016. 1. Motivering TAM-omgevingsplan Adrz Goes
Tekst van het document
TAM-OMGEVINGSPLAN ADRZ GOES Motivering 15 december 2025
1/55
DATUM KENMERK
15 december 2025 20251074/235815/
PROJECT PROJECTLEIDER
Goes ziekenhuis wijziging omgevingsplan
OPDRACHTGEVER Admiraal De Ruyter Ziekenhuis (Adrz) PROJECTNUMMER 20251074 AUTEUR STATUS
2/55
Ontwerp
DISCLAIMER © Rho Adviseurs B.V. Niets uit dit drukwerk mag door anderen dan de opdrachtgever worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Rho Adviseurs B.V., behoudens voor zover dit drukwerk wettelijk een openbaar karakter heeft gekregen. Dit drukwerk mag zonder genoemde toestemming niet worden gebruikt voor enig ander doel dan waarvoor het is vervaardigd. AVG Onze producten worden vrijgegeven conform het protocol en eisen uit het kwaliteitssysteem van Rho Adviseurs B.V. Daarbij wordt niet gewerkt met handtekeningen en/of parafen. In het kader van de AVG worden, voorafgaand aan publicatie of bij uitlevering aan derden, persoonsgegevens van derden in onze producten geanonimiseerd. In het belang van de advisering en herkenbaarheid worden bedrijfsgegevens van Rho Adviseurs B.V., namen, e-mailadres(sen) en telefoonnummer(s) van adviseur(s), zijnde auteur(s) van het rapport of de projectleider van het onderhavige project, niet geanonimiseerd.
3/55
INHOUD Inhoud
4
1.
Inleiding
6
1.1 1.2 1.3
6 8 8
2.
3.
4.
4/55
Aanleiding Plangebied Leeswijzer
Het project
9
2.1 2.2 2.3
9 11 16 16 17 17 17 18
Huidige situatie Toekomstige situatie Toetsing aan omgevingsplan 2.3.1 Huidige bouw- en gebruiksmogelijkheden 2.3.2 Strijdigheid omgevingsplan 2.3.3 Juridische regeling 2.3.4 TAM-omgevingsplan 2.3.5 Evenwichtige toedeling van functies aan locaties
Beleidskader
19
3.1
Rijksbeleid 3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) 3.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking 3.1.3 Integraal Zorgakkoord
19 19 19 24
3.2
Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie Zeeland 3.2.2 Zeeland 2050 3.2.3 Omgevingsverordening Zeeland
25 25 25 26
3.3
Gemeentelijk beleid 3.3.1 Structuurvisie Goes 2040 3.3.2 Nota Uitgangspunten omgevingsvisie Goes 3.3.3 Ontwerp Omgevingsvisie Goes 3.3.4 Gebiedsvisie gezondheidspark 3.3.5 Groenstructuurplan 2014-2024 3.3.6 Landschapsontwikkelingsplan 3.3.7 Programma Duurzaamheid
27 27 27 27 28 29 30 30
Kwaliteit van de leefomgeving
31
4.1
Ondergrond en cultuurhistorie 4.1.1 Archeologie 4.1.2 Bodemkwaliteit 4.1.3 Niet Gesprongen Explosieven 4.1.4 Cultuurhistorische waarden
31 31 32 34 35
4.2
Water en natuur 4.2.1 Weging van het waterbelang
36 36
4.2.2 4.2.3 4.2.4
5.
6.
5/55
Soortenbescherming Gebiedsbescherming Klimaatadaptatie en water
37 38 40
4.3
Mobiliteit en bereikbaarheid 4.3.1 Parkeren en verkeersgeneratie
40 40
4.4
Duurzaamheid 4.4.1 Duurzame energie 4.4.2 Circulaire economie 4.4.3 Duurzame mobiliteit 4.4.4 Biodiversiteit en natuurinclusiviteit
41 42 42 42 42
4.5
Gezonde leefomgeving 4.5.1 Bewegen 4.5.2 Groen 4.5.3 Gewasbeschermingsmiddelen 4.5.4 Geluid door spoorwegen en industrieterreinen 4.5.5 Geluid door activiteiten 4.5.6 Omgevingsveiligheid 4.5.7 Luchtkwaliteit 4.5.8 Milieueffectrapportage
43 43 43 43 46 47 49 50 51
Conclusie
52
5.1
52
Evenwichtige toedeling van functies aan locaties
Uitvoerbaarheid
53
6.1 6.2
53 53 53
Economische uitvoerbaarheid Maatschappelijke uitvoerbaarheid 6.2.1 Participatie
1. INLEIDING 1.1
Aanleiding
Het huidige gebouw van het Admiraal De Ruyter Ziekenhuis (Adrz) in Goes dateert uit 1987 en is technisch verouderd. Het voldoet niet meer aan de huidige eisen van moderne en toekomstbestendige zorgverlening. Uitgaande van de staat van het gebouw en de verouderde installaties zijn ingrijpende investeringen noodzakelijk. Om de continuïteit en kwaliteit van de zorg in Zeeland te waarborgen, is besloten een nieuw ziekenhuis te bouwen. De locatie sluit aan op de locatie van het bestaande ziekenhuis en ligt centraal in het gebied waar door de gemeente wordt verkend of en hoe er een gezondheidspark ontwikkeld kan worden. Het visietraject voor dit Gezondheidspark is recent gestart. Het nieuwe ziekenhuis maakt onderdeel uit van deze bredere visievorming voor het Gezondheidspark, waarbinnen ook andere thema’s worden onderzocht, zoals een zuidelijke ontsluiting. In dit document ligt de focus specifiek op de realisatie van het ziekenhuis als eerste stap binnen het integrale ontwikkeltraject. De beoogde ontwikkeling past niet binnen het omgevingsplan Goes. De gemeente Goes heeft aangegeven medewerking te willen verlenen aan het opstellen van een nieuw juridisch-planologisch kader, door het wijzigen van het omgevingsplan. Het voorliggende TAM-omgevingsplan voorziet hierin.
In deze ruimtelijke motivering, als onderdeel van het TAM-omgevingsplan, is verder onderbouwd dat deze ontwikkeling voldoet aan de eisen van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
6/55
Figuur 1-1 Luchtfoto huidige situatie, plangebied rood omlijnd (bron: Beeldmateriaal NL, 2025)
7/55
1.2
Plangebied
Op de kaart in figuur 1.2 is het plangebied rood omlijnd. Hierin zijn de kadastrale percelen weergegeven. Het plangebied bestaat uit de volgende kadastrale percelen: Goes, sectie V, nummer 793 Goes, sectie V, nummer 794 Goes, sectie V, nummer 615 Goes, sectie V, nummer 602 Goes, sectie V, nummer 604 Goes, sectie V, nummer 605 Goes, sectie V, nummer 1418 Goes, sectie V, nummer 658 (gedeeltelijk)
Figuur 1-2 Kadastrale kaart met plangebied rood omlijnd (bron: Kadastrale Kaart)
1.3
Leeswijzer
De motivering is opgebouwd uit zes hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 het initiatief nader toegelicht. Hoofdstuk 3 bevat het geldende beleidskader. In hoofdstuk 4 komen de milieu- en omgevingsaspecten aan de orde. In hoofdstuk 5 wordt ingegaan op de evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Hoofdstuk 6 behandelt ten slotte de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid.
8/55
2. HET PROJECT 2.1
Huidige situatie
Het plangebied bevindt zich op het huidige terrein van Adrz in Goes, dat bestaat uit meerdere kadastrale percelen met een totale oppervlakte van circa 11,75 hectare. Het ziekenhuis is geopend in 1987 als Oosterscheldeziekenhuis. Het oorspronkelijke ontwerp heeft een kruisvorm met een centrale hal en vier vleugels in Y-vorm. In de loop der tijd zijn diverse uitbreidingen gerealiseerd. Op het terrein staan het bestaande ziekenhuisgebouw, het Revalidatiecentrum Revant aan de oostzijde, verbonden via een luchtbrug, en de Zwarte Beier, een tijdelijk tweelaags kantoorgebouw, aangevuld met enkele eenlaagse bijgebouwen (zie figuur 2). Het terrein wordt ontsloten via één toegang vanaf de ’s-Gravenpolderseweg, die wordt gebruikt voor alle stromen: bezoekers, patiënten, medewerkers, spoedeisende hulp en logistiek. De parkeerplaatsen voor auto’s zijn verspreid over het terrein gesitueerd. Rondom het gebouw bevinden zich diverse fietsenstallingen. In de noordwestelijke hoek van het plangebied ligt een parkachtig groen gebied met wandelpaden. Aan de oostzijde van het gebouw bevindt zich een helikopterlandingsplaats. Ten zuiden en oosten van het plangebied liggen agrarische percelen. Aan de Abbekindersezandweg, ten oosten van het ziekenhuis, staan enkele landelijke woningen en zijn agrarische bedrijven gevestigd.
Aan de westzijde van de ’s-Gravenpolderseweg bevinden zich diverse functies, waaronder een kerk, bedrijven en woningen (in aanbouw). Ten noorden van het Adrz bevindt zich een mix aan functies, waaronder Emergis, (zorg)woningen en een school.
Figuur 2-1 Huidige situatie en kavelindeling Adrz Goes (bron: Beeldmateriaal NL, 2025, bewerkt door Rho adviseurs)
Het huidige gebouw heeft een omvang van circa 43.000m2 BVO (footprint ca. 15.890m2, volgens kadastrale kaart Gemeente Goes d.d. 03.09.2025). Het gebouw varieert in hoogte van ca. 5m tot 20.5m (conform bestekstekeningen Oosterscheldeziekenhuis 1983) ten opzichte van maaiveld. Onder een groot deel van het ziekenhuis bevindt zich een half verdiepte kelder. De begane grond is ca. 1m ten opzichte van het omringende maaiveld verhoogd in verband met functiebehoud in geval van overstroming/hoge waterstand. De logistiek hof ligt verdiept en sluit daarmee aan op de kelder.
9/55
Figuur 2-2 Het bestaande Adrz (bron: EGM architecten)
Het gebouw heeft een hoofdentree, aan de zijde van het parkeerterrein voor bezoekers. Daarnaast zijn er diverse entrees rondom voor onder andere ambulance, de huisartsenpost, medewerkers en logistiek. Het Adrz is door middel van een brug verbonden met revalidatiecentrum Revant. Aan de oostzijde van het terrein bevindt zich de ‘Zwarte Beier’, met kantoorruimte, piketkamers en oefenruimte opleidingen voor medewerkers van het Adrz. Dit gebouw is circa 2.053m2 BVO, verdeeld over 2 lagen, en een gebouwhoogte van ca. 7.0m.
Figuur 2-3 Het bestaande Adrz, Revant en Zwarte Beier (bron: EGM architecten)
10/55
Figuur 2-4 Huidige situatie hoofdentree Adrz (bron: EGM architecten)
2.2
Toekomstige situatie
Binnen het plangebied komt een nieuw ziekenhuisgebouw voor het Adrz. De nieuwbouw is noodzakelijk omdat het huidige gebouw niet meer voldoet aan de eisen van moderne ziekenhuiszorg en niet toekomstbestendig is. Het nieuwe Adrz wordt ontworpen als een patiëntvriendelijk, duurzaam en compact gebouw, waarin acute, planbare en chronische zorg samenkomen. Aan het hoofdgebouw zijn een stafgebouw en energiegebouw verbonden. Achtergrond: ontwikkelingen in de zorg Adrz neemt haar verantwoordelijkheid in het toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief hoogwaardig houden van de (ziekenhuis)zorg in Zeeland. Onder andere tekort aan personeel en een toename van het aantal kwetsbare ouderen zorgt ervoor dat er zorgvuldig nagedacht wordt over de manier waarop (ziekenhuis)zorg in Zeeland beschikbaar wordt gehouden. Dat kan Adrz niet alleen; daarom werkt zij samen met partners in de keten en daarbuiten, binnen de netwerksamenwerking van de Zeeuwse Zorg Coalitie. Het is aan Adrz om binnen de kaders die de overheid stelt de ziekenhuiszorg in Zeeland toegankelijk en betaalbaar te houden en goed te kijken naar vraag en aanbod, waarbij voldaan wordt aan de gestelde kwaliteitscriteria. Naast het waarborgen van de zorg, zijn er duurzaamheidseisen vanuit de overheid waar de huidige bouw niet aan voldoet en heeft Adrz de verplichting naar de medewerkers om ook als werkgever aantrekkelijk te zijn.
Met de huidige gebouwen zijn deze doelstellingen niet te bereiken. De gebouwen zijn aan het einde van hun levensduur, de techniek is sterk verouderd, wat hoge investeringskosten met zich meebrengt én de continuïteit van zorg komt in het gedrang. Een nieuw, patiënt- en medewerkers vriendelijk ziekenhuis, optimaal ingericht met digitale mogelijkheden en nieuwe technologie, toekomstbestendig te kunnen handelen, draagt bij aan: Het op efficiënte wijze toegankelijk en betaalbaar houden van ziekenhuiszorg in Zeeland; Het opvangen van de groeiende zorgvraag met hetzelfde of minder personeel. Door een nieuw compact gebouw zijn afstanden kleiner en kan personeel meer samenwerken en gebruik maken van gezamenlijke voorzieningen; Kwalitatief goede en veilige zorg blijven bieden;
11/55
Innovatie en toepassing van nieuwe technologieën die bijdragen aan efficiëntere processen, betere patiëntenzorg en een aantrekkelijk leer- en werkklimaat; Duurzaamheid.
Stedenbouwkundig kader In de structuurvisie (2012) wordt de omgeving van het ziekenhuis aangeduid als zorgpark. In het ontwerp-omgevingsvisie (2025) wordt gesproken over een goed bereikbaar Gezondheidspark. In de rest van deze motivering wordt de term ‘gezondheidspark’ gehanteerd. Het ziekenhuis wordt een belangrijk onderdeel van het Gezondheidspark waarin ruimte is voor samenwerkingspartners. De positionering en maat van het gebouw sluiten aan bij de bestaande structuur van het terrein en de omgeving. Publieke en logistieke functies zijn ruimtelijk gescheiden om overzicht, veiligheid en een efficiënte routing te waarborgen. De toegang voor publiek ligt aan de zuidkant van het gebouw, bij het nieuwe parkeerterrein. Logistieke functies komen aan de oostzijde van het gebouw. Programma Het nieuwe Adrz-ziekenhuis wordt gerealiseerd ten oosten van het huidige Adrz-terrein in Goes. Het bestaande Revalidatiecentrum Revant blijft gehandhaafd en wordt verbonden met het nieuwe ziekenhuis via een luchtbrug. Het plangebied biedt voldoende ruimte voor de nieuwbouw van het ziekenhuis. Het ziekenhuis krijgt een compact hoofdgebouw van circa 40.720,9 m² BVO met vier lagen (plaatselijk vijf) en een annexgebouw van circa 2748,4 m² BVO. (Zie figuur 2.5 en 2.6 voor de beoogde bouwmassa).
Op de begane grond komen acute functies zoals Spoedeisende Hulp, huisartsenpost en Radiologie, op de derde verdieping 130 bedden, en er komen 28 special care bedden geschikt voor IC, neurologische en cardiologische patiënten op de eerste verdieping. Ook komt er aan de zijkant van het ziekenhuis een energie- en techniekgebouw met voorzieningen zoals zuurstofflessen en noodstroomvoorziening. Het Adrz gaat meer monitoren op afstand, digitaal- en thuiswerken toepassen. Met deze voorzieningen wil Adrz het comfort voor patiënten vergroten en een aantrekkelijke werkgever zijn. Deze nieuwe werkwijze leidt er ook toe dat ondanks een grotere zorgvraag geen groter gebouw nodig is en ook de verkeersaantrekkende werking en parkeerbehoefte niet toenemen ten opzichte van de bestaande situatie.
Figuur 2-5 Schematische weergave massa nieuwbouw met links het gebouw van Revant en rechts het ziekenhuis (bron: EGM architecten)
12/55
Figuur 2-6 Schematische weergave massa nieuwbouw in vogelvlucht, gezien vanuit noordwestelijke richting. Met linksboven het energiegebouw, in het midden het ziekenhuis en rechts het gebouw van Revant (bron: EGM architecten)
Het ziekenhuis krijgt één hoofdingang voor patiënten, bezoekers en medewerkers gedurende de dag. Voor de avond en nacht is er een beveiligde nachtingang. De spoedeisende hulp heeft een separate 24/7-ingang. Daarnaast is er een logistieke ingang voor goederenstromen en facilitaire functies. Door deze scheiding van stromen wordt een veilige en overzichtelijke werking van het ziekenhuis gerealiseerd. Een schematische weergave van de toegangen is te zien in figuur 2.7. De huidige landingsplaats van de traumahelokopter vervalt en er wordt een nieuwe landingsplaats aangelegd. Deze landingsplaats is bedoeld voor incidenteel gebruik door de traumahelokpter.
Figuur 2-7 Indeling van toegangen per functie (Bron: EGM Architecten)
13/55
Parkeren en bereikbaarheid Bezoekers en patiënten kunnen het ziekenhuis bereiken via de bestaande aansluiting op de ‘s Gravenpolderseweg, met parkeermogelijkheden direct ten zuiden van het ziekenhuis. Spoed en logistiek hebben een eigen route over het terrein, langs de noord- en oostzijde van het nieuwe ziekenhuis. Ook voor personeel is het ziekenhuis bereikbaar via de ’s-Gravenpolderseweg. Parkeerplaatsen voor patiënten, bezoekers en medewerkers zijn van elkaar gescheiden. De parkeerplaats voor het personeel komt ten noorden van het gebouw van Revant. Momenteel is er één toegang voor alle verkeersstromen op het ziekenhuisterrein. Dat veroorzaakt knelpunten bij het parkeren en in de bereikbaarheid van de verschillende functies op het terrein. In het nieuwe ontwerp worden deze knelpunten aangepakt door een betere scheiding van routes op het ziekenhuisterrein. Op termijn kan mogelijk ook gebruik gemaakt worden van de zuidelijke ontsluiting van het Gezondheidspark. Het huidige ziekenhuis heeft een zogenaamde ‘helihaven’, een opstijg- en landplaats voor een traumahelikopter. Deze heliplaats wordt verplaatst naar het dak van het nieuwe ziekenhuis. De relevante milieuaspecten hiervan zijn onderbouwd in paragraaf 4.5.5 (geluid door activiteiten), 4.5.6 (omgevingsveiligheid) en 4.5.7 (luchtkwaliteit).
Figuur 2-8 Toekomstig plan (bron: EGM Architecten)
Landschappelijke inpassing De nieuwbouw van het Adrz wordt gerealiseerd op eigen terrein, oostelijk van het bestaande ziekenhuis. Aan de west- en oostzijde van het terrein bevindt zich een park met vijver, aangelegd bij de bouw van het bestaande ziekenhuis. Het landschap net buiten het perceel van het Adrz heeft een sterke karakteristiek: ten noorden van de grens met het terrein van Emergis ligt een boomgaard, ten zuiden agrarische gebieden met boomgaarden, ten westen agrarische gebieden met (woon)boerderijen. De landschappelijke structuur van het terrein wordt meegenomen bij de verdere inrichting van het terrein van de nieuwbouw.
14/55
Het terrein ter plaatse van de bouwlocatie van het hoofdgebouw, het annexgebouw en het energiegebouw ligt circa 1 meter verhoogd ten opzichte van het omliggende maaiveld, waarop de nieuwe gebouwen worden gerealiseerd. Dit is een vereiste om functiebehoud in geval van hoge waterstand of overstroming te garanderen. De overgang naar het omliggende maaiveld wordt landschappelijk vormgegeven. De benodigde wegen en paden liggen op afstand van de bebouwing. Aan de zuidzijde van het terrein wordt het parkeerterrein voor bezoekers gerealiseerd. Dit terrein wordt landschappelijk ingepast en maakt onderdeel uit van de groene inrichting rondom de nieuwbouw. De logistieke hof aan de noordzijde van het hoofdgebouw wordt afgeschermd door bebouwing en door landschappelijke elementen, bijvoorbeeld in de vorm van een haag of windsingel. Deze afscherming zorgt voor beperking van zicht op logistieke bewegingen, reductie van geluidsoverlast en voor veiligheid van personeel en cliënten van Emergis. De noord-zuid georiënteerde as tussen Revant en de nieuwbouw heeft in eerste instantie nog een belangrijke functie voor het verkeer naar de zuidelijke parkeerplaats voor bezoekers en patiënten. Het is tevens een groene drager die een verbinding legt met het groen ten noorden en (in mindere mate) ten zuiden van het plangebied.
Als de zuidelijke ontsluitingsweg wordt gerealiseerd zal deze verkeersfunctie (grotendeels) vervallen en is er meer ruimte voor een groene invulling van de as. In de toekomst kan deze zich verder ontwikkelen tot een landschappelijke as voor het hele gezondheidspark. De hoofdentree is vanaf deze as direct zichtbaar en bereikbaar. Om te borgen dat het ontwerp van de groenstructuren wordt uitgevoerd en in stand gehouden, is het inrichtingsplan via een voorwaardelijke verplichting opgenomen in de regels van deze wijziging van het omgevingsplan.
Figuur 2-9 Concept inrichtingsplan (bron: MTD Landschapsarchitecten)
15/55
2.3
Toetsing aan omgevingsplan
2.3.1 Huidige bouw- en gebruiksmogelijkheden Voor het plangebied gelden twee verschillende bestemmingsplannen die met de inwerkingtreding van de Omgevingswet van rechtswege deel uitmaken van het omgevingsplan van de gemeente Goes: het bestemmingsplan ‘Zorgpark’ en het bestemmingsplan ‘Buitengebied’. Op de kaart in figuur 2.11 zijn beide bestemmingsplannen weergegeven en is het plangebied rood omlijnd.
Figuur 2-10 Geldende bestemmingsplannen, plangebied rood omlijnd (bron: Ruimtelijke Plannen, bewerking Rho adviseurs)
In het deel dat onder het bestemmingsplan Zorgpark valt, hebben de gronden de bestemming ‘Maatschappelijk’. Binnen deze bestemming zijn maatschappelijke functies toegestaan, aangevuld met ondergeschikte detailhandel en horeca ten dienste van deze functies. Ook voorzieningen als parkeren, groen, water, wegen en paden zijn toegestaan. Bebouwing binnen het plangebied is beperkt tot de vastgestelde bouwvlakken. Voor bouwvlak 1 geldt een maximale bouwhoogte van 18 meter en een maximaal bebouwingspercentage van 50%. Bouwvlak 2 heeft een maximale bouwhoogte van 14 meter en eveneens een maximaal bebouwingspercentage van 50%. Voor bouwvlak 3 geldt een maximale bouwhoogte van 4 meter en een maximaal bebouwingspercentage van 5%. Ter plaatse van nummer 4 geldt de functie ‘Groen’. Op deze locaties mogen in principe geen gebouwen worden gerealiseerd, enkel bouwwerken geen gebouwen zijnde. Op deze manier zijn de bouwmogelijkheden in zowel aard als omvang duidelijk begrensd. De locatie van de beoogde parkeerplaats valt binnen het bestemmingsplan ‘Buitengebied’. Op deze locatie geldt de bestemming ‘Agrarisch’. De zuidelijke gronden zijn bedoeld voor grondgebonden agrarische bedrijven en aanverwante functies, zoals paardenhouderijen, aquacultuur, mest- of waterbassins en kleinschalige recreatieve voorzieningen. Ook dagrecreatief medegebruik, zoals wandelen fietsen en paardrijden, is toegestaan.
In het bestemmingsplan zijn geen bouwvlakken aangegeven binnen het plangebied. Parkeervoorzieningen zijn enkel toegestaan ten dienste van de agrarische bestemming.
16/55
2.3.2 Strijdigheid omgevingsplan Het beoogde plan voor de realisatie van het nieuwe ziekenhuis wijkt af van de huidige bestemmingen in het omgevingsplan. Het plangebied valt deels onder het bestemmingsplan ‘Zorgpark’ en deels onder het bestemmingsplan ‘Buitengebied’. Binnen het bestemmingsplan Zorgpark zijn de bouwmogelijkheden beperkt tot de vastgestelde bouwvlakken met specifieke maximale bouwhoogtes en bebouwingspercentages. Het nieuwe ziekenhuisproject overschrijdt deze bouwhoogtes waardoor het plan niet volledig binnen de geldende regels van het Zorgpark past. Het deel van het plangebied dat onder het bestemmingsplan Buitengebied valt, wordt gebruikt voor parkeerplaatsen. Deze functie is niet in overeenstemming met de agrarische bestemming van het gebied, waardoor dit onderdeel van het plan eveneens strijdig is met het huidige omgevingsplan. 2.3.3 Juridische regeling Bij het bepalen van de functies is deels aangesloten bij het tijdelijke deel van het omgevingsplan, het bestemmingsplan ‘Zorgpark’, en deels bij de STOP-TPOD methode van regels onder de Omgevingswet. De functies worden hierna toegelicht: Maatschappelijk – medische zorgverlening: Binnen het aangewezen gebied mogen functies worden uitgeoefend die samenhangen met de uitvoering van medische zorg, medisch onderwijs en medisch onderzoek.
Ook zijn ondersteunende voorzieningen toegestaan die nodig zijn voor het goed functioneren van deze zorgactiviteiten, zoals parkeervoorzieningen, wegen, groen- en waterstructuren en andere nutsvoorzieningen. Het gebruik is beperkt tot een maximale bruto vloeroppervlakte van 43.500 m². De inrichting van het terrein dient plaats te vinden overeenkomstig de inrichtingstekening die als bijlage bij de regels van het TAM-omgevingsplan is opgenomen. Onderdeel van de inrichtingstekening zijn onder andere de wegenstructuur op het terrein en grondwallen en beplanting ter afscherming naar de omgeving. Groen: Ter plaatse van de functie groen is het gebruik voor groenvoorzieningen toegestaan. De locaties met de functie Groen komen overeen met de bestemmingsvlakken groen in het bestemmingsplan Zorgpark. Waarde – Archeologie 2: bij de voorbereiding van deze wijziging van het omgevingsplan is archeologisch onderzoek uitgevoerd. Daaruit is gebleken dat in het westelijk deel van het plangebied nog archeologische waarden te verwachten zijn. Om deze waarden te beschermen is een aanduiding ‘Waarde - Archeologie 2’ opgenomen. In de regels die horen bij deze aanduiding zijn extra beoordelingsregels opgenomen voor omgevingsvergunningen voor bouwen op deze plek. Ook zijn regels opgenomen over het uitvoeren van aanlegactiviteiten, zoals graven en het aanbrengen van beplanting.
2.3.4 TAM-omgevingsplan Het TAM-IMRO omgevingsplan is een jdelijke alterna eve maatregel (TAM) die kan worden gebruikt in de periode dat onderdelen van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) nog niet (op maal) werken of gebruikt kunnen worden omdat de planso ware van de gemeente nog niet alle benodigde func es biedt.
Kort gezegd houdt TAM-IMRO in dat de techniek voor planvorming zoals gebruikt onder de Wet ruimtelijke ordening (inmiddels vervallen) jdelijk kan worden gebruikt onder de Omgevingswet. Deze techniek betre de uitwisselingsstandaard IMRO (Informa emodel Ruimtelijke Ordening) en de voorziening Ruimtelijkeplannen.nl. Juridisch gezien is een TAM-IMRO aan te merken als een wijziging van het omgevingsplan en moet daarom ook voldoen aan de eisen van de Omgevingswet. Een TAM-IMRO omgevingsplan moet in ieder geval voldoen aan de volgende criteria: de doelen van de Omgevingswet (zie artikel 1.3 en 2.1, lid 1, Omgevingswet); de evenwichtige toedeling van functies aan locaties (zie artikel 4.2, Omgevingswet); de instructieregels over het omgevingsplan uit hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl); de instructieregels over het omgevingsplan uit de omgevingsverordening van de provincie Zeeland; de instructies (instructiebesluiten) van Rijk en van de provincie Zeeland over het omgevingsplan.
17/55
2.3.5 Evenwichtige toedeling van functies aan locaties Voor een wijziging van het omgevingsplan moet worden gemotiveerd dat de ontwikkeling, met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), aanvaardbaar is. Dit volgt uit artikel 8.0a, tweede lid, van het Besluit kwaliteit leefomgeving (hierna: Bkl). Daarnaast moet ook worden voldaan aan de instructieregels en instructies van zowel de provincie als het Rijk (artikel 8.0b Bkl). De instructieregels hebben betrekking op uiteenlopende aspecten, zoals het beschermen van waterbelangen, gezondheid en milieu, het behouden van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed, en het waarborgen van de veiligheid. Deze onderwerpen worden afzonderlijk behandeld in hoofdstuk 4. In hoofdstuk 5 vindt een integrale afweging van deze aspecten plaats.
18/55
3. BELEIDSKADER 3.1
Rijksbeleid
3.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Met de NOVI wordt richting gegeven aan de grote opgaven die het aanzien van Nederland de komende 30 jaar ingrijpend zullen veranderen. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Zo kunnen in gebieden betere, meer geïntegreerde keuzes worden gemaakt. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie van het Rijk in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten: a. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; b. Duurzaam economisch groeipotentieel; c. Sterke en gezonde steden en regio’s; d. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: a. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: in het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; b.
Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; c. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. Toetsing De beoogde ontwikkeling is niet in strijd met de uitgangspunten van de NOVI. Het project sluit aan bij de nationale ambitie om maatschappelijke voorzieningen, zoals zorg, op een toekomstbestendige en bereikbare manier in te passen binnen de leefomgeving. Omdat de NOVI een strategische visie is en geen direct bindende regels bevat, vormt deze geen belemmering voor het plan. Conclusie Het plan past binnen de NOVI en draagt bij aan de nationale doelstellingen op het gebied van gezondheid, bereikbaarheid en zorgvuldig ruimtegebruik 3.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand. Artikel 5.129g Bkl regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de ladder is vereist.
Artikel 8.0b, eerste lid onder a van het Bkl bepaalt dat hoofdstuk 5 van het Bkl ook geldt voor een BOPA. Voor binnenstedelijke projecten moet de behoefte aan de betreffende functies worden beschreven. Bij een stedelijke ontwikkeling die bestaat uit de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is, wordt rekening gehouden met de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling. Als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied moeten de mogelijkheden worden bezien om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien. Artikel 5.129g Bkl legt geen grens vast wat voldoende
19/55
substantieel is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Voor stedelijke functies is de ondergrens 'in beginsel' 500 m2. De geldende planologische mogelijkheden zijn vertrekpunt bij de beoordeling. Initiatief In dit geval gaat om de ontwikkeling van een nieuw ziekenhuis. De nieuwbouw van het Admiraal de Ruyterziekenhuis (Adrz) wordt gerealiseerd op eigen terrein, oostelijk van het bestaande ziekenhuis. De locatie van het nieuwe Adrz ligt centraal in het gebied dat door de gemeente is aangemerkt als gezondheidspark. Naast het nieuwe ziekenhuis is hier ook o.a. plek voor Emergis en ’s Heeren Loo. Tijdens de bouw van het nieuwe ziekenhuis blijft het oude ziekenhuis in gebruik om zorg voor inwoners te garanderen. Ook wordt het nieuwe ziekenhuis uitgebreid ten opzichte van de huidige locatie (zie tabel 3.1). Tabel 3-1 Huidige en beoogde omvang Adrz Goes
Bestaand ziekenhuis (in m2 bvo)
Nieuw ziekenhuis (in m2 bvo)
Maatschappelijk – ziekenhuis en overige zorgfuncties
39.613
40.721
Ondersteunende functies
3.774
2748
0
1.087
43.387
44.556
Energiegebouw Totaal
Toetsing aan huidig planologisch kader Het geldend planologisch kader is vertrekpunt bij de beoordeling of er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Het beoogde plan voor de realisatie van het nieuwe ziekenhuis wijkt af van de huidige bestemmingen in het omgevingsplan. Het plangebied valt deels onder het bestemmingsplan ‘Zorgpark’ en deels onder het bestemmingsplan ‘Buitengebied’. Binnen de bestemming ‘Maatschappelijk’ (bestemmingsplan Zorgpark) zijn de bouwmogelijkheden beperkt tot de vastgestelde bouwvlakken met specifieke maximale bouwhoogtes en bebouwingspercentages. De beoogde ontwikkeling van het ziekenhuis overschrijdt deze bouwhoogtes waardoor het plan niet volledig binnen de geldende regels van het Zorgpark past. De locatie van de beoogde parkeerplaats valt onder de bestemming ‘Agrarisch’ (bestemmingsplan Buitengebied). Dit maakt dit onderdeel ook strijdig met het huidige omgevingsplan. De locatie van het beoogde ziekenhuis ligt binnen bestaand stedelijk gebied. Het beoogde parkeerterrein heeft een agrarische bestemming en ligt daarom buiten bestaand stedelijk. Hierdoor is een locatieafweging nodig. Gezien bovenstaande wordt hieronder de behoefte aan het nieuwe ziekenhuis beschreven en de locatiekeuze gemotiveerd. Beschrijving behoefte Het huidige gebouw van het Admiraal De Ruyter Ziekenhuis (Adrz) in Goes is technisch verouderd.
Het voldoet niet meer aan de huidige eisen van moderne en toekomstbestendige zorgverlening. Uitgaande van de staat van het gebouw en de verouderde installaties zijn ingrijpende investeringen noodzakelijk. Sloop-nieuwbouw op dezelfde plek is niet uitvoerbaar, gezien de essentiële zorgfunctie. Om de continuïteit en kwaliteit van de zorg in de regio te waarborgen, is besloten een nieuw ziekenhuis te bouwen. Adrz heeft een belangrijke verzorgingsfunctie voor de provincie en heeft een verzorgingsgebied van 251.000 inwoners. De prognoses geven aan dat dit de komende jaren verder zal oplopen tot 278.000 in 2040. Voor de inwoners van Zeeland is het belangrijk dat patiënten blijvend terecht kunnen voor acute, electieve en chronische zorg. Het Admiraal de Ruyterziekenhuis (Adrz) is in 2010 ontstaan uit een fusie van Stichting Oosterschelde Ziekenhuizen en Stichting Ziekenhuis Walcheren. Het ziekenhuis in Goes is de hoofdlocatie en sinds 2017 ook een dochterlocatie van het Erasmus MC. Dankzij samenwerking met Erasmus MC kan Adrz complexe zorg bieden. Samen zorgen ze voor passende zorg op de juiste locatie. Deze samenwerking bevordert de continuïteit, beschikbaarheid en kwaliteit van de zorg in Zeeland en vergroot de
20/55
toegankelijkheid van academische zorg voor patiënten uit Zeeland. Door het delen van kennis en ervaring en door samen te werken aan wetenschappelijk onderzoek ontstaat een uitdagende werkomgeving. In figuur 3.1 zijn de grote ziekenhuislocaties in Zeeland afgebeeld. In het ziekenhuis van Goes (Adrz) wordt complexe en spoedeisende zorg naast de poliklinische, klinische en chronische zorg aangeboden. Dit is de hoofdlocatie voor specialistische en acute zorg in Walcheren en Noord-Beveland. Het ziekenhuis in Terneuzen (Zorgsaam) is de hoofdlocatie voor medische zorg in Zeeuws-Vlaanderen. In Vlissingen (Adrz) wordt eenvoudige en planbare zorg aangeboden, waaronder poliklinisch, dag opname en kortdurende klinische opname. Het ziekenhuis in Oostburg (Zorgsaam) heeft eenzelfde functie en is daarmee vooral een regionale vestiging voor planbare zorg. In Zierikzee, Hulst en Middelburg zijn ook nog kleinere zorg/ziekenhuislocaties voor poliklinische en/of specialistische zorg (zoals dialyse of oogheelkunde). Het ziekenhuis in Goes is het grootste ziekenhuis van Zeeland en heeft een belangrijke regionale functie. Het Adrz in Goes is echter sterk verouderd en de indeling van het pand bemoeilijkt samenwerking tussen verschillende afdelingen.
Hiermee komt de continuïteit van zorg in het gedrang, naast dat er ook een toenemende zorgvraag is door vergrijzing en de krapte op de arbeidsmarkt toeneemt. Deze ontwikkelingen spelen landelijk, maar in Zeeland is deze uitdaging extra groot door de bijzondere ligging. De provincie Zeeland is met 382.000 inwoners één van de dunst bevolkte provincies in Nederland én omgeven door water. Dit maakt dat de afstanden tussen plekken en voorzieningen groot zijn. Door de vergrijzing wordt het lastiger om voorzieningen en bedrijvigheid in Zeeland te behouden. Goede, toegankelijke zorg blijft cruciaal, maar staat steeds meer onder druk. Met de beoogde ontwikkeling kan er worden ingespeeld op diverse ontwikkelingen in de zorg. Zo nemen patiënten steeds meer eigen regie en wordt het belang van patiëntgerichte zorg groter. De zorg wordt specialistischer en volumenormen nemen toe, maar tegelijkertijd groeit de vraag om basiszorg zo dicht mogelijk bij de patiënt te leveren. Nieuwe technieken zoals eHealth maken samenwerking in zorgnetwerken steeds eenvoudiger en belangrijker, zowel binnen als tussen verschillende zorgsectoren. Met het beoogde nieuwe ziekenhuis kan Adrz bijdragen aan deze (landelijke) ontwikkelingen, maar tegelijkertijd wel maatwerk verlenen voor de situatie in Zeeland. Het volledig nieuwe ziekenhuis concentreert de (klinische) zorg in Goes.
Het wordt een nieuw, compact, patiënt- en medewerkers vriendelijk ziekenhuis, optimaal ingericht met digitale transformatie mogelijkheden en de nieuwste technologie om toekomstbestendig te kunnen handelen. Ook heeft het Adrz een belangrijke functie op het gebied van geïndiceerde en zorg gerelateerde preventie. Het ziekenhuis richt zich op het voorkomen van complicaties en heropnames en optimaliseert gegevensuitwisseling en kennisoverdracht met netwerkpartners. Het openhouden van de kleine poliklinische buitenlocaties behoort tot de mogelijkheden. Wel worden de klinische activiteiten op de locatie Vlissingen gestopt, waarmee daar in de toekomst enkel nog poliklinische en mogelijk dagbehandeling zullen plaatsvinden.
21/55
Figuur 3-1 Ziekenhuizen in Zeeland (ondergrond: Google Earth, bewerking: Rho Adviseurs)
Een nieuw, patiënt- en medewerkers vriendelijk ziekenhuis, optimaal ingericht met digitale mogelijkheden en nieuwe technologie, toekomstbestendig te kunnen handelen, is noodzakelijk voor: ● Het op efficiënte wijze toegankelijk en betaalbaar houden van ziekenhuiszorg in Zeeland; ● Het opvangen van de groeiende zorgvraag met hetzelfde aantal of minder personeel. Door een nieuw compact gebouw zijn afstanden kleiner en kan personeel meer samenwerken en gebruik maken van gezamenlijke voorzieningen; ● Kwalitatief goede en veilige zorg blijven bieden; ● Innovatie en toepassing van nieuwe technologieën die bijdragen aan efficiëntere processen, betere patiëntenzorg en een aantrekkelijk leer- en werkklimaat; ● Duurzaamheid. Beleidsmatige behoefte De noodzaak van de ontwikkeling van een nieuw ziekenhuis en clustering van zorgvoorzieningen blijkt ook uit actueel beleid. (Ontwerp) omgevingsvisie Goes Goes is het centrum van de gezondheidszorg voor Zeeland door de centrale ligging en de goede bereikbaarheid. Deze rol van Goes wordt steeds belangrijker, niet alleen als centrum van de Bevelanden maar ook als Hart van Zeeland. Het
22/55
Gezondheidspark, met daarin GGZ-instelling Emergis, revalidatiecentrum Revant, zorgvoorziening ’s Heeren Loo en het nieuwe, toekomstbestendige, goed toegankelijke en duurzame Adrz ziekenhuis, krijgt daarom meer ruimte en functies. Het Gezondheidspark met onder meer het Adrz ziekenhuis en Emergis wordt in de toekomst groter en belangrijker en ontwikkelt zich verder tot een regionaal zorgknooppunt. Door de ligging nabij de A58, is deze locatie goed bereikbaar voor bezoekers van binnen en buiten de gemeente.
Figuur 3-2 Uitsnede ontwerp omgevingsvisiekaart: gezondheidspark (bron: ontwerp Omgevingsvisie Goes, 2025)
De aanwezigheid van goede zorg en onderwijs, samen met een fijne woonomgeving, zorgt ervoor dat bedrijven in de Bevelanden goed opgeleid personeel kunnen blijven aantrekken. Dit is steeds belangrijker in een vergrijzend land met een krimpende beroepsbevolking. Daarom vindt de gemeente Goes het belangrijk om zorg- en onderwijsinstellingen te ondersteunen. In de loop der jaren hebben veel instellingen voor medische en sociale dienstverlening zich aan de zuidkant van de spoorlijn gevestigd. Vanuit een regionaal perspectief zijn Emergis. ’s Heeren Loo, Revant, en het Adrz de bekendste, maar er zijn ook veel andere sociale dienstverleners. Hierdoor heeft Goes zich geleidelijk ontwikkeld tot het centrum van de gezondheidszorg in Zeeland. Door het nemen van de leiding in de ontwikkeling van het Gezondheidspark wil de gemeente een goede samenwerking tussen zorgaanbieders, opleidingen en wonen verder stimuleren. Door samenwerking tussen de belangrijkste spelers te bevorderen, wordt de continuïteit en groei van innovatieve en specialistische zorg gestimuleerd. Om de Zeeuwse ziekenhuiszorg op peil te houden moet het Adrz een nieuw ziekhuis realiseren. Emergis bekijkt, gezien de leeftijd van veel van haar gebouwen en de noodzaak tot verduurzaming, haar toekomstige huisvestingsbehoefte.
Zeeuwse omgevingsvisie Voor de leefbaarheid van een gebied is het belangrijk dat inwoners toegang hebben tot winkels en basisvoorzieningen als onderwijs, sport, kinderopvang, cultuur en zorg. Zeeland heeft sinds vele jaren te maken met het verlies van organisaties op het gebied van zorg, onderwijs en dienstverlening. Dit heeft te maken met het lage bevolkingsaantal, waardoor voorzieningen niet exploitabel zijn, maar ook door keuzes om voorzieningen te centraliseren. Ook voor goede ziekenhuiszorg geldt dit. Voor goede ziekenhuiszorg zijn voldoende patiënten nodig voor medische specialisaties. Door het lage inwonertal van Zeeland zijn niet alle specialisaties haalbaar; daarom is samenwerking in Zeeland en met ziekenhuizen buiten de regio noodzakelijk.
23/55
In de omgevingsvisie wordt gesteld dat gezonde Zeeuwen de basis zijn voor een goed functionerende samenleving. Een adequaat voorzieningenniveau is dus vereist. In Zeeland wordt ingezet op het volgende: ● Innovatieve en toekomstbestendige voorzieningen zijn noodzakelijk om te voorkomen dat de Zeeuwse zorginfrastructuur vastloopt. De bevolking vergrijst met als gevolg dat de zorgvraag toeneemt, terwijl veel jonge mensen wegtrekken. Dit veroorzaakt een ‘zorgkloof’. ● Het accent wordt niet alleen gelegd op de behandeling van ziekte, maar ook het voorkomen daarvan. Daarom wordt er ingezet op het verminderen van de zorgvraag. Hiervoor worden er ook oplossingen gezocht in het sociaal domein door o.a. te kijken naar veiligheid, gezonde leefomgeving, klimaatadaptiviteit en stimuleren van ontmoeten en bewegen. ● Samenwerking binnen Zeeland en met andere ziekenhuisorganisaties buiten de regio blijft noodzakelijk. Mede doordat voor het hebben van medische specialisaties steeds meer afhankelijk is van grotere aantallen patiënten. De beoogde ontwikkeling maakt een toekomstbestendig ziekenhuis mogelijk dat zorg biedt aan Goes en omgeving. Door de clustering van zorgvoorzieningen wordt samenwerking gestimuleerd.
Ook kan het nieuwe ziekenhuis optimaal worden ingericht, waardoor het patiënt- en medewerkersvriendelijk wordt én digitale transformatie mogelijkheden en nieuwe technologieën kunnen worden ingepast. Hiermee sluit de beoogde ontwikkeling aan op de Zeeuwse omgevingsvisie. Motivering locatiekeuze: Waarom niet (geheel) binnenstedelijk? De beoogde parkeerplaats op het zuidelijk deel van het perceel ligt buiten bestaand stedelijk gebied. Het is niet mogelijk om de gehele ruimtebehoefte binnenstedelijk een plek te geven. Gelet op de regionale functie en omvang van het ziekenhuis en revalidatiecentrum Revant zijn totaal zo’n 1.000 parkeerplaatsen noodzakelijk. Het bestaande ziekenhuis wordt na ingebruikname van het nieuwe ziekenhuis gesloopt. De vrijkomende ruimte wordt deels benut voor een betere logistiek en parkeren. De westzijde van het terrein wordt voorlopig groen ingericht. Deze ruimte biedt kansen voor clustering van zorgpartners en flexibiliteit voor de toekomst. Conclusie Er is behoefte aan de vernieuwing en uitbreiding van het Adrz ziekenhuis in Goes. Sloop-nieuwbouw op dezelfde plek is niet mogelijk. Het beoogde ziekenhuis wordt gebouwd naast het huidige ziekenhuis om zo de continuïteit van essentiële zorg te garanderen. Het ziekenhuis wordt onderdeel van een gezondheidspark met ook andere zorgfuncties als Emergis en ’s Heeren Loo.
Hiermee is er sprake van clustering en zorgvuldig ruimtegebruik. De zorg in Zeeland staat onder druk door vergrijzing, grote afstanden en een groeiende zorgvraag, waardoor toekomstbestendige oplossingen noodzakelijk zijn. Door een nieuw, groter en modern ziekenhuis te realiseren met aandacht voor digitale innovatie en samenwerking, kan de continuïteit en kwaliteit van zorg in de regio worden gewaarborgd. De ontwikkeling levert een bijdrage aan de woon-, werk- en leefomgeving in Zeeland. 3.1.3 Integraal Zorgakkoord Toegankelijke, kwalitatief hoogwaardige en betaalbare zorg vormt een fundamentele pijler binnen onze samenleving. Het waarborgen van deze zorg staat echter onder toenemende druk door een groeiende zorgvraag, in combinatie met een structureel tekort aan zorgprofessionals met in Zeeland de extra uitdaging van de vergrijzing. In het Integraal Zorgakkoord hebben overheid en zorgpartijen afspraken vastgelegd om deze uitdagingen op te pakken. In Zeeland hebben een kleine 80 partijen de krachten gebundeld om deze uitdaging het hoofd te bieden middels de Zeeuwse Zorg Coalitie. Adrz is een van de partijen in deze netwerksamenwerking. De Zeeuwse Zorg Coalitie richt zich binnen de ziekenhuiszorg op diverse thema’s die bijdragen aan verbetering en toekomstbestendigheid van de zorg in Zeeland. Belangrijke ontwikkelingen omvatten o.a.
implementatie van passende zorg, vermindering van registratielast, borgen acute zorg, aanpak personeelstekorten via Deltaplan arbeidsmarkt en breder perspectief op gezondheid gericht op preventie, zelfmanagement en veerkracht.
24/55
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1 Omgevingsvisie Zeeland De Zeeuwse Omgevingsvisie (ZOV) schetst de strategische koers voor de fysieke leefomgeving van de provincie Zeeland richting 2050. De visie bundelt de provinciale opgaven en ambities op het gebied van onder meer gezondheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en voorzieningen. Een belangrijk uitgangspunt is het waarborgen van de gezondheid en leefbaarheid in een vergrijzende en krimpende samenleving. Zeeland kampt met een toenemende zorgvraag terwijl jonge mensen wegtrekken, waardoor een ‘zorgkloof’ ontstaat. De ZOV benadrukt daarom het belang van een toekomstbestendige zorginfrastructuur die persoonsgerichte zorg biedt, nabij en bereikbaar is en innovatief wordt ingericht. Een netwerksamenwerking zet zich in om de benodigde transformatie in het zorglandschap te realiseren. Daarnaast bevat de ZOV een brede paragraaf over voorzieningen en evenementen. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen basisvoorzieningen, aanvullende voorzieningen en top- of kwaliteitsvoorzieningen. Ziekenhuizen worden expliciet als topvoorziening genoemd, van bovenregionaal of (sub)nationaal belang. De ZOV stelt dat dergelijke voorzieningen van groot belang zijn voor het vestigingsklimaat, de leefbaarheid en de aantrekkelijkheid van de provincie, en dat behoud en versterking hiervan noodzakelijk zijn.
Voorzieningen dienen zoveel mogelijk te worden geconcentreerd op goed bereikbare knooppunten en moeten bijdragen aan zorgvuldig ruimtegebruik. Toetsing Het beoogde ziekenhuis sluit op meerdere manieren aan bij de doelstellingen van de ZOV: Gezondheid en zorg Het project draagt bij aan het voorkomen van de geschetste ‘zorgkloof’ door een modern, toekomstbestendig en centraal gelegen ziekenhuis te realiseren. Daarmee wordt voorzien in persoonsgerichte en toegankelijke zorg van goede kwaliteit. Dit past bij de provinciale ambitie om innovatieve zorgoplossingen te ontwikkelen en de zorginfrastructuur in Zeeland te versterken. Voorzieningen en topvoorzieningen Het ziekenhuis kwalificeert als een top- en kwaliteitsvoorziening met een bovenregionale functie. De ZOV benadrukt dat juist dergelijke voorzieningen essentieel zijn om Zeeland aantrekkelijk en leefbaar te houden, zeker gezien de bevolkingskrimp en vergrijzing. De bundeling van zorgfuncties op één locatie draagt bovendien bij aan efficiënt ruimtegebruik en maakt de voorziening beter bereikbaar per auto en openbaar vervoer. Bereikbaarheid en ruimtelijke keuzes Het project voorziet in een ontsluiting en parkeerstructuur die aansluit bij de schaal van de voorziening. Dit sluit aan bij de uitgangspunten van de ZOV om voorzieningen te concentreren op goed bereikbare knooppunten en mobiliteit slim te organiseren.
Conclusie De ontwikkeling van een nieuw ziekenhuis is in lijn met de Zeeuwse Omgevingsvisie. Het project draagt bij aan meerdere kernopgaven: het verkleinen van de zorgkloof, het waarborgen van de gezondheid van de Zeeuwse bevolking, het versterken van de voorzieningencapaciteit en het behouden van een onderscheidende topvoorziening van bovenregionaal belang. Daarmee ondersteunt de ontwikkeling zowel de leefbaarheid als het vestigingsklimaat van Zeeland en kan deze worden beschouwd als een concrete uitvoering van de provinciale beleidsdoelen. 3.2.2 Zeeland 2050 Zeeland 2050 is een toekomstvisie in ontwikkeling, bedoeld als richtinggevend kader en aanjager om Zeeland te versterken en duurzaam toekomstbestendig te maken. De nadruk ligt op het bevorderen van leefbaarheid, het verbeteren van voorzieningen en het vergroten van de aantrekkelijkheid van de provincie. Zeeland wil hiermee nieuwe inwoners aantrekken en de beroepsbevolking op peil houden. Vitale basisvoorzieningen, zoals zorg en onderwijs, zijn daarbij onmisbare pijlers.
25/55
Het huidige zorgaanbod in Zeeland staat op onderdelen al onder druk wat vraagt om een toekomstbestendig zorgsysteem. Hiervoor wordt ingezet op de combinatie van lokaal bereikbare zorg, technologische innovatie, sterke opleidingen en samenwerking, zodat iedereen in 2050 toegang heeft tot goede en passende zorg. Goede zorgvoorzieningen, bereikbaarheid en nabijheid, worden hierbij expliciet genoemd als randvoorwaarde voor een aantrekkelijk en leefbaar Zeeland. Daarnaast benadrukt Zeeland 2050 het belang van vitale kernen en een “groene netwerkstad”: een samenhangend stedelijk gebied met voorzieningen van bovenregionale betekenis, waaronder ziekenhuizen. Ook de bereikbaarheid en ontsluiting van zulke voorzieningen is een essentieel aandachtspunt. Toetsing De ontwikkeling van een nieuw, compacter en modern ziekenhuis sluit nauw aan bij de doelstellingen van Zeeland 2050 en het Integraal Zorgakkoord.
Het plan draagt concreet bij aan: het borgen van bereikbare, kwalitatief hoogwaardige en toekomstbestendige ziekenhuiszorg; het aantrekkelijker maken van Zeeland als vestigingsregio voor jongeren, jonge gezinnen, studenten en professionals door een sterk zorgaanbod en leer- en ontwikkelklimaat te garanderen; de versterking van stedelijke kernen, met een ziekenhuis als topvoorziening met bovenregionale functie; het verbeteren van mobiliteit en ontsluiting, passend bij de ambitie om voorzieningen beter toegankelijk te maken. Conclusie De nieuwbouw past binnen de beweging van Zeeland 2050 en geeft er zelfs concreet invulling aan. Het plan ondersteunt de provinciale ambitie om Zeeland aantrekkelijk, leefbaar en toekomstbestendig te houden, en sluit naadloos aan bij de provinciale en landelijke speerpunten voor bereikbare en betaalbare kwalitatief hoogwaardige zorg. Daarmee kan het project worden gezien als een directe bijdrage aan de provinciale ontwikkelrichting naar een gezonde en veerkrachtige provincie. 3.2.3 Omgevingsverordening Zeeland In de omgevingsverordening vertaalt de provincie Zeeland de Omgevingsvisie naar regels voor de fysieke leefomgeving. Een deel van deze regels zijn instructieregels, die onderdeel zijn van het beoordelingskader en behandeld worden in hoofdstuk 5.
Voor de ontwikkeling van het ziekenhuis en de realisatie van een nieuwe ontsluiting zijn specifieke bepalingen uit de verordening relevant. Ten eerste geldt dat nieuwbouw en uitbreiding van gebouwen in principe mogelijk is, zolang bestaande natuur, landschappelijke en cultuurhistorische waarden niet significant worden aangetast (Art. 5.41, 5.42, 5.45). Ook geldt dat bestaande functies, zoals een ziekenhuis, kunnen worden gecontinueerd en uitgebreid mits de uitbreiding noodzakelijk is en negatieve effecten beperkt blijven (Art. 5.35). Voor het ziekenhuis is relevant dat de nieuwe bebouwing en terreininrichting niet leiden tot aantasting van beschermde landschapselementen of cultuurhistorische waarden (Art. 5.45). Daarbij kan een groot openbaar belang, zoals zorgvoorzieningen, een rechtvaardiging vormen om deze beperkingen deels te overschrijden, mits negatieve effecten worden beperkt of gecompenseerd (Art. 5.41, 5.45). Toetsing Het plan voor het ziekenhuis kan binnen de verordening passen, mits de bebouwing zorgvuldig worden ingepast, landschappelijke en cultuurhistorische waarden zoveel mogelijk worden behouden en negatieve effecten beperkt of gecompenseerd worden. Het grote openbaar belang van zorgverlening maakt de ontwikkeling goed te motiveren.
Conclusie De ontwikkeling van het ziekenhuis is toegestaan binnen de Omgevingsverordening Zeeland, mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: - Bestaande natuur, landschappelijke en cultuurhistorische waarden worden niet significant aangetast. - Bestaande functies (zoals een ziekenhuis) kunnen worden gecontinueerd en uitgebreid mits dat noodzakelijk is en negatieve effecten beperkt blijven. Aan deze voorwaarden kan worden voldaan, in hoofdstuk 4 is dit nader toegelicht.
26/55
3.3
Gemeentelijk beleid
3.3.1 Structuurvisie Goes 2040 In de Structuurvisie Goes2040 (vastgesteld in 2012) wordt het Duurzaam Ruimtelijk Structuurbeeld (DRS) van de gemeente gebruikt om de ruimtelijke hoofdstructuur en de kwaliteiten van het landschap en de stad te duiden. Het DRS benadrukt de concentratie van recente ontwikkelingen in de stad Goes en de waarde van het buitengebied, zowel landschappelijk als economisch. Vanuit dit perspectief vormt het bestaande zorgpark, inclusief Adrz, Emergis en Revant, een belangrijke (boven)regionale voorziening die zowel als zorginstelling als werkgever een centrale rol speelt in Goes. De Structuurvisie geeft de ambitie aan om het zorgpark uit te breiden en de bovenregionale functie te versterken. Toetsing De nieuwbouw van het ziekenhuis sluit aan bij meerdere beleidsdoelen uit de structuurvisie. Ten eerste voorziet het in een groeiende vraag naar (boven)regionale zorgvoorzieningen door demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing en toenemende zorgbehoefte. Ten tweede sluit de locatie nabij het huidige zorgpark aan op het principe van concentratie van functies en het creëren van een gezondheidslandschap met losstaande gebouwen in een groene parkachtige setting. Dit draagt bij aan een herkenbare en aantrekkelijke ruimtelijke kwaliteit, waarbij functies en landschappelijke inpassing samenkomen.
Conclusie Het plan voor de vervanging van het ziekenhuis is in lijn met de doelstellingen van de Structuurvisie Goes2040. Het draagt bij aan de versterking van de zorgfunctie, borgt de landschappelijke kwaliteit van het gebied en sluit aan bij de ambitie van Goes als florerend centrum voor voorzieningen, werkgelegenheid en bereikbaarheid. Zowel ruimtelijk, economisch als functioneel vormt deze ontwikkeling een logische en toekomstbestendige stap. 3.3.2 Nota Uitgangspunten omgevingsvisie Goes De Omgevingswet verplicht gemeenten tot het vaststellen van een omgevingsvisie, als opvolger van de structuurvisie. De gemeente Goes werkt aan de voorbereiding van de omgevingsvisie. De raad heeft op 1 juni 2023 een Nota van Uitgangspunten vastgesteld. In de Nota van Uitgangspunten voor de Omgevingsvisie wordt Goes neergezet als centrum van de Bevelanden. De visie richt zich op versterking van de gezondheidszorg, behoud en bundeling van maatschappelijke en bovenregionale voorzieningen, en een goede bereikbaarheid via onder meer de aansluiting op de A58. Daarnaast zijn duurzaamheid, een gezonde leefomgeving en zorgvuldig ruimtegebruik belangrijke uitgangspunten. Het bestaande zorgpark, met daarin onder andere het Adrz, wordt gezien als een kernlocatie voor verdere ontwikkeling van zorgfuncties.
In het gebied kunnen functies als zorg, onderwijs, bovenregionale voorzieningen, woonconcepten en kantoren en bedrijven samenkomen. Toetsing De ontwikkeling draagt bij aan deze ambities. Door zorgfuncties te concentreren versterkt het de regionale centrumfunctie van Goes, terwijl de parkachtige inrichting aansluit bij de duurzaamheids- en leefbaarheidsdoelen. Ook wordt efficiënt gebruikgemaakt van de ruimte, in lijn met de gemeentelijke uitgangspunten. Conclusie De ontwikkeling is in lijn met de Omgevingsvisie Goes: zij ondersteunt de rol van Goes als centrumgemeente, draagt bij aan gezondheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en zorgvuldig ruimtegebruik, en sluit daarmee naadloos aan op de beleidsdoelen. 3.3.3 Ontwerp Omgevingsvisie Goes Op 3 september 2025 is het ontwerp van de omgevingsvisie gepubliceerd. De ontwerp-omgevingsvisie bouwt voort op de eerder vastgestelde Nota van Uitgangspunten, waarbij de uitgangspunten, waarbij de uitgangspunten verder vorm krijgen en de onderlinge relaties tussen deze uitgangspunten nader worden verwerkt.
27/55
De Omgevingsvisie van Goes benadrukt de centrale rol van de stad als hart van Zeeland. Deze positie biedt een sterke basis voor de verdere ontwikkeling van het ziekenhuis, omdat het goed bereikbaar is voor inwoners van de hele regio. Het gezondheidspark, met als kern het Adrz en Emergis, krijgt in de toekomst zowel ruimtelijk als functioneel meer gewicht. Daarbij wordt in het gebied ‘Centrum Zuid’ extra ruimte vrijgemaakt voor kleinschalige zorgfuncties die zowel de stad als de omliggende dorpen bedienen. Deze uitbreiding biedt mogelijkheden voor een bredere dienstverlening en het creëren van een geïntegreerd zorgcluster. Realisatie van het Gezondheidspark heeft ingrijpende gevolgen voor de fysieke leefomgeving en vraagt aanpassing van de infrastructuur om goede bereikbaarheid te waarborgen. Daarnaast stimuleert de visie samenwerking met onderwijs- en kennisinstellingen, vooral op het gebied van zorg, gezondheid en welzijn. Dit biedt kansen voor het aantrekken, opleiden en behouden van personeel, en het implementeren van innovatieve zorgoplossingen. De focus op positieve gezondheid en een veerkrachtige samenleving draagt bij aan preventie en een betere leefomgeving, wat indirect ook de druk op het ziekenhuis kan verlichten. Duurzaamheid en energietransitie spelen een rol bij het faciliteren van een klimaatneutraal ziekenhuis met innovatieve voorzieningen.
Tot slot zorgen slimme mobiliteitsoplossingen en interne netwerken voor goede bereikbaarheid, zowel voor patiënten als medewerkers, en versterken ze de functie van Goes als regionale zorghub. Toetsing De Omgevingsvisie Goes biedt een duidelijke ondersteuning voor de ontwikkeling van het gezondheidspark en het ziekenhuis. De centrale ligging van Goes en de versterking van infrastructuur zorgen voor een goede bereikbaarheid van het ziekenhuis voor zowel patiënten als personeel. Het plan voorziet in voldoende ruimte voor zorgvoorzieningen, waaronder kleinschalige functies in ‘Centrum Zuid’, en versterkt het zorgpark rond Adrz en Emergis. Daarnaast biedt de visie mogelijkheden voor samenwerking met onderwijsinstellingen, waardoor kennisontwikkeling en innovatieve zorgprogramma’s gestimuleerd worden. De nadruk op gezondheid, leefomgeving en een veerkrachtige samenleving sluit goed aan bij de ambities van het ziekenhuis om hoogwaardige zorg te leveren in een toekomstbestendig kader. Conclusie De Omgevingsvisie Goes ondersteunt het ontwikkelplan door voorwaarden te scheppen die de uitbreiding, bereikbaarheid en integratie van zorg in de stad versterken. Het plan biedt ruimte voor innovatieve zorginitiatieven, samenwerking met onderwijs en een gezonde, duurzame omgeving. Hierdoor kan het ziekenhuis optimaal functioneren en meegroeien met de behoeften van inwoners en de regio.
3.3.4 Gebiedsvisie gezondheidspark De gemeente Goes werkt aan een visie voor het gezondheidspark zoals dit wordt aangewezen in de Omgevingsvisie. Er zijn naast de nieuwbouw van Adrz verschillende ontwikkelingen in het gebied, onder andere van Emergis en ’s Heeren Loo, waarmee rekening wordt gehouden. Een belangrijk aandachtspunt is de ontsluiting van het ziekenhuis. De gemeente streeft naar een goede, veilige en duurzame ontsluiting van het gebied. Het is denkbaar dat in het gebied functies als zorg, onderwijs, bovenregionale voorzieningen, woonconcepten en kantoren en bedrijven samenkomen. De exacte gebiedsvisie voor het gezondheidspark wordt in samenspraak met instellingen in het gebied en de omwonenden opgesteld. Naar verwachting wordt de visie in de loop van 2026 vastgesteld. In figuur 3-3 is met de gele stippellijn aangegeven over welk gebied de gebiedsvisie gaat.
28/55
Figuur 3-3 Kader voor gebiedsvisie Gezondheidspark (Bron: gemeente Goes)
Toetsing De nieuwbouw van Adrz ligt in het midden van het gezondheidspark zoals dat is aangewezen in de structuurvisie en in de ontwerpvisie. Het vervangen van het huidige ziekenhuis voor een nieuwe toekomstbestendige zorgvoorziening past in de op te stellen gebiedsvisie voor het gezondheidspark. De oriëntatie van de gebouwen en de ligging van het parkeerterrein zorgen niet alleen voor een goed functioneren van het nieuwe ziekenhuis, maar dragen ook bij aan de verdere invulling van het gezondheidspark. Het nieuwe parkeerterrein kan aangesloten worden op de beoogde ontsluitingsweg. En door de sloop van het huidige ziekenhuis ontstaat op termijn ruimte voor nieuwe zorg gerelateerde en ondersteunende functies. Conclusie De ontwikkeling van het nieuwe ziekenhuis sluit aan bij de gebiedsvisie voor het gezondheidspark. 3.3.5 Groenstructuurplan 2014-2024 Het Groenstructuurplan 2014-2024 richt zich op het behouden en versterken van groene netwerken binnen de gemeente, met aandacht voor ecologische verbindingen, waterhuishouding, recreatie en klimaatadaptatie. Voor het plangebied rond het Adrz ziekenhuis zijn enkele uitgangspunten van belang: Behouden van groenstructuren rond stedelijke ontwikkelingen. Beschermen van ecologisch waardevolle zones. Integratie van groen en nieuwe bouwplannen voor biodiversiteit en leefkwaliteit.