RIB cultuurhistorisch beleid

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

Gemeenteraad

Van

College van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder Doremalen

Onderwerp

Cultuurhistorisch beleid

Datum collegevergadering

21 juni 2022

Behandelend medewerker

Elke de Rooij

Zaaknummer

396045

RIB-Nummer

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Op 3 november 2021 werden in de raadscommissie Samenleving de concept-archeologiekaart, concept-cultuurhistoriekaart en bijbehorende beleidsdocumenten gepresenteerd. Tijdens de behandeling bleken de verwachtingen van de commissie ten aanzien van het onderdeel cultuurhistorie af te wijken van het geleverde resultaat. Derhalve is besloten om door een onafhankelijke partij en deskundige op het gebied van de monumentenzorg (Monumentenhuis Brabant) een notitie te laten opstellen waarin verschillende verplichtingen en mogelijkheden op het gebied van erfgoed/cultuurhistorie worden toegelicht. In deze raadsinformatiebrief wordt verder ingegaan op de stand van zaken en de toekomst van het erfgoedbeleid in Gilze en Rijen. De notitie van Monumentenhuis Brabant is als bijlage toegevoegd. 2. Inhoudelijk De termen ‘erfgoed’ en ‘cultuurhistorie’ zijn containerbegrippen. Beide termen duiden op alles wat door vorige generaties is vervaardigd en ons is nagelaten. Voorbeelden daarvan zijn archeologie, gebouwd erfgoed, aangeplant en aangelegd erfgoed, bouwhistorie, roerend erfgoed, mobiel erfgoed en immaterieel erfgoed.

Idealiter maakt een gemeente een erfgoedvisie waarin een centrale doelstelling wordt omschreven en per categorie erfgoed of per thema een beleidslijn wordt uitgestippeld. Ook kunnen er koppelingen worden gemaakt met andere beleidsterreinen, zoals toerisme en recreatie, duurzaamheid en ruimtelijke ordening. Een geschreven erfgoedvisie vormt het hart van het gemeentelijke erfgoedbeleid. Daaromheen bevindt zich een scala aan beleidsinstrumenten en nadere uitwerkingen van dat erfgoedbeleid. Gilze en Rijen heeft op dit moment geen integrale erfgoedvisie, enkel losse beleidsinstrumenten. Bestaande instrumenten/uitwerkingen zijn de archeologiekaart (2010), de erfgoedverordening (2010, aangevuld 2019) en de gemeentelijke monumentenlijst (2012). Ook de concept-archeologiekaart, concept-cultuurhistoriekaart en bijbehorende beleidsdocumenten zijn losse onderdelen van het erfgoedbeleid. De beleidsdocumenten bij de kaarten stellen kaders voor de bescherming van het erfgoed dat op de kaarten staat weergegeven, maar niet meer dan dat.

De archeologiekaart is een actualisatie van de archeologiekaart uit 2010. De nog vast te stellen cultuurhistoriekaart is een nieuw instrument, dat met name is bedoeld om tot op heden onbeschermde waardevolle locaties en structuren beter te kunnen beschermen tijdens ruimtelijke ontwikkelingen. Het gaat met name om vlakken en in veel mindere mate om (gebouwde) objecten. Na het vaststellen van de kaarten kan er direct mee worden gewerkt door de afdeling RO. De archeologiekaart wordt verankerd in het parapluplan archeologie, dat nog vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage wordt gelegd. Hiermee wordt het gemeentelijk archeologiebeleid nog beter geborgd en kan ook de afdeling VVTH er gebruik van maken. Ook de cultuurhistoriekaart kan worden verankerd in bestemmingsplan/omgevingsplan, al zijn hier nog geen concrete plannen voor. Andere beleidsinstrumenten waar op dit moment aan wordt gewerkt zijn een geactualiseerde, Omgevingswet-proof versie van de erfgoedverordening, een kerkenvisie en het genoemde parapluplan archeologie. Ondanks dat er op dit moment geen sprake is van een integrale erfgoedvisie, is het van belang om de verschillende losse onderdelen vast te stellen. De notitie van Monumentenhuis Brabant benadrukt het belang van een erfgoedvisie en geeft een overzicht van verschillende scenario’s voor de bescherming van erfgoed.

Het gaat deels om scenario’s en zaken die al zijn geregeld, maar er staan ook uitwerkingsrichtingen tussen waarvoor in Gilze en Rijen tot op heden geen aandacht is geweest. Een erfgoedvisie dient een breed gedragen document te zijn; de inbreng van o.a. erfgoedorganisaties, monumenteigenaren en geïnteresseerden is zeer gewenst. In gezamenlijkheid kan worden bepaald welke onderwerpen verder worden uitgediept in de erfgoedvisie. 3. Procedureel Het doel van deze raadsinformatiebrief is om u kennis te laten nemen van de notitie van Monumentenhuis Brabant en om onze voorgestelde aanpak met u te delen. In de perspectiefnota 2023 hebben wij een bedrag van €25.000 opgenomen om een integrale erfgoedvisie op te stellen, waarin de verschillende losse componenten waarover de gemeente reeds beschikt, worden geïntegreerd en waarin beleidslijnen voor de toekomst worden uitgestippeld. We ontvangen graag uw input schriftelijk via de griffie in de vorm van thema’s, aandachtspunten en omvang/diepgang. Deze nemen we mee bij het opstellen van de erfgoedvisie. Daarnaast bereiden wij een raadsvoorstel voor om de concept-archeologiekaart, de conceptcultuurhistoriekaart met bijbehorend beleid en de erfgoedverordening zo spoedig mogelijk door uw raad vast te laten stellen. Na de vaststelling kunnen deze losse onderdelen alvast worden gebruikt en geïmplementeerd vóór inwerkingtreding van de Omgevingswet.

Bijlage(n): Notitie Erfgoed Gilze en Rijen, Monumentenhuis Brabant