011. raadsvoorstel zienswijze SA Zeeland 2050 Rijk - regio

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

2026

Portefeuillehouder Opgesteld door:

:

C.H. van den Bos Sjors Koole / Lenneke Strijd

Z26.295358 / D26.1594068 zienswijze schets strategische agenda Zeeland 2050 Rijk - regio

Gevraagd besluit A. Vaststellen van de zienswijze op de schets strategische agenda Zeeland 2050 Rijk – regio en te communiceren met het OZO; en B. Het college verzoeken in lijn met deze zienswijze te handelen in gesprekken in OZO-verband en onderhandelingen met andere Zeeuwse overheden en het Rijk. Juridische grondslag In de algemene wet bestuursrecht is de juridische grondslag voor de zienswijzeprocedure vastgelegd. Aanleiding Rijk en regio Zeeland, werken samen aan een Strategische Agenda Zeeland 2050. Hiermee wordt verder gebouwd aan trajecten die al lopen in Zeeland, zoals de Regio Deals, Wind in de Zeilen, NPVR, NOVEX/Ruimtelijk Arrangement en de Cultuurregio Zeeland. De strategische agenda heeft tot doel om te komen tot structurele afspraken met het Rijk om de kwaliteit van wonen, werken en leven in de hele provincie te verbeteren. Bijgaande schets van de strategische agenda wordt als tussenresultaat via deze weg voorgelegd voor een zienswijze. De groeiambities, behoud goede gezondheidszorg en gezondheid in alle beleidsdomeinen, duurzame mobiliteit, leefbare en veilige buurten en dorpen en het belang van het borgen en uitbreiden van het onderwijs- en culturele aanbod geven herkenning vanuit de vastgestelde ambities en het strategische richtinggevende kader van Goes 2050, de Omgevingsvisie 2040 en de Visie op de sociale basis.

De noodzakelijke randvoorwaarden (fundament genoemd) als natuur(herstel), klimaatadaptatie, waterveiligheid en zoetwater, netcongestie en stikstof sluiten hierop aan. Tegelijkertijd zijn er nog de nodige uitdagingen waarvan de volgende punten een plaats zouden moeten krijgen in de schets strategische agenda Zeeland 2050 Rijk - regio: • borgen van een veilige, gezonde en bereikbare leefomgeving gekoppeld aan de woningbouwopgave (vanuit Gezondheid in alle Beleidsdomeinen); • monitoren en managen van de extra toename van de kwetsbaarheid van Zeeland ten gevolge van de versterking van kernenergie, energie en defensie; • minimaliseren van de risico's van vervoer van gevaarlijke stoffen door dorps- en stadskernen; • versterken van het gehele Zeeuwse culturele ecosysteem zodat alle dorpen en kernen weer kunnen bruisen; en • het verbinden van de onderwijsagenda aan de gezondheidsagenda. Kort gezegd onderschrijft Goes de schets strategische agenda Zeeland 2050 en zet daarbij in op groei die in balans is met leefkwaliteit, met specifieke aandacht voor een gezonde en veilige leefomgeving, goede bereikbaarheid en een sterk cultureel en onderwijsaanbod. Resultaat Een vastgestelde zienswijze op de schets strategische agenda Zeeland 2050 Rijk -regio.

Argumenten Introductie Strategische Agenda (SA) De schets SA Zeeland 2050 presenteert een breed opgezet en ambitieus plan om Zeeland – en daarmee Nederland – te versterken. Hiervoor wordt ingezet op drie groeimotoren met daaronder een fundament dat deze ontwikkelingen stut:

Agendapunt Pagina 2

1. Sterke dorpen en bruisende steden: woningbouw, bereikbaarheid en gezondheid 2. Magneet voor talent: onderwijs, cultuur 3. Clean energy port: nucleair, haven en industrie, defensie 4. Fundament: natuurherstel, klimaat en waterveiligheid, zoetwater De SA heeft tot doel om de kwaliteit van wonen, werken en leven in de gehele provincie structureel te verbeteren terwijl de aanwezige ruimte breder wordt benut. Provinciale versus lokale ambities en visies De SA betreft een ontwikkelagenda om te komen tot samenwerkings- en investeringsafspraken tussen het Rijk en onze regio. Bij het lezen van de agenda stellen wij ons daarom ten eerste de vraag ‘wat betekent dit voor Zeeland?’ en ten tweede ‘wat betekent dit voor Goes?'. Dit vraagt dus een andere benaderingswijze dan wij als gemeente gewoon zijn. Het gaat uit van het gezamenlijke belang en de bijdrage die wij als gemeente daaraan kunnen leveren. De koers binnen Zeeland 2050 is helder, herkenbaar en op grote lijnen synchroon aan de Goese ambities. In de aanloop naar Zeeland 2050 hebben wij al een eigen, lokale vertaalslag gemaakt naar het strategische richtinggevende kader Goes 2050. Vanwege de centrale ligging in Zeeland en de Bevelanden, de uitstekende infrastructuur en hoog voorzieningenniveau, is Goes het economische hart van de provincie en een strategische plek om te wonen, werken en recreëren.

De thema’s in de schets strategische agenda Zeeland 2050 Rijk – regio helpen Goes om haar ambities verder vorm te geven. Verbinding met Goes 2050 waarop we de schets SA onderschrijven: - Onderzoeken van de groeiambities om de leefbaarheid en het voorzieningenniveau naar de toekomst toe te borgen. - Inzetten op een duurzaam zorg- en gezondheidsaanbod en -beleid. - Nadruk op duurzame mobiliteit en goede bereikbaarheid via de weg en OV, waarbij we het belang benadrukken van een goede verbinding tussen de Zeeuwse steden onderling, tussen de steden en de dorpen en binnenstedelijke mobiliteit. En extra aandacht vragen voor de centrale rol van Goes als knooppunt in de noord-zuid en oost-west verbinding. - Focus op leefbare en veilige buurten en dorpen met extra nadruk op het versterken van sociale verbindingen, gezondheid en een groene leefomgeving. - Natuurherstel, klimaat (hoewel we liever niet alleen spreken van herstel, maar ook van natuur en evenzo van klimaatadaptatie in plaats van klimaat), waterveiligheid en zoetwater, netcongestie en het oplossen van het stikstofslot herkennen we als belangrijke randvoorwaarden. - Het belang van de aanwezigheid en uitbreiding van het onderwijs en cultureel aanbod om talentontwikkeling en de aantrekkelijkheid te verbeteren en te komen tot sterke dorpen en bruisende steden.

Hoewel we de SA op hoofdlijnen onderschrijven, merken we op dat er nog de nodige uitdagingen zijn. Dit vraagt een scherpe uitwerking van de interventies in lijn met de ambities uit de agenda's en de daaraan gekoppelde doelen (niet afzwakken of smaller interpreteren). Brede ambities betekent immers ook brede interventies, terwijl tegelijkertijd prioritering van belang is om het beheersbaar en succesvol te houden. De gemeente Goes ziet in deze strategische agenda een solide basis om gezamenlijk met het Rijk, provincie en andere Zeeuwse gemeenten te werken aan een leefbaar, veerkrachtig en economisch sterk Zeeland. De verbinding tussen de regionale ambitie Zeeland 2050 en de lokale uitwerking in Goes 2050 is helder en biedt kansen voor synergie in woningbouw, bereikbaarheid, gezondheid, onderwijs, cultuur, energie en natuur. Tegelijkertijd is het succes van de agenda afhankelijk van de kwaliteit van de uitwerking van de interventies. Het is van belang dat ambitie en interventie een tandem zijn om scheefgroei te voorkomen. Daarbij benadrukken we dat het belangrijk is om een integrale, gebiedsgerichte aanpak te hanteren met betrokkenheid van inwoners, ondernemers en lokale overheden om de balans tussen groei, leefbaarheid, duurzaamheid en identiteit te waarborgen.

Agendapunt Pagina 3

Van daaruit stellen we voor om in het proces, om te komen tot dé definitieve vaststelling van de strategische agenda, onze belangrijke Zeeuwse stakeholders te betrekken. Breed draagvlak onder deze partijen is immers cruciaal in onze lobby en om deze strategische agenda tot een succes te maken. Aandachtspunten 1. We benadrukken het belang van een veilige, gezonde en bereikbare leefomgeving. We juichen toe dat ondermeer de verbinding tussen wonen, infrastructuur en een gezonde leefomgeving wordt gelegd en Zeeland als pilotregio hiervoor wordt aangemerkt. Ook ondersteunen we de extra aandacht voor kwetsbare wijken. We zijn echter van mening dat er naast wijken in Vlissingen ook buurten in (ondermeer) Goes zijn die zorgen baren en derhalve extra aandacht behoeven. Ook vragen we aandacht voor duurzame en klimaatadaptieve bouw waar mogelijk. 2. Er wordt ingezet op versterking van kernenergie, haven en industrie, energie infrastructuur en defensie. Zeeland is op dit moment al het tweede risicogebied van Nederland door de aanwezige zware industrie en transport van gevaarlijke stoffen per spoor. De (mogelijke) komst van meer kernenergie, inzet op verduurzaming van de industrie m.b.v. groene waterstof en uitbreiding van aanwezigheid van defensie leidt tot een verhoogde kwetsbaarheid van Zeeland in zijn geheel in relatie tot de nationale veiligheid.

We vragen hier aandacht voor en stellen voor om toe te voegen dat we toewerken naar afspraken om deze kwetsbaarheid te monitoren en managen. 3. Aanvullend pleiten wij ervoor om te onderzoeken op welke manier het vervoer van gevaarlijke stoffen de (ontwikkelingen van) dorps- en stadskernen zo min mogelijk belast/belemmert. Zo kan een scherpe afweging gemaakt worden over de mate van beheersbaarheid en toelaatbare veiligheidsrisico's. Dit vergroot ook de mogelijkheden voor de ontwikkeling van strategische woningbouwlocaties. 4. De strategische agenda stelt tot doel om een ‘rijker en aantrekkelijker cultureel aanbod met dragende voorzieningen, festivals en podia, aandacht voor makers en erfgoed en goede cultuureducatie’ te realiseren. Deze brede aanpak zien we echter niet terug in de genoemde interventies. Wij pleiten daarom voor een herziene uitwerking in lijn met het gestelde doel. Door het gehele Zeeuwse culturele ecosysteem te versterken kunnen alle steden en dorpen weer bruisen. Hierbij vragen wij extra aandacht voor een aantrekkelijk aanbod voor jongeren en jongvolwassenen. 5. Tot slot pleiten we ervoor om de gezondheids- en onderwijsagenda te verbinden. Bijvoorbeeld door zorgonderwijs als derde doel van de onderwijsagenda op te nemen.

Net als de nucleaire, haven en industrie- en defensieagenda raakt de gezondheidsagenda aan nationale vraagstukken en vereist voldoende opgeleid personeel. Een ketenaanpak achten wij daarom bijzonder kansrijk. Daarbij benadrukken we het belang van onderwijs waarin de koppeling met de praktijk wordt gelegd. Zo ontstaat een onderwijspraktijk waarin onderzoek, innovatie en praktijkleren samenkomen. We zien vanuit Goes bijvoorbeeld enorme kansen voor deze verbinding rondom de realisatie van de nieuwbouw van het ziekenhuis en de ontwikkelingen van het aanpalende gezondheidspark. Conclusie Goes onderschrijft de schets strategische agenda Zeeland 2050 en zet daarbij in op groei die in balans is met leefkwaliteit, met specifieke aandacht voor een gezonde en veilige leefomgeving, goede bereikbaarheid en een sterk cultureel en onderwijsaanbod. Kanttekeningen Het is goed dit moment te benutten om de kansen, maar ook de uitdagingen waar Goes voor staat, in het licht van deze schets strategische agenda duidelijk te maken. Met de mogelijkheid van het uitbrengen van deze zienswijze wordt deze benut. Financiën Wat kost het?

Agendapunt Pagina 4

Hoe worden de kosten gedekt? Zijn er grote gevolgen voor het weerstandvermogen? In deze fase zijn financiën nog niet aan de orde. Nadat de definitieve strategische agenda Zeeland 2050 Rijk – Regio is vastgesteld, wordt er door de betrokken partijen een investeringsagenda opgesteld. Daar waar het lokale gemeenten raakt, worden voorstellen uiteraard eerst voorgelegd aan college en/of raad alvorens tot verdere uitvoering over te gaan. Duurzaamheid Dit thema maakt integraal onderdeel uit van dit voorstel. Communicatie & Participatie Wie zijn de betrokken bij dit raadsbesluit? De schets van de SA is tot stand gekomen binnen een gedeeld proces tussen Rijk, provincie, waterschap en de 13 gemeenten (vertegenwoordigd binnen het OZO). Deze schets wordt vanaf de zomer van 2026 aan de hand van de zienswijzen uitgewerkt in een definitieve SA Rijk-Regio welke 3e kwartaal van 2026 wordt voorgelegd aan de Zeeuwse overheden. De uitwerking loopt via het OZO. Hoe wordt aan participatie uitvoering gegeven? Er is geen verdere participatie aan de orde voor dit voorstel. Uitvoering Na vaststelling wordt de zienswijze kenbaar gemaakt aan het OZO. De zienswijzen van de 15 overheden worden samengevoegd en aan de hand van weging voorzien van een ambtelijk advies aan de kerngroep OZO die een voorstel zal voorleggen aan het OZO plenair inclusief een reactie op alle zienswijzen.

Op basis daarvan zal in OZO-plenair worden besproken hoe het vervolgproces eruit zal zien. Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr.F.E.W. van Dijk Waarnemend secretaris

C.H. van den Bos Burgemeester