Raadsvoorstel Uitwerking maatregelen Ravijnjaar

RAADSVOORSTEL Commissie: Afdeling: Zaaknummer:

2 december 2024 Financiën & Control 1093247

Raadsvergadering: Portefeuillehouder: Programma:

16 december 2024 Wethouder Scheifes

Voorstel tot vaststellen maatregelenpakket Ravijnjaar 2025-2028

1. Voorgesteld besluit 1. Het Maatregelenpakket Ravijnjaar 2025-2028 vast te stellen en de hieruit voortvloeiende financiële consequenties op te nemen in de meerjarenbegroting 2025-2028 ; 2. Eerdere besluitvorming Vaststellen van de begroting 2025-2028 Vaststellen van de 2e turap 2024 en de 1e begrotingswijziging 2025 3. Samenvatting Voor de komende jaren hebben we scherpe keuzes te maken om financieel te kunnen blijven werken aan de verdere ontwikkeling van onze gemeente. We hebben een zorgvuldig proces doorlopen om te komen tot keuzes, die u terugvindt in dit maatregelenpakket. Eén richting is heel duidelijk aangegeven: we blijven maximaal inzetten op behoud van maatschappelijke voorzieningen. Het is gelukt om de balans te bewaken tussen een toekomstbestendig voorzieningenniveau en een lastendruk gebaseerd op gemiddelden in Nederland en onze regio. Met dit maatregelenpakket maken we 2025 en 2026 financieel sluitend en leggen we de basis voor een toekomstbestendige, robuuste financiële huishouding.

Voorstel 4. Inleiding Het is goed wonen, werken en leven in onze gemeente. We zijn een groene gemeente met een hoog voorzieningenniveau. Voor de komende jaren hebben we scherpe keuzes te maken om financieel te kunnen blijven werken aan de verdere ontwikkeling van onze gemeente. Dat heeft alles te maken met een structurele bezuiniging van het Rijk op het gemeentefonds. De gemeenteraad nam het initiatief om in oktober met elkaar te debatteren over het ravijnjaar en oplossingsrichtingen te verkennen. Ook bij de behandeling van de begroting 2025-2028 op 11 november jl. is dit onderwerp nadrukkelijk in uw raad aan de orde geweest. We hebben goed geluisterd en de uitkomsten gebruikt om dit maatregelenpakket voor te bereiden. We hebben een zorgvuldig proces doorlopen om te komen tot keuzes, die u terugvindt in dit maatregelenpakket. Er is door onze medewerkers van de ABG-organisatie hard gewerkt om mogelijke maatregelen in beeld te brengen. Eén richting is heel duidelijk aangegeven: we blijven maximaal inzetten op behoud van maatschappelijke voorzieningen. Daarbij zetten we voornamelijk in op technisch-administratieve Zaaknummer: 1093247

maatregelen, het betaalbaar houden van het sociaal domein, maatregelen gericht op behoud van weerstandsvermogen, anticiperen we op een toekomstbestendig Gilze en Rijen en treffen we maatregelen om onze inkomsten te verhogen. Het is gelukt om de balans te bewaken tussen een toekomstbestendig voorzieningenniveau en een lastendruk gebaseerd op gemiddelden in Nederland en onze regio. Met dit maatregelenpakket maken we 2025 en 2026 financieel sluitend en leggen we de basis voor een toekomstbestendige, robuuste financiële huishouding. Op basis hiervan zijn we in de gelegenheid om de basis verder op orde te brengen en in de toekomst te kunnen blijven investeren in het op peil houden van ons voorzieningenniveau. Zo blijft onze gemeente nu en in de toekomst een gemeente waar het prettig wonen, leven en werken is. Een gemeente waar iedereen mee kan doen aan onze samenleving. 5. Argumenten 1.1 Maximaal inzetten op behoud van maatschappelijke voorzieningen De gemeentelijke financiën staan onder druk doordat in de algemene uitkering uit het gemeentefonds een aantal kortingen/bezuinigingen is doorgevoerd. Wij kiezen – in lijn met het debat van de gemeenteraad 7 oktober jl. – er voor om ons voorzieningenniveau in stand te houden voor nu en voor de toekomst. Dit wil niet zeggen dat alles ongestoord blijft doorlopen.

Uiteraard zijn we kritisch op het takenpakket en de wijze waarop deze bijdraagt aan de maatschappelijke effecten die we voor nu en in de toekomst willen bereiken. 1.2 Technisch administratieve maatregelen In het maatregelenpakket is eerst gekeken of er maatregelen te vinden zijn die kunnen worden gekwalificeerd als technisch-administratief. De posten “aframen post onvoorzien” en “ramen ruimte onder BCF-plafond” kunnen als zodanig worden benoemd. 1.3 Beheersbare en betaalbare uitgaven Wmo en Jeugdzorg Om de uitgaven Wmo en Jeugdzorg beheersbaar en betaalbaar te houden, wordt er eerst in 2025 geïnvesteerd om veranderingen op dit vlak door te voeren (kosten voor de baten). Voordelen hiervan verwachten we in de jaren 2026 en 2027 en zijn vanaf die jaren ingeboekt. 1.4 Aantal zaken niet meer uitvoeren of aframen van budgetten We combineren een aantal taken/zaken, voeren ze niet meer uit te voeren of combineren ze. Dit geldt voor integratie van de toekomstvisie met de werkzaamheden voor de omgevingsvisie, beperken van 213a onderzoeken, budget openbare verlichting, subsidie CCGR en project Flexwonen. In het debat genoemde mogelijkheid om de bijdrage van Toerlezjoere te verlagen. Dit loopt via subsidiering Toerisme de Baronie (samenwerking met meerdere gemeenten, bedrijven en instellingen). De bijdrage hieraan is al jaren niet geïndexeerd.

In relatie tot de voorgestelde verhoging van de toeristenbelasting acht het college het niet gepast deze bijdrage (eenzijdig) te verlagen. 1.5 Inkomsten omhoog in navolging landelijke trend Bij de aankondiging van de kortingen op de algemene uitkeringen van het Rijk was aangegeven dat ook het inkomstengebied van de gemeenten verruimd zou worden om dekking te vinden voor deze kortingen. De kortingen zijn gebleven echter de verruiming van het inkomstengebied is tot op heden niet opgepakt.

Zaaknummer: 1093247

Dit is een reden dat vele gemeenten – om hun voorzieningenniveau in stand te houden – kiezen voor verhogingen van hun eigen inkomsten zoals OZB, toeristenbelastingen e.d. Ook het college volgt – gezien het maatschappelijk belang – deze lijn. Hierbij nemen we gemiddelden in de regio of Nederland als referentie. In deze lijn passen ook verhogingen van leges en heffingen waarvoor het uitgangspunt is dat ze kostendekkend moeten zijn. Hierbij zijn een aantal uitzonderingen op van toepassing die zijn toegelicht bij het maatregelenpakket. 1.6 Toekomstgerichte aandacht voor in stand houden maatschappelijke voorzieningen en grote opgaven: Toekomstbestendig Gilze en Rijen Weerstandsvermogen Om maatschappelijke voorzieningen ook in de toekomst in stand te kunnen houden is de aanwezigheid van een weerstandsvermogen binnen de kaders van de gemeenteraad noodzakelijk. Bij de actualisering in 2024 blijkt dat dit weerstandsvermogen – actueel – net toereikend is. Voor de toekomst ziet de ontwikkeling er beter uit als de resultaten uit de grondexploitatie inderdaad gerealiseerd worden. Om deze reden acht het college – met in achtneming van signalen en opmerkingen vanuit uw raad – het verantwoord om het aangekondigde extra tekort op de uitgaven van jeugdzorg voor 2024 in 2025 te storten in de algemene reserve, zodat deze reserve hiermee op peil blijft.

Voor jeugdzorg geldt tevens dat bij de actualisering van de risico’s en het weerstandsvermogen bij de jaarrekening 2024 dat daar rekening wordt gehouden met deze additionele risico’s. Extra middelen voor instandhouding voorzieningen en grote maatschappelijke vraagstukken Voor een toekomstbestendig Gilze en Rijen is het noodzakelijk dat er financiële ruimte is en blijft om te anticiperen op voor de gemeente relevante instandhouding van voorzieningen en voor ontwikkelingen gericht op grote maatschappelijke vraagstukken. Het in stand houden van voorzieningen op het gebied van huisvesting onderwijs, gemeentelijke accommodaties en openbare ruimte (vervangings- en uitbreiding investeringen) betrekken we hierbij. Verder spelen hierbij woningbouw-vraagstukken en vraagstukken gericht op mobiliteit, versterking en behoud economisch klimaat en duurzaamheid een rol (brede welkvaart). Een aantal van deze zaken wordt via de Stedelijke Regio Breda – Tilburg opgepakt en in samenhang geoperationaliseerd. Een onderliggende inventarisatie voor de komende 10-15 jaar volgt in de begroting 2026. 1.7 Ondersteunende activiteiten De financiële druk die er staat binnen onze gemeente heeft impact op doelgroepen en het organiseren van zaken die ook die zorgen voor betrokkenheid met de dorpen en buurten van onze gemeenten.

Daarom wordt ingestoken dat het college budget wenst op te nemen voor samenbindende activiteiten voor zowel (maatschappelijke) zorg voor elkaar als voor stimuleren van (samen) bindende activiteiten die ook uitstraling hebben buiten onze gemeente. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 Onzekerheden De financiële onzekerheid die we ervaren heeft veel te maken met de koersverandering van het Rijk om de rekening bij de gemeente te leggen voor taken die we voorheen gecompenseerd kregen. Ondanks inspanningen van de VNG leidt dit nog niet tot aanpassing van een verhoging van de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds. We vragen u dit pakket maatregelen vast te stellen wetende dat de onzekerheden blijven over de financiën. Zo is door dit pakket aan maatregelen de nu geprognosticeerde tekorten voor 2027 en 2028 nog niet geheel van tafel. Aan de andere kant is de verwachting dat ook bij de verbonden partijen en de ABG-organisatie nog maatregelen worden Zaaknummer: 1093247

genomennemen om de gemeentelijke bijdragen te verlagen. Verder blijven er ook ontwikkelingen op landelijk gebied die impact kunnen krijgen op onze financiën. De actualisering van al deze ontwikkelingen wordt betrokken bij de in het voorjaar op te stellen 1e Turap 2025 en perspectiefnota 2026 en verder. 7. Alternatieven Indien er een ander afwegingskader wordt gehanteerd, betekent dit dat bekeken moet worden of de nu voorgestelde maatregelen daar nog in passen. Het college heeft - gehoord de beraadslagingen van 7 oktober en 11 november jl. - gemeend dat het nu voorliggende pakket passend is op basis van de nu bekende informatie. 8. Lasten, baten en dekking Zie hiervoor de bijlage: “Maatregelenrapportage begroting 2025”. 9. Duurzaamheid en inclusie Beiden aspecten zijn verankerd in het bestaande beleid. Deze aspecten worden door de genoemde maatregelen niet getroffen. 10. Relatie tot ABG-Organisatie De ABG-organisatie is als uitvoerder van de maatregelen betrokken en krijgt de opdracht om genoemde maatregelen uit te voeren/ te implementeren. Afbouwregeling binnen betalen en genieten Als maatregelen ertoe leiden dat we meer of minder beleidscapaciteit afnemen bij de ABGorganisatie, deelt het college dit met een gemotiveerd en op onderwerpniveau uitgesplitst schriftelijk bericht voor 15 november van het lopende kalenderjaar, mee aan het ABG-bestuur.

Uiterlijk 31 december van het lopende kalenderjaar informeert het bestuur het college over de wijze waarop de wijzigingen in diensten en producten worden verwerkt. Bij een vermindering van de diensten of producten is er sprake van een afbouwregeling van vier jaar. Van deze afbouwregeling wordt door onze gemeente geen gebruik gemaakt. 11. Communicatie en vorm van participatie De genomen besluiten zullen via de gebruikelijke weg worden kenbaar gemaakt. Door de beperkte maatschappelijke impact van de voorstellen op doelgroepen wordt afgezien van participatie. 12. Vervolg Belastingmaatregelen verwerken in de belastingenverordeningen ca. na besluitvorming van dit voorstel in de raad van 16 december; Implementeren van de maatregelen; Actualisering van het risicoprofiel en weerstandsvermogen bij de jaarrekening 2024 en Actualisering van het financieel beeld bij de 1e Turap 2025 en de Perspectiefnota 2026.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema Secretaris burgemeester

Bijlage(n)

Maatregelenpakket Ravijnjaar 2025-2028 Zaaknummer: 1093247

:

Agendapunt Vergadering d.d. 16 december 2024 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1093247; gelet op het bepaalde in artikel 189 van de Gemeentewet; besluit: Het Maatregelenpakket Ravijnjaar 2025-2028 vast te stellen en de hieruit voortvloeiende financiële consequenties op te nemen in de meerjarenbegroting 2025-2028.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 16 december 2024 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S.J.J.M. Jennissen

D.A. Alssema

Zaaknummer: 1093247