009. Raadsvoorstel Beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten 2025 – 2028

Raadsvoorstel Datum vergadering Agendapunt Zaaknummer Onderwerp

: : : :

Portefeuillehouder Programma Opgesteld door: Afdeling

: : :

Z24.216677 / D24.1274001 Raadsvoorstel "Beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten 2025 – 2028" J. Veldhuizen Milieu Helen Roskam / Mieke van den Bergh Omgeving & Economie

Gevraagd besluit Het beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten 2025 -2028 vast te stellen. Juridische grondslag Het conceptbeleid Circulaire Economie voor de Zeeuwse gemeenten geeft invulling aan meerdere punten. • De Strategische opgave uit het Goese Klimaatprogramma, waarbinnen Circulariteit een hoofdthema is wordt uitgewerkt; • Het Goese streven een Global Goals gemeente te zijn in 2040, zoals vastgesteld in de Nota van uitgangspunten Omgevingsvisie Goes 2040; • De wens van het OZO-KEM om te komen tot een Zeeuws breed, beknopt en uitvoeringsgericht plan. Afgestemd met O.L.A.Z, de ZRD en ook met het kernteam van de RES-Zeeland. Onderdeel van de basisorganisatie RES. (Tijdens het proces is tweemaal een bijeenkomst georganiseerd met externe stakeholders. Hiermee is ook aansluiting gezocht met de buitenwacht.); • De doelstelling van het conceptbeleid sluit aan bij de doelstelling van het Nationaal Programma voor Circulaire Energie 2023-2030 (NPCE). Aanleiding Nederland heeft als doelstelling om in het jaar 2050 een volledig circulaire economie te hebben. Als tussendoel is gesteld om in 2030 een 50% circulaire economie gerealiseerd te hebben. In een circulaire economie worden vrijwel alle producten, steeds opnieuw gebruikt. Als een product kapot is, wordt dit gerepareerd. En als dat niet meer kan, dan worden er nieuwe producten van gemaakt.

Er zal dus nauwelijks nog afval geproduceerd worden. In het Collegeprogramma 2023 - 2026, Nota van uitganspunten Omgevingsvisie 2040 en het Goese Klimaatprogramma 2019 – 2022 hebben we onze intentie uitgesproken om bij te dragen aan een duurzame samenleving waar een circulaire economie onderdeel van uitmaakt. Onze bijdrage is belangrijk om klimaatverandering tegen te gaan en een toekomstbestendige economie te creëren binnen de gemeente Goes. De Zeeuwse duurzaamheidsambtenaren voerden in 2021 een inventarisatie uit over waar elke organisatie stond op het gebied van circulaire economie. De uitkomsten werden in juli 2022 gepresenteerd aan het thema-overleg Klimaat Energie en Milieu van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO-KEM). Aan de hand hiervan sprak het OZO-KEM de wens uit voor een beknopt en uitvoeringsgericht gezamenlijk beleidsplan waarbij aansluiting met de Regionale Energie Strategie (RES) wordt gezocht en in afstemming met het Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ)”. Een kernteam van beleidsmedewerkers duurzaamheid uit negen gemeenten (Tholen, Middelburg, Sluis, Schouwen-Duiveland, Veere, Reimerswaal, Borsele, Kapelle en Goes) is met het verzoek aan de slag gegaan. De provincie sloot aan in een meedenkersrol. Voor externe expertise werd bureau Circularities ingehuurd.

Samen met interne en externe stakeholders heeft het kernteam het beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten 2025-2028 opgesteld. Het conceptbeleid is in september en oktober 2024 voorgelegd aan externe stakeholders en gemeenteraden. De reacties en op welke wijze

Agendapunt Pagina 2

deze zijn verwerkt in het definitieve beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten 2025-2028 hebben we weergegeven in de reactienotitie die is bijgevoegd als bijlage 2. Het definitieve beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten 2025-2028 is bijgevoegd als bijlage 1. Het definitieve beleid is nu gereed voor vaststelling door de gemeenteraden van de 13 Zeeuwse gemeenten. Resultaat Zeeuws beleid voor Circulaire Economie zorgt ervoor dat circulariteit opgenomen raakt in de werkwijze van de gemeentelijke organisatie. De nodige mentaliteitsverandering wordt in gang gezet. Intern en extern aan de slag gaan stimuleert partijen om gezamenlijk de uitdaging aan te gaan. Het uitvoeren van concrete projecten leidt tot verminderde milieudruk, minder CO2 uitstoot, minder energieverbruik en minder grondstoffenverbruik. Deze stappen brengen de gemeente dichter bij een circulaire gemeente in 2050. Argumenten 1. Het is belangrijk om beleid op te stellen op het gebied van Circulaire Economie In een circulaire economie staat hergebruik van materialen en grondstoffen centraal, anders dan in een lineaire economie. Dit is nodig omdat we in Nederland meer grondstoffen verbruiken dan de aarde kan leveren.

Met het conceptbeleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten 2025-2028 sluiten we aan bij de landelijke doelstellingen: een volledig circulaire economie in 2050 en 50% minder gebruik van primaire abiotische grondstoffen (mineralen, metalen en fossiel) in 2030. In het beleid voor 2025-2028 hebben we concrete doelstellingen en acties voor vier thema's: 1. Bouw en Gebouwde omgeving, 2. Infrastructuur en Openbare ruimte, 3. Afval en Grondstoffen, 4. Inkoop en Consumptie. 2. Met een gezamenlijke Zeeuwse aanpak creëren we een gelijk speelveld. Met een gezamenlijke Zeeuwse aanpak gebruiken we efficiënt middelen, tijd, kennis en expertise. Dit zorgt voor een gelijk speelveld en schept duidelijkheid voor externe partijen en aannemers in sectoren, zoals de bouw en grond-, weg- en waterbouw. 3. “Al doende leert men” Een transitie is een structurele verandering in de manier van denken, werken en leven van de gehele maatschappij. Dit komt door ingrijpende en elkaar versterkende grootschalige, technologische, economische, ecologische, sociaal-culturele en institutionele ontwikkelingen. We hebben niet van de één op de andere dag een Circulaire Economie. Dat kost tijd en (leer)geld. Het jaarlijks evalueren van uitgevoerde acties en projecten brengt resultaten en ervaringen in beeld.

Op basis van deze informatie wordt, waar nodig, de koers aangepast, ambities aangescherpt en invulling gegeven aan de daaropvolgende beleidsnota en uitvoeringsagenda.

Kanttekeningen Benodigde capaciteit voor uitvoering is een inschatting en moeilijk te kwantificeren In hoofdstuk 12.3 van het conceptbeleidsplan wordt per gemeente een inschatting gemaakt voor de komende jaren voor wat betreft benodigde capaciteit. Voor de gemeente Goes is dat 1,0 –1,3 fte in 2025 en 1,2 - 1,6 voor 2026. In 2026 wordt gekeken wat eventueel nodig is voor het jaar 2027 en 2028. In eerste instantie ligt de coördinatie, het opstarten, uitvoeren en ondersteunen van projecten binnen de gemeentelijke organisatie, bij de medewerker Circulaire Economie. Daarnaast zijn meerdere medewerkers van verschillende afdelingen in meer of minder mate ook bezig met circulariteit. Door integrale samenwerking en de verwevenheid van het onderwerp in diverse beleidsvelden, kan niet

Agendapunt Pagina 3

eenvoudig berekend worden wat dat betekent voor benodigde capaciteit/extra werkdruk binnen de gehele organisatie. Het is ook de bedoeling, dat op termijn het toepassen van circulariteit en het bewegen naar een circulaire economie doorsijpelt naar alle beleidsvelden en lagen in de gemeentelijke organisatie. Circulariteit is dan onderdeel van de gemeentelijke werkwijze. Zoals aangegeven bij Beslispunt 3 en Argument 3, geldt ook hier het idee van een groeimodel. Door aan de slag te gaan met de uitvoering, ervaren we de komende jaren wat nodig is om taken op het gebied van circulariteit te volbrengen. Op basis van de jaarlijkse evaluatie kan een inschatting worden gemaakt of aanpassingen nodig zijn. Mocht er aanvullende formatie nodig zijn, wordt dat vooraf het proces van de Kadernota afgewogen. Kostenplaatje kan veranderen indien niet alle 13 Zeeuwse gemeenten het beleid vaststellen In het geval dat niet alle 13 Zeeuwse gemeenten het beleidsplan vaststellen kan het kostenplaatje veranderen. De regionale bijdrage is momenteel gebaseerd op de aanname dat alle dertien gemeenten dit beleidsplan vaststellen. Mocht een gemeente dit niet doen, zal er opnieuw naar de verdeling moeten worden gekeken.

Voor wat betreft de gemeentelijke bijdragen heeft het kernteam aangegeven dat in dat geval opnieuw naar de kosten wordt gekeken, zodat de bijdrage voor de gemeenten die wel aansluiten niet omhoog gaat. De gemeentelijke bijdrage blijft, los van welke gemeente wel of niet aansluit, ongewijzigd aangezien deze zijn ingeschat op de grootte van de gemeente. Zinsnede pagina 32 ‘vlees eten… klimaatverandering’ In hoofdstuk 8 van het conceptbeleidsplan wordt onder het kopje consumptie inwoners gesteld dat vlees eten en vliegen in vergelijking met het kopen van spullen minder bijdraagt aan klimaatverandering. Ons voorstel is om deze zinsnede te verwijderen aangezien beide activiteiten een grote bijdrage leveren aan klimaatverandering. Financiën Wat kost het? De kosten voor Zeeuwse samenwerking zijn € 300.000 per jaar. Deze kosten worden verdeeld over de deelnemende gemeenten waarvan 50% evenredig verdeeld over de 13 deelnemende gemeenten en 50% op basis van inwonertal. Voor de gemeente Goes is de bijdrage aan de regionale kosten € 26.688,50 per jaar. De kosten voor de uitvoering van de gemeentelijke projecten is € 45.000 per jaar. De totale kosten voor de gemeente Goes zijn € 71.688,50 per jaar.

Gemeent e

Aantal inwoner s (1-12023)

%

Vaste bijdrageregi onale kosten(50% /13 gemeenten)

Goes

39.432

10, 1

11.538,50

Resterende bijdrage op basis van inwonertal (Euro per jaar)

Totale regional e (in Euro bijdrage per jaar)

Gemeente lijke kosten ( Euro / jaar)

Totale kosten (regionaal + gemeentel ijk) per jaar

15.150

26.688,5

45.000

71.688,5

Hoe worden de kosten gedekt? De kosten voor de uitvoering van de gemeentelijke projecten van € 45.000,- zijn structureel meegenomen in de kadernota 2025 en programmabegroting 2025. De regionale kosten van € 26.688,50 zullen structureel worden betaald uit het beschikbare budget van het klimaatbeleid (structureel een bedrag van c.a. €173.000,-). Zijn er grote gevolgen voor het weerstandvermogen? Er zijn geen gevolgen voor het weerstandvermogen. Duurzaamheid

Agendapunt Pagina 4

Met dit voorstel wordt uitwerking gegeven aan het thema ‘Circulaire Economie’ binnen het Goese Klimaatprogramma. De transitie naar een circulaire economie draagt bij aan het Goese Klimaatprogramma, doordat anders en minder gebruik en verbruik van producten en materialen leidt tot minder milieudruk, minder CO2 uitstoot en minder energieverbruik. Daarnaast draagt het bij aan de bescherming van biodiversiteit en creëren van een toekomstbestendige samenleving. Communicatie & Participatie Communicatie Communicatie gebeurt op twee niveaus: het Zeeuwse niveau en het gemeentelijke niveau. Voor communicatie op Zeeuws niveau wordt elk jaar een plan gemaakt. Dit plan gaat over grote Zeeuwse projecten, zoals campagnes. Communicatie op gemeentelijk niveau is de taak van de gemeenten zelf. Participatie Het conceptbeleid is gemaakt door samenwerking tussen de Zeeuwse gemeenten en de Provincie Zeeland. Tijdens dit proces hebben verschillende organisaties en samenwerkingsverbanden meegedaan, zoals OZO-KEM, O.L.A.Z, ZRD, RES Zeeland, Platform Openbare Ruimte (POR) en Zeeuws Duurzaamheidsoverleg. Zij konden opmerkingen en suggesties geven.

Ook zijn er twee bijeenkomsten geweest (in september 2023 en september 2024) waar externe partijen, zoals scholen, kennisnetwerken, natuur- en milieuorganisaties, en bouw- en infrastructuurverenigingen, hun mening konden geven over de vier thema’s en doelstellingen. Na vaststelling zal specifiek voor Goes een gedetailleerdere lokale uitvoeringsagenda worden opgesteld. Bij de uitvoering van de projecten die in deze uitvoeringsagenda zijn opgenomen, zal gebruik worden gemaakt van de participatieleidraad in overeenstemming met het Goese ‘Beleidskader voor inwoners- en overheidsparticipatie’. Reactienotitie Op 19 september 2024 was er een bijeenkomst voor externe partijen. Op 28 oktober 2024 was er een Zeeuws Webinar voor gemeenteraden. In beide gevallen werden de deelnemers geïnformeerd over het proces en de inhoud van het beleidsplan. De reacties die we hebben ontvangen en hoe deze zijn verwerkt in het definitieve conceptbeleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten, staan in de reactienotitie. Dit document is als bijlage toegevoegd. Uitvoering Nadat het beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten door de gemeenteraden van de 13 Zeeuwse gemeenten is vastgesteld zal deze uitgevoerd worden volgens bijgaand uitvoeringsplan. Hiervoor zal specifiek voor Goes een gedetailleerdere lokale uitvoeringsagenda worden opgesteld. De uitvoering zal jaarlijks worden geëvalueerd.

Op dit moment wordt gewerkt aan een monitoringstool om de beleidseffecten in kaart te brengen en de voortgang te bewaken. Bijlagen 1. Beleid Circulaire Economie Zeeuwse gemeenten 2025 – 2028 2. Reactienotitie Hoogachtend, Burgemeester en Wethouders van Goes,

mr. H.E. Schild Secretaris

C.H. van den Bos Burgemeester