REKS Voortgangsrapportage 2023 definitief (1033871)

1.300 KWh

REKS

448 KWh

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

134 KWh

REKS 1.0 2021

REKS

voortgangsrapportage

2023

REKS

voortgangsrapportage

2025

REKS Voltooid 2030

Hart van Brabant

juni 2023

REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Inhoud Samenvatting

3

Maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak

9

Inleiding

Energiebesparing en zon op daken

13

Regionale Structuur Warmte 2.0

20

Stand van zaken duurzame opwek

Netcongestie, bijdrage aan programmeren en prioriteren pMIEK Klimaatadaptatie Monitoring

Innovatie

Samenwerking en organisatie

Colofon Rechten fotografie Cover: (van boven naar beneden) Landschapspark Pauwels, REKS, Elco van Berkel (2x)

Pagina 19: Elco van Berkel

Pagina 2: Landschapspark Pauwels

Pagina 25: REKS

Pagina 6: JongRES

Pagina 27: Branko de Lang

Pagina 8: REKS

Pagina 29: Elco van Berkel

Pagina 12: Elco van Berkel

Pagina 31: REKS

Pagina 14: Gemeente Waalwijk

Pagina 33: Elco van Berkel

Pagina 23: Landschapspark Pauwels

7

Bijlage I Bijlage II Bijlage III

15 24 26 28 30 32

Reeds gerealiseerde duurzame opwek

34

Organisatiestructuur programma REKS

38

Te verwachten opwek

Bijlage IV Regionale Structuur Warmte 2.0

36

41

Samenvatting REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Samenvatting Deze voortgangsrapportage REKS geeft aan waar we staan als het gaat om de REKS in Hart van Brabant en heeft betrekking op de periode vaststelling REKS 1.0 tot heden. In juli 2021 is de REKS 1.0 vastgesteld door de 9 gemeenteraden in Hart van Brabant, de provincie Noord-Brabant en de drie waterschappen in de regio. Er zijn enkele amendementen aangenomen die bij de verdere uitwerking van de REKS worden betrokken.

Energiebesparing en zon op dak

De voortgangsrapportage volgt in grote lijnen de opbouw van de REKS

toename van zon op bedrijfsdaken, vooral ook op de vele aanwezige

1.0. We rapporteren op de volgende onderdelen:

Maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak Voor het maatschappelijk draagvlak is er veel aandacht besteed aan

communicatie over de REKS, zodat de thema’s energietransitie en kli-

maatadaptatie beter bekend zijn geworden bij onze inwoners. Daarnaast krijgt het onderwerp participatie veel aandacht. Met de 14 lokale energie coöperaties en de gemeenten is een samenwerkingsovereenkomst

ondertekend die nog verder wordt uitgewerkt. Bij de uitwerking van de energiehubs, maar ook bij andere onderwerpen, worden inwoners en organisaties betrokken.

Voor het bestuurlijk draagvlak wordt blijvend geïnvesteerd in het betrekken van bestuurders en gemeenteraden bij de uitwerking van de REKS.

Met name bij de oprichting van een publiek ontwikkelbedrijf zijn zij in-

tensief betrokken. Daarnaast is de Stuurgroep REKS uitgebreid, zodat nu alle wethouders duurzaamheid uit de regio hierin zitting hebben.

Er is vooral op gemeentelijk niveau veel aandacht voor energiebesparing mede in relatie met energiearmoede. Regionaal is een kwartiermaker

actief die gemeenten ondersteunt en die nadenkt over langetermijnaanpak van energiebesparing. De aanwezigheid van vleermuizen vertraagt het proces van verduurzaming van de gebouwen omdat daardoor lange procedures gevoerd moeten worden. We zien in de regio een flinke

distributiecentra. Aansluiten op en vooral terugleveren van elektriciteit

aan het netwerk is daarbij een groeiend knelpunt. Wat betreft de vorderingen op het gebied van energiebesparing hebben we momenteel geen

harde cijfers. Wel is de indruk dat hierin, mede door de energiecrisis, een versnelling gaande is.

Duurzame opwek Op dit moment wordt er in de regio 448.000 MWh duurzame energie

opgewekt door windmolens, zon op dak en zon op veld. De regio heeft in de REKS 1.0 een bod gedaan voor opwek van 1 TWh. Daarvan is bijna de helft gerealiseerd. De prognose op basis van huidige plannen en ontwikkelingen is dat we in 2030 1.312.000 MWh zullen opwekken, ruim meer

dan in het bod staat. Dit wordt vooral veroorzaakt door een sterke toena-

me van zon op bedrijfsdaken. We brengen de komende tijd in beeld welke extra opwek noodzakelijk is vanwege de elektrificatie van bijvoorbeeld

de verwarming van gebouwen, de industrie en vervoerssector Een eerste inschatting is al gedaan in het kader van de Regionale Structuur Warmte juni 2023

pagina 3

Voortgangsrapportage REKS

(RSW 2.0), waar een extra toename van het elektriciteitsgebruik in 2050

Regionale Structuur Warmte (RSW) 2.0

De verhouding tussen opwek door zon en door wind is scheef, waardoor

keken naar de mogelijkheden van warmtenetten in de regio en het verder

verwacht wordt van 0,52-0,75 TWh per jaar.

onder andere het elektriciteitsnetwerk inefficiënt belast wordt. We zetten dan ook sterk in op windenergie. De gemeente Waalwijk is daar al mee

Er is de afgelopen periode een RSW 2.0 ontwikkeld, waarin verder is geontwikkelen van warmtebronnen. Er zijn 3 denkrichtingen opgesteld: 1

de import van bovenregionale warmte;

bezig en de overige gemeenten bundelen hun krachten door, samen met

2 de inzet van de bovenlokale warmte;

windmolens, gaat ontwikkelen. Belangrijke belemmeringen bij het halen

Deze denkrichtingen worden verder uitgewerkt, waarbij de verdere

veel plekken in de regio geen windmolens worden geplaatst of alleen

tetransitie kunnen leiden tot nieuwe ruimtelijke keuzes en kaders voor

het Energiefonds Brabant, in de zomer van 2023 een publiek ontwikkelbedrijf te starten die de duurzame opwek in de regio, en dan met name van de doelstellingen voor de duurzame opwek zijn:

ȇ Hoogtebeperkingen vanwege de defensieradar. Hierdoor kunnen op molens met een beperkte hoogte. Over dit onderwerp zijn we in gesprek met het Ministerie van Defensie.

ȇ Netcongestie: er zijn onvoldoende mogelijkheden om windmolens en

zonnepanelen aan te sluiten op het elektriciteitsnetwerk. Ook hierover vond intensief overleg plaats met onder andere de netbeheerders.

De regio blijft vooralsnog terughoudend in de ontwikkeling van nieuwe zonnevelden.

De energiehubs (zoekgebieden voor duurzame energie) zijn nog naar zeer beperkt verankerd in de omgevingsvisies en -plannen. Alleen de

instrumenten buitenplanse omgevingsvergunning omgevingsplanactivi-

3 de inzet van lokale warmtebronnen.

ontwikkelingen rondom het Amernet en de mogelijkheden van geothermie centraal zullen staan. Ontwikkelingen op het gebied van de warm-

toekomstige ontwikkelingen en kunnen daarmee aanleiding vormen voor het opstarten van de REKS Herijking 2.0. Na het verder uitwerken van de aanbevelingen: 1

onderzoeken we de collectieve warmtevraag in de warmtenetwijken,

2 starten we (in overleg met EBN) vervolgonderzoeken naar

geothermie,

3 standaardiseren we en werken we gezamenlijk uit wat een warmte-

net met aquathermie als bron betekent, en zal duidelijk worden of zo’n herijking noodzakelijk is.

teit (Bopa) en projectbesluit lijken nog toepasbare instrumenten om de

planning te kunnen halen. De tijd tot 1 januari 2025 (het moment waarop is afgesproken vergunningen gereed te hebben) is nog maar kort. Het zal

een hele inspanning vergen om in alle energiehubs de benodigde vergun-

ningen vóór 1 januari 2025 te verlenen. Vooralsnog gaan we er vanuit dat realisatie van het REKS-bod 1.0 voor 2030 haalbaar is.

juni 2023

pagina 4

Voortgangsrapportage REKS

Netcongestie

Innovatie

Netcongestie is een groot knelpunt in onze regio. We overleggen intensief

Een nieuw ingestelde regionale werkgroep Innovatie heeft tot taak om

aan het provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en

uit te werken, subsidies daarvoor beschikbaar te krijgen en te borgen dat

met de netbeheerder over oplossingen. Ook zullen innovaties als smart

grids nodig zijn om te komen tot oplossingen. De regio werkt actief mee Klimaat (pMIEK). Uit de pMIEK-sessies in Hart van Brabant blijkt dat er

door (nieuwe) opgaven en ondanks geplande maatregelen schaarste blijft bestaan op de 150 KV-stations in Waalwijk, Tilburg-West, Tilburg-Zuid

en Tilburg-Noord. Wat dit precies gaat betekenen voor het REKS-bod en welke keuzes mogelijk gemaakt worden, is op dit moment niet bekend.

Klimaatadaptatie

Klimaatadaptatie is in Hart van Brabant geïntegreerd in de REKS. Er is

innovaties/ontwikkelingen op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie die relevant zijn voor de REKS te identificeren, pilotprojecten projecten kunnen worden uitgevoerd.

Organisatie

De structuur van de REKS-organisatie is aangepast om de betrokkenheid van de partners (en met name de gemeenten) bij de verdere uitwerking van de REKS-onderdelen te vergroten.

een Regionale Klimaatagenda vastgesteld met daarin concrete projec-

ten die de regio gaat uitvoeren. De Regionale Klimaatagenda gaat mede

gefinancierd worden vanuit het op te richten Regionaal Klimaatfonds, dat weer wordt gefinancierd door het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS BV. In

de projecten wordt naast maatregelen om ons aan te passen aan het veranderend klimaat ook gewerkt aan herstel van natuur en biodiversiteit.

Monitoring

Voor de monitoring van de voortgang van de REKS sluit de regio zoveel mogelijk aan bij de provinciale monitoringstool.

juni 2023

pagina 5

Inleiding REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Inleiding In de zomer van 2021 is het REKS-bod 1.0 aangeboden aan het Nationaal Programma RES. In het bod staan voorstellen voor de opwek van duurzame energie in de regio Hart van Brabant, is een Regionale Structuur Warmte uitgewerkt en zijn voorstellen ontwikkeld voor bestuurlijke samenwerking, organisatie en participatie. Er zijn enkele amendementen aangenomen die bij de verdere uitwerking van de REKS betrokken worden. Het is nu 2023 en dus tijd voor een update. Oorspronkelijk was het plan

om een REKS 2.0 te maken, maar vanwege nieuwe inzichten in het kader van de nieuwe Omgevingswet is er voor gekozen om een voortgangs-

rapportage te maken. Als de plannen zo wijzigen dat er ruimtelijke en

milieugevolgen zijn, dan moeten we een plan-MER doorlopen voor het

herijken van de REKS. Aangezien er op dit moment geen wijzigingen in

de REKS met ruimtelijke gevolgen zijn te voorzien, volstaan we met een voortgangsrapportage.

In de afgelopen 2 jaar is veel aandacht besteed aan het uitvoeren van de plannen op het gebied van de duurzame opwek. In de REKS 1.0 werd al

melding gemaakt van de wens om te komen tot een publiek ontwikkelbedrijf voor het realiseren van de energiehubs. In de afgelopen jaren heb-

ben we gewerkt aan de voorbereidingen voor de oprichting daarvan. In

de tussentijd zijn we ook gestart met de ruimtelijke verkenningen om te komen tot duurzame opwek in energiehubs. In die hubs staat de opwek

door windturbines centraal, gecombineerd met zonne-energie, opslag en

zo mogelijk conversie van de opgewerkte elektriciteit. De gebiedsvisies in de hubs worden integraal opgesteld, mede vanwege de koppeling met klimaatadaptatie. Dat thema heeft in de REKS een volwaardige plaats gekregen. Bij de uitwerking in de energiehubs wordt rekening gehouden met

het amendement dat hiervoor door de gemeenteraad van Hilvarenbeek is ingediend.

In deze voortgangsrapportage volgen we in grote lijnen de hoofdstukindeling van de REKS 1.0.

juni 2023

pagina 7

Maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak Na de vaststelling van de REKS 1.0 is er aandacht gebleven voor het vasthouden, verstevigen en vergroten van het maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak. Met de vaststelling van de REKS 1.0 is een nieuwe fase aangebroken: van het maken en vastleggen van het beleid meer naar de uitvoering. Dit vertaalt zich in de volgende activiteiten.

Maatschappelijk draagvlak Participatie Eind 2021 hebben de 9 gemeenten in Hart van Brabant een raamover-

eenkomst gesloten voor samenwerking met de Coöperatie Energie Hart

van Brabant, waarin de 14 lokale energie coöperaties (LEC’s) in Hart van

Brabant zich hebben verenigd. Samengevat is in de raamovereenkomst afgesproken dat de volgende onderwerpen verder in detail en in overleg nader worden uitgewerkt:

a hoe de doelstelling van 50% lokaal eigendom bij energieopwekking ge-

borgd kan worden, zodat de REKS-projecten kunnen rekenen op breed draagvlak en deze partijen directe invloed hebben op de ontwikkeling,

realisatie en exploitatie, zodat de revenuen vanuit het eigendom lokaal beschikbaar komen;

b de rol en inzet van de deelnemende LEC’s in Hart van Brabant en de

coöperatie binnen het betreffende REKS project;

c de financiële vergoeding voor de inzet van de LEC’s binnen het d

REKS-project;

hoe toch voldaan kan worden aan de doelstellingen zoals verwoord in

a) en b) als posities door derde partijen zijn ingenomen.

In de energiehubs wordt uitvoering gegeven aan deze overeenkomst. In overleg met de Coöperatie Energie Hart van Brabant is ook bezien of er

meer generiek nog een nadere uitwerking gegeven kan worden aan deze overeenkomst. De conclusie is dat het noodzakelijk is lokaal participa-

tiebeleid vast te stellen. Zo kunnen we 50% lokaal eigendom, verplichte

toetreding van lokale partijen (bijvoorbeeld LEC’s ) en borging van maatschappelijke meerwaarde garanderen.

Grootschalige opwek, energiehubs Het organiseren en borgen van maatschappelijk draagvlak krijgt een belangrijke positie bij de ontwikkeling en realisatie van de energiehubs.

In de gemeente Waalwijk heeft een intensief procesparticipatietraject

plaatsgevonden rondom de grootschalige opwek in de energiehubs die daar worden gerealiseerd. Zowel binnen de eigen gemeente als bij de

buurgemeente Altena waren meerdere bijeenkomsten. Alle buurgemeenten worden meegenomen in de communicatie. In de ‘routekaart voor

meedoen in Waalwijk’ wordt, naast de ‘verplichte’ formele participatie in het bestuurlijke besluitvormingsproces, veel aandacht besteed aan het

informele participatieproces. Er wordt altijd gestreefd naar een persoonlijke dialoog. Er zijn diverse themabijeenkomsten georganiseerd voor

de buurt en andere belanghebbenden. Uitkomsten van deze gesprekken worden waar mogelijk verwerkt in vervolgdocumenten.

Ook in energiehub De Baars is gewerkt aan het vormgeven van de pro-

cesparticipatie, die op het punt staat te beginnen. Het wordt een hybride juni 2023

pagina 9

Voortgangsrapportage REKS

proces: een combinatie van twee online dialogen met veel deelnemers én

Bij de totstandkoming van de Regionale Klimaatagenda zijn potentiële

vindt een afzonderlijk proces plaats met de belangrijke stakeholders in

tijen gevoerd, zowel op de schaal van de regio als gebiedsgericht. Bij de

een kleinere fysieke reflectiegroep waarin de tussenresultaten worden

ingebracht, een burgertafel. De burgertafel krijgt een adviserende rol. Er de gebiedsbeheergroep. Ook deze groep heeft een adviserende rol.

Trajecten op het gebied van procesparticipatie in deze energiehubs zijn

een voorbeeld voor de andere energiehubs, die nog meer vooraan in het proces staan.

Overige onderwerpen REKS Ook bij de dossiers Warmte, Energiebesparing/energiearmoede en

Klimaat besteden we aandacht aan het betrekken van maatschappelijke partners, inwoners en bedrijven.

De doorontwikkeling van de Regionale Structuur Warmte (RSW) 1.0 naar een RSW 2.0 is een proces waar vooral de overheden bij betrokken zijn.

De lokale Transitievisies Warmte, die na de totstandkoming van de REKS

1.0 in de gemeenten zijn ontwikkeld en vastgesteld, zijn daarentegen wel met een breed scala aan maatschappelijke partners tot stand gekomen. Richting de wijkuitvoeringsplannen worden ook steeds meer inwoners en ondernemers betrokken.

klimaatprojecten samen met partners en stakeholders geïnventariseerd en in beeld gebracht. Zo zijn klimaatdialogen met een groot aantal par-

uitvoering van de geprioriteerde projecten is een belangrijke rol wegge-

legd voor betrokken gebiedspartijen, zoals de waterschappen, terreinbeherende organisaties, de ZLTO, Midpoint en bedrijven.

Communicatie

Ter ondersteuning van bovengenoemde activiteiten zijn door de werk-

groep Communicatie ondersteunende communicatiemiddelen ingezet, op basis van een strategisch communicatieplan. Naast de inzet van de meer standaard communicatiemiddelen, zoals de website, nieuwsbrieven, so-

cial media, was de georganiseerde REKS Energie- en Klimaatsafari in mei 2022 een bijzonder evenement. Op en rondom het terrein van Attero in

Tilburg was voor alle inwoners van regio Hart van Brabant te zien hoe het toekomstig energielandschap met behoud van biodiversiteit er uitziet.

Er was veel belangstelling voor dit evenement. In het algemeen hebben

we het idee dat de energietransitie en daarmee ook de REKS steeds beter bekend wordt bij grotere delen van onze inwoners.

Rondom het vraagstuk energiebesparing/energiearmoede zijn in veel gemeenten processen georganiseerd samen met maatschappelijke

partners. Niet alleen de LEC’s zijn betrokken, maar ook de woningcorporaties en maatschappelijke organisaties op het gebied van zorg, welzijn

en ondersteuning. Jong RES heeft zich ingezet voor het ondersteunen van studenten.

juni 2023

pagina 10

Voortgangsrapportage REKS

Bestuurlijk draagvlak

Bestuurlijke bijeenkomsten

Om bestuurlijk draagvlak te borgen is ook na vaststelling van de REKS

Betrokken besturen worden in het REKS-programma intensief betrokken.

pen en Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten. Met name rondom de

hebben. De REKS is een langdurig proces en het is belangrijk om alle

1.0 ingezet op het blijven betrekken van bestuurders en raadsleden van

gemeenten, de dagelijkse en algemene bestuursleden van de waterschapoprichting van het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS en bij de ontwikkeling en realisatie van de energiehubs zijn deze partijen actief betrokken.

Algemene radeninformatieavonden

Na de gemeenteraadsverkiezingen zijn de nieuwe gemeenteraden op

een algemene radenavond geïnformeerd over de REKS 1.0 en over de

De Stuurgroep REKS is in de afgelopen periode verruimd, zodat duurzaamheidswethouders uit alle betrokken gemeenten nu hierin plaats besturen goed aan te haken, zeker nu de uitvoering start. Rondom de

oprichting van het Publiek Ontwikkelbedrijf REKS zijn regelmatig brede

bestuurlijke bijeenkomsten georganiseerd om informatie te delen en politiek-bestuurlijke vragen actief te adresseren.

Energiehubs

processen in de nieuwe raadsperiode. In de gemeente Oisterwijk hadden

Bestuurlijk draagvlak voor de realisatie van energiehubs is een apart

Radenroadshows

waarbij wel periodiek ambtelijk en bestuurlijk afstemming is met de

overigens al eerder verkiezingen plaatsgevonden vanwege een gemeentelijke herindeling.

In het besluitvormingsproces over deelname aan het Publiek

Ontwikkelbedrijf REKS is weer een radenroadshow georganiseerd. In alle gemeenten is een dialoog georganiseerd, waarbij een toelichting gegeven is op het publiek ontwikkelbedrijf en waar raadsleden alle vragen daarover konden stellen.

(Raads)informatiebrieven Op geëigende momenten zijn betrokken raden ook schriftelijk geïnfor-

meerd. Niet alleen over het publiek ontwikkelbedrijf, maar ook bijvoor-

beeld over het gewijzigde proces in relatie tot de nieuwe Omgevingswet.

vraagstuk. Bij een aantal energiehubs, zoals in Waalwijk, ligt dit vraagstuk voor een groot deel binnen het eigen gemeentelijk grondgebied, buurgemeenten. Er blijkt grote maatschappelijke interesse voor de

duurzame opwek van energie. Andere energiehubs, zoals De Baars en

Kattenberg, liggen op het grondgebied van meerdere gemeenten. Het borgen van bestuurlijk draagvlak bij een intergemeentelijke samenwerking blijkt niet zo gemakkelijk te zijn; alle gemeenteraden moeten tenslotte

meegenomen worden in dit proces. Processen lopen daardoor langzamer dan gewenst.

Informatie door de energiecoöperaties Energiecoöperaties organiseren af en toe excursies voor bestuurders naar diverse energieprojecten in de regio.

juni 2023

pagina 11

Energiebesparing en zon op daken REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Energiebesparing en zon op daken Door de energiecrisis is er veel nadruk komen te liggen op energiebesparing, met specifieke aandacht voor energiearmoede. De aanpak vindt met name plaats binnen de individuele gemeenten. In regioverband is een kwartiermaker ingezet die gemeenten waar nodig ondersteunt en die werkt aan een langetermijnvisie voor energiebesparing. Er is een enorme toename van zon op dak, met name bij bedrijven. Dat

gaat sneller dan voorzien in REKS 1.0, ook onder invloed van de energiecrisis. De regio heeft veel grote distributiecentra met veel dakoppervlak dat beschikbaar is voor zonnepanelen. Ook neemt de efficiëntie van de

panelen toe, zodat er steeds meer zon opgewekt wordt op de bedrijfsdaken. Knelpunt hierbij is wel de beperkingen die bedrijven ervaren met

aansluiting op het elektriciteitsnetwerk en zeker met het terugleveren

aan het netwerk. Dat kan voor de nabije toekomst een rem zetten op de verdere ontwikkeling van zon op dak.

juni 2023

pagina 13

Stand van zaken duurzame opwek REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Stand van zaken duurzame opwek In de regio werken we op de volgende wijze aan duurzame opwek: ȇ zonne-energie op bedrijfsdaken; ȇ zonne-energie op land;

ȇ windenergie in de hubs.

In de tabellen in Bijlage I is zichtbaar wat de regio tot nu toe heeft gerealiseerd als het gaat om duurzame opwek. In totaal wordt wordt in de regio 448.000 MWh elektriciteit opgewekt met zon en wind, waarvan slechts 20% met windenergie.

Uit de tabellen in Bijlage II blijkt dat er eind 2030 in totaal 1.312.000 MWh zal worden opgewekt met zon en wind, waarvan 38% met windenergie.

Deze cijfers zijn als volgt opgebouwd:

ȇ zonnepanelen op bedrijfsdaken: 645.000 MWh ȇ zonnevelden op land: 164.000 MWh; ȇ windturbines: 503.000 MWh.

Deze totale opwek in 2030 is aanzienlijk hoger dan de oorspronkelijke

planning van 1 TWh. Dit komt vooral door de mogelijkheden die bedrijfsdaken bieden voor zonnepanelen, waarbij verondersteld is dat die ook benut worden voor opwek. Overigens is er nog steeds een behoorlijk

scheve verhouding tussen wind en zon. Wind maakt in 2030 circa 38

procent uit van de totale opwek. Dit maakt de netaansluitingen minder

efficiënt en zorgt ook voor een onbalans in elektriciteitsproductie in de seizoenen. De toename van zonnepanelen op bedrijfsdaken maakt het lokaal gebruiken van elektriciteit in smart grids steeds urgenter.

We willen daarom de komende tijd intensief inzetten op de realisatie van met name windenergie in de energiehubs. Daarbij beseffen we dat het

een politiek gevoelig onderwerp is, maar de gemeenten in de regio zijn

van plan om hier sterk op in te zetten. De gemeente Waalwijk zit bijvoorbeeld midden in een MER-procedure om een tweetal windparken en zonnevelden in de gemeente mogelijk te maken.

Het is de bedoeling dat de overige gemeenten gezamenlijk een publiek

ontwikkelbedrijf oprichten om de windplannen in 5 andere energiehubs te kunnen realiseren. De oprichting van het Publiek Ontwikkelbedrijf

REKS is voorzien in de zomer van 2023. Er wordt overigens niet gewacht met het verder uitwerken van de plannen voor windenergie. Op dit mo-

ment worden in de verschillende hubs integrale gebiedsplannen gemaakt om te komen tot keuzes voor geschikte locaties. Bij de uitwerking in de energiehubs De Baars en Kattenberg wordt daarbij rekening gehouden

met de amendementen die door de gemeenteraad van Hilvarenbeek zijn ingediend bij de REKS 1.0.

De hoogtebeperkingen vanwege de defensieradar vormen regiobreed een belangrijk knelpunt bij de uitwerking. Er wordt intensief gesproken met het ministerie van Defensie over een werkbare oplossing.

juni 2023

pagina 15

Voortgangsrapportage REKS

Concluderend We zijn goed op weg om de geplande doelstelling van 1 TWh duurzame opwek in 2030 te realiseren. De verwachting is zelfs dat we daar ruim

boven komen, ervan uitgaande dat voor de hoogtebeperking vanwege de defensieradar tijdig een oplossing gevonden wordt. Tegelijkertijd bren-

gen we op dit moment in beeld hoe de vraag naar duurzame energie zich ontwikkelt. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de gebouwde om-

geving (inclusief de elekriciteitsimpact van de warmtetransitie, zie ook

hoofdstuk 5), maar ook naar mobiliteit, de industrie en de landbouw. In de uiteindelijke afweging moet inzichtelijk worden of de te verwachten duurzame opwek zich op de juiste manier verhoudt tot de benodigde

hoeveelheid duurzame elektriciteit in 2030. Dan zal ook duidelijk zijn of, en op welk moment, een REKS Herijking 2.0 aan de orde is.

Dit is inefficiënt voor het energiesysteem en verhoogt de maatschappe-

lijke kosten. We willen daarom fors inzetten op windenergie. Daarnaast heeft het veranderen van de koers richting nieuwe zonnevelden in het

buitengebied mogelijk ruimtelijke gevolgen, waardoor we in een traject van herijking terechtkomen en er een plan-MER gestart moet worden.

Het veranderen van de koers zal daarom een breed gedragen bestuurlijk

besluit moeten zijn. Overigens is een plan-MER een prima instrument om burgers mee te nemen in een proces en goed afwegingen te maken voor locaties. Het is echter wel een tijds- en kostenintensief proces.

We zullen daarom het huidige beleid handhaven en pas weer bestuurlijk heroverwegen bij de herijking van de REKS (REKS 2.0).

Zonnevelden

In het REKS 1.0-bod is een regionale strategie voor duurzame opwek met zonnevelden in het buitengebied opgenomen. Daarin is afgesproken dat

de toen lopende initiatieven verder uitgevoerd konden worden, maar dat daarna slechts op enkele plekken nog mogelijkheden voor zonnevelden zijn: op vloeivelden, langs infrastructuur op incourante kavels, op verweesde gronden en in de energiehubs.

Deze afspraak is gemaakt tot het moment van vaststellen van het REKS 2.0-bod. Die vaststelling werd verwacht in 2023. Bij het opstellen van

REKS 2.0 zou dan bekeken worden of er nog extra zonnevelden nodig

waren. Uit de tabellen blijkt dat er een enorm scheve verhouding ontstaat tussen duurzame opwek door zon en door wind. Dit wordt onder andere veroorzaakt door een sterke groei van zonnepanelen op (bedrijfs)daken.

juni 2023

pagina 16

Voortgangsrapportage REKS

Publiek Ontwikkelbedrijf REKS In onderstaand schema is de structuur van het op te richten Publiek Ontwikkelbedrijf REKS B.V. weergegeven.

Het Energiefonds Brabant stapt namens de provincie Noord-Brabant in

het ontwikkelbedrijf. In totaal leggen de aandeelhouders 17 miljoen euro als aandelenkapitaal op tafel om de ontwikkeling van de hubs mogelijk

te maken. Daarvan wordt 4 miljoen euro al aan het begin gestort in een

door het ontwikkelbedrijf op te richten Regionaal Klimaatfonds, dat tot doel heeft regionale projecten op het gebied van klimaatadaptatie te

co-financieren. Het overige geld is voldoende om de vergunningen voor Burgers

Gemeente

de wind- en zonprojecten te verkrijgen. Per project wordt bepaald of het verkocht wordt aan de markt om te investeren en exploiteren of dat het

Bedrijven

ontwikkelbedrijf dat zelf gaat doen. In alle gevallen zal als minimale eis

gesteld worden dat er 50 procent financiële participatie in deze laatste

% participatie

REKS Klimaatproject

REKS Energiehubs

Omgevingsfonds

Verankeren REKS in de Omgevingswet

50% participatie Bijdragen

REKS in te laten landen. In de afgelopen periode is dit nader uitgewerkt.

REKS publiek ontwikkelbedrijf BV

Om de doelstellingen in 2030 gerealiseerd te hebben, moeten de beno-

Aandelenkapitaal Dividenden

Energie Fonds Brabant (EFB)

Gemeente Tilburg

In het kader van de REKS 1.0 is onderzocht welk instrument of welke instrumenten van de nieuwe Omgevingswet het meest geschikt zijn om de

Revenuen

REKS klimaatfonds

fase plaatsvindt.

Andere REKS gemeenten

digde omgevingsvergunningen voor windmolens en zonneparken in de verschillende energiehubs vóór 1 januari 2025 zijn afgegeven. Het NP

RES heeft mogelijke routes/processtrategieën in beeld gebracht. We hebben onderzocht welke van deze routes nog bewandeld kunnen worden

en welke instrumenten van de Omgevingswet daarbij nog kunnen en/of

moeten worden ingezet om de planning te kunnen halen. Op basis van het schema van NP RES in relatie tot de stand van zaken met de instrumenten van de Omgevingswet in Hart van Brabant, lijken alleen de instrumenten buitenplanse omgevingsvergunning omgevingsplanactiviteit (Bopa) en juni 2023

pagina 17

Voortgangsrapportage REKS

projectbesluit nog toepasbaar om de planning te kunnen halen. De toe-

Per energiehub wordt bepaald welk proces gevoerd zal worden om tijdig

beschikking over een vastgestelde omgevingsvisie. Alleen in de omge-

in alle energiehubs de benodigde vergunningen vóór 1 januari 2025 zijn

passing van het instrument omgevingsplan is twijfelachtig.Op dit moment hebben namelijk alleen de gemeenten Tilburg, Oisterwijk en Goirle de vingsvisie van de gemeente Goirle is de REKS daarbij al beleidsmatig

verankerd. De omgevingsvisies van de gemeenten Tilburg en Oisterwijk zijn vastgesteld vóór de vaststelling van de REKS 1.0. Inmiddels zijn alle

gemeenten in de regio gestart met het planvormingsproces om te komen

te benodigde vergunningen te kunnen verlenen. De tijd tot 1 januari

2025 is nog maar kort. Het vergt veel inspanning om ervoor te zorgen dat verleend. We gaan er nog steeds vanuit dat realisatie van het REKS-bod 1.0 voor 2030 haalbaar is.

tot een vastgestelde of geactualiseerde Omgevingsvisie, waarin de REKS

beleidsmatig verankerd kan en moet worden. De verwachting is dat me-

dio 2023/2024 alle regiogemeenten in Hart van Brabant een vastgestelde omgevingsvisie zullen hebben.

Geen van de gemeenten is op dit moment bezig met een programma

onder de Omgevingswet ten behoeve van de beleidsmatige verankering

van de REKS of de energiehubs. De verwachting is niet dat gemeenten dit instrument op korte termijn zullen gaan toepassen.

Op dit moment heeft ook geen van de gemeenten in Hart van Brabant al

een gemeentedekkend omgevingsplan. De verwachting is dat het nog geruime tijd zal duren voor zij beschikken over omgevingsplannen waarin

de REKS juridisch verankerd is en waarin de beoogde energiehubs planologisch-juridisch mogelijk gemaakt worden. Hierin lopen alle gemeenten een eigen tempo. Daarom kan geconcludeerd worden dat de Bopa en het projectbesluit de enige ruimtelijke instrumenten zijn om tijdig de benodigde vergunningen te krijgen.

juni 2023

pagina 18

Regionale Structuur Warmte 2.0 REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Regionale Structuur Warmte 2.0 Adviesbureau DWA heeft in opdracht van de regio de Regionale Structuur Warmte 2.0 (RSW 2.0) opgesteld. In bijlage IV is de RSW 2.0 integraal opgenomen. De rapportage bestaat uit 3 delen en laat de verschillende denkrichting zien bij de toekomstige (regionale) warmtevoorziening in Hart van Brabant.

Deel 1: warmtevraag en –aanbod Dit deel laat de warmtevraag van de warmtenetwijken in de

Transitievisies Warmte van de gemeenten en de bronnen die hieraan zijn

toegewezen zien. De warmtevraag van deze warmtenetwijken is de vraag die ingevuld moet worden door collectieve warmtebronnen. Wijken op individuele warmteoplossingen vallen buiten de RSW.

Deel 2: warmtebronnen

Deel 2 geeft inzicht in de warmtebronnen. Het onderscheidt bronnen op grootte:

ȇ bovenregionale warmtebronnen, zoals de Amercentrale, geothermie en restwarmte;

ȇ bovenlokale warmtebronnen, zoals (ondiepe) geothermie en restwarmte;

ȇ lokale warmtebronnen, zoals aquathermie en lokale restwarmte.

Hernieuwbare elektriciteit is een bron die buiten deze RSW valt omdat de ‘all-electric’ oplossing vaak een individuele oplossing is. In de RSW kijken we juist naar de collectieve warmte-infrastructuur.

Er zijn weinig bovenregionale bronnen; de Amercentrale is voor nu de

enige. Deze wordt nu gevoed met warmte uit de biomassacentrale. Deze

warmte wordt als niet duurzaam beschouwd en eindig. Er is potentie tot geothermie en restwarmte en deze warmte is ook nodig om het huidige

Amernet te verduurzamen. Omdat geothermie en restwarmte schaars en onzeker zijn, lijkt uitbreiding van het Amernetwerk niet kansrijk.

Eén van de bovenlokale bronnen is restwarmte. We hebben de warmtebronnen uit het warmtebronnenregister bekeken en ingedeeld. Er zijn geen bovenlokale restwarmtebronnen geïdentificeerd.

Geothermie lijkt als bovenlokale warmtebron daarentegen wel kansrijk in een aantal gebieden in Hart van Brabant. Het is een inschatting en er zijn relatief grote investeringen nodig voor extra onderzoek en/of proefbo-

ringen om over te gaan tot verdere ontwikkeling van deze warmtebron. Geothermie is een grote bron, wat betekent dat deze (om investeringen rendabel te maken) gelijk aan een groot gebied moet leveren. Dit alles maakt het een kansrijke maar op onderdelen nog onzekere bron.

Van de lokale bronnen is vooral aquathermie kansrijk. De aquathermiebronnen zijn onderzocht en naast de warmtevraag van de warmtenet-

wijken gelegd. Per gemeente is in beeld gebracht welk percentage van de warmtevraag ingevuld kan worden met deze bron.

juni 2023

pagina 20

Voortgangsrapportage REKS

Van lokale restwarmte zijn per gemeente de bedrijven bekeken. Hierbij

Systemen met aquathermie als bron zijn complex vanwege de combinatie

beschikbaarheid en de eigen plannen die dit bedrijf heeft. Glasfabrikant

drinkwaterwinning niet mogelijk is.

is gefilterd op basis van de grootte van het bedrijf, de leveringszekerheid van de warmte op basis van het type bedrijf, het profiel van de Ardagh is de grootste. Voor sommige gemeenten komt er nog een vervolgonderzoek.

Deel 3: denkrichtingen In lijn met de analyse van de warmtebronnen zijn in deel 3 een drietal

denkrichtingen gedefinieerd. Het zijn geen keuzes die elkaar uitsluiten, maar manieren om te denken en handvatten om keuzes mee te maken.

Denkrichting 1: dit betreft de import van bovenregionale warmte. Zoals bij de beschrijving van de warmtebronnen al duidelijk werd, gaat dit

voornamelijk over het in stand houden van het Amernet in Tilburg en

Dongen. Omdat het Amernet moet worden verduurzaamd, zijn de bovenregionale bronnen zoals restwarmte en geothermie uit Moerdijk hard

nodig. Uitbreiding is onzeker en lijkt niet snel en op grote schaal plaats te vinden.

Denkrichting 2: gaat over de inzet van de bovenlokale warmte.

Geothermie is potentieel kansrijk in de gemeenten Dongen en Tilburg,

Gilze en Rijen, Tilburg-Goirle en Tilburg-Waalwijk. Gemeenten moeten

samenwerken aan de onderzoeken die nog moeten plaatsvinden om de

warmtebronnen te ontwikkelen. Daarnaast moet duidelijk worden of de afzet groot genoeg is.

Denkrichting 3: dit betreft de inzet van lokale warmtebronnen.

Aquathermie is voor veel gemeenten een goede laagtemperatuurbron.

met energieopslag in de bodem (warmte-koudeopslag) en warmtepompen. Ook is er een vergunning nodig die op sommige plaatsen vanwege Door het verduurzamen van de warmtevraag zal het aardgasgebruik

afnemen. Afhankelijk van de duurzame warmtebronnen zal het elektri-

citeitsgebruik echter toenemen. Voor de totale verduurzaming van het

energiesysteem in de regio zal hierdoor extra duurzame elektriciteitsopwekking nodig zijn. Daarvoor is een inschatting gemaakt. De totale toe-

name van het elektriciteitsgebruik in 2050 bedraagt 520.000 tot 750.000 MWh (0,52-0,75 TWh) per jaar.

Deel 4: uitwerking en consequenties denkrichtingen Concluderend kan worden gesteld dat er niet één denkrichting is voor

alle gemeenten.

Tilburg en Dongen blijven in alle scenario’s aangesloten op het bestaande Amernet. Indien geothermie niet kansrijk blijkt op de plekken waar

potentie zit, zijn de gemeenten aangewezen op lokale warmtebronnen. In de RSW is aquathermie onderzocht, maar dit kan aangevuld worden met andere lokale warmtebronnen, zoals restwarmte of zonnewarmte. De volgende aanbevelingen worden gedaan: 1

In alle gevallen is het noodzakelijk om de collectieve warmtevraag in de warmtenetwijken te onderzoeken. Wat is de warmtevraag en op

welke manier willen inwoners en andere stakeholders in de wijk deze invullen?

juni 2023

pagina 21

Voortgangsrapportage REKS

2 Start (in overleg met Energie Bedrijf Nederland) vervolgonderzoeken

naar geothermie. Wanneer meer zekerheid is over de warmtebron,

kan onderzocht worden wat de mogelijkheden zijn tot gebruik ervan.

3 Standaardiseer en werk gezamenlijk uit wat een warmtenet met

aquathermie als bron betekent.

In alle gevallen is het advies om na te denken over piekvoorziening (als

het erg koud is), de temperatuur van het warmtenet en praktische consequenties, zoals inpassing in de ondergrond/openbare ruimte en aanpas-

singen van de woningen en gebouwen.

Ontwikkelingen op het gebied van de warmtetransitie kunnen leiden tot nieuwe ruimtelijke keuzes en kaders voor toekomstige ontwikkelingen

en kunnen daarmee aanleiding vormen voor het opstarten van de REKS

Herijking 2.0. Na het verder uitwerken van de aanbevelingen zal duidelijk worden of zo’n herijking noodzakelijk is.

juni 2023

pagina 22

Netcongestie REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Netcongestie, bijdrage aan programmeren en prioriteren pMIEK Netcongestie

Programmeren en prioriteren, pMIEK

De toegang tot energie is niet meer vanzelfsprekend. Na de totstandko-

Om problemen ook naar de toekomst toe op te lossen, moet het elektri-

tions in onze regio. In juni 2022 heeft TenneT zelfs transportschaarste

niet tegelijk. Programmering en prioritering is gewenst. Op dit moment

ming van de REKS 1.0 heeft Enexis meerdere malen transportschaarste voor opwek moeten afkondigen op verschillende middenspanningsta-

moeten aankondigen in de gehele provincie Noord-Brabant en Limburg voor zowel opwek als afname. De maatregelen die de netbeheerders

treffen op basis van congestieonderzoek maatregelen , zijn onvoldoende om energielevering en -afname te kunnen garanderen. De vraag naar capaciteit is groter dan het tempo waarin de netbeheerders het net-

werk kunnen uitbreiden. De onzekerheid die hierdoor ontstaat, leidt tot politiek-bestuurlijke en maatschappelijke onrust. Het voelt ten minste

vreemd om stappen te blijven zetten in de realisatie van de grootschalige opwek als onduidelijk is of het energienetwerk hiervoor op termijn wel voldoende ruimte biedt. Met name in Waalwijk, waar in de regio Hart

van Brabant de meeste voortgang wordt geboekt, knelt het dat de netbeheerders nog geen oplossing hebben gevonden voor de schaarste op het Waalwijkse middenspanningstation. Het first come-first serve-principe

helpt niet mee om de gewenste keuzes te kunnen maken. Hier neemt de

overheid overigens inmiddels wel stappen om maatschappelijke ontwikkelingen voorrang te kunnen geven.

citeitsnet in korte tijd fors worden uitgebreid. Zowel TenneT als Enexis geven aan dat ondanks hun inspanningen niet alles kan, in ieder geval wordt er gewerkt aan het Brabants provinciaal Meerjarenprogramma

Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK). Daarbij gaan we als overhe-

den een rol spelen in de te maken keuzes. De voorlopige uitslagen van de ambtelijke en bestuurlijk gehouden pMIEK-sessies in Hart van Brabant

laten zien dat er door (nieuwe) opgaven en ondanks geplande maatregelen schaarste blijft bestaan op de 150KV-stations in Waalwijk, Tilburg-

West, Tilburg-Zuid en Tilburg-Noord. Wat dit precies gaat betekenen voor het REKS-bod en welke keuzes mogelijk gemaakt moeten worden, is op

dit moment niet bekend. Het is een spannend proces, omdat het nieuw is en uiteindelijk van belang voor veel toekomstige ontwikkelingen in Hart

van Brabant. Ook voor het pMIEK geldt dat programmeren en prioriteren uiteindelijk alleen mogelijk is als daar de wettelijke basis voor wordt gelegd. Mogelijkheden moeten ook geboden worden om ruimtelijke procedures te versnellen. Dit ligt niet binnen onze eigen invloedssfeer. Het is aan het Rijk om hiervoor de kaders te scheppen.

Naast het sneller realiseren van netuitbreidingen, moet ook sterker gestuurd worden op betere benutting van het net (met regelgeving, con-

tractvormen, nettarieven, etc.) en het vergroten van de flexibele capaciteit door slimme oplossingen.

juni 2023

pagina 24

Klimaatadaptatie REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Klimaatadaptatie Regio Hart van Brabant heeft er voor gekozen het onderwerp klimaatadaptatie te koppelen aan de energietransitie. Als enige regio in Nederland is een regionale energie- en klimaatstrategie opgesteld, de K in de REKS. In 2022 is de Regionale Klimaatagenda met het bijbehorende projectenboek opgeleverd en vastgesteld. Met deze klimaatagenda vindt de verdere uitwerking plaats richting concrete maatregelen en projecten. Tijdens de klimaatdialogen zijn veel mogelijke maatregelen en projec-

wordt vooruitlopend op de oprichting van dit Regionaal Klimaatfonds subsidie aangevraagd bij de Impulsregeling van het Rijk en de

Bijdrageregeling Klimaatadaptatie van de provincie. Er blijft daarna nog een behoorlijke lijst met maatregelen en projecten over, waarvoor het

op dit moment nog te vroeg is om tot uitvoering te komen. Deze projecten worden de komende tijd verder uitgewerkt. Zo wordt de Regionale Klimaatagenda een levend document.

ten opgehaald. Deze projecten en maatregelen zijn verder geconcretiseerd en vervolgens geprioriteerd. Uit dat proces zijn projecten naar

boven gekomen, waarvan duidelijk is dat ze een bijdrage leveren aan

de klimaatthema’s (verdroging tegengaan, wateroverlast voorkomen en

hittestress voorkomen), een regionale impact hebben, gedragen worden door meerdere partijen, op korte termijn uitvoerbaar zijn en raken aan

andere regionale opgaven. Ook wordt in de projecten aandacht besteed aan herstel van de natuur en biodiversiteit. Voor deze geprioriteerde projecten: ȇ Waterlandschap Pauwels-fase 1, ȇ Zuidrand Goirle,

ȇ gebiedsontwikkeling Wouwervallei,

ȇ klimaatadaptie via duurzaam bodembeheer, ȇ regionale klimaattool,

ȇ klimaatadaptatie op bedrijventerreinen (3 pilots), ȇ klimaatadaptiever sportpark De Gaard,

juni 2023

pagina 26

Monitoring REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Monitoring Om goed zicht te houden op de voortgang van de verduurzaming is een adequate monitoring essentieel. De regio heeft ervoor gekozen om aan te sluiten bij de door de provincie ontwikkelde monitor en heeft daarbij aangegeven het wenselijk te vinden om de data niet alleen op regionaal maar ook op gemeentelijk niveau beschikbaar te krijgen.

juni 2023

pagina 28

Innovatie REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Innovatie Het REKS-bod is een momentopname. Er vinden continu innovaties plaats die de energietransitie en de aanpassingen aan klimaatverandering gaan ondersteunen en hopelijk ook versnellen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan nieuwe technieken voor duurzame productie en opslag van elektriciteit en aan nieuwe bronnen voor het verwarmen van gebouwen. Het is belangrijk om het beleid steeds te laten mee bewegen met de ontwikkelingen die plaatsvinden. We zijn in de regio dan ook alert op deze ontwikkelingen, om ze zo snel

mogelijk te kunnen implementeren in beleid en uitvoering. Tegelijkertijd willen we niet wachten met het nemen van bestaande maatregelen tot alle nieuwe technieken uitgekristalliseerd zijn. We richten ons op het

nemen van ‘no regret’-maatregelen. Die investeringen doen die sowieso

De activiteiten van de werkgroep richten zich op de volgende zaken: 1

het identificeren van (sociale) innovaties/ontwikkelingen op het gebied van energietransitie en klimaatadaptatie die relevant zijn

voor de REKS, door in contact te treden met mogelijke innovatie- en kennispartners;

2 het uitwerken van pilotprojecten om ervaringen op te doen met

innovaties;

3 het identificeren van subsidiemogelijkheden en andere financiële

middelen om de pilotprojecten te operationaliseren;

4 het borgen van de uitvoering van de projecten bij een andere

organisatie.

nodig zijn, ook al zouden we beleid wijzigen vanwege (technologische)

ontwikkelingen. Om een goed beeld te krijgen van bestaande maatregelen en om nieuwe innovaties goed te volgen is een REKS-innovatiewerkgroep ingesteld. Deze werkgroep staat in verbinding met de RES-regio’s West-

Brabant en de Metropoolregio Eindhovenen de provincie Noord-Brabant

(energietransitie, klimaatadaptatie en het Programma Sociale Innovatie), die ook volop met innovatievraagstukken bezig zijn.

juni 2023

pagina 30

Samenwerking en organisatie REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Samenwerking en organisatie Samenwerking

Organisatie

De Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant is een

Met de vaststelling en indiening van het regionale bod REKS 1.0 in 2021

van beleid is, maar het daadwerkelijk realiseren van een energietransitie

eindelijke doel is het realiseren van het bod en daarmee de transitieopga-

bijzonder programma binnen de regionale samenwerking in Hart van

Brabant. Anders, omdat de aard van samenwerking hier niet afstemming

in onze regio. Daarbij is bestuurlijk afgesproken dat we in Regio Hart van

Brabant als één gemeente staan voor de uitvoering van de REKS-opgaven. Dat doen we in nauwe samenwerking met een brede groep van medeo-

verheden en stakeholders. Met deze aanpak is de samenwerking rondom de REKS in Hart van Brabant uniek te noemen.

In de REKS werkt de overheid (9 gemeenten, 3 waterschappen en de pro-

is een periode van beleidsontwikkeling afgerond. Het programma REKS ontwikkelt zich verder op het vlak van strategie en beleid, maar het uit-

ve voor 2030 (en verder). Om hier goed uitvoering aan te kunnen geven is de organisatiestructuur van het programma REKS in de afgelopen periode aangepast.

De organisatie van het REKS-programma is weergegeven in Bijlage III.

vincie Noord-Brabant) intensief samen met stakeholders: ȇ Lokale energiecoöperaties, ȇ ZLTO,

ȇ Natuurorganisaties, ȇ Woningcorporaties,

ȇ Enexis Netbeheer, en ȇ Midpoint Brabant.

Bijzonder in de samenwerking met de lokale energiecoöperaties is dat

deze zich in Hart van Brabant verenigd hebben in de onderkoepelende Coöperatie Energie Hart van Brabant. Gemeenten in Hart van Brabant

hebben allen een raamovereenkomst ondertekend, waarin afspraken zijn gemaakt over de samenwerking met als doel 50% lokaal eigenaarschap te borgen.

juni 2023

pagina 32

Bijlagen REKS

Regionale Energie- en Klimaatstrategie Hart van Brabant

‘23

Voortgangsrapportage REKS

Bijlage I Reeds gerealiseerde duurzame opwek Reeds gerealiseerde duurzame opwek per 1/4/2022 Zon op bedrijfsdaken

eenheden bron

Gerealiseerd per 1/4 2022

Vollasturen op gebouw (tijdsduur waarin de zonnepanelen op vol vermogen energie produceren)

Opbrengst per 1/4/2022

MWP

MWh/MWP

MWh

opgave Enexis

opgave NP RES, begrippenkader

Dongen

3,31

900

2.979

Gilze en Rijen

17,31

900

15.579

Goirle

10,36

900

9.324

Heusden

28,07

900

25.263

Hilvarenbeek

27,26

900

24.534

Loon op Zand

3,58

900

3.222

Oisterwijk

29,82

900

26.838

Tilburg

144,78

900

130.302

Waalwijk

75,39

900

Totaal

329,88

67.851 306.892

juni 2023

pagina 34

Voortgangsrapportage REKS

Zon op veld Gerealiseerd per 1/4 2022 eenheden bron Dongen

Vollasturen op veld

Opbrengst per 1/4/2022 MWh

MWP

MWh/MWP

opgave Enexis

opgave NP RES, begrippenkader

48,2

950

45.790

Gilze en Rijen

0

950

-

Goirle

0

950

-

Heusden

0

950

-

Hilvarenbeek

0

950

-

Loon op Zand

0

950

-

Oisterwijk

0

950

-

Tilburg

0

950

-

Waalwijk

5

950

4.750

Totaal

53,2

50.540

Wind Gerealiseerd per 1/4 2022 eenheden bron Tilburg buitengebied noordwest

Vollasturen

Opbrengst per 1/4/2022 MWh

MW

MWh/MW

opgave Enexis

inzicht werkgroep Elektriciteit

15

1800

27.000

Vossenberg

20

1800

36.000

Vossenberg west 1

2,6

1800

4.680

Kraaiven

2,4

1800

4.320

Kattenberg

5

1800

9.000

Waalwijk

6

1800

10.800

Totaal

51

91.800

juni 2023

pagina 35

Voortgangsrapportage REKS

Bijlage II Te verwachten opwek Te verwachten opwek in de periode tot 31/12/2030 inclusief de al gerealiseerde opwek. Zon op bedrijfsdaken** eenheden bron Dongen

Potentie

Vollasturen op gebouw

Potentiële opbrengst let op inclusief reeds gerealiseerd MWh

hectares

MWh/ha

benchmark febr. 2021 bureau Overmorgen

*

68

511

34.536

Gilze en Rijen

91

511

46.252

Goirle

49

511

25.115

Heusden

103

511

52.768

Hilvarenbeek

63

511

32.270

Loon op Zand

43

511

21.753

Oisterwijk

69

511

35.162

Tilburg

542

511

276.767

Waalwijk

235

511

120.307

Totaal

1.263

*

645.393

Onder aanname dat 25% van het dakvlak geschikt is en volgens NP RES: 215 Wp/m2 en 950 vollasturen. Dit leidt tot 511 MWh/ha.

** deze tabel zal bij de volgende rapportage worden geactualiseerd op basis van recentere informatie over beschikbaar dakvlak. Nu is alleen dakvlak groter dan 1.000 m2 meegenomen uit de benchmark van bureau Overmorgen.

juni 2023

pagina 36

Voortgangsrapportage REKS

Zon op veld In voorbereiding eenheden

Opbrengst per ha

Opbrengst per 31/12 2030 MWh

hectare

MWh/ha

werkgroep elektriciteit *

opgave NP RES, begrippenkader **

50

1021

Goirle

12

1021

12.252

Heusden

23

1021

23.483

Waalwijk

15

1021

15.315

Loon op Zand

10

1021

10.210

bron Hilvarenbeek

Gerealiseerd Totaal *

51.050

50.540 110

162.850

Let op in de hubs is toevoeging van zon mogelijk, ook als dit niet is aangeboden in REKS 1.0.

** Volgens NP RES: 50% per ha is bruikbaar en 215 Wp/m2 en 950 vollasturen. Dit leidt tot 1021 MWh/ha.

Wind In voorbereiding eenheden

Vollasturen

Opbrengst per 31/12/2030 MWh

MW

MWh/MW

projectmanagers hubs

opgave NP RES, begrippenkader

Waalwijk

56

2950

165.200

Heusden

20

2670

53.400

Kattenberg

20

2670

53.400

De Baars

20

2670

53.400

Spinder, Vossenberg, Kraaiven, De Wildert

32

2670

85.440

Wijkevoort

0

2670

-

bron

Gerealiseerd Totaal *

91.800 148

502.640

De planning houdt geen rekening met beperkingen door de defensieradar en een gang naar de Raad van State

juni 2023

pagina 37

Voortgangsrapportage REKS

Bijlage III Organisatiestructuur programma REKS Strategie & beleid Grootschalige opwek hubs Hub de Baars

Ontwikkeling & uitvoering

Strategie & beleid

•

•

Hub Kattenberg

Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf

Werkgroep Energiebesparing

•

Hub Spinder Hub Kraaiven-Vossenberg Hub Heusden

Regionaal Klimaatfonds

Projecten Klimaatadaptatie

•

Grootschalige opwek hubs Waalwijk Gemeente Waalwijk

Hub Waalwijk-West

•

Werkgroep Klimaat

Werkgroep Innovatie

• • •

Ontwikkeling & uitvoering Aanpak energiebesparing Strategie gedragsbeïnvloeding Aanpak energiearmoede Regionaal klimaatloket Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Strategie biodiversiteit Aanvragen subsidies Stimuleringsregeling

Uitwerking innovatiestrategie

Hub Haven 8

•

Herijking E-opgave

E-opgave warmte

• Werkgroep Warmte

Ondersteuningteam participatie

•

Kernteam

• • • •

E-opgave landbouw

• • • •

Projectcommunicatie

E-opgave mobiliteit E-opgave industrie

Werkgroep Elektriciteit

Uitvoering communicatiestrategie

Ondersteuningteam communicatie

Programmeren & Prioriteren Netimpactanalyse Strategie Zon-op-dak Verkenning systeemintegratie

•

• •

Aanpak participatie

Strategie arbeidsmarkt Aanpak leren en ontwikkelen Implementatie monitoring Programmamanagement

Strategie Opslag E&W Uitwerking RSW 2.0 Analyse en strategie TvW’s Bronnenstrategie Strategie lokale warmtenetten Studie groot regionaal net Aanvragen ELENA-subsidie

juni 2023

pagina 38

Voortgangsrapportage REKS

Beleidscyclus In het linkerdeel van het schema staat het inhoudelijk programma van

de REKS. Het laat zien dat de onderwerpen in de verschillende fases van

de beleidscyclus zitten en dat er ook een continue terugkoppeling vanuit de verschillende fases zal plaatsvinden. Het Publiek Ontwikkelbedrijf

REKS, het Regionaal Klimaatfonds en de gemeente Waalwijk als verant-

woordelijke voor de Waalwijkse hubs hebben een bijzondere plaats in het REKS-programma. Zij zijn belast met het uitvoeren van een deel van het REKS-beleid, namelijk de duurzame opwek van energie.

Governance

De inhoudelijke uitwerking van het programma vindt plaats in de werk-

groepen en ondersteuningsteams. De werkgroepen zijn verantwoordelijk voor de inhoudelijke uitwerking. Onderlinge afstemming van de activiteiten vindt plaats in de brede projectgroep, waarin de werkgroepvoorzitters zitting hebben.

Sturing programma REKS Hart van Brabant Kernteam REKS Projectgroep REKS

Vz. projectleider Procesregisseur

Projectleider

Ambtelijke ondersteuning

Bestuurlijk opdrachtgevers (BO)

Procesondersteuning

Procesondersteuning

Eric Logister

Voorzitters werkgroepen

Ambtelijke opdrachtgevers (AO)

Gemeenten Provincie

Henk van Noort

Vertegenwoordiger waterschappen

Stuurgroep REKS

Enexis

Vz. bestuurlijk opdrachtgever

Vertegenwoordiger energiecoöperaties

Procesregisseur

Vertegenwoordiger woningcorporaties

Projectleider

Vertegenwoordiger Natuuren Milieuorganisaties JongRES

Sylvia Torremans

Provincie Vertegenwoordiger waterschappen Enexis

tige sturing vanuit de Stuurgroep REKS. Het Kernteam REKS is daarmee

Vertegenwoordiger Natuuren Milieuorganisaties

de spil in het programma.

Ambtelijke opdrachtnemer (PR)

Gemeenten

Vertegenwoordiger energiecoöperaties

delijke afstemming op het niveau van de Projectgroep REKS en procesma-

Jos Sprangers

Procesondersteuning

ZLTO

Het Kernteam REKS is verantwoordelijk voor de proces- en kwaliteitsbewaking voor het gehele programma. Het kernteam organiseert de inhou-

Opdrachtstructuur

Vz. procesregisseur

Vertegenwoordiger woningcorporaties ZLTO

De Stuurgroep REKS stuurt op het proces en op de inhoud van de belangrijkste REKS-onderwerpen. In de Stuurgroep REKS, waarin alle deelne-

mende gemeenten nu zitting nemen, zijn ook verschillende maatschappelijke organisaties vertegenwoordigd. Zij leveren op deze wijze een bijdrage aan de voortgang van het REKS-proces.

Het programma wordt op hoofdlijnen aangestuurd door de driehoek

Poho Energie, Klimaat & Grondstoffen Regio Hart van Brabant

juni 2023

pagina 39

Voortgangsrapportage REKS

bestuurlijk opdrachtgever-ambtelijk opdrachtgever-opdrachtnemer.

Structuur Regio Hart van Brabant en programma REKS

In het volgende schema wordt de onderlinge verbinding en verhouding van de Stuurgroep REKS met de portefeuillehoudersstructuur in Regio Hart van Brabant weergegeven.

Kernagenda / integrale afstemming ROA

Poho Fysiek

Besluitvorming over voorstellen vanuit het programma REKS vindt in be-

Energie en Klimaat Mobiliteitstransitie

ginsel in de Stuurgroep REKS plaats. Alleen wanneer voorstellen (mede) betrekking hebben op financiën en capaciteit of gaan over ruimtevragen

in het fysiek domein, wordt dit ter bekrachtiging aan de regionale portefeuillehouders voorgelegd.

Duurzame verstedelijking Toekomstbestendig Landelijkgebied

Vakpoho Energie, Klimaat & Grondstoffen

Opgaaf EKG kernagenda Financiën en Capaciteit

Stuurgroep REKS

juni 2023 pagina 40

Voortgangsrapportage REKS

Bijlage IV Regionale Structuur Warmte 2.0 Regionale Structuur Warmte 2.0 (separaat bijgevoegd)

juni 2023

pagina 41