Uitvoeringsprogramma 2022 Koers sociaal domein Gilze en Rijen

Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken! Uitvoeringsprogramma 2022 0. Inleiding Op 11 oktober 2021 stelde de gemeenteraad de ‘Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!’ vast. In de Koers hebben we bepaald met welke opgaven we de komende jaren aan de slag gaan en welke aanpak we daarbij gaan hanteren (de veranderstrategie). Daarmee omvat de Koers de belangrijkste kaders voor ons beleid in het sociaal domein. We werken ‘de Koers’ jaarlijks uit in een uitvoeringsprogramma. Deze keer beslaat het programma de periode juli 2022 t/m december 2022. Het beschrijft hoe we de gestelde doelen zo dicht mogelijk willen benaderen, ondanks de uitdagingen waarmee we te maken hebben, zoals dreigende internationale spanningen, inflatie, energieschaarste en de druk op de arbeids- en woningmarkt. Het uitvoeringsprogramma bestaat globaal uit twee delen: 1. Implementatieagenda veranderstrategie: deze beschrijft hoe we de veranderstrategie handen en voeten geven. 2. Uitvoeringsagenda juli t/m december 2022: deze beschrijft welke activiteiten we in de tweede helft van het jaar uitvoeren om de beleidsopgaven uit de Koers te realiseren. Tenslotte is een financiële paragraaf opgenomen, waarin de kosten van het uitvoeringsprogramma inzichtelijk worden gemaakt.

Besluitvorming over de benodigde middelen is onderdeel van de reguliere P&C cyclus (Perspectiefnota, Begroting en Turaps). Dit uitvoeringsprogramma is een coproductie van maatschappelijke partners, de adviesraad sociaal domein, jongerenmeedenkers en de ambtelijke organisatie. We bedanken allen voor hun inzet en betrokkenheid. Samen kunnen we verschil maken! 1. Implementatieagenda veranderstrategie In de Koers sociaal domein hebben we beschreven hoe we verschil willen gaan maken. We noemen dit onze veranderstrategie1. Deze bestaat uit de volgende onderdelen: o Focus aanbrengen en keuzes maken o Uitdragen, aanjagen en verbinden o Vereenvoudigen en ontschotten o Samen doen, leren, bijsturen o Verschil durven en mogen maken In 2022 gaan we de volgende dingen doen om de veranderstrategie handen en voeten te geven: Opstellen van de uitvoeringsagenda voor 2e helft 2022 en voor 2023 We stellen jaarlijks een uitvoeringsagenda op. We doen dat nu voor de 2e helft van 2022 en in het najaar voor 2023. In de uitvoeringsagenda benoemen we de (grotere) activiteiten die we uitvoeren om aan de opgaven in de Koers te werken. Uitwerken van een aanpak voor het uitdragen, aanjagen en verbinden ‘Uitdragen’ klinkt als ‘mededelen wat we allemaal bedacht hebben voor onze inwoners’. Dat bedoelen we juist niet.

Onder uitdragen verstaan wij dat we ieder moment met maatschappelijke partners, verenigingen, hun leden en andere inwoners benutten als een kans. Een kans en 1

1

‘Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!’ pagina 9

Uitvoeringsprogramma 2022 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

gelegenheid elkaar te ontmoeten, van elkaar te leren, te horen wat er speelt en werkende weg eenieder in de praktijk te laten ervaren dat we het in Gilze en Rijen samen doen. We bieden de gelegenheid aan te sluiten, ideeën te spuien, om hulp te vragen of gewoon mee te doen. ‘Verbinden’ gaat om ervoor zorgen dat mensen aanhaken en aangehaakt blijven. Dat doen we door serieus naar hen te luisteren, iedereen steeds de kans te geven zijn verhaal te doen en niet te denken dat we weten wat goed is voor een ander. Hiervoor is vooral tijd, aandacht en persoonlijke betrokkenheid nodig. Onze aanpak voor uitdragen, aanjagen en verbinden gaat verder dan (alleen) communicatie. We maken hierbij nadrukkelijk de verbinding met participatie. We hebben onze samenleving best ingewikkeld gemaakt, zeker voor mensen die de (ambtenaren)taal wat minder goed machtig zijn. Om ook inwoners te bereiken die de weg in gemeente- en ambtenarenland niet zo goed kennen, maken we gebruik van verschillende communicatiekanalen en van netwerken. Over de koers en het uitvoeringsprogramma schrijven en spreken we in goed, duidelijk Nederlands, ook in beleidsstukken en raadsvoorstellen. Door toegankelijk en open te zijn, van besluitvorming, vormgeving en uitvoering tot waar nodig bijsturing onderweg, maken we de Koers tot iets van ons allemaal.

We hebben ondersteuning nodig bij het uitwerken van onze aanpak en hebben hier een budget voor opgenomen in de Perspectiefnota 2023 (zie financiën). Dit budget is een randvoorwaarde om de Koers te kunnen uitdragen en aanjagen en om inwoners en ketenpartners te verbinden aan de Koers. Vormgeven aan samenwerking met maatschappelijke partners - Actualiseren van het subsidiebeleid en van de meerjarige subsidieafspraken met maatschappelijke partners: met geld maken we activiteiten en initiatieven mogelijk. Door het subsidiebeleid aan te passen zorgen we ervoor dat we activiteiten die aansluiten bij onze Koers mogelijk kunnen maken. - Inkoop sociaal domein afronden en implementeren: we kopen jeugdhulp, Wmo begeleiding en beschermd wonen en ontwikkelgerichte dagbesteding opnieuw in. De nieuwe contracten gaan per 1 januari 2023 in. De nieuwe afspraken moeten de zorg voor inwoners eenvoudiger en ook logischer maken (‘ontschotten’). Zo helpen we inwoners beter én besteden we zorggeld efficiënter. Uiteraard vallen we de inwoners verder zo min mogelijk lastig met de techniek erachter. - Opstellen van een samenwerkingsagenda met de huisartsen: in de samenwerkingsagenda bepalen we wat we samen willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoe we daaraan samenwerken.

Verbeteren van toegang tot hulp en ondersteuning We maken afspraken met het dorpsteam en onze (nieuwe) contractpartners Jeugdhulp, Wmo begeleiding en dagbesteding, waardoor inwoners snel antwoord op hun vragen krijgen en, indien nodig, zo snel mogelijk passende ondersteuning krijgen. Invulling geven aan inwonerparticipatie We vinden het belangrijk om te weten wat inwoners willen, kunnen en van de gemeente nodig hebben. We willen hen betrekken bij het opstellen en uitvoeren van beleid. Hoe we dat het beste kunnen doen, willen we het komende half jaar uitwerken. Dat doen we niet apart voor de Koers sociaal domein, maar voor alle domeinen en samen met de gemeenten Alphen-Chaam en BaarleNassau. We benutten participatie daarbij ook als middel om onze Koers uit te dragen, aan te jagen en met inwoners te verbinden.

2

Uitvoeringsprogramma 2022 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Met jongeren uit Gilze en Rijen praten we al ruim een jaar over hoe zij met ons mee willen denken en doen. De betrokken jongeren hebben zelf bedacht hoe jongerenparticipatie eruit zou moeten zien en wat zij daarbij nodig hebben. Om een volgende stap te kunnen zetten is budget nodig voor een ondersteuner/aanjager jongerenparticipatie, voor uitvoeringskosten en voor een blijk van waardering voor jongeren die hieraan meedoen. Dit budget is als wens opgenomen in de Perspectiefnota 2023 (zie financiën). Doorontwikkelen monitoring sociaal domein De jaarlijkse raadsrapportage geeft de gemeenteraad zicht op de ontwikkelingen in het sociaal domein. Nu we hebben besloten waar we aan gaan werken, willen we daar data aan koppelen. In de raadsrapportage zijn veel onderwerpen (indicatoren) opgenomen die iets zeggen over de leefgebieden. Deze zijn specifiek omschreven, gemeten, en terugkerend in de tijd. Van een aantal van deze indicatoren gaan we doelstellingen maken, die aansluiten bij onze opgaven. Door doelstellingen en data te verbinden, kunnen we onze ambities monitoren. Daarnaast willen we beter weten hoe onze inwoners onze gezamenlijke inzet en steun op het gebied van Jeugdwet, Wmo en Participatiewet ervaren. Daar gaan we hen dus naar vragen, als onderdeel van de vernieuwde monitoring. Ook houden we in 2022 een nieuwe burgerpeiling onder de inwoners van Gilze en Rijen.

De uitkomsten daarvan verwerken we in de raadsrapportage over 2022 (in 2023). Innoveren Om samen met inwoners en maatschappelijke partners te leren, voeren we de volgende pilots uit: - pilot Rijen-Zuid: gebiedsgericht samenwerken, in aansluiting op vragen en kracht die aanwezig zijn bij inwoners in de wijk. - koplopersproject onafhankelijke cliëntondersteuning: we leren hoe we de bekendheid en de beschikbaarheid van (vrijwillige) cliëntondersteuning kunnen vergroten voor inwoners met een werken/of inkomensvraag. - smart start: in de pilot smart start hebben we samen met inwoners met ervaringskennis onderzocht hoe we ontwikkelkansen van kinderen die opgroeien in armoede kunnen bevorderen. De aanbevelingen die deze pilot heeft opgeleverd, gaan we nu implementeren. Implementatie van de Koers sociaal domein in de eigen ABG-organisatie en het gemeentebestuur De Koers gaat niet alleen over wat we als gemeente doen, maar ook over hoe we het doen. Dat betekent niet alleen iets voor inwoners en maatschappelijke partners, maar ook voor de gemeente zelf. Binnen de afdelingen sociaal domein beleid en sociaal domein uitvoering is de Koers opgepakt en, samen met de visies sociaal domein van Alphen-Chaam en Baarle-Nassau, vertaald in leidende principes voor het sociaal domein in de ABG organisatie (bijgevoegd).

De leidende principes zijn de ‘paraplu’ boven de ontwikkelingen in onze dienstverlening. De domeinmanagers stimuleren medewerkers om deze leidende principes op zich in te laten werken en toe te passen in hun werk. Samen met onze partners werken we aan een integrale aanpak: vanuit heldere, onderscheidende rollen maar voor de inwoner als één samenwerkend geheel. Verschil durven en mogen maken vraagt vertrouwen en rugdekking van het gemeentebestuur. We blijven hierover in gesprek met college en gemeenteraad.

3

Uitvoeringsprogramma 2022 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Maatpact uitvoeren Het regionale project Maatpact liet zien dat langlopende kwesties waarin meerdere problemen tegelijk spelen en die daardoor niet eenvoudig op te lossen leken tóch verbeterd konden worden. Het helpt om op een andere manier naar een kwestie te kijken, schotten te doorbreken en lef te tonen. Om doorbraken te kunnen realiseren hebben we inmiddels ook een ‘ontschot budget’ gereserveerd. We zetten deze aanpak voort en gebruiken de lessen die we leren om onze manier van werken continu te verbeteren. Het gedachtegoed van maatpact verweven we zo meer en meer met onze dagelijkse praktijk (‘van methode naar mindset’). 2. Uitvoeringsagenda juli t/m december 2022 In deze uitvoeringsagenda nemen we de activiteiten op, die we in 2022 oppakken omdat ze bijdragen aan de in de Koers geformuleerde opgaven: - Ruimte maken voor verschillen - Veerkracht vergroten - Bestaanszekerheid eerst Totstandkoming uitvoeringsagenda 2022 In gesprek met maatschappelijke partners en binnen de ambtelijke organisatie haalden we op wat nodig is om verschil te kunnen maken. Dit leidde tot een groot aantal ideeën en plannen voor de komende jaren. Niet alle activiteiten kunnen we dit jaar al uitvoeren of mogelijk maken. In de uitvoeringsagenda 2022 hebben we keuzes gemaakt voor de korte termijn. In de uitvoeringsagenda 2023 kunnen we nieuwe afwegingen maken en prioriteiten stellen.

Op basis van de geleverde input, constateren we dat de volgende zaken aandacht nodig hebben: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

4

Inclusie bevorderen (iedereen mag zijn wie die is en hoort erbij) (Buurt)netwerken versterken Vrijwillige inzet vergroten Vindbaarheid voorzieningen vergroten Voorzieningenniveau behouden Nabijheid en bereikbaarheid van voorzieningen vergroten Buitenruimte aantrekkelijker maken voor ontmoeten en bewegen Schulden en armoede effectiever aanpakken Meedoen voor inwoners met laag inkomen verbeteren Meer passend woonaanbod bieden (betaalbaar, aansluiten op de zorgvraag, etc.) Veiligheid versterken Mantelzorgers ondersteunen Kwetsbare inwoners beter bereiken Meer opvoed- en opgroeiondersteuning (waaronder in groepen) Voldoende passend onderwijsaanbod Meer laagdrempelige inloop- en ontmoetingsmogelijkheden mogelijk maken Meer mogelijkheden creëren voor ontwikkeling in dagbesteding (met extra aandacht voor jongeren) Gezonde leefstijl bevorderen (o.a. preventie gericht op jeugd) Meer aandacht voor mentale gezondheid en begrip voor psychische problemen Vergroten basisvaardigheden, waaronder kunnen lezen en schrijven

Uitvoeringsprogramma 2022 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Uitvoeringsagenda 2022 We verdelen onze activiteiten naar leefgebieden, zodat de indeling van deze uitvoeringsagenda aansluit op de jaarlijkse raadsrapportage. In de raadsrapportage monitoren we de beleidseffecten van deze uitvoeringsagenda. Leefgebied: prettig wonen in je wijk Hier gaan we mee door: o Beschikbaar houden van de bibliotheek o Culturele activiteiten mogelijk maken o Beschikbaar houden van maatschappelijke accommodaties (culturele centra, sportaccommodaties) o Ondersteunen van vrijwilligers en waarderen van vrijwillige inzet o Bieden van collectieve vervoersvoorzieningen (automaatje, regiovervoer waaronder leerlingenvervoer) en ondersteunen van zelfstandig leren reizen (opstapdagen, reiskoffer en MEE op Weg) o Beweegvriendelijke openbare ruimten creëren (o.a. de beweegtuin) o Versterken van sociale verbanden (o.a.

door het faciliteren van dorpsverbinding) Dit gaan we in 2022 nieuw/anders doen: o Doorontwikkelen van de inclusieagenda Gilze en Rijen o Afspraken maken met Radar over het vergroten van bekendheid en toegankelijkheid van de anti-discriminatievoorziening o Verenigingsondersteuning bieden (sportakkoord) o Samenwerking bij (voorkomen van) woonproblemen organiseren o Uitwerken van plannen voor een skatepark in Rijen o Vindbaarheid van lokale activiteiten en voorzieningen vergroten door Zorgklik met HalloGilzeRijen verder uit te werken o Afspraken maken over het versterken van de cultuurcoach o Ondersteuning van gezinnen door andere gezinnen uit de buurt Leefgebied: financieel rond kunnen komen Hier gaan we mee door: o Preventieve activiteiten gericht op het voorkomen van (grotere) schulden (zoals financiële maatjes, budgetcafé) o Vroeg signaleren en aanpakken van schulden o Uitvoeren van de energietoeslag Dit gaan we in 2022 nieuw/anders doen: o Bekendheid van de mogelijkheden van de bijzondere bijstand vergroten en het aanvragen ervan eenvoudiger maken o Voorbereiden van het onderzoek naar ervaringen van inwoners met een uitkering en/of in een re-integratietraject en naar de effectiviteit van de ondersteuning die zij hebben gekregen o Vergroten van de mogelijkheden om een woning te delen zonder financiële gevolgen (toepassen nieuwe kostendelersnorm, leren van pilots in andere

gemeenten)

5

Uitvoeringsprogramma 2022 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

Leefgebied: een veilige en kansrijke thuissituatie hebben Hier gaan we mee door: o Ondersteunen en waarderen van mantelzorgers o Veiligheid in gezinnen / huishoudens versterken in samenwerking met veilig thuis o Zorgen dat hulp beschikbaar is bij crises en (seksueel) geweld o Opvoed- en opgroeiondersteuning uitbreiden, in aansluiting op de lokale vraagstukken o Uitvoeren van de lokale educatieve agenda met het onderwijsveld o Pré-mantelzorgwoningen mogelijk maken Dit gaan we in 2022 nieuw/anders doen: o Uitvoeren van de aanpak dak- en thuisloosheid (logeerwoningen / tussenvoorzieningen) o Voorbereiden realisatie peuteropvang bij het AZC / basisschool Prinsenbosch in 2023 o Voorbereiden realisatie capaciteitsuitbreiding Prinsenboschschool in 2023 o Ondersteuning aanbieden bij de huisartsen in Gilze op het gebied van jeugd(GGZ)problematiek o Starten met de ontwikkeling van een visie op wonen met zorg als onderdeel van de woonvisie Leefgebied: een zinnige daginvulling hebben Hier gaan we mee door: o Ontmoetingsmogelijkheden faciliteren voor inwoners die geen aansluiting vinden bij het reguliere activiteitenaanbod (zoals Voor Mekaar in Rijen, De Ontmoeting in Gilze en diverse activiteiten van VIPvoorElkaar) Dit gaan we in 2022 nieuw/anders doen: o Groeituin verplaatsen en doorontwikkelen o Dagopvang en ontwikkelgerichte, arbeidsmatige dagbesteding (OAD) inkopen Leefgebied: fit en

veerkrachtig zijn Hier gaan we mee door: o Activiteiten dementievriendelijke gemeenschap ondersteunen (werkgroep DVG) o Uitvoeren fitakkoord en sportakkoord o Signaleren en aanpakken van laaggeletterdheid (activiteitenplan taalhuis ABG 2022) o Uitvoeren van ‘Eén tegen eenzaamheid’ o Preventieve activiteiten rondom mentale gezondheid en verslaving faciliteren o Aansturen gezondheidsactiviteiten GGD in Gilze en Rijen o Uitvoeren beweegactiviteiten door buurtsportcoaches Dit gaan we in 2022 nieuw/anders doen: o Mental Health First Aid trainingen voor inwoners Hoe verder na 2022 De opgaven in de Koers realiseren we niet in een half jaar, ook niet in een paar jaar en misschien zelfs wel nooit helemaal. We willen steeds zo dicht mogelijk bij onze doelen uitkomen en er zo voor zorgen dat inwoners van Gilze en Rijen mee kunnen doen, op een manier die bij hen past. We kiezen ervoor om jaarlijks een uitvoeringsagenda te maken. Daarin brengen we focus en prioriteiten aan, op basis van de actualiteit en de mogelijkheden van dat moment. De uitvoeringsagenda is geen statisch document. Gedurende het jaar doen zich ontwikkelingen en kansen voor die om een heroverweging kunnen vragen. Dat doen we in principe altijd in overleg met inwoners en maatschappelijke partners.

6

Uitvoeringsprogramma 2022 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!

We hebben al veel input opgehaald voor activiteiten die we in komende jaren kunnen uitvoeren om te werken aan de opgaven in de Koers. Eind 2022 stellen we een uitvoeringsagenda op voor 2023, waarin we opnieuw afwegen wat op dat moment prioriteit heeft. We doen dat waar mogelijk samen met de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau, om optimaal plezier te hebben van de ABG-organisatie en van organisaties die in alle drie de gemeenten werken. 3. Financiën In dit uitvoeringsprogramma 2022 zijn nieuwe activiteiten en ambities opgenomen. De financiële vertaling daarvan is opgenomen in de Perspectiefnota 2023. Onder de titel ‘dichterbij de inwoner’ is € 35.000 opgenomen om: - jongerenparticipatie structureel verder handen en voeten te kunnen geven (€ 23.000) - en voor het uitwerken van een aanpak en instrumenten voor het uitdragen, aanjagen en verbinden van inwoners en maatschappelijke partners aan de Koers sociaal domein Gilze en Rijen (€ 12.000). Daarnaast zetten we bestaande middelen uit de gemeentebegroting in om dit uitvoeringsprogramma te realiseren, waaronder de aanvullende middelen die we van het rijk ontvangen voor ‘versterking ondersteuning wijkteams’ (decembercirculaire 2021). Het gaat om € 57.000 in 2022 oplopend naar € 61.000 in 2025. In de tweede helft van het jaar stellen we hiervoor het bestedingsplan op.

7

Uitvoeringsprogramma 2022 Koers sociaal domein gemeente Gilze en Rijen: samen verschil maken!