RIB evaluatie programma veiligheid 2018-2021

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Burgemeester Alssema

Onderwerp

Evaluatie programma veiligheid 2018-2021 gemeente Gilze en Rijen en doorkijk naar 2022-2026

Datum collegevergadering

7 december 2021

Behandeld medewerker

Jeroen Vermeer en Paul Geurts

Zaaknummer

362444

RIB-Nummer

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding In opdracht van de gemeenteraad is in 2018 het “programma veiligheid 2018-2022” vastgesteld. Dit programma wordt voor Gilze en Rijen aanvullend op de ABG basistaken uitgevoerd. In 2019 is bij de vorming van het nieuwe college dit nogmaals bekrachtigd. In het programma veiligheid 2018-2022 zijn 6 thema’s beschreven. Per thema lichten wij de stand van zaken toe en maken we een voorzet naar de volgende collegeperiode. Wij zijn tevreden over de voortgang en resultaten die geboekt zijn en zien graag een vervolg voor de periode 2022-2026. Corona Bij het uitvoeren van de werkzaamheden is de aanpak van de coronacrisis van invloed geweest op de resultaten. Door invoering van meerdere maatregelen zoals een avondklok en groepsverboden was er minder overlast en konden er minder controles uitgevoerd worden om zo de contactmomenten tot het minimale te beperken. Alleen het hoognodige is uitgevoerd, daarnaast is er veel tijd gestoken in het controleren en naleven van deze coronamaatregelen en het informeren van inwoners en instellingen over deze maatregelen. Capaciteit politie Door een structureel formatieprobleem bij de politie worden we steeds vaker geconfronteerd met het overhevelen van politietaken naar de gemeente.

Aan de kant van de gemeente blijft de formatie gelijk waardoor het aantal taken toenemen. Onderwerpen waarbij de gemeente structureel meer taken heeft gekregen zijn (illegale) prostitutie, overlast in de wijk, woonoverlast, jeugdoverlast, enz. Dit vraagt extra gemeentelijke inzet op meerdere fronten, maar met name de BOA’s worden belast met deze extra taken.

1

2. Inhoudelijk

A. Drugsoverlast en ondermijning De aanpak van ondermijning is onverminderd doorgegaan. De afgelopen jaren werden in samenwerking met de politie en Enexis meerdere hennepkwekerijen en drugslabs gevonden en opgerold. Panden werden gesloten en het Damocles beleid is twee keren geactualiseerd. De aanpak van drugsoverlast en ondermijning valt binnen de ABG basistaken. De samenwerkingsovereenkomst met meld Misdaad Anoniem (MMA) is in 2020 opnieuw ondertekend. Helaas zien we ook hier een verschuiving van strafrecht naar bestuursrecht. Kleinere zaken worden in het strafrecht niet (voldoende) opgepakt waardoor de herstelsanctie die door de burgemeester t.o.v. het pand opgelegd worden gezien als een straf. Het sluiten van woningen vraagt extra inspanning omdat jurisprudentie steeds meer de gevolgen voor de bewoners en de leegstand van woningen ter discussie staan. Sluiting woning Sluiting lokaal Waarschuwing 2018 10 1 8 2019 13 1 8 2020 7 0 5 2021* 1-11-2021 4 2 3 Last onder Dwangsom dealen Sinds 2021 leggen we aan personen die worden aangehouden voor dealen een last onder dwangsom op. Doel van de last onder dwangsom is het voorkomen van de aantasting van de openbare orde en het voorkomen van overlast. De straathandel in drugs of daarop gelijkende waar brengt deze uitgangspunten in het gedrang en draagt bij aan gevoelens van onveiligheid bij de burgers.

Mocht de persoon na het opleggen van de last onder dwangsom wederom worden aangehouden voor dealen dan dient deze een dwangsom van € 2500,- te betalen. Informatiedelen De komende jaren zal de aanpak op ondermijnende criminaliteit onverminderd voortgezet worden. De inwerkingtreding van de AVG in mei 2018 legt nieuwe beperkingen op aan het delen van informatie met ketenpartners. De toeslagenaffaire heeft de beperkingen op het delen tussen ketenpartners verder op scherp gezet en haast onwerkbaar gemaakt. Door een stagiair is in het voorjaar 2021 een eindstudeeropdracht uitgevoerd voor dit onderwerp binnen ABG. De conclusie is dat informatiedeling tussen gemeentelijke afdelingen en externe partners wel mogelijk is als aan de juiste basisvoorwaarden is voldaan. De conclusies en aanbevelingen worden momenteel binnen ABG onderzocht op haalbaarheid. Verder blijven we ons bewust welke informatie we delen. Damocles In juli 2021 heeft de staatsraad (staatsraden advocaat-generaal Widdershoven en Wattel 7 juli 2021 red.) een advies gegeven aan de Raad van State over het sluiten van woningen na het aantreffen van drugs. Als het advies overgenomen gaat worden, dan zal het sluiten van woningen lastiger gaan worden. De belangen van gezinnen zijn vaak hoger dan het doel om de loop uit een pand te halen.

De burgemeester zal alle belangen zoals het kwijtraken van een woning, het op een zwarte lijst komen, financieel en zorgcomponent mee moeten wegen bij zijn besluit. In november verwachten we een definitief besluit en zullen we indien nodig op basis van deze nieuwe ontwikkelingen het beleid aanpassen.

2

Focus 2022-2026 De aanpak van ondermijning is continu in beweging en omdat het zich onder de radar afspeelt blijft het lastig om hier grip op te krijgen. Met name jurisprudentie zorgt ervoor dat er gezocht moet worden naar nieuwe interventiemogelijkheden. Dit vraagt tijd en creativiteit. Samen met onze partners blijven we ons inzetten in het weren van ondermijnende criminaliteit uit onze gemeente. We gaan we stappen zetten om belangrijke informatie met elkaar te kunnen en mogen delen.

B. Zichtbare BOA’s De ABG organisatie heeft de beschikking over 4 vaste BOA’s. Onze BOA’s zijn 6 dagen in de week verdeeld over de dag inzetbaar. In de zomer en bij evenementen kan de beschikbaarheid uitgebreid worden met zondagse diensten. Tijdens speciale gebeurtenissen (oudejaarsdag, kermissen en carnaval) huren we desgewenst extra capaciteit in. Voor het handhaven van de drank- en horecawet maken we gebruik van de drank en horecapool de Baronie. Middels de meldbox attenderen we buurtbewoners op onderwerpen en halen meldingen op. Anders dan was voorgenomen wordt toezicht gezien het grote ABG werkgebied vaak alleen met de auto en sporadisch te voet of met de fiets uitgevoerd. Het snel kunnen verplaatsen binnen de drie gemeenten zorgt voor deze keuze. Motie BOA’s Bij het behandelen van de perspectiefnota 2022 is een motie ingediend om te inventariseren of het aantal BOA’s voldoende is voor het aantal taken, het werkgebied, prioriteiten en het aantal meldingen. Daarbij is ook de vraag gesteld of dit moet worden uitgebreid van 4 naar 6 BOA’s. Deze motie is uiteindelijk ingetrokken. Er wordt een intern onderzoek (213a Gemeentewet) gestart naar de benodigde formatie door het inzichtelijk maken van taken, grondgebied, benchmark andere gemeenten, capaciteit politie en bestuurlijke wensen.

In 2022 zal dit onderzoek worden opgeleverd zodat de conclusies eventueel meegenomen kan worden in de perspectiefnota’s 2023 drie ABG gemeenten. Themaweken Samen met de overlastregisseur worden themaweken opgezet zoals: vuurwerk, parkeren rondom scholen, honden- en jeugdoverlast. Deze beginnen met waarschuwen en eindigen met handhavend optreden. Inwoners nemen we middels (sociale) media mee. Wet aanpak woonoverlast De drie gemeenten binnen de ABG organisatie willen aan het begin van 2022 de Wet aanpak woonoverlast en een aanpak (werkproces) op bijtende honden invoeren. Voor een goede uitwerking krijgen BOA’s een opleiding hoe ze de betrokken partijen te woord kunnen staan (hoor en wederhoor) en hoe de verslaglegging plaats moet gaan vinden. Door bij beginnende burenruzies hier al de juiste gesprekken en interventies op te plegen worden grotere conflicten en juridische procedures voorkomen. Bij ingewikkelde zaken en de omslag naar toepassen van de Wet aanpak woonoverlast of de Algemene Wet Bestuursrecht (AWB) zal de overlastregisseur bijspringen en de voortgang en controle op het proces bewaken. Voor het slagen van de aanpak is goede verslaglegging, documentatie en samenwerking met ketenpartners nodig. Deze onderwerpen hadden we al eerder in willen voeren, maar door Corona werden we hierin ernstig beperkt. Social media Sinds 2017 wordt gebruik gemaakt van social media.

Gezien het karakter van de berichten is toen gekozen voor twitter. De social media wereld gaat steeds verder waardoor we deze in 2021 hebben uitgebreid met Instagram.

3

Focus 2022-2026 BOA’s zijn de oren en ogen op straat. De komende jaren blijven we inzetten om de beschikbare capaciteit zo effectief mogelijk in te zetten. In 2022 worden de resultaten van het onderzoek naar de BOA-capaciteit bekend. De overlastregisseur komt steeds verder aan de voorkant bij problematiek door in gesprek te gaan met inwoners, andere afdelingen in het gemeentehuis en betrokken te worden bij nieuwe ideeën.

C. Burgerschouw Burgerschouw geen is onderdeel meer van wijk- en buurtbeheer. Bij nieuwbouw en herinrichtingsprojecten wordt uiteraard wel gebruik gemaakt van burgerparticipatie. In tegenstelling tot de overige onderwerpen heeft burgerschouw minder raakvlakken met het thema openbare orde en veiligheid. De buiten beter app en het online doen van een melding via de website wordt door steeds meer inwoners gebruikt voor het melden van overlast, defecten aan gemeentelijke eigendommen. Sinds augustus 2021 is het mogelijk om ook woonoverlast makkelijker via de website te melden. Meldbox De meldbox blijft nog steeds een middel om laagdrempelig een melding bij de gemeente te doen. Helaas gold ook voor de meldbox dat we tijdens de coronapandemie geen extra aantrekkingskracht op straat wilde hebben en heeft daarom 9 maanden op de gemeentewerf gestaan. Eind 2020 is één van de zijden zowel visueel als interactief ingericht op cybercrime. In april 2021 is de meldbox weer in het straatbeeld verschenen en zal blijven rouleren door de kernen. Focus 2022-2026 Het melden van overlast en het adequaat oppakken van deze meldingen. Door snel op meldingen te acteren zijn deze vaak nog snel te verhelpen.

D. Illegale bewoning en horeca Het op orde hebben van de Basisregistratie Personen (BRP) is een taak van de gemeente. Binnen de ABG organisatie worden verhuizingen op kantoor verwerkt. De BRP-controleur voor de gemeente Gilze en Rijen houdt toezicht op de naleving door controles buiten uit te voeren of deze mutaties ook juist zijn. Vaak worden bewust in- en uitschrijvingen gebruikt om fraude mee te plegen. De rol van de BRP-controleur is van grote toegevoegde waarde. Op 25 februari 2021 verscheen hierover al een waardig artikel in dagblad BN de Stem. Digitaal nachtregister Sinds 1 januari 2020 is het digitale nachtregister in Gilze en Rijen beschikbaar. Iedereen die bedrijfsmatig nachtverblijf biedt moet zijn of haar gasten opnemen in een digitaal nachtregister. Dat mag een eigen variant zijn, maar als deze ontbreekt kan de ondernemer het digitale register van de gemeente gebruiken. Door de coronamaatregelen hebben er nog geen controles plaatsgevonden op het digitale nachtregister. Voor deze controles zijn huisbezoeken noodzakelijk, daarnaast wilden we de ondernemers niet extra belasten. Deze controles worden spoedig weer hervat. De controle op het digitale nachtregister wordt uitgevoerd door de BRP controleur en/of BOA’s waardoor mensen die niet staan ingeschreven naar voren komen.

Helaas constateren we ook dat panden waarin (veel) arbeidsmigranten verblijven ook vaak zorgen voor de nodige overlast. Door deze personen te registreren krijgen we een beeld van verschuivingen, verblijfsduur en relatie tot werkgever en verhuurder.

4

Arbeidsmigranten Binnen Hart van Brabant zijn afspraken gemaakt over de huisvesting van arbeidsmigranten. De uitwerkingen van deze afspraken zullen leidend worden bij de verdere aanpak. Daarnaast is voor het beleid ‘huisvesting arbeidsmigranten’ een uitgebreide inventarisatie opgemaakt betreft de aantal woningen waar arbeidsmigranten verblijven. Deze woningen zijn en worden gecontroleerd op de Basisregistratie personen en op brandveiligheid in samenwerking met toezicht en handhaving. Horeca Door de uitbraak van het coronavirus heeft de horeca helaas sinds maart 2020 de deuren vaak gesloten moeten houden. Door de extra maatregelen zoals een avondklok en een maximum aantal bezoekers thuis zijn er ook geen signalen bekend van illegale horeca activiteiten. Nu langzaam meer mogelijk wordt blijven we alert op signalen en meldingen. In de Atalanta is in september 2020 door de politie en gemeente een illegaal casino onder een woning ontdekt en ontmanteld. Focus 2022-2026 We blijven aan de voordeur controleren of de inschrijvingen in de BRP kloppen met de werkelijkheid. In Alphen-Chaam en Baarle-Nassau is budget opgenomen (ieder 0,25 fte) in de begroting 2022 om in ABG verband BRP controles uit te gaan voeren. De totale formatie zal dus van 1,0 fte met 0,5 fte toenemen naar 1,5 fte.

De methodiek die de afgelopen jaren in Gilze en Rijen is ontwikkeld zal worden nu voor de gehele ABG organisatie gaan gelden. Daarbij kan er efficiënter worden gewerkt, lastige casuïstiek met tweeën en is er achtervang bij afwezigheid. Controles op de digitale nachtregisters worden geïntensiveerd en er is blijvend aandacht voor de panden waarin arbeidsmigranten worden gehuisvest.

E. Overlast en ergernissen Sinds mei 2019 beschikt de gemeente Gilze en Rijen over een overlastregisseur. De overlastregisseur ontvangt dagelijks de (overlast)meldingen en zet samen met ketenpartners in op een kordate en toekomstbestendige oplossingen. Bij het aanpassen van infrastructuren en voorzieningen wordt actief meegedacht om potentiele overlastlocaties te vermijden. Meldingen over jeugd worden door de overlastregisseur structureel besproken met de wethouder jeugd, wijkagent jeugd, het jongerenwerk en BOA’s. De gemeente is hierin regievoerder en denk mee over oplossingen. Als alternatief voor hangplekken rondom het winkelcentrum in Rijen en het sportpark in Gilze zijn in 2021 in samenspraak met jongeren, jongerenwerk en politie twee jongeren ontmoetingsplaatsen (JOP’s) geplaatst. Door vooruit te blijven kijken kunnen we blijven anticiperen op ontwikkelingen. Dat de jeugd elkaar op straat ontmoet is goed, maar dit moet niet leiden tot overmatige overlast op vaste locaties. De JOP’s staan momenteel als pilot op een locatie. We onderzoeken daarbij ook of het gratis aanbieden van wifi wellicht voorziet in de behoefte van de jeugd bij de JOP. Meldingsbereidheid De melding- en aangiftebereidheid binnen onze gemeente ligt laag. Inwoners melden niet makkelijk bij gemeenten en/of politie waardoor signalen ons pas laat bereiken.

Ook schades aan eigendommen worden niet vanzelfsprekend gemeld of aangifte hiervan gedaan. Dit patroon willen we doorbreken.

5

Cameratoezicht In de afgelopen jaren is er ook meerdere malen gebruik gemaakt van mobiel cameratoezicht. Dit middel kan na goedkeuring door de lokale driehoek (burgemeester, teamchef politie en gebiedsofficier van justitie) op specifieke locaties en voor een vooraf bepaalde termijn ingezet worden. De inzet van mobiel cameratoezicht heeft een preventieve werking, de beelden zijn niet ingezet in strafprocessen. De komende jaren is dit een blijvend instrument. Focus 2022-2026 Samen met de ketenpartners proberen we grip te krijgen op jeugdoverlast. Dit door jeugd te faciliteren en te kijken naar hun behoeften, en aan de andere kant naar het handhaven bij overlast een vernielingen. Naar aanleiding van de pilot met de JOP’s wordt gekeken naar een definitieve invulling. De overlastregisseur is vooraf betrokken bij projecten en blijft sturen op een goede samenwerking tussen de ketenpartners om overlast direct de kop in te drukken.

F. Uitkeringsfraude Uitkeringen zijn bedoeld voor inwoners die hier op gegronde reden recht op hebben. Deze inwoners moeten hier blijvend en ongehinderd gebruik kunnen blijven maken, personen die misbruik maken moeten worden opgespoord, de aanvraag gecontroleerd en als daar aanleiding voor is deze worden teruggevorderd. De aanpak van de uitkeringsfraude bestrijding is onderdeel geworden van het uitkeringenproces binnen het sociaal domein van de ABG organisatie. Door een training worden structureel uitkeringsaanvragen tegen het licht gehouden en wordt er geschakeld met een uitkeringsfraude inspecteur. De BRP controleur en de uitkeringsfraude inspecteur werken bij adressen waar sprake is van fraude nauw samen. De lijntjes zijn kort en de controles worden samen uitgevoerd. De ABG organisatie huurt een uitkeringsfraude inspecteur in bij de gemeente Tilburg om voortgang en kwetsbaarheid te voorkomen. Focus 2022-2026 We blijven toezien op het verstrekken van uitkeringen aan de juiste personen. Daarvoor blijven we hiervoor capaciteit inhuren bij de gemeente Tilburg. 3. Procedureel Het college is tevreden over de resultaten die de extra investeringen op dit thema hebben gebracht en zien zeker een meerwaarde in het voortzetten van deze specifieke aanpak. De komende jaren willen we nog verder aan de voorkant van de problematiek komen.

Corona heeft op een aantal onderdelen gezorgd voor een beperking in contacten en/of uitrol van nieuwe projecten. Met volle enthousiasme zetten we de schouders onder de komende periode. Deze evaluatie zal samen met het nog uit te voeren 213a onderzoek en het nieuwe coalitieprogramma (2022) de ingrediënten vormen voor het nieuwe beleid.

6