Verslag Commissie Ruimte 26 en 27 september

Verslag naar aanleiding van de openbare vergadering van de raadscommissie Ruimte, gehouden op maandag 26 en dinsdag 27 september 2022 voorzitter: griffier: leden:

tevens aanwezig:

de heer W. Broeders mevrouw S. van Dijk de heren J. Aarts, F. Beterams (27/9), J. van Brunschot (27/9), B. van Enschot, A. van Gageldonk, mevrouw I. Graauwmans, de heren M. van Haperen, R. van Iersel, mevrouw A. Krol, de heren D. van Loenhout, S. Machielsen, mevrouw M. van der Meer (26/9), P. von Meijenfeldt, B. Rops (26/9), S. Schoenmakers, P. van Seters (27/9) en J. Wouters de heren C. Machielsen en M. Scheifes (portefeuillehouders)

1. Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 20.30 uur en heet alle aanwezigen en kijkers welkom. Er zijn geen mededelingen. 2. Inventarisatie spreekrecht Er hebben zich geen insprekers gemeld. 3. Vaststellen definitieve agenda De heer Van Enschot vraagt naar de eindtijd van deze vergadering. De voorzitter wil trachten de vergadering om 22.30 uur te sluiten. De heer Van Haperen verzoekt punt 11 over de Spoorzone morgen te behandelen. De voorzitter zegt dat dit gezien de agenda zeker zo zal gebeuren. 4. Verslag vergadering raadscommissie Ruimte d.d. 31 mei De voorzitter meldt dat de griffier de vergadering heeft teruggeluisterd en geconcludeerd heeft dat een en ander juist is weergegeven. Dit verslag was aangehouden op verzoek van mevrouw Krol. 5. Verslag vergadering raadscommissie Ruimte d.d. 5 juli en actielijst De heer Van Enschot merkt op dat op pagina 7 laadpunt dient te staan in plaats van laatpunt. Met deze wijziging wordt het verslag vastgesteld. Actielijst Wethouder Machielsen zegt ten aanzien van punt 126, prioritering woningbouw, dat de personele capaciteit een groot probleem is. Door personeelsverandering is het heel lastig een en ander terug te vinden. Automatisering is nodig. Overigens is de lijst ten opzichte van januari maar beperkt gewijzigd.

Hij stelt voor om dit punt te laten liggen, omdat anders de woonvisie en andere zaken vertraging oplopen. Mevrouw Krol vraagt of de input van deze lijst niet nodig is voor het verstedelijkingakkoord. Wethouder Machielsen zegt dat het in het verstedelijkingsakkoord veel meer om hoofdlijnen gaat. De heer Van Haperen vraagt wanneer de automatisering gaat plaatsvinden. Wethouder Machielsen zegt dat hieraan gewerkt wordt en dat de toezegging er ligt dat volgend jaar de woningbouwplanning wel actueel is. De heer Van Haperen vindt een jaar wel ver. Kan er eind dit jaar niet een eerste duiding komen? Wethouder Machielsen meent dat dit niet mogelijk is, omdat er pas net begonnen is met het nieuwe systeem. 1

De heer Van Enschot vindt het jammer dat de commissie nu pas hoort dat dit niet lukt en vraagt wanneer het dan wel kan. 6. Raadsvoorstel tot het vaststellen van de Geurgebiedsvisie, de Verordening geurhinder en veehouderij Gilze en Rijen 2022 en de Beleidsregel ruimtelijke ontwikkelingen en geurhinder Gilze en Rijen 2022 De heer Wouters zegt dat de raadsinformatieavond veel duidelijkheid heeft gebracht. Een gezond woon- en leefklimaat is belangrijk. Tegelijk dient het toekomstperspectief van agrariërs bewaard te worden. Het CDA vraagt of de wethouder kan bevestigen dat er ontwikkelingsmogelijkheden voor de agrarische sector blijven in de toekomst. Hij wil graag de 50%-regeling handhaven. Hij wil het bij de geurvisie houden. De andere zaken zijn landelijk beleid. Hij vraagt GB hoe de normering van de GGD zich verhoudt tot de wet Geurhinder Veehouderij. Toepassing zou veel schadeclaims opleveren. De heer Van Iersel zegt dat dit raadsvoorstel de leefomgeving in het buitengebied verbetert. Het gaat om een goede balans. Dit stuk is rijp voor besluitvorming. Hij snapt het rapport van de GGD, maar vindt dit een stap te ver. Evaluatie over 2 tot 3 jaar is goed. Als de normen van de GGD onomstotelijk vaststaan, wordt het een andere discussie. Hij denkt dat stapsgewijs de nieuwe normen ingevoerd moeten worden. Kern’75 neemt zeker verantwoordelijkheid. Het GGD-rapport is niet uit beeld.

Mevrouw Krol zegt dat er veel veranderd is. De rechter heeft bepaald dat er geen vergunning meer afgegeven mag worden voor een uitstoot boven de 19,4 odeureenheden. De wethouder interpreteert dit anders. D66 kan instemmen, als de geurnormen in bepaalde gebieden meer afhankelijk gemaakt worden van dat specifieke gebied en de 50%-regeling eruit wordt gehaald. De kaart is te grofmazig. Niet alles kan overal. Met deze geurvisie moet de transformatie van de veehouderij ondersteund en niet geblokkeerd worden. De gemeente moet zorgen voor een aanvaardbaar leefklimaat. Het afzien van een fijnmazigere kaart zou op termijn wel eens veel geld kunnen kosten. Welke verbeternormen ziet de wethouder met de nu gestelde normen ten opzichte van de strengere normen van de rechter? Wat zou bij een strenger beleid niet meer kunnen? De wethouder spreekt steeds van maatwerk, maar past dat wel bij een zo grofmazig beleid? Het beleid is om te extensiveren. Daarvoor zal de landbouwsector ook andere activiteiten moeten opzetten. Een hogere norm zou kunnen blokkeren in plaats van helpen. Met nieuwe technieken en intensieve veehouderij zal het niet lukken. Er moet een aantrekkelijk en leefbaar buitengebied zijn. De uitbreidingsmogelijkheden zijn gering en daarom wil zij de agrariërs helpen om een renderend bedrijf te houden. De kaart moet veel fijnmaziger om goed te passen bij ieder gebied.

Hoe zorgt de gemeente dat iedereen gezond blijft? Dat is de opgave. De 50%-regeling staat haaks op dit beleid, want leidt tot een uitbreiding van de geureenheden. D66 zal met een amendement komen. Hoe lang wil GGR wachten op de Omgevingswet? Zij wil nu beginnen met implementatie. De agrariërs die willen extensiveren moeten geholpen worden, maar dan moeten er wel duidelijke normen zijn. Voelt GB voor de suggestie van de PvdA om de latente rechten op te kopen? Dat zou al helpen. Er wordt niet van de daadwerkelijke overlast uitgegaan, maar van de geurruimte. De heer Von Meijenfeldt dankt voor de zorgvuldige voorbereiding. De nota heeft weinig gevolgen voor deze gemeente. Een uniforme regeling met de andere gemeenten is een goede zaak. Kan de Experimenteerwet niet worden opgepakt? De kaart is wel erg grofmazig. Kan de intrekking van de latente vergunningsruimte bij veel bedrijven een oplossing bieden voor de knelgevallen? Als er 3 jaar lang van een vergunning geen gebruik gemaakt wordt, kan de gemeente die intrekken.

2

Een fijnmaziger regeling is wenselijk en dient aan te sluiten bij het pleidooi van de GGD. De raad zou daar op korte termijn mee moeten beginnen. In de inventarisatie van bedrijven staan veel bedrijven die feitelijk niet meer functioneren. Hij pleit om met die bedrijfseigenaren te spreken over een intrekking van hun milieuruimte. Dat kan ook mogelijkheden bieden om bij knelsituaties tot een oplossing te komen. De heer Van Loenhout zegt dat de kaart wel erg grofmazig is en voor Gilze en Rijen toch om meer maatwerk vraagt. Hij stelt voor om de odeureenheden te beperken tot 20, ook al omdat er meer woningbouw gepland wordt. Hij stelt voor om in de toekomst de richtlijnen van de GGD te hanteren. Om natuurgebieden dient wel degelijk gebied C toegepast te worden. Kan de wethouder uitleggen wat hij met provinciaal beleid bedoelt? Intrekking van de milieuruimte bij niet functionerende bedrijven is interessant. De PvdA wil toewerken naar de GGD-normen. Hoe gebeurt dat? Hij deelt de visie op de aanpak van de PvdA. De mogelijkheid tot schadeclaims kan beperkt worden door de odeureenheden in ieder geval terug te brengen van 25 naar 20. De normering van de GGD is een streven, maar is nu nog niet haalbaar. Hij wil afwachten wat de Omgevingswet precies gaat betekenen en dan stappen zetten richting het voorstel van de GGD. De heer Van Enschot wil mogelijke schadeclaims voorkomen.

Kan dat misschien door de odeureenheden te maximeren? Met een beperking tot 20 eenheden wordt zo weinig mogelijk aanleiding gegeven tot een procesgang, met name in gebieden met nieuwe ontwikkelingen. Hij sluit zich aan bij de oproep om vooral naar de juridische aspecten te kijken. Is D66 bang voor verdere intensivering? Hij denkt dat geen enkele agrariër nog wil investeren in intensivering. Aan GB vraagt hij hoeveel mogelijkheden er zijn om aan de geurbestrijding te werken. Het opkopen van latente rechten geeft geen vermindering, omdat deze nu ook geen geurhinder opleveren. De heer Van Haperen zegt dat hij begrijpt dat de huidige situatie niet verandert met de nieuwe normen. Dit beleid gaat over de toekomstige mogelijkheden van kippen- en varkenshouderijen en anderzijds over de gezondheid van de inwoners. De GGD adviseert strengere normen, omdat de gezondheidsimpact van de geurnormen veel groter is dan eerder werd aangenomen. De afwegingen zijn onvoldoende specifiek, met name in reactie op de zienswijze van de GGD. GB zal tegen het huidige voorstel stemmen. Hoe kijken de andere partijen tegen deze zienswijze aan? Kern’75 denkt dat implementatie van het GGD-rapport betekent dat de boel op slot gaat. Het gaat om de gezondheid van de inwoners. Met de voorgestelde normen zal het negatieve effect op de gezondheid veel hoger zijn.

Er moet geen papieren werkelijkheid in stand gehouden worden. Hoe gaat Kern’75 dan om met de verantwoordelijkheid voor de inwoners, als bekend is dat er gezondheidsschade optreedt? Komt D66 met een amendement om de gewenste wijzigingen voor te leggen? Waarom wil GGR de norm nu niet implementeren? Hij begrijpt dat de huidige situatie niet verandert met de nieuwe normen. Dit gaat alleen over toekomstige uitbreiding. Uit het onderzoek van de GGD blijkt dat veel mensen bij de huidige normen gezondheidseffecten hebben vanwege geuroverlast. In reactie op de heer Wouters zegt hij dat er verschuild wordt achter een model, waarvan bekend is dat het niet klopt. Wethouder Machielsen zegt dat er nog ontwikkelmogelijkheden voor de agrarische sector zijn, maar men zal er wel meer voor moeten doen gezien de regelgeving. D66 wil de 50%-regeling eruit. Dat wil hij ontraden. Hij wil liever na 3 tot 4 jaar evalueren en eventueel eerder, als het niet goed gaat. De PvdA vraagt naar het effect van het actief intrekken van vergunningen. Dat kan, maar dat is niet het beleid van het college. Over de werking van de 50%-regeling bij diverse stalsystemen kan hij geen oordeel geven. Het zal steeds maatwerk zijn. GGR denkt dat het beleid te grofmazig zal zijn. Hij wil afwachten hoe de kaart zal werken. Dit beleid sluit aan bij het provinciale beleid. De raad beslist via maatwerk over het aantal eenheden. 3

De VVD vraagt of een gang naar de rechter voorkomen kan worden. Dat kan niet, maar hij meent dat de gemeente met dit beleid goed uit de voeten zal kunnen, want de grens wordt al 10 odeur. Gemeentebelang vindt het beleid onvoldoende specifiek. Hij meent dat een goede afweging gemaakt wordt tussen ontwikkelmogelijkheden van het gebied en van de agrarische sector. De vraag over de concrete verbeternomen kan hij vanwege de technische aard niet beantwoorden. De vraag is al eerder beantwoord. Wat betreft de experimenteermogelijkheden zal dit per casus bekeken moeten worden. Ieder geval zal maatwerk zijn. Provinciaal beleid is dat beleid dat aansluit bij de normering van de provincie. De voorzitter zegt dat dit punt geagendeerd wordt voor de raad. Er komt waarschijnlijk nog een amendement. 7. Raadsvoorstel tot vaststelling bestemmingsplan Militaire wijk Rijen-Zuid De voorzitter leidt dit voorstel in. De heer Schoenmakers citeert: “de betrokkenheid van de bewoners wordt vergroot en sociaalmaatschappelijke problematiek wordt eerder gesignaleerd”. Dat is een doel dat alle inwoners toegewenst wordt. Het is goed dat deze wijk drastisch aangepakt wordt. Zijn de bewoners voldoende betrokken? D66 hoorde dat de bewoners dat niet vinden. Hij vraagt of het college bereid is met de bewoners om tafel te gaan en via een enquête te leren voor de toekomst.

Hij stelt voor om in die toekomst een integraal plan te behandelen in plaats van steeds losse stukjes. In het plan mag nog meer groen komen en het hemelwater dient in de hele wijk losgekoppeld te worden, ook bij de bestaande woningen. Er is ruimte in het plan voor meer bomen. Dat kan ook op het aanpalend gebied. Slechts 19% van de toename van de openbare ruimte wordt echt aan groen besteed. Een amendement over groen is nu niet op zijn plaats, omdat dat bij het inrichtingsplan hoort. Jammer dat er op voorhand geen zonnepanelen en warmtepompen geïnstalleerd worden. De heer Van Gageldonk vindt het plan er goed uitzien, maar wil wel flink wat groen. Uit de wijk zelf hoort de PvdA wel wat rumoer over de wijze waarop de woningcorporatie omgaat met het plan. Het leidt ook tot verdeeldheid. De gemeente staat toch niet los van dit plan, al is Leystromen verantwoordelijk? De woningeigenaren beslissen zelf over een eventuele renovatie. De heer Van Loenhout vindt dat Leystromen de bewoners niet goed meegenomen heeft. Dat is jammer, want eigenlijk is dit een mooi plan, dat voor leefbaarheid en extra groen zorgt. Hij hoopt dat het college Leystromen toch nog een duwtje kan geven. De raad gaat over het bestemmingsplan en dat is een mooi plan, met behoorlijk veel groen.

Waarom kan niet overal afgekoppeld worden? De heer Van Enschot zegt dat dit een mooi plan is, dat ook het energiegebruik vermindert. Hij sluit zich aan bij de oproep aan de wethouder betreffende de participatie. Hoe actueel is de planning? Neem bij vertraging de inwoners mee. Evenals D66 ziet de VVD ook graag een totaalplan. Of er ruimte is voor meer bomen weet hij niet. Ontkoppeling graag, als het mogelijk is. De heer Van Haperen zegt dat dit een goed plan is. Van de inwoners is begrepen dat er een goed contact is. D66 wil meer groen, maar dit plan is met de bewoners uitgewerkt. Verzocht wordt om te kiezen voor groene parkeerplaatsen in plaats van volledig verharde parkeerplaatsen. Meer bomen is goed, als dat past in het plan. Komt D66 met een amendement voor meer groen? De heer Wouters zegt dat dit plan de hardnodige ruimte biedt voor vernieuwing van deze wijk. Helaas draagt dit plan maar minimaal bij aan het terugdringen van het woningtekort, maar duidelijk is dat met dit plan de gewenste open structuur van de wijk gerealiseerd wordt. 4

Het CDA wenst dat afspraken gemaakt worden met bewoners over terugkeer in de wijk, als er gesloopt wordt. Enkele koophuizen gaan niet mee in de renovatie. Gaan deze woningen niet negatief afsteken tegen de gerenoveerde woningen? De heer Van Iersel zegt dat dit een mooi plan is. Hij hoort ook goede geluiden over participatie en constateert dat er geen zienswijzen ingediend zijn. Met het groen moet wel behoedzaam omgegaan worden, gezien de ervaringen in Rijen-Noordoost. Kan de wethouder nog ingaan op de afkoppeling van regenwater? Wethouder Machielsen zegt dat de steun voor dit plan groot is. Alle bewoners hebben de kans gekregen om actief betrokken te zijn, bijvoorbeeld via werkgroepen. Opnieuw contact lijkt niet zinvol. Er zijn ook nieuwsbrieven en er is een inloophuis. Hij wil bij Leystromen inbrengen dat het participatieproces continu moet zijn. De planning is actueel. Het doel is het regenwater te scheiden van het riool. De afkoppeling van hemelwater is soms erg lastig. Waar mogelijk zal het gebeuren. De parkeerplaatsen worden waar mogelijk half verhard, maar soms ook verhard aangelegd. De voorzitter concludeert dat dit plan door kan als hamerstuk naar de raad. Hij schorst om 22.06 uur de vergadering tot morgenavond. Heropening De voorzitter heropent de vergadering op dinsdagavond om 19.30 uur. Er zijn geen insprekers. 8.

Raadsvoorstel herinrichten Burgemeester Van Poppelstraat te Gilze De heer Von Meijenfeldt zegt dat er uiteindelijk een plan is uitgerold dat op draagvlak kan rekenen. Hij hoopt dat de bewoners bereid zijn hun voortuinen te vergroenen om zo een goede aanblik van de straat te verkrijgen. Mevrouw Graauwmans zegt dat GGR akkoord gaat en blij is dat er met de bewoners is overlegd. De heer Van Enschot denkt dat sprake is van een uitgebalanceerd geheel. Een plan was hard nodig. Een aantal bewoners hadden moeite met het inkorten van de tuin. Zijn allen tevreden gesteld? Zij hadden een alternatief ingediend. De heer Van Haperen zegt dat GB kan instemmen onder voorbehoud van een positief antwoord op de vragen. De fractie kon akkoord gaan met de overdracht van de grond op voorwaarde dat alle eigenaren akkoord zouden gaan, mede vanwege de juridische risico’s. Hij wil voor de raadsvergadering overzicht hebben over het hele plan en geen open eind houden. Het opnemen van de plicht tot groene voortuinen is een sympathiek idee. Hoe is dat te handhaven? De heer Van Brunschot zegt dat dit plan staat of valt met de medewerking van de huiseigenaren. Kan de garantie gegeven worden dat met alle bewoners overeenstemming bereikt is of wordt? Als enkele bewoners niet meewerken, wat is dan het vervolg? Hoe wordt de verplichting gehandhaafd? De heer Aarts sluit zich aan bij het voorgaande.

De heer Schoenmakers vindt dit een mooi plan met een actieve betrokkenheid van de bewoners. Jammer van de bomen, maar deze waren niet levensvatbaar. Kunnen de bewoners wel verplicht worden om een boom in hun tuin te planten? Als de bomen er niet komen, waar worden deze dan gecompenseerd? Worden de bewoners begeleid bij het planten en eventueel het onderhoud van de bomen? Wethouder Machielsen zegt dat het er uitziet dat iedereen akkoord kan gaan. Leystromen is eigenaar van de grond en heeft het uiteindelijk voor het zeggen. Met Leystromen moet ook de overeenkomst gesloten worden. Mochten er echte problemen komen, dan komt hij terug naar de raad. Als er onvoldoende bomen in de tuinen komen, wordt dit in het openbaar groen gecompenseerd. Of een verplichting tot vergroenen opgelegd kan worden, wordt nog onderzocht. 5

Als bewoners niet meewerken, komt hij hierop terug. De bewoners worden geadviseerd bij de inrichting van de tuin. Bewoners leveren geen tuin in, maar krijgen er steeds tuin bij. Volstrekte zekerheid over de medewerking is niet te verkrijgen, maar het wordt meegenomen als voorwaarde bij de grondoverdracht, als dit juridisch kan. De voorzitter concludeert dat dit stuk als hamerstuk naar de raad gaat. De heer Van Haperen wil dat op basis van de nog komende informatie bekijken. Eventueel kan het alsnog een hamerstuk worden. 9. Raadsvoorstel bestemmingsplan herinrichten Hoofdstraat 23 Rijen Mevrouw Krol zegt dat dit stuk als hamerstuk naar de raad mag. Mevrouw Graauwmans gaat ook akkoord. De voorzitter concludeert dat dit stuk als hamerstuk naar de raad gaat. Raadsbrieven ter bespreking 10. 22-54 RIB transportschaarste De voorzitter meldt dat dit punt is opgevoerd op verzoek van Gemeentebelang. De heer Van Haperen begrijpt dat er net genoeg ruimte op het net is om nieuwe bedrijven aan te sluiten. Verwacht de wethouder binnenkort nieuwe problemen? De heer Wouters leest dat er meer ruimte is voor grootverbruikers. Hoe zit het met winkelcentra en sportvoorzieningen? De heer Machielsen vraagt of er vertraging te verwachten is bij projecten, zoals de sporthal Achter de tuintjes.

Van de huidige criteria wil men afstappen, maar wat worden dan de nieuwe criteria? Voorgenomen verbruik is geen objectief criterium. Wethouder Scheifes zegt dat de regio druk heeft uitgeoefend op het Rijk. Het Rijk heeft een onderzoek ingesteld om uit te zoeken hoe de capaciteit beter gebruikt kan worden. Tegelijk bleek dat in de netcapaciteit nog wat ruimte beschikbaar was. Er is geen garantie voor de toekomst te geven. De hoop is dat voor de sporthal wel een aansluiting te verkrijgen is. Hij kan geen voorspellingen doen. 11. 22-68 RIB second opinion Spoorzone De voorzitter meldt dat dit punt is opgevoerd op verzoek van Gemeentebelang. Hij leidt dit punt in. Hij meldt dat geheimhouding geldt voor de stukken. De heer Van Haperen is blij dat er een openbare versie van dit rapport komt met de bevindingen. Het college kijkt alleen nog naar een tunnel voor het langzame verkeer zonder hulpdiensten. Het is zorgelijk dat het college daarmee niet de opdracht van de raad uitvoert. Ook de inrichting van het project en de financiën roepen zorgen op, gezien deze second opinion. Hoe hoog zijn de kosten nu begroot? Voor GB dient dit project haalbaar en betaalbaar zijn en zo groot als het moet en zo klein als het kan. Hij vraagt wanneer er een samenhangend voorstel komt over het vervolg van het project Spoorzone Rijen.

Hoe lang mogen de vertrouwelijke onderhandelingen duren? Wat mag het kosten? Het was 29 miljoen euro. Hoeveel is het nu? Het is duidelijk dat er niet meer geld is. Hoe wordt de raad meegenomen? Het project kent nu te veel een open einde. Hij benadrukt dat kaders toch wel belangrijk zijn, omdat onder druk alles vloeibaar wordt. Hij wil kijken of de raad met een motie kan komen om toch iets mee te geven. De heer Wouters zegt dat de kosten sinds 2014 fors opgelopen zijn. De opgelegde geheimhouding maakt het moeilijk om over de oorzaken te praten. Goed dat nu de stukken toegezonden worden. Het college denkt te besparen door vereenvoudiging van het project, maar er moeten nieuwe kosten gemaakt worden voor de bereikbaarheid van Rijen-Zuid door hulpdiensten. Komen de kosten voor rekening van de gemeente? Veiligheid staat voorop. De kosten lopen door. De heer Van Iersel is blij met de afspraken die nu gemaakt zijn rond de geheimhouding. Kern’75 wil 6

de onderhandelingen niet beperken door een bedrag te noemen. Elk voorstel zal toch naar de raad moeten. De middelen zijn beperkt. Hoe wordt de raad verder meegenomen? Welke termijnen staan er? Hij wil de wethouder wel een steun geven bij de onderhandelingen, maar wil geen getallen noemen. Eerder is de raad al akkoord gegaan met 15 miljoen euro. ProRail, het Rijk en provincie zouden moeten kijken hoe zij het project vlot kunnen trekken. Het station staat hier 150 jaar en er is maar beperkt wat aan gedaan. De raad wil absoluut een verbetering van de leefbaarheid, onder andere vanwege trilling en geluid. Daar hoort ook een onderdoorgang bij. De scope is voldoende duidelijk. Er zijn enkele zaken die wel of niet meegenomen kunnen worden. Van belang is dat alle partners samenwerken om kosten te kunnen besparen. De heer Schoenmakers begrijpt dat de gemeente in het verleden ervoor getekend heeft om de meerkosten voor rekening te nemen. Dat is onverstandig. De second opinion geeft geen totaaloverzicht. De inschattingen zijn gefragmenteerd en een totale kostenraming ontbreekt. Ook is onduidelijk hoe omgegaan wordt met de breuk binnen Gilze en Rijen en de kosten daarvan. Oorspronkelijk zou het beperkt blijven tot 10 miljoen euro. Nu komt er nog eens 25 miljoen euro bij.

Met welke insteek en kaders gaat de wethouder het bestuurlijk overleg vormgeven? Wat vindt de wethouder een acceptabele uitkomst van het herzien van dit bestuurlijk overleg? Hoeveel wil de wethouder maximaal meebetalen? Binnen welke periode is er een vernieuwd bestuurlijk overleg, zodat het programma verder kan? Uiteindelijk gaat het om het maken van een veilige spoorzone en om de trillingen en de geluidsoverlast te verminderen. Wordt eerst ook de scope nog helder gemaakt? Hij gaat ervanuit dat alle onduidelijkheden in de second opinion nog wel opgehelderd worden, zoals een integrale kostenraming, inschattingen die niet gefragmenteerd zijn en het omlaag brengen van de organisatiekosten van de gemeente. Er moeten heldere kaders ten aanzien van de tijd komen. Mevrouw Krol wil van Kern’75 horen wanneer de raad die 15 miljoen euro bepaald heeft. Zij merkt op dat er geen sprake is van het verdwijnen van het station. De heer Van Gageldonk zegt dat uit de gesprekken een financieel resultaat naar voren komt, waarop de raad ja of nee kan zeggen. Er is geen speelruimte. De wethouder kan alleen het beste onderhandelingsresultaat nastreven. Hij hoopt dat er tempo gehouden wordt, want er zijn ook nog gerelateerde zaken als geluid en trillingen. De PvdA staat open voor kaders, als dat helpt in het proces.

De heer Van Seters zegt dat GB aan de raad vraagt zich uit te spreken over de financiële speelruimte. De raad gaat daar altijd over, maar heeft een debat nu wel zin? Door eerdere besluiten zit de gemeente vast aan een project dat zij niet kan dragen. Daarom wordt er overlegd met de partners. Op voorhand iets roepen kan alleen maar schadelijk werken. Misschien moet de uitspraak wel worden: zo duur als het moet en zo goedkoop als het kan. Er zijn eerder kaders en bedragen genoemd, die niet bleken te werken. De les uit het verleden moet zijn dat de wethouder speelruimte krijgt om te onderhandelen. Dat is geen carte blanche, want hij komt terug naar de raad. Waarom wil GB van tevoren van alles meegeven? De heer Van Enschot vraagt wat nu precies bedoeld wordt met de scope? Waarom moest de scope opnieuw worden vastgesteld? Wat was de gedachte erachter om deze eventueel te verbreden? Het college heeft geen antwoord gegeven op de vraag of er een financieel plafond is. Dat wil de VVD toch graag weten. Het is de vraag of de scope ten koste van alles gerealiseerd moet worden. Er moet toch een financieel kader zijn? Kaders kunnen ook steun geven. Wethouder Scheifes zegt dat het bij de onderhandelingen om veel zaken gaat, vooral om de leefbaarheid van de omgeving. Hij denkt dat het niet handig is om nu te veel uitspraken te doen.

Er is ook afgesproken dat er vertrouwelijk onderhandeld zou worden. Hij zal steeds de raad zo snel mogelijk informeren. Wat de kaders betreft: het mag er niet toe leiden dat het voorzieningenniveau daalt. Omdat de onderhandelingen nog lopen, kan hij niets zeggen over de periode. Wat de brandweer betreft moet er eerst geld komen, voordat daar vervolgstappen gezet kunnen worden. Alle kosten worden binnen het project meegenomen. 7

Er wordt in de gesprekken stilgestaan bij de punten die uit de second opinion naar voren zijn gekomen. Wat de kosten betreft: er is sinds het voorjaar geen nieuwe berekening gemaakt, maar dat zal wel gebeuren. 12. 22-72 RIB afwegingsnotitie bomen Sterkenhove Rijen Noord-Oost De voorzitter meldt dat dit punt is opgevoerd op verzoek van D66. Mevrouw Krol zegt dat de aarde snel opwarmt en Gilze Rijen is de warmste gemeente in Nederland. Bomen zijn waardevol, onder andere om de opwarming tegen te gaan. Daarom moeten zo veel mogelijk bomen behouden blijven. Ondanks dat de bomen groot zijn voor deze kleine straten is kappen niet verstandig., als het niet nodig is. D66 wil kijken voor welke bomen ruimte genoeg is. In de notitie staat ook dat het mogelijk is om bomen te sparen, met name op enkele hoeken. Er zijn ook mogelijkheden om de druk van de wortels te bestrijden, al kost dat misschien meer. De heer Van Gageldonk is ook niet voor het kappen van alle bomen, maar dat is ook niet aan de orde. Hij verwacht dat het projectteam met het bomenwaarderingssysteem goed in staat zal zijn om een compromis met de bewoners te bereiken. Als de raad de inspraak van de bewoners beperkt, kunnen er mogelijk meer bomen blijven staan. De raad heeft ten aanzien van de bomen kaders meegegeven.

Er kunnen wel andere keuzes gemaakt worden, als bijvoorbeeld bomen boven parkeervoorzieningen geprefereerd worden. De heer Van Seters zegt dat de uitleg over Sterkenhove overtuigend was. Bomen zijn er nooit genoeg, maar deze problematiek is duidelijk. Er wordt nu al veel onderhoud aan de bomen gedaan, waaronder aan de wortelopdruk. Er blijven nog veel bomen staan. De heer Machielsen zegt dat het jammer is dat deze bomen overlast geven. Bomen moeten zo mogelijk gespaard blijven, maar de inrichting van de straat moet veilig en goed zijn. Dat is nu niet het geval. Wel vraagt de VVD zich af of het nodig is om alle bomen te kappen. De heer Van Enschot merkt op dat zelfs in een bos bomen voor het onderhoud gekapt worden. De heer Van Haperen vindt dit geen makkelijke keuze. Maar de situatie ter plaatse is duidelijk. Wel moet nu naar 100 in plaats van 40 jaar gekeken worden. Ook mag gekeken worden naar de kwaliteit van de bomen in de aanliggende straten. Graag extra aandacht voor de effecten van het extra verkeer vanwege de uitbreiding. Daar kan wellicht compensatie plaatsvinden. Welke locaties op de Sterkenhove zouden gespaard kunnen worden? Het weghakken van wortels kan maar een beperkt aantal malen. De heer Wouters zegt dat op basis van de rondleiding en de stukken hier vast en zeker een goede afweging wordt gemaakt.

De heer Van Iersel merkt vooraf op dat er veel vragen gesteld zijn die niet op het onderwerp slaan. Zo overbelast de raad het ambtelijk apparaat. De raad is goed meegenomen door de professionals. Er wordt veel van de weg gevraagd, zoals de aanleg van nieuwe riolering en scheiding van het hemelwater. Daarvoor moet de hele straat open en zullen wortels gekapt moeten worden. Kern’75 gaat met pijn in het hart akkoord. De voorzitter zegt dat de oproep van Kern’75 eigenlijk in het presidium thuishoort. Wethouder Machielsen zegt dat het college ook liever geen bomen kapt. De uitleg aan raad en college is hem heel goed bevallen. Er is aandacht voor het langdurig kunnen planten van bomen. De andere straten vallen niet in dit kader en dit budget, maar er zullen zeker ook andere straten aangepakt worden. Er zal zeker aandacht geschonken worden aan effecten voor de uitbreiding tussen De Leye. Er zal zeker gecompenseerd worden. 13. 22-73 RIB bomenwaarderingssysteem Gilze en Rijen De voorzitter meldt dat dit punt is opgevoerd op verzoek van D66. Mevrouw Krol ziet hiaten in de wijze waarop momenteel de bomen gewaardeerd worden. Het systeem is nogal grofmazig. Zo wordt er geen rekening gehouden met de tijdsfactor, het aantal jaren dat het duurt eerdat een boom volgroeid is. Er wordt geen rekening gehouden met de opslag van CO2, fijnstofopname of de waterhuishouding.

Daarom dringt D66 aan om te zoeken naar een ander 8

waarderingssysteem. Het verbaast D66 dat er geen achterstand is in het herplanten van bomen. Zij vraagt of de herplant van 2020 en 2019 wel voldoende is geweest. Bovendien moeten er in 2022 nog 260 bomen geplant worden. Waar worden die geplant? De heer Van Gageldonk zegt dat hij expliciet gevraagd heeft of het gaat over de oplegnotitie of over het bomenwaarderingssysteem. Het gaat over de oplegnotitie, waarin gevraagd wordt wat de raad vindt van de herplant van bomen en het kapbeleid. De PvdA vindt dat gekapte bomen terug geplant moeten worden. De heer Van Haperen zegt dat er geen reden is voor een noodplan. Het is duidelijk waar nog herplant moet plaatsvinden. De heer Wouters is voorstander van de vervanging van bomen binnen 2 jaar. Raadsstukken ter bespreking 14. GGD Noord Brabant eindrapport luchtkwaliteit De voorzitter meldt dat dit punt is opgevoerd op verzoek van D66. Mevrouw Krol zegt dat D66 geschrokken is van het feit dat onder andere 1 op de 5 kinderen astma krijgt vanwege luchtverontreiniging en dat 1 op de 4 volwassenen hart- en vaatziekten krijgt, toe te schrijven aan luchtverontreiniging. Dit is een goede aanleiding om in actie te komen. Wijst de raad iets aan van de categorieën uit de oplegnotitie, of kijkt de raad wat deze gemeente het beste past? Dan kan het meegenomen worden in de Perspectiefnota 2023.

Het zou mooi zijn als met de provincie hieraan gewerkt wordt. Zij zou, vooruitlopend op de subsidie, via een bouwstenennotitie willen bekijken wat mogelijk is om geen tijd en uren te verliezen. Misschien kan ondertussen al iets gebeuren, bijvoorbeeld rond het fietsen, maar er worden meer mogelijkheden in deze notitie genoemd. Stel dat er geen Schone luchtakkoord komt. Wat wil Kern’75 dan doen? De heer Van Gageldonk vindt dat de luchtkwaliteit beter moet. Op de aanpak van wegen in deze omgeving heeft de gemeente geen invloed, terwijl dat grote impact zal hebben. Het fietsbeleidsplan kan geïntensiveerd worden en met D66 wil hij kijken wat mogelijk is. Houtstook zal vanwege de houtprijzen wel meevallen. Wil D66 met een motie komen? De heer Van Seters zegt dat er wat moet gebeuren, maar het maken van keuzes is niet iets dat nu binnen enkele minuten geregeld kan worden. De urgentie is aanwezig. Hout wordt eerder meer dan minder gestookt. Daar zou wat aan moeten gebeuren. De heer Machielsen zegt dat in het rapport veel interventies staan die landelijk of provinciaal gedaan moeten worden, maar de VVD wil zeker kijken naar de meest passende maatregelen in deze gemeente. Aan welke interventies denkt D66 verder? De heer Van Haperen zegt dat in het coalitieakkoord staat dat de gemeente zich wil aansluiten bij het Schone luchtakkoord.

Hoe staat het daarmee? De heer Wouters zegt dat ook het CDA bezorgd is over de luchtkwaliteit. In de oplegnotitie staan veel punten waar de gemeente iets aan kan doen, naast landelijke punten. Daarover wil hij praten. Daarnaast kunnen de landelijke partijen druk zetten richting Den Haag. Binnen de gemeente kan gekeken worden wat op korte termijn mogelijk is, bijvoorbeeld rond het bestelverkeer. Mensen kunnen hun pakjes dan op een centraal punt ophalen. De heer Aarts zegt dat schone lucht belangrijk is. Wat kan de raad nog verwachten op basis van het coalitieakkoord? Omdat het lastig is voor kleine gemeenten om duidelijke stappen te zetten, wil hij wachten totdat er samen opgetrokken kan worden. De tweede vraag gaat over de technische aansturing De heer Beterams vraagt of hij goed begrijpt dat het een subsidieaanvraag bij de provincie is. Geldt deze voor de hele regio of alleen voor Gilze en Rijen? In het Schone luchtakkoord staan al veel concrete dingen, waarmee zo snel mogelijk aan de gang gegaan kan worden. Wethouder Machielsen zegt dat inderdaad actiepunt 437 nog open staat. Het college wil samen met regio en provincie optrekken. Er is een subsidieaanvraag gedaan om capaciteit in te huren en zo 9

samen met kleine gemeenten en provincie tot een Schone luchtakkoord te komen. In november hoopt hij daar een positief antwoord op te hebben en dan is rond het zomerreces een besluit mogelijk over het Schone luchtakkoord. Komt er geen subsidie, dan overlegt hij met de raad wat de raad ervoor over heeft. Het gaat dus om een subsidieaanvraag voor de regio. De voorzitter denkt aan de agenda van de regio om dit punt daar wellicht nog te agenderen. 15. Actieplan wooncoöperaties De voorzitter meldt dat dit punt is opgevoerd op verzoek van VVD en D66. De heer Van Enschot zegt dat de VVD dit punt geagendeerd heeft om deze vorm van wonen te stimuleren. Mensen moeten zelf kunnen bepalen welke woonvorm zij kiezen. Een apart actieplan voor één vorm ziet hij niet zitten, omdat er voor andere woonvormen ook geen aparte plannen komen. De heer Schoenmakers geeft aan dat er krapte op de woningmarkt is en dit een mogelijk goedkopere bouwvorm is. Hij vraagt de fracties en het college of het niet goed zou zijn om een actieplan op te zetten om het coöperatief wonen te stimuleren. Hij vraagt de wethouder wanneer deze het antwoord weet op de vraag, waarover hij nu niet beschikt. Kan hij de laatste afgekapte zin in de beantwoording aanvullen? Is de wethouder bereid om niet alleen naar de woningcorporatie, maar ok naar CPO-projecten te kijken? D66 ziet graag dit onderwerp opgenomen in de Woonvisie.

Uiteindelijk gaat het erom of de gemeente bereid is collectieve woonvormen van inwoners tot uitvoering te brengen. Dat betekent soms dat grond goedkoper gegund moet worden. Hij zegt dat er wel grond is. Het is dan ook jammer om te horen dat een CPO-project gestrand is, omdat er geen grond zou zijn. In reactie op de VVD zegt hij dat het niet gaat om bepaalde woonvormen. Alle woonvormen zijn in principe mogelijk. De heer Van Gageldonk zegt dat dit een mooi stuk is. Hij is bang dat het ambtelijk apparaat te veel belast wordt, als er naast de Groenvisie ook een actieplan coöperatief wonen uitgevoerd moet worden. Het voorstel is om te zijner tijd de Woonvisie te herzien en dit plan daarin mee te nemen. De heer Van Segers vindt het een leuk plan, maar de gemeente heeft niet veel grond. Voor dit plan dient de coöperatie grond van de gemeente te kunnen kopen. Die grond is er (nog) niet. Natuurlijk ziet GGR de voordelen van coöperatieve woningbouw, maar is het realistisch? Wat vindt de wethouder ervan? De heer Wouters zegt dat het nieuwe aspect is dat de coöperaties gezamenlijk optreden. Er kan verkocht of verhuurd worden aan eigen leden. Initiatieven strandden vaak vanwege gebrek aan beschikbare grond. In een CPO-project is de aansprakelijkheid een probleem. Hier niet. Het gaat hier om een coöperatie en niet om een woningcorporatie.

De heer Aarts vindt het goed een dergelijk plan te stimuleren, maar ziet liever actie dan een actieplan. Wethouder Machielsen zegt dat dit onderwerp vandaag ook met Leystromen besproken is. Hoe kan de woningbouw verder gestimuleerd worden? Dit was een kennismakingsgesprek, maar Leystromen wil zeker hierover meedenken. Een andere mogelijkheid is flexwonen. Er moet gezocht worden naar locaties. Uiteindelijk hoort dit onderwerp thuis in de Woonvisie en in de gesprekken met Leystromen. Een apart actieplan ontraadt hij. Voorop staat dat er woningen komen. D66 vroeg naar initiatieven. Momenteel is er een initiatief in behandeling. Dat is een CPO-project. De gemeente is van plan meer grond aan te trekken. 16. Rondvraag en sluiting De voorzitter zegt dat er 2 vragen aangemeld zijn. De heer Van Seters zegt dat de vraag gaat over snelheid. Hoe hard mag er in de Pastoor Gillisstraat gereden worden? Het blijkt dat de helft van de mensen dat 10

niet weet. Kan de bebording duidelijker worden? Er wordt enorm hard gereden. Het wordt tijd om op snelheid te gaan handhaven. Het gaat om het deel, waar men van de Hoofdstraat de Pastoor Gillisstraat inrijdt. Daar is de bebording onduidelijk en summier. Met een mobiele camera is goed te controleren op snelheid. De tweede vraag gaat over de technische aansturing van Den Butter. Deze zou in augustus vervangen worden. Dat is niet gebeurd. In het zwembad en in de sporthal is de temperatuur niet goed meer te regelen. Is het echt niet mogelijk om dit voor half november aan te pakken? Wethouder Machielsen zegt dat de bebording, waar nodig, aangepast zal worden. Over welk deel van deze lange straat gaat het? Hij zal de zorgen over het snelle rijden overbrengen aan de politie In het zwembad wordt nu de temperatuur van 31 graden aangehouden. Hij zal aandringen op een eerdere aanpak. Het heeft te maken met nog niet leverbare onderdelen. Verhaal halen door bezoekers en verenigingen kan gebeuren op het sportcomplex. De heer Schoenmakers zegt dat de verkeerssituatie rond De Tip in Gilze is herzien. Inwoners geven aan dat het onoverzichtelijker en onveiliger is geworden. De spiegel, waarmee vanuit de Kerkstraat de Raadhuisstraat kon zien, is er niet meer.

Komt die spiegel terug? Worden er nog maatregelen genomen om de vijfsprong veiliger te maken? De tweede vraag van D66 zegt dat het college geen mogelijkheid ziet voor de bouw van tiny houses aan Biestraat 12. Kan het college dit toelichten? De derde vraag betreft de verspilling van energie. Hij noemt 2 voorbeelden. De verlichting van het zwembad in Rijen brandt zelfs ’s nachts. In de wijk Eikenveld in Hulten is de straatverlichting volledig aan. Uiteraard moet met de veiligheid rekening gehouden worden. De heer Wouters heeft een vraag over de reconstructie van de kruising Koppelaarstraat, Langewagenstraat en Nieuwstraat. Er is nu een ronde bocht vanuit de Nieuwstraat naar de Lange Wagenstraat. Dat is heel gevaarlijk voor de fietsers die vanuit de Nieuwstraat rechtsaf de Korte Wagenstraat in willen. Omdat het daar schuin is aangelegd, kan een fietser met zijn voorwiel wegglijden. Kan het college daarnaar kijken? Wethouder Machielsen zegt dat medewerkers en politie de situatie in de gaten houden. Deskundigen geven aan dat de situatie niet onoverzichtelijk, maar anders is. Op basis van deskundigenadvies zullen eventuele aanpassingen volgen. De tiny houses zouden het karakteristieke landschap aantasten volgens de Structuurvisie. Er is ter plaatse sprake van lintbebouwing en de opzet van de tiny houses sluit daar niet op aan.

Stedenbouwkundig past een dergelijke toename van woningen en de andere opzet van de bebouwing niet in het straatbeeld. Het past ook niet in de provinciale regeling. Het college wil wel meewerken aan een splitsing van de woning, mits aan de voorwaarden wordt voldaan. Op de derde vraag antwoordt hij dat de exploitatie in handen is van Optisport. Het college kan hier lastiger op sturen. Of het hier een menselijke fout betreft of dat het te maken heeft met het slechter wordende aansturingssysteem weet hij niet. Hij zal het onder de aandacht van Optisport brengen. Er is in Eikenveld ledverlichting, die inmiddels gedimd wordt naar 70% en ’s nachts naar 50%. Op de vraag van het CDA belooft hij hiernaar te kijken. De voorzitter sluit de vergadering om 22.00 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering Ruimte van 1 november 2022. , voorzitter , griffier

11