01. Brief verzoek Cuypersgenootschap

Aan: het college van burgemeester en wethouders van Goes Postbus 2118 4460 MC GOES

Zoetermeer, 12 november 2021 Onderwerp: verzoek tot bescherming van enkele panden in Goes als gemeentelijk monument Ons kenmerk: 2021-76

Geacht college, De Stichting het Cuypersgenootschap, een landelijke monumentenorganisatie, verzoekt u om de onderstaande adressen aan te wijzen tot gemeentelijk monument. Wij verzoeken u om de aanwijzingsprocedure voor deze panden op te starten ingevolge de Algemene Wet Bestuursrecht en artikel 5 van de Erfgoedverordening gemeente Goes 2016. Het betreft de volgende panden in de stad Goes: Brouwersgang 1, voormalige brandweerkazerne Cornelisweg 8, tv-toren Grote Markt 11-13, voormalige Rotterdamse bank Kloetingseweg 40, villa Tevens vragen wij u om zelf aan de slag te met de gemeentelijke monumentenlijst. Het is opvallend dat Goes als historisch zeer rijke gemeente tot op heden niet over een representatieve lijst van gemeentelijke monumenten beschikt. Veel bijzondere panden, met name uit de negentiende en twintigste eeuw, beschikken tot op heden niet over de benodigde bescherming. Sloop van onbeschermde monumentwaardige panden is in Goes en het buitengebied met de dorpskernen eenvoudig. Veel panden kunnen met een simpele melding gesloopt worden. Om daar verandering in aan te brengen is het van belang dat u net als veel andere gemeenten een representatieve selectie van gemeentelijke monumenten aanwijst. Wij denken dat er in totaal enige tientallen panden in de gemeente in aanmerking komen voor deze status.

Brouwersgang 1, voormalige brandweerkazerne De brandweerkazerne met kenmerkende slangentoren met glazen lichtkoepel is in 1954-1955 gebouwd in traditionalistische vormen. Het gebouw is ontworpen door de afdeling Gemeentewerken van Goes. Onder de bouwtekeningen staan de initialen J.W. Wie dit precies is hebben wij niet kunnen achterhalen. Deze nieuwe kazerne werd gebouwd ter vervanging van de oude kazerne aan de Beestenmarkt. Het gebouw heeft als hoogwaardig voorbeeld van een naoorlogse brandweerkazerne en als fraai en beeldbepalend voorbeeld van naoorlogse traditionalistische architectuur voor Goes een duidelijke architectuurhistorische waarde. Tevens is het gebouw van belang vanwege haar relatief gaaf bewaarde karakter. Gaaf bewaarde brandweerkazernes uit de wederopbouwperiode zijn landelijk gezien inmiddels zeer zeldzaam.

Secretariaat: Alferbos 246 / 2715 TN Zoetermeer / telefoon: 06-23398363 website: www.cuypersgenootschap.nl / e-post: secretaris@cuypersgenootschap.nl IBAN-rek.nr. NL34 INGB 0004 3323 98 Druten / Kamer van Koophandel nr. 14110072

Cornelisweg 8, tv-toren De televisietoren van Goes is een blikvanger in het Zuid-Bevelandse landschap. Dankzij deze zendmast kreeg Zeeland in 1957 televisie. Daarnaast was de toren ook belangrijk voor andere communicatiesystemen. De televisietoren van Goes is inclusief mast tegenwoordig 137 meter hoog. Vanuit Bussum werden al vanaf 1951 programma’s uitgezonden. Zeeland kon pas zes jaar later televisie kijken, maar de televisietoren in Goes is wel de oudste van Nederland. De bouw van de toren in Goes kreeg zelfs voorrang vanwege de mogelijkheid om hem te gebruiken voor telefoonverbindingen. Tijdens de watersnoodramp van 1953 waren in Zeeland namelijk veel telefoonkabels vernield en had men gemerkt hoe belangrijk het was om hiervoor een andere voorziening te hebben. De bouw van de toren startte in 1955. Daarbij werd gebruikgemaakt van een nieuw procedé. Laag voor laag werd vloeibaar beton gegoten op inmiddels gehard beton. Bovenop de betonnen toren werd vervolgens de zendmast geplaatst. Deze toren illustreert op fraaie wijze de snelle modernisering van Zeeland na de oorlog. Het is ook een getuigenis van het ongekende ambitieniveau van het naoorlogse Nederland. Het laat zien dat er een enorm vooruitgangsgeloof bestond. De toren heeft bovendien een duidelijke architectuurhistorische betekenis vanwege de toegepaste bouwtechniek.

Daarnaast heeft de toren een grote stedenbouwkundige waarde.

Grote Markt 11-13, voormaligen Rotterdamse bank In 1931 werd de verbouwing van een café tot de Twentsche Bank (onderdeel van de toenmalige Rotterdamse Bank) uitgevoerd naar een ontwerp van architectenbureau B. Hooykaas & D. van Bergen. Dit Rotterdamse architectenbureau heeft vaker voor de Twentsche Bank gewerkt. Met name Barend Hooykaas – zelf ook zoon van een bekend architect was een belangrijke naam in de architectuurwereld van Rotterdam. Zo ontwierp hij niet alleen bankgebouwen, maar ook woningbouw, kerken en bijvoorbeeld het clubgebouw van de prestigieuze Koninklijke Roei- en Zeilvereniging De Maas. Zijn belangrijkste project was de in 1907 in gebruik genomen Koninginnekerk in de Rotterdamse wijk Crooswijk. Het project aan de Grote Markt in Goes is ontworpen in een ingetogen maar verzorgde stijl. Het gebouw is typisch voor de jaren rond 1930, met het strakke metselwerk en de invloed van de Nieuwe Haagse school. Het gebouw is redelijk gaaf behouden en heeft als goed voorbeeld van een bankgebouw uit het interbellum en als interessant werk van architectenbureau B. Hooykaas & D. van Bergen een duidelijke architectuurhistorische betekenis voor Goes.

Kloetingseweg 40, villa. Deze villa aan de Kloetingseweg is een fraai huis in traditionalistische trant uit 1920. De villa is gebouwd naar een ontwerp van architect P.L. Buitendijk in opdracht van dierenarts C. van Baak. Over architect Buitendijk is nog weinig bekend. Enkele werken van hem zijn geregistreerd. Onder andere in Goes (Oostsingel 92), maar ook in Hilversum. Het pand aan de Kloetingseweg is sterk verwant aan het werk van de bekende Hilversumse architect J.W. Hanrath en andere vertegenwoordigers van de Gooische landhuisstijl. Voor het Goes van de jaren twintig straalt het een ongekende voornaamheid uit. Het in schoon metselwerk opgetrokken en op subtiele wijze asymetrische huis heeft op bescheiden schaal de allure van een landhuis. Opvallend is de vermelding van het bouwjaar in smeedijzer (muurankers). Het interieur bevat nog diverse historische elementen, zoals een betegelde schouw, deuren met glas-in-lood en een trappenhuis. De villa komt na het verhuizen van bouwheer Van Baak in eigendom van de Bescherming Bevolking (BB) kring Zeeland. In 1968 wordt er een ondergrondse commandopost gebouwd voor de BB. Het Cuypersgenootschap staat klaar om u met raad en daad ter ondersteunen bij de ontwikkeling van het monumentenbeleid. Uiteraard geven wij graag een nadere toelichting op deze brief.

Hoogachtend, Het bestuur van Stichting het Cuypersgenootschap, Namens deze,

Leo (L.W.) Dubbelaar, secretaris I.a.a. - Gemeenteraad van Goes - Erfgoedvereniging Bond Heemschut