Raadsvoorstel realisatiebesluit project Spoorzone Rijen

RAADSVOORSTEL Commissie Ruimte: Afdeling: Zaaknummer:

3 juni 2025

Raadsvergadering:

12 juni 2025

Ruimtelijke ontwikkeling 1108409

Portefeuillehouder: Programma: Spoorzone Rijen

Wethouder Scheifes

Onderwerp: Realisatie- en kredietbesluit project Spoorzone Rijen

1. Voorgesteld besluit 1. het Definitief Ontwerp Gemeentescope (Bijlage 2, 3, 4) en de bijgestelde KES-eis inzake de vermindering van de trapbreedte tot de minimumeis ProRail vast te stellen; 2. het resterend krediet van € 8,124 mln. voor Spoorzone Rijen beschikbaar te stellen; 3. kennis te nemen van het GO-besluit van 24 april 2025 (op basis van de GO-NOGO notitie met de financiële kostenramingen) van de bestuurlijke partners het Rijk, de provincie en de gemeente over de voortgang van het project zoals vastgelegd in de “Bestuursovereenkomst Project Julianastraat Rijen” (5 juli 2024) (Bijlage 1); 2. Eerdere besluitvorming Raadsbesluit “doorstart project Spoorzone Rijen” van 3 april 2023 Raadsbesluit “vaststelling bestemmingsplan Stationsomgeving Rijen” 2 oktober 2023 Raadsbesluit “vaststelling KES en Beeldkwaliteitsplan Spoorzone Rijen” van 18 december 2023 Collegebesluit “Vaststelling Voorlopig Ontwerp Gemeentescope met reactienota” van 30 april 2024 Ondertekening “Bestuursovereenkomst Project Julianastraat Rijen” van 5 juli 2024 3. Samenvatting Het project Spoorzone Rijen is klaar om de aanbesteding te starten van alle werkzaamheden om de stationsomgeving te vernieuwen. Dat is de uitkomst van een overleg tussen de projectpartners; het Rijk, de provincie en de gemeente. Het college vraagt de gemeenteraad om een realisatie- en kredietbesluit te nemen.

Met dit besluit geeft de gemeenteraad namens de gemeente het startsein voor de uitvoeringsfase van het project, waarbij zij ook de financiële bijdrage van de gemeente aan het project beschikbaar stelt. Het eerste werk in de uitvoeringsfase van het project is de sloop van 10 woningen aan de westzijde van de Julianastraat en de loods achter het rijksmonument aan Julianastraat 118, nadat hiervoor de vergunning is verleend.

Voorstel 4. Inleiding Nadat het project Spoorzone Rijen in het voorjaar van 2023 is hervat, is het vernieuwen van de stationsomgeving in Rijen verder voorbereid. Het voorjaar van 2025 staat in het teken van het nemen van het Realisatie- en Kredietbesluit als markering van het einde van de planvormingsfase en het begin van de realisatiefase. Voor dit besluitmoment is aan de noodzakelijke voorwaarden voldaan: Zaaknummer: 1108409

 

    

Er is een onherroepelijk bestemmingsplan (juni 2024); Alle percelen die noodzakelijk zijn voor de start van de uitvoering zijn verworven. De laatste verwerving (niet kritisch in de planning) bevindt zich in een onteigeningsprocedure en wordt tijdig verworven; De verwerving van een restperceel in gemeenschappelijk familiebezit is zonder tijdsklem in voorbereiding. Ecologische voorbereidingen vanuit de flora en faunawetgeving zijn getroffen volgens het ecologisch werkprotocol en activiteitenplan; Vergunningsprocessen zijn in gang gezet; Er is een definitief ontwerp van de gemeentescope en spoorscope, dat na een intensief participatietraject en interne review tot stand is gekomen; Er is een bestuurlijk akkoord tussen de bestuurlijke partners en financiers van het project, met voldoende financiële dekking vanuit het Rijk, de provincie en de gemeente; Er zijn in de begroting van de gemeente voldoende middelen beschikbaar (behoudens een voorlopig budgetrisico van € 0,35 mln.) om de BOK-bijdrage van de gemeente te dekken.

Dit raadsvoorstel gaat over het vaststellen van het Definitief Ontwerp (DO) met bijbehorende kostenraming, bijgestelde KES-eisen en het nemen van het Realisatie- en Kredietbesluit. 5. Argumenten 1.1 Het raadsbesluit is nodig om als opdrachtgever – namens het Rijk, de provincie en de gemeente aan ProRail en de ABG-organisatie de opdracht tot uitvoering van het project te verstrekken; 2.1 De financiële bijdrage van de gemeente aan het project past binnen de middelen die in de begroting zijn gereserveerd voor het project spoorzone Rijen; 3.1 Om de gemeenteraad voldoende zekerheid te bieden dit besluit te nemen, hebben de bestuurlijke partijen op 24 april 2025 nogmaals een akkoord gegeven op het voortzetten van het project, nadat is geconstateerd dat ieder van de partijen – in lijn met de afspraken in de BOK2023 – aan zijn verplichtingen kan voldoen. Dit akkoord is het “GO-besluit”, zoals in de BOK2023 is vastgelegd. Het raadsbesluit leidt tot het kunnen verstrekken van de opdracht aan ProRail om de realisatiefase in te gaan. Hiermee start het aanbestedingsproces voor de zogenaamde spoorscope van het project. De burgemeester ondertekent vervolgens de “Realisatieovereenkomst Julianastraat Rijen” namens het college en de gemeente. Dit is de formele opdracht aan ProRail om het werk uit te voeren. 6.

Risico’s en kanttekeningen 1.1 Er zijn bij het nemen van dit realisatiebesluit nog enkele risico’s (zie hieronder) die beheerst moeten worden. De meeste zijn goed te beheersen en vallen binnen de financiële kaders. Het belangrijkste risico met mogelijke impact is de doorwerking van de uitspraak van de Raad van State (18 december 2024) over intern salderen bij stikstof berekeningen. Deze uitspraak maakt dat wij onze berekeningen overnieuw moeten doen. Op basis van de uitkomst zal bekeken moeten worden of we extra maatregelen moeten treffen. De consequenties hiervan kunnen financiële consequenties hebben. Hiervan moet worden bepaald of ze binnen de financiële kaders blijven. Een tweede risico betreft het optreden van “marktspanning”. Op dit moment ervaart ProRail – in zijn algemeenheid – dat projecten worden gegund boven de eigen bedrijfseconomische kostenraming. De marktspanning bedraagt gemiddeld op dit moment ca. 15% van de aanbestede werken. Voor het project Spoorzone Rijen zou dit ca. € 3,9 mln. extra betekenen. We verwachten dit risico op te kunnen vangen binnen de P85 kostenraming. Het risico is te beperken door zo goed mogelijk aan te sluiten bij de risicobeleving die de markt ziet bij het project. We kunnen dit doen

Zaaknummer: 1108409

door in de aanbestedingsstrategie de voorwaarden voor marktpartijen om mee te doen zo gunstig mogelijk te maken. Met dit besluit wordt nu afgezien van het toevoegen van het scopeonderdeel Julianastraat-zuid. De budgetruimte is daarvoor op dit moment niet aanwezig. Dit scope onderdeel is wel uitgewerkt in een definitief ontwerp en wordt ook verder voorbereid maar het besluit om dit scopedeel toe te voegen kan genomen worden als het gunningsresultaat van de spoorscope bekend is (zomer 2026). 1.2 Om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de ontwikkeling van de risico’s van het project is het advies om (bij een eventueel budgettekort) voorafgaand aan de gunning van de spoorscope nog eens een financiële analyse te maken. Rijk, provincie en gemeente kunnen dan – in lijn met de BOK2023 en bij een gebleken budgettekort– in overleg bepalen of de bijdragen licht bijgesteld dienen te worden. Dit volgende bestuurlijke weegmoment zou in de zomer van 2026 kunnen plaatsvinden. 1.3 Het proces van onteigenen van één perceel loopt nog en vormt daarmee een onzekerheid. Inmiddels is er een rechtszitting geweest om te bepalen of het door de raad genomen onteigeningsbesluit rechtmatig is geweest. De uitspraak wordt op 20 mei 2025 verwacht, waarna de inhoudelijke onteigeningsfase kan beginnen. Intussen lopen minnelijke aankoop overleggen gewoon door.

In de planning van het project is rekening gehouden met alle stappen van de onteigeningsprocedure. De Klant-Eis-Specificatie (KES) De gemeenteraad heeft op 18 december 2023 de KES vastgesteld. Ten opzichte van de vastgestelde KES is tot nu toe een kleine wijziging doorgevoerd in de ProRail-eisen:  Vermindering trapbreedte tot de minimumeis ProRail (dit past goed bij de prognose voetgangersstromen); Deze wijziging is in de voortgangsrapportages eerder aan de gemeenteraad gemeld en toegelicht. Met het raadsvoorstel stellen we de gemeenteraad voor om de KES-wijziging te bekrachtigen. 7. Alternatieven Het werkproces om tot dit raadsvoorstel te komen is in de voorgaande periode volgens een afgewogen planvormingsproces uitgevoerd. Alternatieven die in diverse ontwerpfase voorlagen zijn afgewogen en bij veel participatiemomenten met betrokkenen besproken. Wat nu voorligt is een Definitief Ontwerp zonder alternatieven, gereed om de komende fase van realisatie in te gaan. 8. Lasten, baten en dekking De kostenraming van het project is in april 2025 volledig geactualiseerd en naar prijspeil 2025 gebracht. Dit is ook met de in BOK2023 afgesproken budgetten gedaan. De GO-NOGO notitie van april 2025 en de bijbehorende kostennota van ProRail (bijlage 1 en 1a) geven inhoudelijke verdieping.

De vergelijking tussen beschikbaar budget en de kostenraming (op P85 niveau, wat wil zeggen: met een kans van 85% dat deze niet wordt overschreden) levert het volgende beeld:

Zaaknummer: 1108409

Budget Rijk/provincie/gemeente (prijspeil 2025): Kostenraming (P85 prijspeil 2025): Huidig potentieel tekort: -/-

€ 72,86 mln. € 74,21 mln. € 1,35 mln.

(gemeente draagt potentieel € 0,35 mln. bij)

budget en kosten Spoorzone Rijen

Risico reservering

80 70 60 50 40

Reeds besteed

30 20 10 0

budget

kosten + risico

Figuur: budget en kosten op prijspeil 2025 Het tekort van € 1,35 mln. wordt in deze fase gezien als een beheersbaar tekort, met een risicoreservering van € 14,68 mln. dat ca. 31% van de toekomstige uitgaven is. Het reeds bestede deel van de kosten bedraagt € 12,04 mln. en hiervoor hoeft geen risico te worden gereserveerd. Hoe zit het met de budgetontwikkeling en de kostenontwikkeling tussen 2023 en 2025? De kosten en het budget zijn in de periode 2023 – 2025 gegroeid: Budget: € 68,06 mln. (BOK 2023) € 72,86 mln. (BOK2023 + IBOI-index + herberekening bijdrage ProRail)  Door de IBOI-index en de herberekening bij ProRail is het budget dus gegroeid met € 4,80 mln. ofwel 5,4 % Kosten: € 67,1 mln. (BOK2023 -> Voorlopig ontwerp) € 74,21 mln. (kostenraming 2025 -> Definitief ontwerp)  De toename bedraagt € 7,11 mln. ofwel 10,5% Waarom zijn de kosten harder gestegen dan het budget? De kostentoename is als volgt (globaal) inzichtelijk te maken:  Indexatie 2 jaren in de GWW-sector = ca. 5% (werkt voor ca. 60% door in het totaal = aan te nemen werk)

Zaaknummer: 1108409

 

Loonontwikkeling 2 jaren adviseurs, gemeente en ProRail (index zakelijke dienstverlening) = ca. 12 % (werkt voor ca. 40 % door in het totaal) Verbeterd inzicht in ontwerp van VO naar DO (scopedetaillering, blinde vlekken, hoeveelheden) = ca. 4,5 % (werkt voor ca. 60 % door in het totaal) o Ter illustratie: toevoegen extra camerabewaking, uitbreiding rioolscope (gevolgscope), effect uitwerking constructiedetails.  5x0,6 + 12x0,4 + 4,5x0,6 = 10,5%

Het is een zeer globale indicatie van de oorsprong van de kostenverhoging in de periode 2023-2025. We zien dat de kostentoename voor het grootste gedeelte bestaat uit loon- en prijsontwikkelingen. Er zijn in de detaillering van VO en DO logischerwijs blinde vlekken gevonden en gedetailleerd uitgewerkt met een kostenverhoging tot gevolg. Grip houden op budget en kosten Na het doorlopen van de aanbesteding door ProRail heeft medio 2026 “de markt gesproken” en zijn andere nog voor ons liggende procesrisico’s en onzekerheden gemitigeerd of bekostigd. Dan hebben we een nauwkeurig beeld van de verwachte uitkomst van de financiële raming. Mocht op dat moment blijken dat het budget niet toereikend is, zullen Rijk, provincie en gemeente nog eens in overleg treden om te bezien of er dan eventuele aanpassingen in budget nodig zijn. De BOK2023 voorziet in deze procedure. Gezien de kostenraming nu (met robuuste risicoreservering) is de verwachting dat we binnen budget blijven. Bijdrage gemeente De gemeente draagt 25,7% van de kosten van het project (= geraamde kosten van €74,21 mln. – eigen bijdrage ProRail van € 3,96 mln. = € 70,25 mln.). Met de huidige kostenraming betekent dit een gemeentelijke bijdrage van € 18,05 mln., inclusief het geraamde aandeel in het tekort van € 0,35 mln.

Het geraamde aandeel in het tekort wordt nu niet in de kredietaanvraag opgenomen, omdat dit naar alle waarschijnlijkheid kan worden opgevangen in de risicoreservering. De gemeente dekt de kosten (exclusief het gemeentelijk aandeel van geraamde tekort) als volgt in de begroting: Doorwerking gemeentebegroting De budgetraming voor de gemeentelijke financiële bijdrage bedroeg € 16,2 mln. (P85) op prijspeil april 2022. Dit bedrag is nu geïndexeerd met IBOI naar prijspeil januari 2025. De budgetraming voor de gemeentelijke financiële bijdrage komt hiermee op € 17,7 mln. Hieronder hebben wij de gemeentelijke bijdrage afgezet tegen de eerder door uw gemeenteraad genomen besluiten tot het voteren van kredieten: Bijdrage gemeente Indexering 2022 Bijdrage gemeente (BOK 2023) Indexering 2023-2024 Bijdrage gemeente

16.167.000 prijspeil april 2022 743.000 16.910.000 prijspeil januari 2023 779.000 17.689.000 prijspeil januari 2025

Overzicht al gevoteerde kredieten +restbijdrage Voorbereidingsfase Planuitwerkingsfase deel 1 Planuitwerkingsfase deel 2 Planuitwerkingsfase deel 3 Vastgoed - aankoop percelen Totaal al gevoteerde kredieten

789.000 2016 t/m september 2021 1.666.000 oktober 2019 t/m februari 2024 910.000 maart 2022 t/m december 2025 1.200.000 1e turap 2023 - E22 5.000.000 9.565.000

Restbijdrage gemeente

8.124.000 Te voteren uitvoeringskrediet

Zaaknummer: 1108409

Van de totale bijdrage ad. € 17,7 mln. (P85-waarde prijspeil januari 2025) heeft uw raad al € 9,6 mln. beschikbaar gesteld in het verleden. Dit betekent dat er nog een bijdrage resteert van € 8,1 mln. Met deze investering is rekening gehouden in het Meerjareninvesteringsplan (zie 2e turap 2024) voor een bedrag van € 9,2 miljoen. Er is dus financiële dekking binnen de huidige begroting. De resterende middelen van € 1,1 miljoen blijven beschikbaar in het Meerjareninvesteringsplan voor toekomstige indexering en risico’s Structurele kosten: ProRail en de gemeente stellen een overeenkomst op die de beheer & instandhoudingsinspanningen van de gedeelde infrastructuur regelt. De standaard regels die gelden bij onderdoorgangen onder het spoor worden hierbij gehanteerd. Voordat het project wordt opgeleverd zal deze overeenkomst zijn gesloten. Het project voegt groen toe aan de openbare ruimte. Dit zal een geringe toename van onderhoud aan de openbare ruimte betekenen. De kosten voor bovenstaande zaken zijn geen onderdeel van deze realisatie- en kredietbeslissing. Over enkele jaren, voorafgaand aan de oplevering van het project, zullen de financiële implicaties worden opgenomen in de gemeentebegroting. 9. Duurzaamheid en inclusie Voor duurzaamheid en inclusie volgen we de beleidslijn en processen van de ABG-organisatie.

Dit betekent dat het definitief ontwerp toegankelijk is voor alle gebruikers en voldoet aan zaken als klimaatbestendigheid en zoveel als mogelijk biodivers wordt ingericht. Er wordt ingezet op duurzaam materiaalgebruik. Ervaringsdeskundigen (leden van de werkgroep inclusie) en medewerkers duurzaamheid zijn betrokken bij het opstellen van het definitieve ontwerp. In samenspraak met gebruikers en vertegenwoordigers van mensen met een beperking (ervaringsdeskundigen) is vormgegeven aan een inclusief ontwerp. Hiervoor is de werkgroep inclusie ingericht. Het ontwerp van alle kritieke mobiliteitsstromen is met de werkgroep inclusie tot stand gekomen. Zij worden ook betrokken bij de verdere uitwerking van het ontwerp inclusief de twee brandweerdoorsteken. ProRail werkt vanuit eigen eisen voor de spoorsector aan toegankelijkheid. Het ontwerp van de spoorscope is nadrukkelijk getoetst aan deze eisen vanuit de belangen van toegankelijkheid. 10. Relatie tot ABG-Organisatie De ABG-organisatie is verantwoordelijk voor de uitwerking van de gemeentescope van het project. Hiertoe is een projectteam ingesteld. De relatie met ProRail wordt vanuit het projectteam onderhouden, opdat raakvlakken in beeld zijn en de logistiek is afgestemd. Namens Rijk, provincie en de gemeente geeft de ABG organisatie invulling aan de opdrachtgeversrol naar ProRail en de gemeentescope van het project.

Hiertoe is een project specifiek governance model ontwikkeld met project specifieke mandaten. 11. Communicatie en vorm van participatie Communicatie over het project vindt continu plaats (nieuwsbrieven, publicaties in het weekblad, informatie op de projectenwebsite onsgilzerijen en diverse bijeenkomsten en persoonlijke gesprekken). Met deze mix van communicatiemiddelen bereiken we een grote doelgroep. Participatie is vormgegeven door het ontwerp meerdere keren te bespreken met verschillende werkgroepen van betrokkenen en via openbare inloopbijeenkomsten over het voorlopig (2023) en definitief ontwerp (2025). Op meerdere momenten hebben inloopavonden en informatiebijeenkomsten plaatsgevonden om “te halen en te brengen”. Deze bijeenkomsten hebben een grote belangstelling en de terugkoppeling die het projectteam krijgt over de interactie en de inhoud is positief. Betrokken bewoners en organisaties zijn kritisch op het ontwerp en zetten door Zaaknummer: 1108409

hun kritische houding de puntjes op de i. Alle opgehaalde informatie en reacties hebben we vastgelegd in een reactienota. Hierin is ook opgenomen wat we met deze reacties hebben gedaan of gaan doen. De actuele reactienota, versie 4 is als bijlage aan dit voorstel toegevoegd. Op 12 oktober 2024 en 12 mei 2025 heeft een raadsinformatieavond met de gemeenteraad plaatsgevonden en zijn alle aspecten van het ontwerp en het werkproces aan de orde geweest.

12. Vervolg Planning: Na het realisatie- en kredietbesluit door de gemeenteraad nemen we het project in uitvoering . De planning op hoofdlijnen ziet er als volgt uit: 2025:    

start sloop woningen Julianastraat Realisatiebesluit directie ProRail ondertekening Realisatie overeenkomst ProRail – Gemeente start aanbesteding spoorscope

2026:  Gunning spoorscope aan aannemer ProRail  Verleggen Kabels en leidingen 2027:  Start uitvoering spoorscope  Start aanbesteding gemeentescope 2029:  Opleveren spoorscope  Uitvoering gemeentescope 2030:  Afronding en project gereed. BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN GILZE EN RIJEN

P.A.M. (Monique) van Bavel Secretaris

D.A. (Derk) Alssema burgemeester

Bijlage(n) Zaaknummer: 1108409

: Bijlage 1 - GO-NOGO memo BOK-partners Bijlage 1a - kostennota ProRail Bijlage 1b - kort verslag van bestuurlijk overleg 24-04-2025 Bijlage 2 - Definitief ontwerp gemeentescope. Bijlage 3 - Reactienota, versie 4 met daarin de verantwoording van de ontvangen reacties op het voorlopig en definitief ontwerp gemeentescope in diverse participatie bijeenkomsten Bijlage 4 - Beeldkwaliteitsplan, versie 2.0 op basis van DO spoorscope

Zaaknummer: 1108409

Agendapunt Vergadering d.d. 12 juni 2025 DE RAAD VAN DE GEMEENTE GILZE EN RIJEN; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders nr. 1108409; gelet op het bepaalde in dit raadsvoorstel; besluit: 1. het Definitief Ontwerp Gemeentescope (Bijlage 2, 3, 4) en de bijgestelde KES-eis inzake de vermindering van de trapbreedte tot de minimumeis ProRail vast te stellen; 2. het resterend krediet van € 8,124 mln. voor Spoorzone Rijen beschikbaar te stellen; 3. kennis te nemen van het GO-besluit van 24 april 2025 (op basis van de GO-NOGO notitie met de financiële kostenramingen) van de bestuurlijke partners het Rijk, de provincie en de gemeente over de voortgang van het project zoals vastgelegd in de “Bestuursovereenkomst Project Julianastraat Rijen” (5 juli 2024) (Bijlage 1);

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 12 juni 2025 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

M.J. Geerts

D.A. Alssema

Zaaknummer: 1108409