Rapportage hydraulisch en milieutechnisch functioneren riolering Rijen d.d. 1 oktober 2021

Documentnummer:

Hydraulisch en milieutechnisch functioneren riolering Rijen

2021063-01

Status: Concept

Revisie: 1

Project:

Hydraulisch en milieutechnisch functioneren riolering Rijen

Projectnummer:

2021063

Opdrachtgever:

Gemeente Gilze en Rijen

Datum:

1 oktober 2021

Opsteller: RP

Kwaliteitscontroleur: -

Projectleider: RP

Akertech Adviseurs BV Vestiging ‘s-Hertogenbosch Bruistensingel 120 5232 AC ‘s-Hertogenbosch T. 013 522 99 00

Vestiging Duiven Scheefkelk 2 6922 HH Duiven T. 0316 280034 KVK: 578 12 918 BTW: 8527.47.093.B.01

Lid KIVI-NIRIA www.akertech.nl info@akertech.nl

INHOUDSOPGAVE 1.

Inleiding

2

2.

Uitgangspunten

3

2.1

Rioolmodel

3

2.2

Verharding

3

2.3

DWA

3

3.

Toelichting scenario’s

4

3.1

Huidige situatie

4

3.2

Scenario 1: HS + 6 deelprojecten Rijen NO

4

3.3

Scenario 2: Scenario 1 + bergingskelder

4

3.4

Scenario 3: Scenario 1 + bovengrondse berging uit fase 2 en 3 van het

afkoppelplan 3.5

Scenario 4: Scenario 1 + alle bovengrondse berging uit het afkoppelplan

3.6

Scenario 5: Scenario 4 + afkoppelen verharding op nader aangewezen

locaties 4.

Hydraulisch functioneren bij bui 8

6 6

4.1.1

Huidige situatie

6

4.1.2

Scenario 1

8

4.1.3

Scenario 2

9

4.1.4

Scenario 3

10

4.1.5

Scenario 4

11

4.1.6

Scenario 5

12

4.2

Hydraulisch functioneren bij bui 10

13

4.2.1

Huidige situatie

13

4.2.2

Scenario 1

14

4.2.3

Scenario 2

15

4.2.4

Scenario 3

16

4.2.5

Scenario 4

17

4.2.6

Scenario 5

18

4.3

Totaaloverzicht hoeveelheid water op straat (m³)

19

5.

Milieutechnisch functioneren

20

6.

Conclusies en aanbevelingen

22

6.1

Conclusies

22

6.1.1

Hydraulisch functioneren

22

6.1.2

Milieutechnisch functioneren

22

6.2

Aanbevelingen

Bijlagen Bijlage I: Overzichtskaart riolering Rijen Bijlage II: Overzichtskaart scenario’s

Pagina 1

4 5

Hydraulisch functioneren 4.1

4

22

1. INLEIDING Er is een afkoppelplan opgesteld voor de kern Rijen waarin verschillende afkoppelmogelijkheden zijn beschreven en geprioriteerd aan de hand van verschillende kenmerken. Het doel van dit afkoppelplan (“Masterplan afkoppelen Rijen” d.d. 12 mei 2021) is een verbetering van de waterkwaliteit van de Wolfsweide vijver en het voorkomen van wateroverlast in Rijen Noordoost. Hiervoor zijn in het afkoppelplan verschillend afkoppelmogelijkheden geformuleerd. In aanvulling op het afkoppelplan wordt in deze notitie het effect van de bovengrondse afkoppelmogelijkheden, zoals deze als onderdeel van het afkoppelplan zijn bepaald, op het hydraulisch functioneren van de gemengde riolering van de kern Rijen en op het overstortvolume op de Wolfsweide vijver getoetst.

Pagina 2

2. UITGANGSPUNTEN 2.1

RIOOLMODEL

Uitgangspunt voor de opbouw van het rioolmodel is het aangeleverde rioolmodel dat is gebruikt voor het opstellen van het BRP van 2015. Dit rioolmodel is verder aangevuld en aangepast op basis van data uit het rioolbeheerprogramma Obsurv. In bijlage I is de overzichtskaart van de riolering van Rijen weergegeven. Op deze overzichtskaart zijn tevens de bijzondere constructies (overstorten, doorlaten, terugslagkleppen en gemalen) weergegeven inclusief putnummer en maatvoering. In het rekenmodel is geen infiltratiewaarde ingesteld voor de IT-riolering, dit wil zeggen dat er geen infiltratie plaats kan vinden.

2.2

VERHARDING

Voor het bepalen van de hoeveelheid afstromende verharding is als basis de verhardingskaart van het BRP van 2015 gebruikt. Deze verhardingskaart is op hoofdlijnen aangevuld en aangepast op basis van de verharding uit de BGT (basiskaart grootschalige topografie) van 2020. De hoeveelheid afstromende verharding, welke is toegekend aan de riolering in het rioolmodel, bedraagt ca. 174 hectare. Hiervan is 110,7 hectare aangesloten op de gemengde riolering. In de overzichtskaart van de riolering (zie bijlage I) is de afstromende verharding, welke is toegekend aan het rioolmodel, weergegeven.

2.3

DWA

Op basis van kentallen uit de Kennisbank Stedelijk Water wordt voor de droogweerafvoer van particulieren uitgegaan van een gemiddeld debiet van 120 liter afvalwater/inwoner/dag met een maximale piekbelasting van 10 liter/inwoner/uur. Het aantal inwoners is van de kern Rijen is bepaald op 16.844 (jaarcijfers van 2020 op allecijfers.nl), dit is inclusief het buitengebied dat behoort bij de kern Rijen. In het rekenmodel is de DWA-belasting gelijkmatig verdeeld over alle gemengde een vuilwater putten. De droogweerafvoer van bedrijven is niet meegenomen in het rekenmodel. Injecties van andere rioleringsgebieden welke lozen op de gemengde (vrijverval) riolering van de kern Rijen zijn niet meegenomen in het rekenmodel.

Pagina 3

3.TOELICHTING SCENARIO’S 3.1

HUIDIGE SITUATIE

In deze notitie wordt met de huidige situatie de situatie bedoeld zoals toegelicht in paragraaf 2.1 en conform de overzichtskaart riolering Rijen welke is opgenomen in bijlage I.

3.2

SCENARIO 1: HS + 6 DEELPROJECTEN RIJEN NO

Scenario 1 betreft de afkoppelmaatregelen van zes deelprojecten in Rijen NO welke momenteel worden voorbereid en de afkoppelmaatregelen uit fase 1 van het afkoppelplan. Voor de toetsing van het effect van het afkoppelen is de openbare verharding binnen de projectgrens van de zes deelprojecten afgekoppeld van de gemengde riolering. In bijlage II is de locatie van de deelprojecten weergegeven. In scenario 1 is 3,9 hectare afgekoppeld van de gemengde riolering ten opzichte van de huidige situatie.

3.3

SCENARIO 2: SCENARIO 1 + BERGINGSKELDER

Scenario 2 betreft een aanvulling op scenario 1. Aanvullend op scenario 1 wordt er een bergingskelder gerealiseerd achter de overstort richting de Wolfsweide vijver. De locatie van de bergingskelder is weergegeven op de overzichtskaart met de scenario’s, welke is opgenomen in bijlage II. Deze overstortdrempel met een lengte van 12 meter (conform huidige situatie), wordt 10 cm verlaagd van 4,80 m +NAP naar 4,70 m +NAP. Aan de zijde van de bergingskelder wordt er een overstort geplaatst op 4,80 m +NAP richting de Wolfsweide vijver met een drempellengte van 12 meter. De te realiseren bergingskelder heeft een lengte van 100 meter, breedte van 10 meter en hoogte van 2,5 meter. Als de bodem van de bergingskelder op maximaal 2,30 m +NAP komt te liggen dan heeft de kelder een beschikbare inhoud van 2500 m³. Ten behoeve van de lediging van de bergingskelder wordt er een ledigingspomp geïnstalleerd welke de bergingskelder in 48 uur leegpompt. Het debiet van de ledigingspomp bedraagt ca. 105 m³ per uur.

3.4

SCENARIO 3: SCENARIO 1 + BOVENGRONDSE BERGING UIT FASE 2 EN 3 VAN HET AFKOPPELPLAN

Scenario 3 betreft een aanvulling op scenario 1. In aanvulling op scenario 1 wordt de openbare verharding in de omgeving van de potentiële bovengrondse waterberging uit fase 2 en 3 van het afkoppelplan, afgekoppeld van de gemengde riolering. In bijlage II zijn de betreffende locaties weergegeven. In scenario 3 is 7,1 hectare afgekoppeld van de gemengde riolering ten opzichte van de huidige situatie.

3.5

SCENARIO 4: SCENARIO 1 + ALLE BOVENGRONDSE BERGING UIT HET AFKOPPELPLAN

Scenario 4 betreft een aanvulling op scenario 1. In aanvulling op scenario 1 wordt de openbare verharding in de omgeving van alle potentiële bovengrondse waterberging uit het afkoppelplan, afgekoppeld van de gemengde riolering. In bijlage II zijn de betreffende locaties weergegeven. In scenario 4 is 10,9 hectare afgekoppeld van de gemengde riolering ten opzichte van de huidige situatie.

Pagina 4

3.6

SCENARIO 5: SCENARIO 4 + AFKOPPELEN VERHARDING OP NADER AANGEWEZEN LOCATIES

Scenario 5 betreft een aanvulling op scenario 4. In aanvulling op scenario 4 is er 13,16 hectare extra afgekoppeld van de gemengde riolering. De betreffende afgekoppelde oppervlakken zijn in de onderstaande figuur in het rood weergegeven. In scenario 5 is 23,9 hectare afgekoppeld van de gemende riolering ten opzichte van de huidige situatie.

Figuur 1: Overzicht van af te koppelen verharding scenario 5 in aanvulling op scenario 4

Pagina 5

4. HYDRAULISCH FUNCTIONEREN Het hydraulisch functioneren van de riolering is getoetst met bui 8 en bui 10 van de Kennisbank Stedelijk Water. Bui 8 heeft statistisch gezien een herhalingstijd van één keer per 2 jaar (T=2) en bevat 19,8 mm neerslag in één uur. Bui 10 heeft statistisch gezien een herhalingstijd van één keer per 10 jaar (T=10) en bevat 35,7 mm neerslag in 45 minuten.

4.1 4.1.1

HYDRAULISCH FUNCTIONEREN BIJ BUI 8 Huidige situatie

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende waterstand in de riolering bij Bui 8 weergegeven. Vanuit de blauw opgelichte putten wordt water op straat berekend. In de figuur is zichtbaar dat er met name in het zuidwesten van Rijen (ten noorden van het spoor) veel water op straat wordt berekend. Het water op straat wordt hier veroorzaakt door een beperkte afvoer richting het noordoosten waar de externe overstort richting de Wolfsweide vijver is gesitueerd. De beperkte afvoer wordt veroorzaakt door een knijpleiding van rond 200 mm in put 2108A, zie bijlage I. Gezien de omvang van het water op straat op deze locatie en geen informatie over wateroverlast in de praktijk op deze locatie, is het waarschijnlijk dat de doorlaat in put 2108A en 2108 in de praktijk anders zijn dan dat er bekend is. Verder wordt er water op straat berekend in de Pastoor Oomenstraat wat veroorzaakt wordt door een beperkte afvoercapaciteit van de aanwezige gemengde riolering met een diameter van 250 mm. In Rijen Noordoost wordt water op straat berekend wat vooral wordt veroorzaakt door een lager maaiveld in combinatie met de hoeveelheid verharding die (in heel Rijen) is aangesloten op de gemengde riolering. In Rijen Noordoost wordt water op straat ook in de praktijk herkend. Tot slot wordt er in Rijen Noordwest een hogere waterstand berekend tussen de 10 en 30 cm beneden maaiveld.

Hier wordt in de praktijk water op straat herkend. Volgens de theoretische berekeningsresultaten is dit een kwetsbaardere locatie, maar ontstaat bij een T=2 bui nog geen water op straat. Bij bui 8 wordt in de huidige situatie 179,5 m³ water op straat berekend. Waarvan 115,4 m³ water op straat wordt berekend in het zuidwesten (ten noorden van het spoor).

Pagina 6

Figuur 2: Maximaal berekende waterstand in de huidige situatie bij Bui 8

Pagina 7

4.1.2

Scenario 1

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende waterstand in de riolering voor scenario 1 bij Bui 8 weergegeven. Vanuit de blauw opgelichte putten wordt water op straat berekend.

Bij scenario 1 wordt geen water op straat meer berekend in Rijen Noordoost. In scenario 1 wordt 177,4 m³ water op straat berekend bij Bui 8.

Figuur 3: Maximaal berekende waterstand voor scenario 1 bij Bui 8

Pagina 8

4.1.3

Scenario 2

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende waterstand in de riolering voor scenario 2 bij Bui 8 weergegeven. Vanuit de blauw opgelichte putten wordt water op straat berekend. Het berekende water op straat bij scenario 2 komt grotendeels overeen met de water op straat resultaten van scenario 1. In scenario 2 wordt 177,4 m³ water op straat berekend bij Bui 8.

Figuur 4: Maximaal berekende waterstand voor scenario 2 bij Bui 8

Pagina 9

4.1.4

Scenario 3

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende waterstand in de riolering voor scenario 3 bij Bui 8 weergegeven. Vanuit de blauw opgelichte putten wordt water op straat berekend. In aanvulling op de water op straat resultaten van scenario 1 wordt er in Rijen Noordwest een lagere waterstand berekend. In scenario 3 wordt 161,9 m³ water op straat berekend bij Bui 8.

Figuur 5: Maximaal berekende waterstand voor scenario 3 bij Bui 8

Pagina 10

4.1.5

Scenario 4

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende waterstand in de riolering voor scenario 4 bij Bui 8 weergegeven. Vanuit de blauw opgelichte putten wordt water op straat berekend. In vergelijking met de water op straat resultaten van scenario 3 is er nauwelijks verschil in het aantal water op straat locaties. De hoeveelheid water op straat is wel aanzienlijk afgenomen. In scenario 4 wordt 140,9 m³ water op straat berekend bij Bui 8.

Figuur 6: Maximaal berekende waterstand voor scenario 4 bij Bui 8

Pagina 11

4.1.6

Scenario 5

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende waterstand in de riolering bij bui 8 weergegeven. Vanuit de blauw opgelichte putten wordt water op straat berekend. In vergelijking met scenario 4 is wordt er in Rijen Noordoost een waking berekend van meer dan 30 cm (verschil maaiveld en maximale waterstand). Ook de hoeveelheid water op straat neemt af. In scenario 5 wordt 114,5 m³ water op straat berekend bij Bui 8.

Figuur 7: Maximaal berekende waterstand voor scenario 5 bij Bui 8

Pagina 12

4.2 4.2.1

HYDRAULISCH FUNCTIONEREN BIJ BUI 10 Huidige situatie

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende hoeveelheid water op straat in kubieke meters in de huidige situatie bij Bui 10 weergegeven. In totaal wordt er 7.685 m³ water op straat berekend.

Figuur 8: Maximaal berekende hoeveelheid water op straat (m³) in de huidige situatie bij Bui 10

Pagina 13

4.2.2

Scenario 1

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende hoeveelheid water op straat in kubieke meters bij scenario 1 bij Bui 10 weergegeven. In totaal wordt er 7.407 m³ water op straat berekend.

Figuur 9: Maximaal berekende hoeveelheid water op straat (m³) voor scenario 1 bij Bui 10

Pagina 14

4.2.3

Scenario 2

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende hoeveelheid water op straat in kubieke meters bij scenario 2 bij Bui 10 weergegeven. In totaal wordt er 7.310 m³ water op straat berekend.

Figuur 10: Maximaal berekende hoeveelheid water op straat (m³) voor scenario 2 bij Bui 10

Pagina 15

4.2.4

Scenario 3

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende hoeveelheid water op straat in kubieke meters bij scenario 3 bij Bui 10 weergegeven. In totaal wordt er 6.887 m³ water op straat berekend.

Figuur 11: Maximaal berekende hoeveelheid water op straat (m³) voor scenario 3 bij Bui 10

Pagina 16

4.2.5

Scenario 4

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende hoeveelheid water op straat in kubieke meters bij scenario 4 bij Bui 10 weergegeven. In totaal wordt er 6.707 m³ water op straat berekend.

Figuur 12: Maximaal berekende hoeveelheid water op straat (m³) voor scenario 4 bij Bui 10

Pagina 17

4.2.6

Scenario 5

In de onderstaande figuur is de maximaal berekende hoeveelheid water op straat in kubieke meters bij scenario 5 bij Bui 10 weergegeven. In totaal wordt er 5.163 m³ water op straat berekend.

Figuur 13: Maximaal berekende hoeveelheid water op straat (m³) voor scenario 5 bij Bui 10

Pagina 18

4.3

TOTAALOVERZICHT HOEVEELHEID WATER OP STRAAT (M³)

In de onderstaande tabel is de maximaal berekende hoeveelheid water op straat in Rijen bij bui 8 en bui 10 per scenario weergegeven. Daarnaast is per scenario de hoeveelheid water op straat uitgedrukt in een percentage ten opzichte van de huidige situatie weergegeven. Tabel 1: Hoeveelheid water op straat in m³ per scenario Bui 8

Pagina 19

Bui 10

Volume (m³)

Hoeveelheid t.o.v. HS

Volume (m³)

Hoeveelheid t.o.v. HS

Huidige situatie

180

100%

7.685

100%

Scenario 1

177

98%

7.407

96%

Scenario 2

177

98%

7.310

95%

Scenario 3

162

90%

6.887

90%

Scenario 4

141

78%

6.707

87%

Scenario 5

115

64%

5.163

67%

5. MILIEUTECHNISCH FUNCTIONEREN Het milieutechnisch functioneren van de riolering is getoetst met een tweejarige neerslagreeks met de gemeten neerslag in De Bilt 1955 en 1956. Op basis van de rekenresultaten zijn het aantal overstortingen per jaar en het jaarlijkse overstortvolume richting oppervlaktewater in beeld gebracht. Hiervoor is tevens de vuilvracht in kg CZV berekend op basis van een gemiddelde CZVconcentratie

van

250

mg/L

(conform

Kennisbank

Stedelijk

Water).

Het

gemiddelde

bezinkingsrendement van randvoorzieningen is 45% de vuilconcentratie (CZV) bedraagt 137,5 mg/L. In tabel 2 zijn het overstortvolume en de vuilvracht van alle overstorten in Rijen in de huidige situatie weergegeven. Tabel 2: Overstortvolume en vuilvracht in de huidige situatie Frequentie Overstortvolume [-/jaar]

Vuilvracht

[m³/jaar]

Overstort nabij RWZI

[kg CZV/jaar]

0

0

0

4,5

21.894

5.473

Randvoorziening Zwartedijk1*

1

9

1

Randvoorziening Zwartedijk2*

2

582

80

Totaal

-

22.485

5.555

Overstort op Wolfsweide

* Het bezinkingsrendement van randvoorzieningen is 45% de vuilconcentratie (CZV) bedraagt 137,5 mg/L

In tabel 3 zijn het overstortvolume en de vuilvracht van alle overstorten in Rijen voor scenario 5 weergegeven. Tabel 3: Overstortvolume en vuilvracht bij scenario 5 Frequentie Overstortvolume [-/jaar] Overstort nabij RWZI

[m³/jaar]

Vuilvracht [kg CZV/jaar]

0

-

-

2,5

10.214

2.554

Randvoorziening Zwartedijk1*

0

-

-

Randvoorziening Zwartedijk2*

1,5

354

49

-

10.568

2.602

Overstort op Wolfsweide

Totaal

* Het bezinkingsrendement van randvoorzieningen is 45% de vuilconcentratie (CZV) bedraagt 137,5 mg/L

In tabel 4 zijn het overstortvolume en de vuilvracht op de Wolfsweide vijver per scenario weergegeven. Tabel 4: Overstortvolume en vuilvracht op de Wolfsweide vijver per scenario Frequentie Overstortvolume Vuilvracht [-/jaar] Huidige situatie

[m³/jaar]

Vuilvracht t.o.v. HS

[kg CZV/jaar]

4,5

21.894

5.473

100%

Scenario 1

4

19.587

4.897

89%

Scenario 2*

2,5

12.139

1.669

30%

Scenario 3

3,5

17.871

4.468

82%

Scenario 4

3,5

16.318

4.079

75%

Scenario 5

2,5

10.214

2.554

47%

* Het bezinkingsrendement van randvoorzieningen is 45% de vuilconcentratie (CZV) bedraagt 137,5 mg/L

Pagina 20

Pagina 21

6. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 6.1

CONCLUSIES Hydraulisch functioneren

6.1.1

In het zuidwesten van Rijen wordt op veel locaties water op straat berekend. Dit wordt vermoedelijk berekend door een fout in de rioleringsgegevens ten opzichte van de praktijk. Met uitzondering van het bovenstaande wordt er in het noordoosten van Rijen op de meeste locaties water op straat berekend, veroorzaakt door een lager maaiveld in combinatie met beperkende afvoercapaciteit van het gemengde stelsel van Rijen in relatie tot de hoeveelheid verharding die is aangesloten op de gemengde riolering. Verder wordt er in de Pastoor Oomenstraat water op straat berekend door een te kleine riolering. Tot slot treedt er in het noordwesten een waterstand op van minder dan 30 cm beneden maaiveld, bij hevigere buien dan een Bui 8 zal ook hier water op straat optreden. De berekeningsresultaten van de verschillende scenario’s tonen aan dat het afkoppelen van hemelwater leidt tot minder water op straat. Met de afkoppelmaatregelen van scenario 4 wordt 22% minder water op straat berekend ten opzichte van de huidige situatie en met de afkoppelmaatregelen van scenario 5 wordt 36% minder water op straat berekend. Aandachtspunt hierbij is dat de hoeveelheid water op straat in het zuidwesten hierin is meegenomen en van invloed is op de berekende hoeveelheid water op straat.

Milieutechnisch functioneren

6.1.2

In de huidige situatie bedraagt de vuilvracht vanuit de gemengde riolering op de Wolfsweide vijver 5.473 kg CZV per jaar. De afkoppelmaatregelen van scenario 4 zorgen voor een reductie van 25% van de vuilvracht en de afkoppelmaatregelen van scenario 5 zorgen voor reductie van 53% van de vuilvracht. De mogelijke gegevensfout in het zuidwesten van Rijen heeft op het berekende milieutechnisch functioneren een minder grote invloed dan het op het hydraulisch functioneren heeft. Maar ook hiervoor geldt dat dit een afwijking oplevert.

6.2

AANBEVELINGEN

Gezien het verdachte aantal locaties waar water op straat wordt berekend in het zuidwesten van Rijen wordt aanbevolen om de werkelijke situatie nader te onderzoeken, te beginnen bij de werking van de interne overstort en de twee doorlaten in de inspectieputten 2108A en 2108.

Pagina 22

BIJLAGEN

Bijlage(n) behorende bij 2021063-01_Hydraulisch en milieutechnisch functioneren riolering Rijen_d.d. 01-10-2021_RP_rev1

Bijlage I Overzichtstekening riolering Rijen

Bijlage(n) behorende bij 2021063-01_Hydraulisch en milieutechnisch functioneren riolering Rijen_d.d. 01-10-2021_RP_rev1

Bijlage II Overzichtstekening scenario’s

Bijlage(n) behorende bij 2021063-01_Hydraulisch en milieutechnisch functioneren riolering Rijen_d.d. 01-10-2021_RP_rev1