Raadsvoorstel vaststellen KES en beeldskwaliteitplan

RAADSVOORSTEL Commissie Ruimte Raadsvergadering Cluster Afdeling Zaaknummer

: 7 december 2023 :18 december 2023 :Projecten :Ruimtelijke ontwikkeling :1046889

Agendapunt Portefeuillehouder

: :Wethouder Scheifes

Programma

: Spoorzone Rijen

Voorstel vaststellen Klant-Eis-Specificatie (CRS-KES) Spoorzone Rijen en Beeldkwaliteitsplan Spoorzone Rijen 1. Voorgesteld besluit 1. De Klant-Eis-Specificatie (CRS-KES) Spoorzone Rijen vaststellen 2. Het Beeldkwaliteitsplan Spoorzone Rijen vaststellen en deze onderdeel laten uitmaken van de Welstandsnota. 2. Eerdere besluitvorming Op 2 oktober 2023 heeft uw raadzienswijzen gegeven op de concept CRS-KES Spoorzone Rijen. Op 2 oktober 2023 heeft uw raad zienswijzen gegeven op het concept Beeldkwaliteitsplan Spoorzone Rijen.

3. Samenvatting Uw raad heeft op 2 oktober 2023 gereageerd op de concept CRS-KES en het concept Beeldkwaliteitsplan Spoorzone Rijen. Ook bewoners kregen de gelegenheid om te reageren. De reacties zijn verwerkt in beide documenten. Het college vraagt uw raad om beide documenten vast te stellen.

Voorstel 4. Inleiding De Klant-Eis-Specificatie (KES) vormt het startpunt van een beheerst ontwerp- en realisatieproces dat door middel van de methodiek van Systems-Engineering (SE) wordt opgezet. SE is een methodiek die oorspronkelijk uit de vliegtuigindustrie komt en die inmiddels binnen een scala van complexe projecten in het ruimtelijk domein wordt toegepast. Met het vaststellen van de KES maken we op het hoogste functionele niveau een vertaling van de projectdoelen (die vaak abstract van aard zijn) naar meer concreet hanteerbare eisen die de basis vormen voor het creëren van ontwerpoplossingen. Met de SE werkwijze kunnen we de logica van het ontwerpproces navolgbaar en transparant maken. Op verschillende manieren hebben we in de afgelopen jaren informatie verzameld om de KES op te stellen. Gevraagd en ongevraagd ontvingen we van omwonenden, organisaties, bedrijven, belangengroepen, professionals en deskundigen waardevolle vragen, oprechte zorgen, eisen en wensen voor de nieuwe stationsomgeving. Al die informatie hebben we gebruikt om de KES op te stellen. Waar nodig zochten we ook afstemming in de verdere uitwerking.

Zaaknummer: 1038351

Iedere eis in de KES kent een “eis-initiator”. In het geval van de spoorzone is dat ProRail of de gemeente. Over het algemeen kan je stellen dat deze “eis-initiator” de eigenaar is van de eis. Met andere woorden: een eis kan alleen maar gewijzigd worden als de eis-initiator daarmee instemt. Maar ook: De oplossing (=ontwerp èn realisatie) dient altijd te voldoen aan de eisen uit de KES. Dat is de afspraak. Het niet voldoen aan de afspraak leidt tot een afwijkingsprocedure die beheerst wordt afgewikkeld totdat KES en oplossing weer met elkaar in overeenstemming zijn. Dat kan leiden tot aanpassen van de KES maar – en veel vaker het geval – tot aanpassen van de oplossing. Nadat de KES is vastgesteld door de gemeenteraad (en de partners Rijk en Provincie), gebruiken we deze als toetssteen voor het ontwerp- en realisatieproces. De ontwerpers vertalen deze KES naar voor de project relevante Systeem-Eis-Specificatie (SES) die voor de bouwers weer hanteerbaar zijn. Bij elke fase-overgang in het realisatieproces wordt aan de eisen uit de voorgaande fase getoetst (=verificatie) en wordt tevens beoordeeld of nog altijd aan de oorspronkelijke doelen wordt voldaan (=validatie). Deze werkmethodiek creëert duidelijkheid en overzichtelijkheid en voorkomt onnodige verstoringen in het project/proces.

Het vaststellen van de KES betekent het “vastklikken” van de eisen en uitganspunten van het project op het hoogste functionele niveau. De eigenaren van de KES dienen deze daarom vast te stellen. Voor de gemeente-eisen in de KES is dat de gemeenteraad als kaderstellend orgaan, namens de inwoners van Gilze en Rijen. Ook ProRail zal de eigen eisen vaststellen. De concept CRS-KES is op 19 september 2023 in de commissie Ruimte besproken en op 2 oktober 2023 in de raad met het doel om zienswijzen/reacties te krijgen vanuit de raad. In dit proces heeft uw raad de volgende zaken benoemd: 1. Er moet een eis worden toegevoegd over de toegankelijkheid van brandweer bij calamiteiten; 2. Er moet een eis worden toegevoegd over reductie trillingen als gevolg van passerende treinen; 3. De scope van het project dient te worden vergeleken met de indicatieve scope uit de Bestuursovereenkomst 2023; 4. Bij de eis toegankelijkheid dient de gemeente – naast ProRail – mede als eis-initiator te worden benoemd. Punt 1 heeft geleid tot een nieuwe eis, te weten eis 261 -> zie bijlage CRS-KES; Punt 2 heeft geleid tot een nieuwe eis, te weten eis 017 -> zie bijlage CRS-KES; Punt 3 heeft geleid tot een kleine aanpassing in de scope omschrijving van de CRS-KES, waaronder het verplaatsen van de snelfietsroute van “binnen de scope” naar meekoppelkans (onder de tabel).

Verder is het goed om te benadrukken dat de scopebeschrijving in de CRS-KES bedoeld is om de basis te leggen voor systeemeisen waaraan het ontwerp aan getoetst wordt (op weg naar realisatie) en de beschrijving van de indicatieve scope uit de Bestuursovereenkomst een functionele beschrijving kent als basis voor de financieringsafspraken tussen Rijk, provincie en gemeente. Daardoor zijn er kleine verschillen te ontdekken in de beide scopebeschrijvingen. De scope van het project wordt bij de komende GO-NOGO beslissing (begin 2024) concreter vastgelegd aan de hand van het FIS (Functioneel-Integraal-Systeemontwerp) van ProRail en het VOgemeentescope. Deze ontwerpen (FIS en VO-buitenruimte) zijn eenduidig beschreven en op basis daarvan maken we een herijkte kostenraming.

Zaaknummer: 1046889

Punt 4 heeft geleid tot een kleine aanpassing van eis 003 -> zie bijlage CRS-KES. Gelijk met de behandeling in de gemeenteraad heeft een review van de CRS-KES plaatsgevonden bij stakeholders van ProRail. Dit heeft geleid tot enkele kleine tekstuele aanpassingen en het toevoegen van eis 134 en 135. De bewonersbijeenkomsten van 11 september over het VO-buitenruimte (gemeentelijke scope) en de bredere informatiebijeenkomsten van 13 september hebben opmerkingen over het ontwerp opgeleverd, die allen zijn genoteerd en met de start van het DO-proces worden verwerkt. Hieruit zijn geen aanpassingen op de CRS-KES gekomen. De wijzingen in de CRS-KES zijn in bijlage 1 in rode tekst weergegeven. Het Beeldkwaliteitsplan is een belangrijk basisdocument in het ontwerp- en realisatieproces van Spoorzone Rijen. Met dit document leggen we op hoofdlijnen de verschijningsvorm en een logisch gebruik van de stationsomgeving vast. Een eerste set aan referentiebeelden in het BKP vormt de basis voor de gewenste architectonische kwaliteit van de stationsomgeving.

Het BKP wordt opgesteld en vastgesteld om: - bij de realisatie nadere esthetische (vormgeving en materialisatie) eisen te kunnen formuleren op weg naar het definitief ontwerp en de aanbesteding; - voor het bevoegd gezag – de gemeenteraad van Gilze en Rijen – als toetssteen te dienen voor verdere vergunningverlening en advisering in het kader van welstand. Het BKP is opgesteld door architectenbureau ZJA, met de medewerking van alle betrokken ontwerpers, adviseurs en bouwmeesters van ProRail-NS-Movares (ingenieursbureau) en gemeente rondom het project Spoorzone Rijen. Het vaststellen van het BKP betekent het “vastklikken” van de eisen en uitgangspunten van het project op het hoogste esthetisch en functioneel niveau. De eigenaren van het BKP dienen deze daarom vast te stellen. De eigenaren worden vertegenwoordigd door de gemeenteraad als kaderstellend orgaan, namens de inwoners van Gilze en Rijen. Rijk en provincie hebben kennis genomen van het BKP en vinden vaststelling ervan zelf niet noodzakelijk. Omdat de gemeente direct en dagelijks met het project te maken heeft en als bevoegd gezag vergunningen gaat verstrekken is vaststelling van het BKP door de gemeenteraad als welstandskader wel noodzakelijk. Het concept Beeldkwaliteitsplan is op 19 september 2023 in de commissie Ruimte besproken en op 2 oktober 2023 in uw raad met het doel om zienswijzen/reacties te krijgen.

Uw raad heeft geen zienswijzen/reacties ingediend en daarom wordt het Beeldkwaliteitsplan nu als vast te stellen plan aangeboden. Wel heeft uw raad een opmerking geplaatst bij het voorlopig ontwerp van het stationsplein (gemeentelijke scope). Daar is in het huidige VO een “open space” benadering gekozen voor de ruimte waar fietser, voetganger en bestemmingsverkeer elkaar ontmoeten. Er zijn vragen over de verkeersveiligheid bij deze oplossing. Met een verwijzing naar het stationsplein Tilburg-Universiteit vraagt uw raad om ook te kijken naar een oplossing met gescheiden verkeersstomen. Door het college is toegezegd om beide opties (open space en gescheiden verkeersstromen) bij de start van het DO-proces uit te werken en hierop een extern verkeersveiligheidsadvies in te winnen. Op basis daarvan wordt het voorlopig ontwerp van de buitenruimte verder uitgewerkt. Uw raad heeft met deze toezegging van het college ingestemd en is verder akkoord met het Beeldkwaliteitsplan. Zaaknummer: 1046889

5. Argumenten Het vaststellen van de KES en het Beeldkwaliteitsplan door uw raad leidt tot het beheersbaar uitvoeren van het project Spoorzone Rijen. Een beeldkwaliteitsplan moet door de gemeenteraad worden vastgesteld en tevens onderdeel gaan uitmaken van de welstandsnota om als toetsingskader voor welstand te kunnen dienen. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 Door de CRS-KES eerst in conceptvorm aan uw raad voor zienswijzen aan te bieden en vervolgens met dit raadsvoorstel vast te laten stellen beperken we risico’s op volledigheid en ontbreken van draagvlak voor het ontwerpproces. 2.1 Door het Beeldkwaliteitsplan eerst in conceptvorm aan uw raad voor zienswijzen aan te bieden en vervolgens met dit raadsvoorstel vast te laten stellen beperken we risico’s op volledigheid en ontbreken van draagvlak voor het ontwerpproces. 7. Alternatieven Niet van toepassing 8. Lasten, baten en dekking Investering: Aan dit voorstel zijn geen financiële consequenties verbonden. De CRS-KES en het Beeldkwaliteitsplan zijn een vertaling van de projectdoelen en passen daarmee binnen de reikwijdte van de projectopdracht die met het raadsbesluit van 3 april 2023 is vastgesteld. Het vaststellen van de CRS-KES en het Beeldkwaliteitsplan als onderdeel van het proces van system engineering, draagt bij aan het creëren van financiële rust.

We voorkomen hiermee onbeheerste wijzigingsprocessen die altijd invloed hebben op de planning en de kosten. Eenmalige kosten: Geen specifieke eenmalige kosten (zie boven) Structurele kosten: Geen specifieke structurele kosten (zie boven)

Dekking: Het geheel van de kosten van de spoorzone past binnen de toegekende dekkingsbronnen binnen de gemeentebegroting, aangevuld met toegekende bijdragen van de Provincie en het Rijk. 9. Duurzaamheid en inclusie Duurzaamheids- en inclusie-eisen maken onderdeel uit van de CRS-KES en zijn verbeeld in het Beeldkwaliteitsplan. Relevante basisdocumenten over duurzaamheid en inclusie zijn daarnaast als kader ook opgenomen in de CRS-KES. Nadat de CRS-KES is vastgesteld, maken deze eisen onderdeel uit van de projectscope. 10. Relatie tot ABG-Organisatie Geen specifieke relatie met de ABG-organisatie 11. Communicatie en vorm van participatie Tijdens de informatiebijeenkomsten en via de projectpagina op www.onsgilzerijen.nl hebben alle betrokkenen de KES/CRS en de animatie (gebaseerd op het beeldkwaliteitsplan) kunnen bekijken en Zaaknummer: 1046889

hierop kunnen reageren. Na het vaststellen van CRS-KES en Beeldkwaliteitsplan informeren we via de nieuwsbrief spoorzone en op onsgilzerijen.nl alle betrokkenen van de spoorzone Vervolgens gaan we – na het GO-NOGO moment - verder met het ontwerpproces met regelmatige inbreng van stakeholders rondom het project. Hiervoor houden wij continu ons communicatie- en participatieplan actueel. 12. Vervolg Na de vaststelling van CRS-KES en het Beeldkwaliteitsplan werken we toe naar de volgende mijlpaal: De GO-NOGO beslissing, waarbij wij u een actuele kostenraming en uitgewerkte scope kunnen voorleggen, met als volgende stap om deze vast te stellen. Deze scope wordt in de Bestuursovereenkomst 2023 nog “indicatieve scope” genoemd. Het doel is om de GO-NOGO beslissing begin 2024 te nemen. Met een “GO” als besluit kunnen we vervolgens:  VO Openbare Ruimte vaststellen;  Starten met de volgende projectfase: van VO naar DO (definitief ontwerp) en voorbereiding realisatie.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema Secretaris burgemeester

Bijlage(n) :

Bijlage 1: Klant-Eis-Specificatie (CRS-KES) Spoorzone Rijen Bijlage 2: Beeldkwaliteitsplan Spoorzone Rijen

Zaaknummer: 1046889

Agendapunt Vergadering d.d. 18 december 2023 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1038351;

gelet op het bepaalde in; besluit: 1. 2.

De Klant-Eis-Specificatie (CRS-KES) Spoorzone Rijen vast te stellen Het Beeldkwaliteitsplan Spoorzone Rijen vaststellen en deze onderdeel laten uitmaken van de Welstandsnota.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 18 december 2023 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

D.A. Alssema

Zaaknummer: 1046889