RIB hanteren ‘menselijke maat’ in de uitvoering van de wetten in het sociaal domein

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Zwarts

Onderwerp

Hanteren ‘menselijke maat’ in de uitvoering van de wetten in het sociaal domein

Datum collegevergadering

9 november 2021

Behandelend medewerker

Robert Mathijssen

Zaaknummer

363346

RIB-Nummer

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding In het voorjaar was er in de media een veelheid aan landelijke, maatschappelijke signalen over een gebrek aan maatwerk en/of menselijkheid bij de uitvoering van wetten door de (lokale) overheid, en dan met name in de Participatiewet. In antwoord op een daartoe strekkende motie van de fracties van PvdA en Gemeentebelang heeft het college toegezegd om de raad te informeren over de wijze waarop de ‘menselijke maat’ in onze gemeente gestalte krijgt en of en zo ja, waar er nog ruimte voor verbetering is. 2. Inhoudelijk Op basis van bovengenoemde signalen is in de afgelopen maanden onderzocht in welke mate de menselijke maat inhoud krijgt in de uitvoering van de sociale wetten. Dit hebben we gedaan door o.a.

• Het bespreken van de huidige werkwijze en voorbeeldcasuïstiek door consulenten Participatiewet met de portefeuillehouders sociaal domein van de ABG-gemeenten; • Checken werkwijze sociaal (fraude) rechercheur; • Gesprekken tussen afdelingsmanager Sociaal Uitvoering, consulenten, kwaliteitsmedewerkers, sociaal rechercheur en teamleiders over de huidige werkwijze; • Een werksessie met bovengenoemde collega’s en de betrokken beleidsadviseurs over de huidige en gewenste werkwijze op gebied van menselijke maat; • Vergelijkingsgesprekken met consulenten van andere gemeenten; • Doorlopend monitoren en vertalen van ontwikkelingen in de branche, met name van kennisnetwerken en professionele beroepsverenigingen zoals Divosa, SAM en Movisie.

Conclusies en maatregelen Op basis van de hierboven genoemde acties komen we tot de conclusie dat gemeente Gilze en Rijen de wetten op dit moment uitvoert met, zo veel mogelijk, maatwerk en menselijke maat. In het spectrum tussen ‘streng en star’ en ‘maatwerk en menselijk’ geven we de voorkeur aan het laatste. We zien tegelijk ook dat er echt wat aan de hand is in de relatie burger-overheid en blijven voortdurend alert op ongewenste situaties en verbetermogelijkheden. Daarom zoeken we ook actief de ruimte die er binnen de wetgeving is en volgen we nauwlettend experimenten die in het land op dit onderdeel plaatsvinden, zoals bijvoorbeeld het experiment samenwonen in de bijstand in Tilburg. Een tweede belangrijke conclusie is dat de zienswijze over het hanteren van de menselijke maat in de gehele lijn (bestuur, beleid, uitvoering en management) overeenstemt. Momenteel is de ambtelijke organisatie met de volgende maatregelen bezig: • Opstellen ‘Manifest Menselijke maat´. Een compact document dat als kader gaat dienen voor de uitvoering door onze consulenten.

Dit document is nog in ontwerp maar zal in elk geval de volgende punten een plek geven: o We blijven binnen de wet; o Onze professionals hebben de ruimte en worden gestimuleerd om, binnen de wet en onze kaders, professionele afwegingen te maken en maatwerk toe te passen; o Onze basishouding jegens inwoners is dat we uitgaan van vertrouwen; o Bij het constateren van onvolkomenheden door de klant maken we duidelijk onderscheid tussen kleine, onbedoelde tekortkomingen (een vinkje vergeten is geen fraude) en serieuze, bewuste fraude; o We gebruiken nieuwe inzichten uit landelijke ontwikkelingen, o.a. van collegagemeenten en de kennisnetwerken en professionele beroepsverenigingen. • We onderzoeken de mogelijkheden om regels op te rekken, waar deze knellen met de toepassing van ‘de menselijke maat’. Voor landelijke regelgeving volgen we nauwlettend de ontwikkelingen in het land en benutten we de kansen zodra deze ontstaan. We passen gemeentelijke regelgeving direct aan, waar die als knellend wordt beschouwd. • We werken doorlopend aan het verbeteren van onze communicatie, zoals de toepassing van heldere taal, bereikbaarheid en persoonlijk contact. • Het management stuurt nadrukkelijk op het gewenste evenwicht tussen maatwerk / menselijke maat en rechtmatige uitvoering.

3. Procedureel -