzigd beleid.
Financiële positie - uitbreidingsinvesteringen De investeringsplanning in de Kadernota 2027 beperkt zich tot lopende en reeds vastgestelde investeringen, inclusief investeringen die voortvloeien uit wettelijke verplichtingen of eerder gemaakte afspraken. Nieuwe investeringsvoorstellen worden niet inhoudelijk toegevoegd, maar kunnen door het nieuwe college en de nieuwe raad worden betrokken bij de verdere uitwerking van de programmabegroting. Dit voorkomt dat vooruitgelopen wordt op politieke keuzes en houdt de investeringsagenda bestuurlijk zuiver. Bedragen in de Kadernota 2027 Alle bedragen zijn in € 1.000. Positieve bedragen betekenen een financieel voordeel. Negatieve bedragen betekenen een financieel nadeel.
6
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Inhoudelijk richtinggevend kader Goes bruist, daagt uit en verbindt
De binnenstad vervult een belangrijke regionale ontmoetingsfunctie: hier komen economie, cultuur, sport, gezondheid en zorg op een vanzelfsprekende manier samen. Dat maakt Goes aantrekkelijk voor inwoners, bezoekers, ondernemers en partners uit de hele regio. Die kracht wordt verder versterkt door de verbinding tussen stad en dorpen, tussen Goes en de omliggende gemeenten, en tussen economie, samenleving en leefomgeving. Zo blijft Goes een plek waar mensen elkaar weten te vinden en waar ruimte is voor ontmoeting, ontwikkeling en initiatief. Goes wil daarvoor zijn economische toppositie behouden en versterken. De economische ontwikkeling moet passen bij de Goese identiteit en bijdragen aan een toekomstbestendige werkgelegenheidsstructuur. We ondersteunen ondernemerschap, met speciale aandacht voor het MKB, en bieden ruimte voor innovatieve en duurzame economische ontwikkelingen. Ook werken we aan de ontwikkeling van bedrijventerreinen, de overgang naar een circulaire economie en de versterking van kennis- en innovatieketens, in samenwerking met onderwijs, ondernemers en overheid.
Duurzaamheid, energie en klimaat
Goes werkt aan een klimaatbestendige en toekomstgerichte leefomgeving. We zetten in op vermindering van CO2-uitstoot, meer hergebruik van grondstoffen, versterking van biodiversiteit en een waterrobuuste inrichting van stad, dorpen en landschap. Daarbij nemen we ook de maatschappelijke gevolgen van netcongestie en energiegebruik nadrukkelijk mee. We kiezen voor slimme, gebiedsgerichte oplossingen en stimuleren waar mogelijk energieneutrale, circulaire en natuurinclusieve ontwikkelingen. Ook het versterken van groen in en rond de stad draagt bij aan klimaatadaptatie, gezondheid en leefkwaliteit. Innovatie stimuleren we door samen te werken met ondernemers, scholen en andere overheden. Daarbij horen ook thema’s als netcongestie, decentrale of onafhankelijke energieopwekking en het slimmer combineren van ruimtelijke en technische systemen.
Gemeente Goes
7
Kadernota 2027
Sociale veerkracht en gezondheid
We zetten in op preventie en positieve gezondheid. Daarbij scherpen we beleids- en uitvoeringskaders aan en passen deze strikter toe via helder en stevig opdrachtgeverschap richting uitvoeringsorganisaties. We borgen gezondheid nadrukkelijk in de leef-, opvoed- en opgroeiomgeving: in wonen, sport en cultuur, op school en thuis. Zo versterken we de sociale basis, vergroten we de verbinding tussen onderwijs, sport, cultuur en zorg en stimuleren we inclusie en maatschappelijke participatie. We werken toe naar vitale en veerkrachtige gemeenschappen, waarin inwoners zoveel mogelijk naar elkaar omkijken en worden ondersteund vanuit hun eigen netwerk, met laagdrempelige hulp dichtbij en specialistische ondersteuning waar nodig. Dit vanuit een samenleving waarin draagkracht en draaglast in balans zijn, door ondermeer waar mogelijk te sturen op een demografie die in balans is. Daarmee krijgen we meer grip op de uitgaven en houden we kwalitatief hoogwaardig personeel beschikbaar voor inwoners die ondersteuning nodig hebben.
Toekomstbestendige en daadkrachtige organisatie
Voor deze opgaven hebben we een toekomstbestendige organisatie nodig die weet wat ze kan, waar ze naartoe wil en wat daarvoor nodig is. Het is belangrijk om duidelijke prioriteiten te stellen en onze middelen slim te gebruiken voor de doelen die we hebben. Dit doen we samen met andere gemeenten en partners, maar altijd met Goes als uitgangspunt. Het Stadskantoor en de Troelstralaan zijn fysiek en digitaal voor zowel bezoekers als medewerkers toegankelijk en toekomstgericht. Daarbij hoort ook een verandering in onze manier van werken en denken met creativiteit, innovatiekracht, lef en resultaatgerichtheid wat aansluit bij de ambities van Goes 2050; in Goes werken de ambtenaren van de toekomst. Door daadkracht en heldere communicatie zorgen we ervoor dat samenwerking goed verloopt en doelen worden gehaald.
Financiële stabiliteit en gerichte investeringen Hoewel er financiële uitdagingen zijn, streven we naar een gezonde begroting en ruimte om gericht te investeren in ontwikkelingen die echt bijdragen aan onze doelen en duurzame ontwikkeling. We kijken goed naar de lange termijn en investeren in zaken die passen bij de ruimtelijke, sociale en economische opgaven van Goes. Ook zoeken we actief naar externe financiering, onder meer landelijk en Europees, en naar nieuwe samenwerkingsvormen om de economie en leefbaarheid van Goes te versterken. Met deze kadernota zet Goes een stevige stap richting een duurzame, gezonde en toekomstbestendige gemeente. Hierin zijn economische groei, sociale verbondenheid, bereikbaarheid en een fijne leefomgeving goed in balans. Samen met inwoners, ondernemers en partners bouwen we aan een gemeente en regio die klaar is voor de uitdagingen en kansen van de toekomst.
8
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Financiële positie Samenvatting financiële positie
In onderstaand overzicht is het financieel meerjarenperspectief samengevat:
Financieel perspectief Bedragen x € 1.000
nummer A B C D Saldo
omschrijving Programmabegroting 2026 na wijzigingen Financiële uitgangspunten Mutaties op het bestaande beleid Mutaties uitbreidingsinvesteringen
2027 -257 3.764 1.107 380 4.994
2028 -770 -55 231 56 -538
2029 -813 -445 28 -514 -1.744
2030 -813 516 -1.355 -1.548 -3.200
In deze paragraaf wordt een samenvatting gegeven van de ontwikkeling van het financieel meerjarenperspectief. Hierbij wordt ingegaan op de belangrijkste mutaties. De detailuitwerking en toelichting is opgenomen in de verschillende paragrafen (zie tabel hierboven). Ook wordt inzicht gegeven in de vrije ruimte in het weerstandsvermogen. Voor de beoordeling van het financieel meerjarenperspectief is het van belang om te weten welke uitgangspunten zijn gehanteerd voor het financieel perspectief. Het opstellen van een financieel perspectief gebeurt op basis van informatie die op dat moment beschikbaar is. Hierbij is altijd sprake van onzekerheden en schattingen. Deze variëren qua omvang en mate van onzekerheid. Daarbij wordt de keuze gemaakt om bepaalde onderwerpen al dan niet financieel te kwantificeren, afhankelijk van de beschikbare informatie en onze inschattingen. Het meerjarenperspectief 2027 – 2030 kent als startpunt de Programmabegroting 2026 na wijzigingen. De door de raad vastgestelde begrotingswijzigingen zijn hier opgenomen. Vervolgens zijn alle financiële uitgangspunten benoemd en doorgerekend. In de financiële uitgangspunten is geen rekening gehouden met een eventueel voordelig effect vanuit de herverdeling van het gemeentefonds. Naar verwachting komt hier meer duidelijkheid over bij de meicirculaire 2026.
Verder zijn de toegestane uitgangspunten vanuit de Provincie voor het opnemen van structureel ZEH dividend veranderd. Dit dividend van ZEH is eindig, waarbij 2033 de huidige einddatum is. Dit betekent dat de gemeente in haar Programmabegroting stapsgewijs moet aantonen hoe de wegvallende dividendinkomsten de komende jaren gedekt gaan worden. Daarnaast is in de Landelijke Voorjaarsnota 2026 aangekondigd dat de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening wordt geschrapt vanaf 2028.
Gemeente Goes
9
Kadernota 2027 Vanuit de jaarrekening 2025 en de eerste maanden van 2026 is in beeld gebracht wat de financiële consequenties zijn van het bestaande beleid. De grootste impact op het bestaande beleid wordt veroorzaakt door lagere kosten voor jeugdhulp en voor wmo begeleiding en dagbesteding. Verder is de noodzakelijke ophoging van de verwachte dotatie aan de onderhoudsvoorzieningen met ingang van 2030 weer opgenomen. De uitbreidingsinvesteringen zijn herijkt ten opzichte van de Programmabegroting 2026. De bestaande en urgente projecten zijn als uitgangspunt genomen. Dit leidt tot een in omvang hogere investeringsplanning dan afgelopen jaar. Alle uitbreidingsinvesteringen worden met een separaat raadsvoorstel voorgelegd. Om de begroting op langere termijn te ontlasten stellen we opnieuw voor om zoveel mogelijk uitbreidingsinvesteringen te dekken vanuit reserves. Dit zorgt per saldo voor lagere afschrijvingslasten in de begroting. Hier staat tegenover dat de beschikbare vrije ruimte kleiner wordt. Rekening houdend met de concept jaarrekening 2025 en aanvullende dekking voor toekomstige investeringen is de ontwikkeling van de vrije ruimte als volgt:
Vrije ruimte Bedragen x € 1.000
omschrijving Weerstandscapaciteit jaarrekening 2025 af: Norm weerstandsvermogen af: hogere inzet vrije ruimte voor afschrijvingen investeringen Kadernota 2027
herkomst Jaarrekening 2025 Jaarrekening 2025 Kadernota 2027
bedrag 62.482 -8.552 -37.705 16.225
Bij de uitbreidingsinvesteringen geven we aan welk deel van de afschrijvingskosten van toekomstige investeringen we verwachten te dekken vanuit de algemene reserve. Om dit mogelijk te maken, reserveren we in deze Kadernota extra bedragen in de algemene reserve. Op die manier zorgen we ervoor dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om deze kosten te dekken.
10
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Programmabegroting 2026 na wijzigingen
Het startpunt van de Kadernota 2027 is de Programmabegroting 2026 na wijzigingen. In onderstaand overzicht is deze gepresenteerd:
Programmabegroting 2026 na wijzigingen Bedragen x € 1.000
nummer 1 2 3 Saldo
omschrijving Primaire Programmabegroting 2026 Vastgestelde begrotingswijzigingen Begrotingswijzigingen onderweg
2027 -227 59 -89 -257
2028 -547 -130 -93 -770
2029 -761 41 -93 -813
2030 -761 41 -93 -813
Toelichting: 1. Dit betreft het saldo vanuit de Programmabegroting 2026 voor de jaren 2027 t/m 2030. Het saldo van de nieuwe jaarschijf 2030 is in beginsel gelijk aan het saldo van 2029. 2. Na het vaststellen van de Programmabegroting 2026 is de 1e begrotingswijziging 2026 "Septembercirculaire 2025" door de raad goedgekeurd. 3. Dit zijn de 7e en 19e begrotingswijziging 2026. Deze gaan respectievelijk over programma Duurzaamheid (ligt bij de agendacommissie) en voorbereidingskrediet Gezondheidspark. De besluitvorming hierover in de gemeenteraad moet nog plaats vinden. De overige tot nu toe opgestelde begrotingswijzigingen hebben geen invloed op het begrotingssaldo.
Gemeente Goes
11
Kadernota 2027
Financiële uitgangspunten Financiële uitgangspunten Bedragen x € 1.000
nummer 1 2 3 4 5 6 7 8 Saldo
omschrijving Salarissen en sociale lasten Gemeenschappelijke Regelingen en subsidies Materiële kosten Sociaal domein Lokale heffingen en overige opbrengsten Voorjaarsnota 2026 - accres Toevoeging nieuwe jaarschijf 2030 Dividend ZEH N.V. inclusief afbouw structureel dividend
2027 2028 2029 2030 70 50 130 -1.140 190 160 310 -340 40 -75 -100 -624 226 263 583 -1.394 -292 -317 -509 782 550 776 443 670 0 0 0 4.255 2.980 -912 -1.302 -1.693 3.764 -55 -445 516
Toelichting 1. De indexatie salarissen en sociale lasten op is gebaseerd op het cao loon bedrijven. Uit het verleden blijkt dat deze index goed aansluit op de kostenontwikkeling. Daar bovenop wordt bij het opstellen van de programmabegroting rekening gehouden met werknemers die in aanmerking komen voor een periodieke verhoging voor het eerstvolgende jaar. Voor de drie daaropvolgende jaren wordt rekening gehouden met een opslag van jaarlijks 0,6% voor periodieke verhogingen of incidentele vergoedingen. 2. De indexatie voor bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen en subsidies is gebaseerd op een samengesteld indexatiecijfer. Voor het begrotingsjaar 2027 wordt uitgegaan van de Zeeuwse richtlijn van 3,3%. Voor de drie daaropvolgende jaren wordt deze bepaald op basis van 1/3 prijs materiële overheidsconsumptie (imoc) en 2/3 prijs overheidsconsumptie: beloning werknemers. 3. De indexatie voor materiële kosten (bijvoorbeeld verzekeringen, overige diensten etc.) is gebaseerd op basis van de prijs bruto binnenlands product. 4. De indexatie voor de wmo en de jeugdzorg binnen het sociaal domein is gelijk aan de indexatie salarissen en sociale lasten (1e bullet). Dit is conform het raadsbesluit van 9 juli 2020 met betrekking tot de indexaties in het sociaal domein.
De indexatie voor de overige kostensoorten binnen het sociaal domein is gelijk aan de indexatie voor materiële kosten of de bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen en subsidies (Zeeuwse richtlijn). 5. De indexatie voor lokale heffingen en overige opbrengsten (bijvoorbeeld ozb, huren etc.) is gebaseerd op basis van de prijs bruto binnenlands product. 6. In de voorjaarsnota van het Rijk is een positieve ontwikkeling opgenomen voor het accres in het gemeentefonds. Dit betreft een eerste financiële vertaling voor onze gemeente. Het daadwerkelijke bedrag volgt uit de meicirculaire 2026. 7. Met het opstellen van de Kadernota 2027 wordt een een nieuwe jaarschijf aan de begroting toegevoegd, namelijk 2030. Dit bedrag is het verschil in het gemeentefonds tussen het jaar 2029 en 2030. Het bedrag is nodig voor indexatie aan de kostenkant voor het jaar 2030 ten opzicht van 2029. 8. De provincie schrijft voor in hoe het dividend maximaal mag worden ingezet als structureel dekkingsmiddel. Dit geldt voor Goes vooral voor het dividend ZEH. We mogen maximaal 75% van € 100 miljoen, vertaald naar ons aandeel van 4,17% inzetten als structureel dekkingsmiddel. Daarbij moet er een afbouw naar 2033 worden verwerkt. De raming van het 12
Gemeente Goes
Kadernota 2027 ZEH-dividend zoals hier opgenomen sluit aan bij de berekening zoals de provincie die voorschrijft. Voor het jaar 2027 is ook rekening gehouden met het verwachte incidentele aandeel in het dividend van ZEH. Meicirculaire en herverdeling gemeentefonds Op het moment van schrijven is de meicirculaire voor het gemeentefonds nog niet uitgebracht. Onder punt 6 van de financiële uitgangspunten is een eerste financiële inschatting opgenomen van het financiële effect voor de gemeentelijke begroting. Deze is gebaseerd op de voorjaarsnota van het Rijk. De financiële effecten vanuit de meicirculaire worden zodra gereed aan de gemeenteraad aangeboden met een raadsmemo. In de meicirculaire verwachten we ook dat een besluit over het al dan niet (gedeeltelijk) doorvoeren van de herverdeling gemeentefonds is verwerkt. Dit is op het moment van schrijven nog niet bekend.
Gemeente Goes
13
Kadernota 2027
Financiële mutaties bestaand beleid Bestaand beleid Bedragen x € 1.000
nummer 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Saldo
omschrijving Reclamebelasting Dotatie onderhoudsvoorzieningen Areaaluitbreiding openbare ruimte Bestrijding Aziatische hoornaar en ratten Watergeven grassportvelden Aanbesteding onderhoud groen en onkruidbestrijding Lijkbezorging groenonderhoud Opstellen biodiversiteitsbeleid Areaaluitbreiding riolering Dekking areaaluitbreiding rioolheffing Jeugdhulp Bevoorschotting GR de Bevelanden WMO en re-integratie SWVO - WMO begeleiding en dagbesteding Formatie Dekking formatie Alternatieve huisvesting functies Jan Ligthart Monitoringsplicht gemeentelijke objecten groter dan 290 kW Arboveilig maken gemeentelijke torens Mutaties bestaand beleid < € 50.000 Gemeenschappelijke Regelingen
2027 0 0 -88 -87 -60 -267 -40 -75 -172 0 1.579 -246
2029 0 0 -88 -87 -60 -267 -40 0 -172 172 0 -246
2030 -450 -874 -88 -87 -60 -267 -40 0 -172 172 0 -246
1.401 1.401 1.401 -964 -964 -846 951 951 833 -50 0 0 -200 0 0
1.401 -846 833 0 0
-100 -45 -430 1.107
2028 0 0 -88 -87 -60 -267 -40 0 -172 172 0 -246
0 -5 -364 231
0 0 -5 -5 -566 -625 29 -1.354
Toelichting: 1. Bij de invoering van de reclamebelasting is afgesproken dat deze wordt geïnd tot en met het jaar 2029. De tegenprestatie voor deze belasting is de integrale kwalitatieve opwaardering van de binnenstad. Dit betrof het 'oude' masterplan voor de binnenstad. In de komende collegeperiode van vier jaar eindigt de reclamebelasting. In de Programmabegroting 2027 vanaf het jaar 2030 vervallen de structurele inkomsten uit de reclamebelasting van ongeveer € 450.000. 2. In de Programmabegroting 2026 is t/m 2029 is een tijdelijke korting op de dotatie aan de onderhoudsvoorzieningen doorgevoerd. De oorzaak lag in de vertraging in de doorlooptijden bij de realisatie van bouwkundige werken en werken in de openbare ruimte aan infrastructuur. Omdat het op voorhand niet altijd duidelijk is waar de eventuele vertraging in de werken gaat komen, kiezen we ervoor om niet vooraf werken te schrappen in de begroting. Met een korting op de dotatie kunnen we op basis van de voortgang en eventuele vertraging de middelen daar inzetten waar ze nodig zijn, zonder dat we een onnodig hoog beslag op de beschikbare middelen van de gemeente Goes leggen. De verwachting voor de doorlooptijden voor de komende jaren is zodanig dat de korting ook voor de jaren t/m 2029 verantwoord lijkt. Als echter tegen het eind van 2027 de gehele keten van voorbereiding en
14
Gemeente Goes
Kadernota 2027 realisatie weer normale doorlooptijden kent, zal een gebrek aan middelen kunnen ontstaan. Op dat moment zal incidenteel een verzoek tot extra middelen worden gedaan. Doordat sprake is van een tijdelijke korting is het budget vanaf 2030 weer toegevoegd aan het meerjarenperspectief. 3. De hogere kosten in de kadernota 2027 zijn het gevolg van de uitbreiding van het areaal aan wegen en groen, wat leidt tot extra beheer- en onderhoudslasten. 4. Het aantal nesten van de Aziatische Hoornaar is in 2025 explosiever toegenomen dan vooraf ingeschat. Ondanks intensieve bestrijding is op basis van ervaringscijfers van o.a. Zeeuws Vlaanderen is de verwachting dat de toename voor 2026 minimaal met factor 3 plaats vindt. Inmiddels heeft de Provincie zich teruggetrokken in de bestrijding en komen de kosten hiervoor volledig bij de gemeente. Op basis van de factor 3 toename is een extra budget benodigd om de bestrijding van de nesten uit te voeren. Daarnaast is het budget van de rattenbestrijding de afgelopen jaren niet dekkend met de kosten die in rekening gebracht wordt conform de samenwerking met gemeente Borsele. 5. De rustperiode van met name voetbal is in de zomerperiode. In deze periode wordt het groot onderhoud van de velden uitgevoerd. Dit bestaat o.a. uit het inzaaien van de velden.
Om het graszaad te laten ontkiemen en het gras te laten groeien met als doel een stabiele grasmat tijdens het speelseizoen, is water benodigd. De periode waarin de werkzaamheden uitgevoerd worden is de droogste periode van het jaar. Door de klimaatveranderingen wordt de droogteperiodes steeds langer en wordt het warmer en droger. De afgelopen jaren is het daardoor noodzakelijk geweest om te beregenen. Omdat er geen zoet water voorhanden is en duur leidingwater niet duurzaam is om te gebruiken voor het besproeien van de velden moet er water aangevoerd worden. De hier opgevoerde kosten zijn de kosten om de hoogst noodzakelijke beregening uit te voeren. 6. Voor 2026 is het groenonderhoud van de openbare ruimte opnieuw aanbesteed. De kosten voor het regulier onderhoud van het groen is na de aanbesteding ruim hoger dan de beschikbare budgetten. Dit komt o.a. door de toename van de lengte van het groeiseizoen. Door de klimaatverandering is het eerder warm en langer warm waardoor bv. het maaien en de onkruidbestrijding al half Maart start en door loopt tot in November en soms December. Hierdoor zijn meer onderhoudsbeurten noodzakelijk om het plantsoen aan het vastgestelde beeld te laten voldoen dan zo'n 10 jaar geleden. Door drogere zomers is het noodzakelijk om bij nieuw aangeplante bomen water te geven om de boom de aanplant te laten overleven.
De eenheidsprijzen van de aannemers staan daarnaast onder druk door de schaarste aan personeel en inflatie. 7. Voor 2026 is het groenonderhoud op de begraafplaatsen opnieuw aanbesteed. De kosten voor het regulieren onderhoud groen is na de aanbesteding ruim hoger dan het beschikbare budget. Dit komt o.a. door de toename van de lengte van het groeiseizoen. Door de klimaatverandering is het eerder warm en langer warm waardoor bv. het maaien en de onkruidbestrijding al half maart start en door loopt tot in november en soms december. Hierdoor zijn meer onderhoudsbeurten noodzakelijk om het groen aan het vastgestelde beeld te laten voldoen dan zo'n 10 jaar geleden. Door drogere zomers is het noodzakelijk om bij nieuw aangeplante bomen water te geven om de boom de aanplant te laten overleven. De eenheidsprijzen van de aannemers staan daarnaast onder druk door de schaarste aan personeel en inflatie. 8. Dit budget is benodigd voor het opstellen van het biodiversiteitsbeleid. 9. Dit betreft de hogere kosten naar aanleiding van de areaaluitbreiding van o.a. het bedrijvenpark Deltaweg, riool van Dusseldorpstraat en update van het kolkbestand. 10. De waardepeildatum voor de rioolheffing loopt altijd één jaar achter ten opzichte van de daadwerkelijke areaaluitbreding, daarom zijn de extra inkomsten één jaar later opgenomen. 11.
Op basis van de werkelijke kosten 2025 en eerste inzichten 2026 is de begroting voor 2027 opgesteld. Hieruit blijkt dat de verwachte kosten voor jeugdhulp afnemen ten opzichte van
Gemeente Goes
15
Kadernota 2027 eerdere prognoses. Het voordelige effect is voor 2026 en 2027 in eerste instantie ten gunste van de openstaande taakstelling gebracht. Het restant geeft een positief effect zoals opgenomen in deze tabel. Voor 2028 en verder is de ombuiging hoger als gevolg van de landelijke hervormingsagenda jeugd en onze eigen ombuigingen. De resterende ombuiging vanaf 2028 is nog ongeveer € 3 miljoen. 12. De concept begroting 2027 van GR de Bevelanden laat een verhoging van de kosten zien voor wmo hulpmiddelen en re-integratie. 13. Op basis van de werkelijke kosten 2025 en eerste inzichten 2026 is de begroting voor 2027 opgesteld. Hieruit blijkt dat de verwachte kosten voor wmo begeleiding en dagbesteding afnemen ten opzichte van eerdere prognoses. 14. Voor verschillende beleidsterreinen is de huidige formatie onvoldoende om de bestaande taken uit te voeren. Dit betreffen deels centrumgemeentetaken. In de bijlage is een overzicht opgenomen van de voorgestelde formatie-uitbreidingen. 15. Dit betreft de dekking van de voorgestelde formatie-uitbreidingen. Behoudens het aandeel van Goes in de centrumgemeentetaken is dekking voor alle uitbreidingen geborgd. 16. Het budget is benodigd voor onderzoek naar eventuele herontwikkeling en al dan niet tijdelijke alternatieve huisvesting voor de huidige functies in accommodatie Jan Ligthart. 17.
Vanaf 1 januari 2026 is een Gebouw Automatiserings- en Controlesysteem (GACS) verplicht voor niet-residentiële gebouwen met een HVAC-vermogen van >290 kW. Dit vergt een eenmalig budget voor investering in apparatuur en software. 18. De beklimvoorzieningen van de gemeentelijke kerktorens vergt een investering t.a.v. arboveiligheid. 19. Dit zijn mutaties kleiner dan € 50.000. Een specificatie hiervan is opgenomen in de bijlage. 20. De begrotingen van de meeste Gemeenschappelijke Regelingen over 2027 zijn door de deelnemers ontvangen. Uw raad ontvangt hierover een separaat raadsvoorstel. De hier opgenomen bedragen zijn mutaties op basis van deze concept begrotingen. Een specificatie hiervan staat in de bijlage.
16
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Gemeenschappelijke Regelingen Bedragen x € 1.000
Gemeenschapelijke Regeling VRZ Zeeuwse Muziekschool OLAZ Hogere bijdrage OLAZ naar afvalstoffenheffing GGD Zeeland - IJZ taskforce De Betho RBL Totaal
2027 -119 -50 -165 165
2028 -119 -50 -165 165
2029 -119 -50 -165 165
2030 -119 -50 -165 165
-17 -170 -74 -430
-14 -106 -74 -364
-14 -309 -74 -566
-14 -368 -74 -625
Toelichting Gemeenschappelijke Regelingen De begrotingen 2027 van de gemeenschappelijke regelingen geven een eerste beeld van de financiële ontwikkelingen binnen die organisaties voor de komende jaren. Deze ontwikkeling gaat leiden tot verhoging van kosten boven op de Zeeuwse-richtlijn. Vervolgens leidt dit tot een vraag naar een vergroting van de bijdragen van de deelnemers. De begrotingen 2027 van de gemeenschappelijke regelingen doorlopen in het eerste halfjaar van 2026 het proces van het beoordelen door de deelnemers, indienen van eventuele zienswijzen door de gemeenteraden en besluitvorming door het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Dit traject wordt in de eerste helft van 2026 afgerond en zal vervolgens bekend zijn voordat de gemeentelijke begroting 2027 wordt opgesteld. Lijkbezorgingsrechten Bij de behandeling van de belastingverordeningen 2026 is door het college de toezegging gedaan om de kostendekkendheid van de lijkbezorgingsrechten te onderzoeken. Dit onderzoek moet resulteren in voldoende informatie en mogelijke scenario’s om te komen tot een kostendekkende heffing lijkbezorgingsrechten. Eindresultaat is om hier inzicht in de geven bij de behandeling van de Kadernota/Programmabegroting 2027.
De basis voor de tarieven lijkbezorgingsrechten en daarmee de kostendekkendheid ligt in de verordening lijkbezorgingsrechten die jaarlijks aan de gemeenteraad ter besluitvorming wordt voorgelegd. In deze kadernota volstaan we met een kort advies en voor meer achtergrond verwijzen we u naar de notitie. Wanneer we kijken naar de uitgangspunten betaalbaarheid, in de pas met de tarieven van de regiogemeenten, dan is een forse tariefverhoging om de kostendekkendheid te verbeteren, niet passend. Daar komt bij dat het negatieve effect op de kostendekkendheid voor een groot deel ontstaan is door de wijziging van de overhead toerekening, zijn we van mening dat dit geen goede reden is om de tarieven fors te gaan verhogen. Dit betekent dat we voorstellen om voor toekomst uit te gaan van een lagere kostendekkendheid van 60%. Hiermee komen we dan uit op een dekking van 90% van de kosten van het taakveld (exclusief overhead). Dit kan betekenen dat de tariefstijging voor 2027 iets hoger uitvalt dan de jaarlijkse inflatie. Een hogere stijging van de tarieven om uit te komen op een kostendekkendheid van 90% of 100% vinden we ongewenst. We stellen voor om op basis van de nieuwe ramingen van kosten en opbrengsten 2027, met als uitgangspunt een kostendekkendheid van 60%, de tarieven te berekenen die via het voorstel belastingverordeningen aan uw raad voor gaan leggen.
Gemeente Goes
17
Kadernota 2027
Uitbreidingsinvesteringen
Hieronder is een overzicht opgenomen van de verwachte uitbreidingsinvesteringen op programmaniveau. Verderop staat de specificatie per programma inclusief een inhoudelijke toelichting. Uitbreidingsinvesteringen zijn investeringen of bijdragen ten behoeve van de ontwikkeling van nieuwe activiteiten of uitbreiding van de huidige activiteiten. Het betreffen: • • •
Gebiedsgerichte investeringen (ontwikkellocaties en stedelijke vernieuwingslocaties); Infrastructurele projecten; Maatschappelijke voorzieningen voor zover het niet gaat om vervangingsinvesteringen of onderhoud.
De besluitvorming over uitbreidingsinvesteringen vindt in twee stappen plaats. Iedere stap vraagt besluitvorming door de raad. • •
Het reserveren van een bedrag om de investering mogelijk te maken binnen de Programmabegroting en daarop vooruitlopend de Kadernota. De kredietaanvraag voor de investering voorleggen aan de raad met een afzonderlijk raadsvoorstel.
Bij een reservering is de raad akkoord gegaan met verdere voorbereidingen van de investering en het uitwerken van een kredietvoorstel. Een reservering alleen is onvoldoende om tot daadwerkelijke uitgaven over te gaan. Integrale afweging van de gereserveerde uitbreidingsinvesteringen vindt ieder jaar plaats bij de Kadernota en de Programmabegroting. Het financieel kader daarbij wordt bepaald door de omvang van de beschikbare middelen in de exploitatie en reserves. Programma
2027
2028
2029
2030 5.910
dekking derden 7.631
dekking reserve 43.686
2. Ruimte en economie 3. Onderwijs, sport en cultuur 5. Milieu Totaal
12.500
18.810
23.910
250
500
5.500
13.868
0
1.250
4.210 16.960
10.390 29.700
18.300 47.710
100 19.878
19.500 27.131
13.500 58.436
Onderstaand het overzicht van de uitbreidingsinvesteringen voor programma Ruimte en economie
18
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Investeringen Ruimte en Economie Bedragen x € 1.000
omschrijving
1 Infrastructurele werken Herinrichting Marconistraat Renovatie Beukenstraat Op afstand bedienen Ringbrug Aanpak Poelplein Aanpassingen Nansenplein/Deltaplein Aansluiting Ile de France Zuidelijke ontsluitingsweg ADRZ 2 Herinrichting stationsplein e.o Toekomstbestendig OV-knooppunt Loopverbinding OV-knooppunt - Centrum Uitbreiding capaciteit parkeren centrum 3 Goese Schans infrastructuur Infrastructuur Westhavendijk 4e rijbaan Ringbrug en opstelstroken Fietspad Houtkade Herinrichting Houtkade (noord en zuid) 4 Kwaliteitsagenda Binnenstad Kwaliteitsagenda Binnenstad Verbeteren fietsparkeervoorziening 5 Andere investeringen Budget voor lening duurzaam en Langer thuis Opwaarderen recreatiezone Wolphaartsdijk Verplaatsen dierenasiel Verplaatsen Goese Maan Herinrichting en opwaardering Veerweg Omnium infrastructuur 6 Andere investeringen Nieuwbouw loods Hollandsehoeve Totaal
Gemeente Goes
nummer
2027
2028
dekking derden 1.900 0 0 0
dekking reserve 21.709 2.609 0 500
1 2 3
1.100 100 0 0
6.650 13.350 4.010 900 1.000 0 0 100 910 500 0 0
4 5
0 0
250 0
250 0
0 1.000
0 0
500 0
6 7
0 1.000
0 5.000
0 12.000
100 2.000
0 1.900
0 18.100
4.500
6.600
4.000
400
3.993
4.819
8
1.000
2.600
3.600
0
2.381
4.819
9
0
0
400
400
213
0
10
3.500
4.000
0
0
1.399
0
2.800
600
4.000 1.400
1.438
5.988
11 12
200 0
600 0
3.100 900
0 900
782 426
3.118 0
13 14
1.100 1.500
0 0
0 0
0 500
230 0
870 2.000
500
1.510
960
100
0
3.070
15 16
400 100
1.510 0
960 0
100 0
0 0
2.970 100
17
3.000 250
3.450 0
1.600 0
0 0
300 0
7.500 0
18
300
300
600
0
0
1.200
19 20 21
50 800 600
100 0 600
1.000 0 0
0 0 0
0 300 0
1.150 500 1.200
22
1.000 600 600
2.450 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
3.450 600 600
12.500 18.810 23.910 5.910
7.631
43.686
23
2029
2030
19
Kadernota 2027
Toelichting: 1. De aanleg van de Ringbaan eind 2025 is voltooid, nu kan gestart worden met de uitvoerende fase. Het beschikbare budget van € 2 miljoen over de jaarschijven 2027 en 2028 is hoogstwaarschijnlijk niet toereikend. Pas nadat er een ontwerp is gemaakt waaraan gerekend kan worden en we ook de fasering kennen, is aan te geven welk bedrag exact benodigd is. 2. De herinrichting van de Beukenstraat loopt gelijk op met de herinrichting van het aanliggende winkelcentrum. De eigenaar van het winkelcentrum heeft plannen tot modernisering van het winkelcentrum. Vanuit de gemeente en omwonenden bestaat al enige tijd de wens om de Beukenstraat te herprofileren. De ontwikkeling van het winkelcentrum geeft kansen om die wens ook op te pakken. 3. De Ringbrug wordt momenteel lokaal bediend. Op lange termijn is bedienen op afstand efficiënter en is aldaar geen brugwachter meer nodig. Dit vergt een investering in een dataverbinding, ict en camera’s. De omvang van deze werken wordt momenteel verkend en voorgelegd voor besluitvorming. 4. De aanpak van het Poelplein vergt naar verwachting een investering van circa € 15 miljoen. De hier opgenomen investeringskredieten betreffen voorbereidingskredieten voordat gestart met de uitvoering na 2030. 5. Bij de vaststelling van het Bestemmingsplan en Exploitatieplan Bedrijvenpark Deltaweg fase 1 is rekening gehouden met een verkeerstoename.
Het bedrijvenpark wordt ontsloten via de Anthony Fokkerstraat op de Deltaweg. De huidige aansluiting kent in de spitsperiode een verminderde doorstroming voor het gemotoriseerd verkeer en door de ontwikkeling van het bedrijvenpark zal de verkeersdruk verder toenemen. Om de doorstromingscapaciteit te verbeteren zijn maatregelen op dit traject noodzakelijk. 6. Uit verkeersonderzoek is naar voor gekomen dat de huidige ontsluiting van Ile de France op de Ringbaan beter vervangen kan worden door een ontsluiting op een alternatieve locatie. De huidige ontsluiting beperkt de verkeersdoorstroming en voldoet niet aan de richtlijnen vanuit verkeersveiligheid. De raad heeft in september 2024 besloten € 75.000 beschikbaar te stellen om een studie uit te laten voeren naar een alternatieve ontsluiting. We onderzoeken of we de ontsluiting op een andere locatie kunnen maken om dit gebied te ontsluiten en wat deze wijzing doet met de routes en aantallen van het autoverkeer. De omwonenden en bedrijven binnen dit gebied zijn voor ons hiervoor een belangrijke gesprekpartner. De projectkosten (inclusief uitvoering) hiervoor ramen we op € 1,2 miljoen met een bandbreedte van -25%/+25%. 7.
Indicatie van de te verwachten investeringskosten realisatie "Zuidelijke ontsluitingsweg ADRZ" voor nieuwbouw ziekenhuis ADRZ en toekomstig Gezondheidspark inclusief ongelijkvloerse kruising voor langzaam verkeer Nansenbaan. 8. Het station van Goes is één van de belangrijkste OV-knooppunten van Zeeland voor zowel trein als regionaal openbaar vervoer. In de visie van zowel provincie als gemeente, zie regionale mobiliteitsstrategie, dient het OV-knooppunt versterkt te worden zodat het beter als overstappunt, stationshub en entree van de stad kan functioneren. Daarnaast is een toekomstbestendig OV-knooppunt noodzakelijk om versnelling van stedelijk verdichting te laten plaatsvinden. Dit project maakt onderdeel van de SPUK regeling Woningbouw op Korter termijn en bevindt zich in de ontwerpfase, na besluitvorming over het ontwerp zal de uitvoeringsfase worden opgestart. 9. De Frans de Hollanderlaan is de verbinding tussen het Stationsplein (nieuwe OV-knooppunt) en de binnenstad. Om deze route beter te laten aansluiten op het nieuwe stationsplein en om deze aantrekkelijker te maken zal een herinrichtingsplan gemaakt worden dat vanaf 2029 wordt uitgevoerd.
20
Gemeente Goes
Kadernota 2027 10. De haalbaarheidsstudie naar de uitbreiding van het P&R terrein Stationspark is in volle gang. Dit project maakt onderdeel uit van de SPUK regeling Woningbouw op Korter termijn en is zeer relevant voor toekomstige ontwikkelingen aan de zuidkant van het spoor. Er is inmiddels een technisch ontwerp van een parkeerdek beschikbaar, waarmee we richting NS en Prorail zijn gegaan. De reacties van NS en Prorail zijn ontvangen en geven een positief beeld voor wat betreft de inpassing. Op basis hiervan is aan een adviesbureau opdracht gegeven een technisch programma van eisen op te stellen, een aanbestedingsleidraad, en ook de opwaardering van de tekeningen tot tekeningen geschikt voor een prijsaanvraag. Dit is nodig om een indicatie te krijgen van de kosten van een dergelijk dek in de markt. 11. Het verbeteren van het profiel van de Westhavendijk voor met name fietsers en voetgangers. Vanuit de propositie versnelling woningbouw Goese Schans is de Westhavendijk aangemeld als aan te passen infrastructuur. Via deze propositie is 2,7 miljoen subsidie toegezegd voor verschillende onderdelen binnen en rond Goese Schans waaronder de aanpak van de Westhavendijk. Dit project maakt onderdeel uit van de SPUK regeling Woningbouw op Korter termijn en dient tijdig gerealiseerd te zijn om gebruik te kunnen maken van de subsidie.
Er wordt rekening gehouden met een lange voorbereidingstijd (kabels en leidingen, secundaire waterkering, participatie). 12. Een verkeersonderzoek loopt naar de noodzaak om op termijn een extra rijstrook aan te leggen over de Ringbrug. Zodra de resultaten bekend zijn zal dit aan de raad voorgelegd worden voor besluitvorming over het wel of niet aanleggen van deze strook. 13. De aanleg van een vrij liggend fiets-voetpad langs de Houtkade. Via de propositie versnelling woningbouw Goese Schans is 2,7 miljoen subsidie toegezegd voor verschillende onderdelen binnen en rond Goese Schans. De aanleg van dit fietspad is er daar één van. 14. Tussen de aansluiting Ketelkade en het Nieuwe Diep wordt de rijbaan vernieuwd en ingericht conform 30km/u regime en wordt de aanliggende fietspadenstructuur afgerond. Daarbij wordt ook de oude riolering vervangen. 15. We versterken de aantrekkingskracht van de binnenstad door deze groener te maken en de culturele identiteit te vergroten. Daarnaast wordt de Kwaliteitsagenda Binnenstad momenteel geactualiseerd waarbij ook de volgorde en prioritering van de deelprojecten nader wordt beschouwd. 16. Een van de onderdelen van de kwaliteitsagenda binnenstad is de verbetering van bestaand fietsparkeren door onder meer de fietsrekken te vervangen door fietsnietjes. 17. Lening zetten wij in voor het toekomstbestendig maken van de woningvoorraad.
In 2026 voert de provincie ook een regeling duurzaam en langer thuis in met cofinanciering. Met de reservering ontstaat dan een (gezamenlijk) budget om woningeigenaren te blijven ondersteunen. 18. Bij het vaststellen van de Aandachtsgebiedsvisie recreatiezone Wolphaartsdijk heeft de gemeenteraad besloten om in te zetten op een kwaliteitsslag in het havengebied Wolphaartsdijk. De eerste fase van de kwaliteitsslag is uitgevoerd. Voor de gemeente betekent dit nu nog een financiële investering om de openbare ruimte van de Zandkreekweg op te waarderen. Qua planning en fasering zijn wij mede afhankelijk van de voortgang in het tot stand komen van initiatieven van de aanliggende partijen. 19. Door het verplaatsen van de milieustraat en gemeentewerf aan het Geldeloozepad ook het dierenasiel te verplaatsen worden de mogelijkheden voor herontwikkeling op deze locatie fors vergroot. Bij handhaving van het dierenasiel is woningbouw hier uitgesloten. Het huidige pand is sterk verouderd. 20. De Goese Hockeyclub is (te) ruim behuisd en heeft een veld over. De Goese Maan wil graag verplaatsen naar dit vrijkomende veld waarna beide verenigingen samen kantine en kleedlokalen kunnen gaan delen met diverse voordelen voor de bedrijfsvoering. Met het verplaatsen van de Goese Maan wordt de locatie die hier kan worden herontwikkeld groter
Gemeente Goes
21
Kadernota 2027 en vervalt daarbij het probleem met de geluidsoverlast van de padelbanen van de Goese Maan. 21. Een herinrichting van de Veerweg volgt op de vervanging van de riolering. De beoogde herinrichting is een voortzetting van de reeds gestarte herinrichting van het havengebied. 22. Deze middelen zijn bedoeld voor het maken van een nieuwe aansluiting op de Ringbaan-Oost, het afwaarderen van de huidige aansluiting op de Houtkade en de herinrichting van de verdere openbare ruimte rondom het Omnium. 23. De staat van de huidige loods is zodanig dat verwacht wordt dat er aanzienlijke constructieve aanpassingen moeten plaatsvinden om de toekomstige functies benodigd voor de opleiding hovenier en dier te kunnen huisvesten. Provinciaal project Deltaweg De provincie heeft de gemeente Goes een bijdrage gevraagd in het kader van de aanpak van Deltaweg N256. Overleg met de provincie zal nader plaatsvinden om deze bijdrage nader te duiden. Op dit moment kan hier nog niets concreets van gemeld worden.
22
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Investeringen Onderwijs, sport en cultuur Bedragen x € 1.000
omschrijving 1 Andere investeringen Parkeervoorzieningen en toegankelijkheid Wesselopark 2 Onderwijshuisvesting Nieuwbouw Calvijncollege Herhuisvesting 3 scholen Goes-Oost Uitbreiding De Wingerd Herhuisvesting Steenblokschool Herhuisvesting Stamperiusschool Uitbreiding en Renovatie De Poeljeugd Uitbreiding de Argo Bergweg 8 ISK onderbrengen bij stichting VOOR Totaal
nummer 2027 2028
0 0
dekking derden 0 0
dekking reserve 950 950
300 5.500 13.868 0 0 1.000 300 5.200 5.500
0 0 0
300 0 0
2030
0 0
1
250 250
2 3
0 0 0
4 5 6
0 0 0
0 0 0
300 0 0
0 0 0
0 0 0
300 0 0
7
0
0
0
1.000
0
0
8 9
0 0
0 0
0 0
6.368 0
0 0
0 0
500 5.500 13.868
0
1.250
250
200 200
2029
Toelichting: 1. In 2022 is besloten een masterplan Wesselopark op te stellen en uit te voeren. De uitvoering voor verbeteren parkeren en parkinrichting gaat vanaf deze zomer van start en zal doorlopen tot en met 2027 nadat het nieuwe centrumgebouw door de vereniging is voltooid. 2. Het huidige pand van het Calvijncollege aan Klein Frankrijk 19 dateert uit 1983 en daarmee bijna 40 jaar oud. Het gebouw is afgeschreven. Op 20 april 2023 heeft de gemeenteraad het IHP VO vastgesteld. Hierin wordt de nieuwbouw van het Calvijncollege benoemd. De verwachting is dat wij in 2030 de raad voorstellen een voorbereidingskrediet van € 1 miljoen beschikbaar te stellen voor de nieuwbouw van het Calvijncollege. De daadwerkelijke investering in de nieuwbouw vindt dan plaats in de jaren 2031-2033. Deze planning is reëel aangezien de nieuw in beeld zijnde locatie medio 2027 beschikbaar komt. 3. In het door uw raad op 20 maart 2025 vastgestelde IHP PO is de verplaatsing van de basisscholen Kohnstammschool, Bisschop Ernstschool en Prinses Ireneschool opgenomen. Hiervoor is ook een kostenraming opgenomen, deze nemen wij voor dit moment over. Wij leggen later nog een raadsvoorstel aan u voor over een definitieve locatie van de herhuisvesting. 4. Basisschool De Wingerd heeft een groeiend leerlingenaantal en heeft een aanvraag ingediend voor het huisvestingsprogramma 2027.
In 2026 wordt aan de raad gevraagd tijdelijke huisvesting beschikbaar te stellen. In 2028 maken we plannen hoe de permanente huisvestingsoplossing vanaf 2029 vorm krijgt. 5. De Steenblokschool is nu gehuisvest aan de Zuidvlietstraat 140. Gezien de ontwikkelingen in Marconi is gewenst dat de Steenblokschool een andere locatie krijgt. Dit is afhankelijk van alle andere ontwikkelingen op onderwijshuisvesting gebied. Het exacte tijdspad m.b.t. de investeringen is afhankelijk van de ontwikkelingen in het desbetreffende gebied.
Gemeente Goes
23
Kadernota 2027 6. Bij de nieuwbouwplannen van Wilhelminadorp zijn er kansen om een maatschappelijke voorziening te ontwikkelen waarin de Stamperiusschool een onderdeel wordt. Het exacte tijdspad m.b.t. de investeringen is afhankelijk van de ontwikkelingen in het desbetreffende gebied. 7. Zoals in het IHP opgenomen is deze renovatie noodzakelijk voor goede onderwijshuisvesting. 8. Planvorming volgt in 2027. Het is mogelijk dat al voor 2030 een investeringskrediet benodigd is. 9. Binnenkort vinden er gesprekken met st VOOR plaats hoe de invulling vorm gegeven kan worden. Daarom nu opgenomen als PM post. Voor de begrotingsbehandeling in november verwachten we met een (financieel) voorstel te komen.
24
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Investeringen Milieu Bedragen x € 1.000
nummer omschrijving 1 Verplaatsing gemeentelijk aannemingsbedrijf Totaal
2027
2028
4.210
10.390
2029 2030 18.300
100
dekking derden 19.500
4.210 10.390 18.300
100
19.500
dekking reserve 13.500 13.500
Toelichting: 1. De ontwerpfase van de gezamenlijke nieuwbouw van een circulair ambachtscentrum Oosterschelde regio en van een gemeentewerf Goes voor de afdeling openbare ruimte is gestart in 2025. Vanwege het gezamenlijke multifunctionele karakter van het project is de vervolgaanpak in ontwikkeling met het OLAZ/ ZRD.
Gemeente Goes
25
Kadernota 2027
Vervangingsinvesteringen
Voor de investeringen wordt gerekend met een rekenrente van 3,75%. Deze sluit aan bij de geldende kapitaalmarktrente en de verwachte renteverhoging van de Europese Centrale Bank in 2025. De detailberekening van de kapitaallasten vindt plaats bij de Programmabegroting. Voor uitbreidingsinvesteringen ontvangt de raad een separaat raadsvoorstel. De vervangingsinvesteringen worden opgenomen en toegekend bij vaststelling van de Programmabegroting.
26
Gemeente Goes
Kadernota 2027
Bijlagen Specificatie mutaties bestaand beleid < € 50.000 Bestaand beleid < € 50.000 Bedragen x € 1.000
nummer 1 2 3 4 5 Saldo
omschrijving Onderhoudsbudgetten voor gebouwen Verwijderen spiraalruppia in Goese Meer Hogere inkomsten OZB door areaaluitbreiding Monitoren gemeentelijke objecten Bijstelling parkeeropbrengsten
Gemeente Goes
2027 -45
2028 -45
2029 -45
2030 -45
-40
0
0
0
25
25
25
25
-25
-25
-25
-25
40 -45
40 -5
40 -5
40 -5
27
Kadernota 2027
Specificatie formatie-uitbreiding Formatie-uitbreiding Bedragen x € 1.000
Omschrijving Havenmeester Dekking havenmeester havengelden Assistent opzichter Dekking assistent opzichter uit rioolen afvalheffing (beide 0,5 fte) Leerplicht en strateeg OZO Dekking begroting centrumgemeentetaak Projectleider ontheemden Dekking vanuit rijksmiddelen ontheemden Ambtenaar openbare veiligheid Dekking algemene reserve - claim middelen Oekraïne Formatie CDOKE - water Dekking CDOKE uit gemeentefonds Totaal
28
FTE 0,5 0
2027 -47 47
2028 -47 47
2029 -47 47
2030 -47 47
1 0
-94 94
-94 94
-94 94
-94 94
3,4 0
-381 368
-381 368
-381 368
-381 368
2 0
-221 221
-221 221
-221 221
-221 221
1 0
-118 118
-118 118
0 0
0 0
1 0 8,9
-104 104 -13
-104 104 -13
-104 104 -13
-104 104 -13
Gemeente Goes