Raadsvoorstel tot het ter beschikbaar stellen van budget voor Fase 1 van de gebiedsontwikkeling Wouwervallei

RAADSVOORSTEL Commissie Ruimte: Afdeling: Zaaknummer:

4 juni 2024

Raadsvergadering:

17 juni 2024

Ruimtelijke ontwikkeling 1036531

Portefeuillehouder: Programma:

Wethouder Machielsen

Voorstel tot het beschikbaar stellen van budget voor Fase 1 van de gebiedsontwikkeling Wouwervallei

1. Voorgesteld besluit 1. Kennis te nemen van het projectplan, de begroting en financiering van fase 1 van de gebiedsontwikkeling Wouwervallei; 2. Een bedrag ter hoogte van € 192.000 te onttrekken uit de bestemmingsreserve Ruimte voor Ruimte, die grotendeels is bestemd voor het tot stand brengen van de Wouwervallei. 2. Eerdere besluitvorming Op 11 juni 2019 heeft uw gemeenteraad besloten om de Ruimte voor Ruimtegelden die vrijkomen bij de bouw van Ruimte-voor-ruimtewoningen aan het Laarspad in Gilze, te reserveren voor de ontwikkeling van de Gilzerwouwerbeek (RS19.00053). 3. Samenvatting Vier grondeigenaren hebben samen met de NLGR, Uilen- en Weidevogelwerkgroep, Brabants Landschap, Waterschap Brabantse Delta, gemeente Breda en gemeente Gilze en Rijen een projectplan opgesteld voor fase 1 van de Wouwervallei. Het gaat om 5 hectare nieuwe natuur en klimaatbuffer bij buurtschap Langereit in het buitengebied van Gilze. Om het plan uit te voeren, vragen wij de gemeenteraad om € 192.000 te onttrekken uit de reserve die is bestemd voor de Wouwervallei. Het vervolg omvat het aanvragen van vergunningen en start van de werkzaamheden.

Voorstel 4. Inleiding De NLGR, Uilen- en Weidevogelwerkgroep en vier grondeigenaren hebben samen met Brabants Landschap, Waterschap Brabantse Delta, de gemeente Breda en de gemeente Gilze en Rijen een inrichtingsplan gemaakt voor een deel van het stroomgebied van de Gilzewouwerbeek. De verschillende trajecten langs de Gilzewouwerbeek zijn aangeduid in een gezamenlijke Intentieovereenkomst die in 2020 is gesloten (zie bijlage 1). De aanpak voor de Wouwervallei als geheel is gefaseerd ingestoken, 3 deeltrajecten liggen in de gemeente Breda en 7 deeltrajecten liggen in de gemeente Gilze en Rijen. Deeltraject 6 en 7 liggen bij buurtschap Langereit in het buitengebied van Gilze. Over deze deeltrajecten gaat dit raadsvoorstel. Het plan heeft als doel om langs de Gilzewouwerbeek ruimte te creëren voor waterberging en natuur. Het inrichtingsplan kent verschillende landschapselementen, zoals bijvoorbeeld hakhoutsingels, poelen en struweel (zie ook het projectplan in bijlage 2). Er is bewust voor gekozen

Zaaknummer: 1036531

om het inrichtingsplan zodanig vorm te geven, dat het merendeel van de aan te leggen landschapselementen past binnen de Stimuleringsregeling Landschap (STILA). Het budget dat de gemeente en het waterschap jaarlijks begroten voor STILA wordt verdubbeld door de provincie. Vanuit het STILA-budget worden de kosten vergoed voor aanleg, 6 jaar beheer en afwaardering van de agrarische gronden die bedrijfsmatig in gebruik zijn. Eén van de vier grondeigenaren heeft de agrarische grond langs de Gilzewouwerbeek hobbymatig in gebruik (schapen). Dit betekent dat voor zijn grond de kosten voor de waterbergingsvoorzieningen, struweelhagen, houtsingels e.d. niet in aanmerking komen voor STILA-subsidie. Dit geldt ook voor landschapselementen in de directe nabijheid van een woonbestemming (10 m). Het project loopt reeds sinds 2017 en heeft verschillende tegenslagen gekend. Om een impuls te geven aan het totaalproject en om de duurzame instandhouding te borgen, is het van belang om 6 jaar extra beheer te vergoeden. Het beheer is dan voor 12 jaar in financiële zin zeker gesteld (aanvullend op de te maken privaatrechtelijke afspraken). De in dit raadsvoorstel gevraagde aanvullende financiering vanuit de bestemmingsreserve Ruimte voor Ruimte is bedoeld voor de landschapselementen die niet in aanmerking komen voor STILAsubsidie en voor de extra beheervergoeding.

Naast het STILA-budget zijn er nog enkele andere financieringsbronnen (zie ook de begroting in bijlage 3):  Van de waterbergingsvoorzieningen (laagtes met kruidachtige begroeiing die kunnen overstromen en greppels), die niet in aanmerking komen voor subsidie vanuit het STILAbudget (van Waterschap/Provincie), vergoedt de gemeente Breda 15% en het waterschap 70% op basis van de afgesloten intentieovereenkomst. De overige 15% komt voor rekening van de gemeente Gilze en Rijen.  De kosten voor de kunstwerken in de beek en/of nevengeul (duikers, stuwen, etc.) komen niet voor STILA-subsidie in aanmerking. Deze worden deels vergoed vanuit de Klimaatsubsidie ter hoogte van € 18.270,- die is toegewezen vanuit Hart van Brabant. Voor het restant geldt de verdeelsleutel uit de intentieovereenkomst (de gemeente Breda 15%, het waterschap 70% en de gemeente Gilze en Rijen 15%).  Een deel van de extra beheerkosten wordt vergoed vanuit de bijdrage die Vexpro B.V. moet investeren in Kwaliteitsverbetering Landschap, op basis van de ontwikkeling van 41 woningen in het plan aan de 113 Oranjestraat in Gilze. Het bedrag ter hoogte van € 16.466,99 is ondergebracht bij de NLGR. De overige extra beheerkosten worden verdeeld onder waterschap en gemeente Gilze en Rijen (50/50). Inmiddels is een groot deel van de STILA-beschikkingen verleend en een deel van de toegezegde bedragen is al ontvangen.

Ook zijn de verplichte onderzoeken voor de benodigde omgevingsvergunningaanvragen afgerond (archeologie, flora en fauna, explosieven). 5. Argumenten 1.1 Het beschikbaar stellen van budget voor de uitvoeringskosten is de volgende stap in de totstandkoming van de Wouwervallei In 2019 besloot de gemeenteraad Ruimte-voor-ruimtegelden te reserveren voor de Wouwervallei en ondertekende de gemeente de intentieovereenkomst met de samenwerkende partijen. Het beschikbaar stellen van budget voor de uitvoeringskosten is de volgende benodigde stap. 1.2 Door een meer natuurlijke inrichting ontstaat een klimaatadaptieve Wouwervallei.

Zaaknummer: 1036531

Het tegengaan van wateroverlast, droogte en het versterken van de biodiversiteit zijn speerpunten in dit project. Het project draagt dan ook bij aan de doelstelling om in 2050 de gemeente Gilze en Rijen klimaatbestendig te hebben ingericht. 1.3 We houden ons aan de Intentieovereenkomst In de intentieovereenkomst is opgenomen dat de gemeente de financiële bijdrage levert die nodig is voor het verkrijgen van subsidie, de functiewijziging van het gebied en de inrichting. 1.4 We vormen een betrouwbare partner voor de grondeigenaren In het voorjaar van 2023 zijn de afspraken afgerond met grondeigenaren voor de gewenste grondbeschikbaarheid. De desbetreffende gronden blijven in eigendom bij de huidige grondeigenaren en zij richten hun gronden zelf in als klimaatbuffer en natuur. De landbouwkundige activiteiten verplaatsen zij naar andere percelen, die door Brabants Landschap zijn aangekocht als ruilgrond ten behoeve van de Wouwervallei. Door budget beschikbaar te stellen komt ook de gemeente de gemaakte afspraken na. 6. Risico’s en kanttekeningen 1.1 De samenwerking omtrent de Wouwervallei kent vele partijen en is daardoor kwetsbaar De gemeente maakt zowel afspraken met verschillende (overheids)partners als met individuele grondeigenaren.

Het is van belang om zo goed mogelijk samen te blijven werken om risico’s op het gebied van financiering, uitvoering en beheer zo veel mogelijk uit te sluiten. 7. Alternatieven In eerste instantie is getracht een grotere kavelruil op te zetten met 10-15 partijen, met als doel een aaneengesloten rand van natuurpercelen aan weerszijden van de Gilzewouwerbeek te krijgen. Echter kon niet met alle eigenaren tot overeenstemming gekomen worden. Daarnaast werd de provinciale subsidieregeling voor natuurontwikkeling gewijzigd als gevolg van bezuiniging en herprioritering binnen het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB). Die wijzigingen bleken dermate nadelig uit te pakken voor het project, dat de op voorhand in beeld gebrachte subsidiemogelijkheden vanuit het GOB niet meer aan de orde bleken. Door met een kleinere groep grondeigenaren in te zetten op de STILA-regeling is er alsnog een project van de grond gekomen. 8. Lasten, baten en dekking De totale kosten voor fase 1 van het project Wouwervallei bedragen ca. € 588.000 (zie bijlage 3). Het betreft de kosten voor aanleg, 12 jaar beheer en afwaarderingen van gronden. Van dit bedrag wordt ca. € 326.000 bekostigd vanuit STILA (Stimuleringsregeling Landschap). Hiervan komt ca. € 138.000 t.l.v. de STILA gelden Gilze en Rijen en € 188.000 t.l.v. de STILA gelden van het Waterschap. Daarnaast wordt er ca.

€ 18.000 betaald vanuit de klimaatsubsidie Hart van Brabant. Hiermee resteert er een bedrag van € 244.000 (€ 588.000 -/- € 326.000 -/- € 18.000) voor kosten die niet onder de STILA dan wel de klimaatsubsidie vallen. Van dit bedrag neemt de gemeente Gilze en Rijen € 174.000 voor haar rekening. Deze bijdrage is een eenmalige investering zonder structurele lasten. In onderstaand schema (afkomstig uit bijlage 3), staat een en ander in tabelvorm weergegeven:

Zaaknummer: 1036531

Het budget dat de gemeente en het waterschap jaarlijks betalen voor STILA wordt verdubbeld door de provincie. Vanuit dit STILA-budget worden de kosten vergoed voor aanleg, 6 jaar beheer en afwaardering van de agrarische gronden die bedrijfsmatig in gebruik zijn. Zoals gezegd gaat het totaal om ca. € 326.000 (ca. € 138.000 Gilze en Rijen en ca. € 188.000 Waterschap). Deze middelen zijn de afgelopen jaren al betaald en gereserveerd voor dit project. Daardoor heeft dit nu geen financiële consequenties voor de gemeente Gilze en Rijen. Dit betekent dat er nu voor de gemeente Gilze en Rijen een restant bijdrage resteert van ca. € 174.000. Omdat er onvoorziene omstandigheden kunnen plaatsvinden, waardoor aanvullend budget nodig is, rekenen we zoals gebruikelijk met een post onvoorzien. Dit komt neer op een bedrag van € 174.000 + 10% = € 192.000. Zoals eerder besloten dekken we deze uitgaven uit de bestemmingsreserve Ruimte voor Ruimte. De omvang van deze bestemmingsreserve was initieel € 600.000. Zowel college als gemeenteraad hebben in het verleden besloten om hiervan € 90.000 (3 x € 30.000) te reserveren voor uitgaven in het kader van het bomenbeleidsplan. Hiermee resteert er € 510.000 voor het project Wouwervallei. Middels dit voorstel wordt van dit bedrag nu € 192.000 aangesproken voor fase 1.

Het resterende bedrag van € 318.000 blijven we reserveren voor de volgende fasen van het project Wouwervallei. 9. Duurzaamheid en inclusie Dit project draagt bij aan de doelstelling om in 2050 de gemeente Gilze en Rijen klimaatbestendig te hebben ingericht. Het tegengaan van wateroverlast, droogte en het versterken van de biodiversiteit zijn speerpunten in dit project. Omdat dit een gezamenlijk project is vanuit natuur- en milieuverenigingen, grondeigenaren en overheden voldoet dit project ook aan de wens tot inclusie. 10. Relatie tot ABG-Organisatie De grondruil tussen één van de vier grondeigenaren en Brababants Landschap, ten behoeve van de ontwikkeling van fase 1 van de Wouwervallei, heeft als bijvangst dat het waterschap en de gemeente Alphen-Chaam een perceel langs de Laagheiveldse Beek in Chaam kunnen inrichten als ecologische verbindingszone. Dit levert ook weer 1,34 hectare nieuwe natuur op. 11. Communicatie en vorm van participatie Bij een positief besluit sluiten waterschap Brabantse Delta en de gemeenten Breda en Gilze en Rijen een samenwerkingsovereenkomst, om de in de IOK afgesproken cofinanciering uit te voeren. Ook leggen we dan afspraken omtrent de in te richten percelen notarieel vast, om de omvorming naar en het behoud van natuur te borgen. Hiervan maken we een feestelijk communicatiemoment.

Het volgende communicatiemoment vindt plaats bij de oplevering het project.

Zaaknummer: 1036531

12. Vervolg Planning: De grondeigenaren doen een aanvraag voor de benodigde omgevingsvergunningen. Na vergunningverlening starten in het najaar de graaf- en grondwerkzaamheden, gevolgd door aanplant. Afhankelijk van teeltplanning, weersomstandigheden, beschikbaarheid en opdrachtverlening aan aannemers zal naar verwachting eind 2024 de inrichting worden afgerond.

BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN P.A.M. (Monique) van Bavel D.A. (Derk) Alssema Secretaris Burgemeester

Bijlage(n) :

1. Intentieovereenkomst Ontwikkeling Wouwervallei 2. Projectplan Fase 1 (Traject 6 en 7) Wouwervallei 3. Begroting Fase 1 Wouwervallei

Zaaknummer: 1036531

Agendapunt Vergadering d.d. 17 juni 2024 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1036531;

gelet op het bepaalde in artikel 189 Gemeentewet; besluit: 1. Kennis te nemen van het projectplan, de begroting en financiering van fase 1 van de gebiedsontwikkeling Wouwervallei; 2. Een bedrag ter hoogte van € 192.000 te onttrekken uit de bestemmingsreserve Ruimte voor Ruimte, die grotendeels is bestemd voor het tot stand brengen van de Wouwervallei.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 17 juni 2024 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

S. van Dijk

D.A. Alssema

Zaaknummer: 1036531