RIB n.a.v. M2022-34

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Machielsen

Onderwerp

Antwoord motie M2022-34: ‘Regenwater opvangen en nuttig gebruiken, waterneutraal wonen’

Datum collegevergadering

12 november 2024

Zaaknummer

1093474

RIB-Nummer

24-059

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Op 17 oktober 2022 heeft de gemeenteraad de motie ‘Regenwater opvangen en nuttig gebruiken, waterneutraal wonen’ aangenomen. Het college is aan de slag gegaan met deze motie. Met deze brief voldoen wij aan de toezegging om u over de uitkomsten van het onderzoek en de voortgang te informeren. 2. Inhoudelijk We beschrijven puntsgewijs de uitvoering en bevindingen van het college. Onderzoek te doen naar de mogelijkheden van waterneutraal bouwen en wonen in de gemeente Gilze en Rijen Het onderzoek naar waterneutraal bouwen en wonen bracht bevindingen naar voren die ook bij andere gemeenten en experts zijn besproken. De doelstelling is om zuiniger om te gaan met drinkwater en slimmer om te gaan met hemelwater. Waterneutraal bouwen houdt in dat er bij toename of vervangen van verharding gezorgd wordt dat het hemelwater dat niet meer op die plek geïnfiltreerd kan worden in hetzelfde plangebied ruimte krijgt om dit wel te doen ter compensatie. Volledig waterneutraal wonen betekent dat een huishouden zelfvoorzienend is in watergebruik en afvalverwerking. Dit is niet mogelijk, aangezien de gemeente de verplichting heeft om zwart afvalwater (van toiletten) af te voeren naar de rioolwaterzuiveringsinstallaties van het waterschap.

Grijs afvalwater (bijvoorbeeld van douche, bad en wasmachine) en hemelwater kunnen wel (mits gezuiverd) hergebruikt worden voor het doorspoelen van toilet en gebruik in de wasmachine. Technische ontwikkelingen maken dit steeds beter mogelijk, al blijft dit nog een uitdaging voor een brede implementatie.

De installatie van een hemelwateropvangsysteem van bijvoorbeeld 5 m³ vraagt relatief veel ruimte, wat vooral in kleinere tuinen of bij gestapelde bouw (appartementen) een uitdaging vormt. De investeringskosten voor een hemelwatersysteem liggen tussen de €5.000 en €10.000. Met onderhoud en afschrijving komen de kosten op €9,60 tot €14 per m³, wat fors hoger ligt dan de huidige drinkwaterprijs van €1,62 tot €2,24 per m³. Voor grijswatersystemen, die complexer zijn en meerdere verwerkingsstappen vereisen, zijn de kosten vergelijkbaar of hoger. Deze cijfers zijn indicatief en betreffen een inschatting op basis van andere projecten. In het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) van Gilze en Rijen is vastgelegd dat de gemeente zorgdraagt voor het beheer van afvalwater en hemelwater. Bij het oprichten van een bouwwerk en aanleg van bestrating geldt voor de toename van het toekomstige aangesloten verhard oppervlak (daken en verharding), conform het gemeentelijke beleid een norm van minimaal 60 mm voor het nieuwe verhard oppervlak. Bij vervanging geldt een bergingsnorm van minimaal 7 mm (7 liter per m² of 70 m3 per hectare) voor het vernieuwd verhard oppervlak. Hiermee worden kleine buien zoveel mogelijk in de bodem geïnfiltreerd om verdroging tegen te gaan en wordt het rioolsysteem ontlast bij korte hevige buien.

Deze waterberging kan gerealiseerd worden via infiltratie of via waterbassins met overloop. Daarnaast werkt de gemeente aan voorzieningen zoals hemelwaterriolen, om overtollig water naar geschikte opvanglocaties te leiden als op eigen terrein of in de openbare ruimte onvoldoende capaciteit beschikbaar is. Onder de omgevingsvisie gaat er een nieuw water- en rioleringsprogramma (WRP) opgesteld worden, waarin nieuwe beleidskeuzes uitgewerkt kunnen worden. Het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) vervangt het oude basisrioleringsplan (BRP) en biedt een gedetailleerd overzicht van het stedelijk watersysteem, inclusief de afvalwaterketen en watersysteemonderdelen. Het SSW levert cruciale informatie over het functioneren van het watersysteem en helpt bij het maken van investerings-, beheer- en beleidskeuzes binnen het nieuwe Water- en Rioleringsprogramma (WRP). Met de invoering van de Omgevingswet is het WRP het beleidsinstrument voor water en riolering, dat het voormalige verbrede Gemeentelijke Rioleringsplan (vGRP) op programmaniveau vervangt Ook wordt de subsidieverordening klimaatbestendig Gilze en Rijen aangepast met o.a. de toevoeging van regenwaterhergebruiksystemen, zodat inwoners en bedrijven gestimuleerd en geholpen worden met de aanschaf van dit soort systemen. Eigen initiatieven worden daarmee gestimuleerd.

De Handreiking Duurzaam Bouwen bevat richtlijnen over het omgaan met hemelwater in bouwprojecten. Hierin wordt beschreven hoe regenwaterbeheer meegenomen kan worden in planvorming, zoals in overeenkomsten, programma’s van eisen (PvE), uitvragen, en vergunningverlening. In gesprek te gaan met Waterschap Brabantse Delta, Brabant Water en Leijstromen om kansen voor waterneutraal bouwen en wonen te onderzoeken Er hebben gesprekken plaatsgevonden met Waterschap Brabantse Delta, Brabant Water en Woningcorporatie Leystromen. Tot nu toe hebben we gemerkt dat ze openstaan voor innovatie, maar dat er op de korte termijn door beperkte middelen, personele kwetsbaarheid en andere prioriteiten, zoals het onderhoud van bestaande systemen, geen ruimte is om nieuwe pilots te starten. Wel wordt er nauw in de gaten gehouden wat de ontwikkelingen zijn in de regio en de rest van Nederland, zodat als er meer bekendheid en ervaring is met regenwaterhergebruiksystemen, dat gekeken kan worden wat de mogelijkheden zijn voor gemeente Gilze en Rijen. Hierbij eventueel de samenwerking op te zoeken met andere gemeenten uit onze provincie

De gemeente Gilze en Rijen werkt in de regio Hart van Brabant samen binnen de REKS-werkgroep Klimaat. Deze samenwerkingen bieden waardevolle mogelijkheden om kennis en ervaringen uit te wisselen, en om gezamenlijk op te trekken in het bevorderen van waterneutraal bouwen en wonen en het aanpakken van droogteproblematiek in de regio. Via deze samenwerkingen blijven wij op de hoogte van nieuwe inzichten en ontwikkelingen in waterbeheer en klimaatadaptatie en kunnen we gericht stappen zetten om maatregelen op langere termijn te realiseren. 3. Procedureel Om de water neutrale bouw- en wooninitiatieven verder te bevorderen, stelt het college de volgende stappen voor:  Verdere implementatie van de handreiking duurzaam bouwen binnen de ABG organisatie;  Onder de omgevingsvisie gaat er nieuw water- en rioleringsprogramma (WRP) opgesteld worden, waarin nieuwe beleidskeuzes uitgewerkt kunnen worden;  De subsidieverordening klimaatbestendig Gilze en Rijen aanpassen met o.a. de toevoeging van regenwaterhergebruiksystemen;  Binnen de REKS-werkgroep klimaat blijven we samenwerken en kennis uitwisselen met andere gemeenten. Het college blijft deelnemen aan regionale overleggen en volgt ontwikkelingen op het gebied van waterneutraal bouwen en wonen in Nederland en in de regio Brabant om verdere samenwerking en kennisdeling te stimuleren.

We zijn ons ervan bewust dat klimaatadaptatie een uitdaging is die vraagt om samenwerking met onze partners in de waterketen en binnen de regio, en we blijven ons inspannen om hierop voorbereid te zijn.

Bijlage(n): -